Examkin

Türkiye Ekonomisi

116 soru

Tüm türler116Çoktan seçmeli74Eşleştirme28Sıralama14
Soru 61Soru →

Türkiye'de maden yataklarının işletmeye açılabilmesi ve çıkarılan cevherin işleneceği tesislerin yer seçimi üzerinde hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım kolaylığı ve su kaynakları gibi çe��itli coğrafi faktörler rol oynamaktadır.

Buna göre, Türkiye'de bulunan madenler ile bunların işlendiği tesislerin coğrafi özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Küre ve Murgul gibi yataklardan çıkarılan bakır cevherinin Samsun'da bulunan tesiste işlenmesinde, bu kentin iç kesimlerle ulaşım bağlantıları ve liman fonksiyonu etkili olmuştur.

Cevap

Küre ve Murgul gibi yataklardan çıkarılan bakır cevherinin Samsun'da bulunan tesiste işlenmesinde, bu kentin iç kesimlerle ulaşım bağlantıları ve liman fonksiyonunun etkili olması doğrudur.
Kastamonu-Küre ve Artvin-Murgul'da çıkarılan bakır cevherinin bir kısmı Samsun'da işlenir. Samsun'un hammadde kaynağı olmamasına rağmen seçilmesindeki temel sebep, Karadeniz bölgesindeki en önemli liman fonksiyonuna ve iç kesimlerle demir yolu ulaşım bağlantısına sahip olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bakır madeninin Türkiye'deki temel çıkarım alanlarını (Küre ve Murgul) ve işleme tesisini (Samsun) coğrafi olarak belirlemek.
Bakır madeni Doğu ve Batı Karadeniz'de çıkarılmakta, ancak Karadeniz'de sadece Samsun'da işlenmektedir.
Madenlerin çıkarma ve işleme merkezleri arasındaki coğrafi ilişkiyi anlamak için.
2
Samsun'da bakır madeni çıkmamasına rağmen Karadeniz Bakır İşletmelerinin burada kurulma nedenini analiz etmek.
Samsun'un gelişmiş hinterlandına sahip bir liman kenti olması ve demir yolu bağlantısı bulunması bu seçimin temel nedenidir.
Sanayi tesisinin yer seçiminde ulaşım faktörünün rolünü doğrulamak için.
3
Diğer seçeneklerdeki kavramsal ve coğrafi hataları (rezerv-tenör kargaşası, yanlış hammadde/enerji kaynağı eşleştirmeleri) tespit ederek doğruluğu kesinleştirmek.
Rezerv-tenör kavramlarının karıştırıldığı, tesislerin hammadde veya enerji kaynaklarının yanlış belirtildiği görülür.
Çeldiricileri eleyerek kesin doğruya ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Sanayi Tesislerinin Kuruluş Yeri Seçimi ve Madencilik Kavramları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 62Soru →

Türkiye'de çıkarılan madenlerin zengin rezerv alanları ile bu madenlerin sanayideki kullanım özellikleri hakkında bilgi sahibi olmak ülkemizin ekonomik coğrafyasını anlamak açısından oldukça önemlidir.

Aşağıdaki sol sütunda Türkiye'de belirli madenlerin yoğun olarak çıkarıldığı yerler, sağ sütunda ise bu madenlerin kullanım alanları ile sanayi özellikleri verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki çıkarım yerlerini sağ sütundaki maden özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Guleman (Elazığ)
Bigadiç (Balıkesir)
Mazıdağı (Mardin)
Keçiborlu (Isparta)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Guleman (Elazığ) krom madeniyle (çeliğe sertlik/paslanmazlık kazandıran, Elazığ ve Antalya'da işlenen); Bigadiç (Balıkesir) bor mineralleriyle (dünya rezervlerinin büyük kısmı ülkemizde olan, savunma ve cam sanayisinde kullanılan); Mazıdağı (Mardin) fosfat madeniyle (gübre yapımında kullanılan, yetersiz olduğu için ithal edilen); Keçiborlu (Isparta) ise kükürt madeniyle (kimya ve tarımda kullanılan, işletmesi kapatılan) eşleşmektedir.
Guleman krom (çelik sanayi, Elazığ-Antalya tesisleri), Bigadiç bor (küresel rezerv liderliği, savunma/cam sanayi), Mazıdağı fosfat (gübre sanayi, ithalat), Keçiborlu ise kükürt (işletmesi kapanmış ametal) madenleriyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Guleman (Elazığ) yöresinin maden potansiyelini analiz etme
Guleman, Türkiye'nin en büyük krom yataklarındandır ve bu maden Elazığ ile Antalya'daki tesislerde işlenmektedir.
Kromun paslanmaz çelik üretimindeki önemi ve elektro-metalürji tesisleriyle olan ilişkisini kurmak için.
2
Bigadiç (Balıkesir) havzasının maden türünü belirleme
Bigadiç çevresi bor yatakları açısından son derece zengindir.
Türkiye'nin bor rezervlerindeki küresel liderliği ve borun yüksek teknolojik alanlardaki kullanımıyla eşleştirmek için.
3
Mazıdağı (Mardin) yöresinin maden türünü ve ekonomik durumunu inceleme
Mazıdağı'nda fosfat madeni çıkarılmakta ve gübre üretiminde kullanılmaktadır.
Fosfatın Türkiye'de yetersiz olması sebebiyle tarımda yapay gübre üretiminde dışa bağımlılığımızı açıklayan veriyle eşleştirmek için.
4
Keçiborlu (Isparta) havzasının maden geçmişini değerlendirme
Keçiborlu, kükürt madeniyle bilinmekte olup buradaki tesis kapatılmıştır.
Kükürdün tarım ilacı ve barut yapımındaki kullanım alanı ile tesisin günümüzdeki durumunu ilişkilendirmek için.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki önemli maden yataklarının coğrafi dağılışı, bu madenlerin sanayideki kullanım alanları ve ithalat/ihracat durumları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 63Soru →

Türkiye, hem zengin kültürel geçmişi hem de benzersiz doğal oluşumlarıyla UNESCO Dünya Miras Listesi'nde çok sayıda varlığa sahiptir. Bu listedeki varlıklar; kültürel, doğal ve hem doğal hem kültürel özellikleri bir arada barındıran 'karma' miras alanları olarak sınıflandırılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki turizm alanlarından hangisi Türkiye'nin UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan karma miras alanlarından biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pamukkale - Hierapolis (Denizli)

Cevap

Pamukkale - Hierapolis (Denizli)
Pamukkale - Hierapolis (Denizli) alanı, hem kalsiyum oksit içeren termal suların oluşturduğu traverten setleri (doğal unsur) hem de hemen üstünde kurulu olan antik Hierapolis kenti kalıntıları (kültürel unsur) ile Türkiye'nin iki karma miras alanından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
UNESCO Dünya Miras Listesi'ndeki miras türlerini tanımlama
Miras alanları kültürel (insan yapımı tarihi yapılar), doğal (jeolojik veya biyolojik oluşumlar) ve karma (hem doğal hem kültürel) olarak üçe ayrılır.
Soruda istenen karma miras kriterini netleştirmek için.
2
Türkiye'deki karma miras alanlarını belirleme
Türkiye'de UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan iki adet karma miras alan�� vardır: Göreme Millî Parkı ve Kapadokya ile Pamukkale - Hierapolis.
Seçeneklerdeki doğru cevabı saptamak için.
3
Seçeneklerdeki diğer alanların durumunu inceleme
Nemrut Dağı, Efes, Hattuşa ve Safranbolu alanlarının tamamı sadece kültürel miras kategorisinde yer almaktadır.
Çeldiricileri eleyerek doğru seçeneği doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki UNESCO Dünya Miras Alanlarının sınıflandırılması ve karma miras alanlarının özellikleri
Soru 64Soru →

Türkiye'de otomotiv sanayisine ait üretim tesislerinin Kocaeli, Bursa, Sakarya ve İzmir gibi merkezlerde yoğunlaşmasında bu alanların aşağıdaki özelliklerinden hangisi öncelikli olarak etkili olmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelişmiş ulaşım ağlarına sahip olmaları ve geniş tüketici pazarına yakın bulunmaları

Cevap

Gelişmiş ulaşım a��larına sahip olmaları ve geniş tüketici pazarına yakın bulunmaları
Türkiye'de otomotiv sanayi tesislerinin Marmara ve Ege bölgelerinde yoğunlaşmasının temel sebebi, bu alanların gelişmiş kara, deniz ve demir yolu ulaşım ağlarına sahip olması ile yoğun nüfuslu büyük tüketici pazarlarına yakınlığıdır. Bu coğrafi konum avantajı, hem ham maddelerin fabrikalara kolayca getirilmesini hem de üretilen araçların yurt içi ve yurt dışı pazarlara düşük maliyetle ulaştırılmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Otomotiv sanayisinin kuruluş yeri kriterlerini analiz etmek.
Otomotiv sanayisi gibi yüksek katma değerli montaj sanayilerinde, ağır ham maddelerin taşınması yerine üretilen nihai ürünlerin pazara kolayca ulaştırılmasının ve limanlar aracılığıyla ihraç edilmesinin daha önemli olduğu belirlenir.
Hammaddeye yakınlık yerine ulaşım ve pazar faktörlerinin öncelikli olduğunu anlamak.
2
Fabrikaların yoğunlaştığı illerin coğrafi konum avantajlarını değerlendirmek.
Kocaeli, Bursa, Sakarya ve İzmir gibi illerin hem otoyol ve demir yolu bağlantılarının güçlü olduğu hem de büyük limanlara sahip olarak geniş pazar alanlarının merkezinde yer aldığı tespit edilir.
Soruda verilen illerin ortak coğrafi avantajını doğru seçeneğe bağlamak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de otomotiv sanayisinin coğrafi dağılışını belirleyen temel faktörler ulaşım imkânları ve tüketici pazarına yakınlıktır.
Soru 65Soru →

Türkiye, dünya genelindeki bor minerali rezervlerinin yaklaşık %73'üne sahiptir. Kütahya-Emet, Eskişehir-Kırka ve Balıkesir-Bigadiç gibi alanlarda zengin yatakları bulunan bu maden; cam, seramik, jet yakıtı ve temizlik malzemeleri gibi pek çok sanayi kolunda kullanılmaktadır. Türkiye, bu devasa rezerv potansiyeline rağmen bor ihracatından elde ettiği ekonomik katma değeri hedeflenen seviyeye ulaştıramamıştır.

Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bor minerallerinin katma değeri yüksek uç ürünler yerine, daha çok ham veya yarı işlenmiş kimyasallar şeklinde ihraç edilmesi

Cevap

Bor minerallerinin katma değeri yüksek uç ür��nler yerine, daha çok ham veya yarı işlenmiş kimyasallar şeklinde ihraç edilmesi
Madenlerin dış ticaretteki katma değerini belirleyen en temel faktör, hammadde olarak mı yoksa işlenmiş sanayi ürünü (mamul/uç ürün) olarak mı satıldıklarıdır. Türkiye, zengin bor rezervlerine sahip olmasına rağmen, bu madeni uçak gövdesi, nano-teknolojik malzemeler veya özel kimyasallar gibi yüksek fiyatlı nihai ürünlere dönüştürmek yerine, büyük ölçüde ham bor cevheri ya da asit borik gibi yarı işlenmiş kimyasallar olarak ihraç etmektedir. Bu durum, elde edilen toplam ihracat gelirinin ve katma değerin düşük kalmasına neden olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Bor madeninin coğrafi önemi ve rezerv durumu analiz edilir.
Türkiye'nin dünya bor rezervlerinin yaklaşık %73'üne sahip olduğu, yani hammadde bakımından küresel lider konumda bulunduğu belirlenir.
Madenin dış ticaretteki potansiyelini anlamak için rezerv üstünlüğünü saptamak gerekir.
2
Rezerv üstünlüğüne rağmen elde edilen ekonomik katma değerin neden düşük olduğu sorgulanır.
Madenlerin hammadde veya yarı mamul olarak satılmasının düşük gelir getirdiği, sanayide işlenip uç ürün (nihai teknolojik ürün) hâline getirilerek ihraç edildiğinde ise yüksek gelir sağladığı ilkesi uygulanır.
Maden ekonomisinde katma değerin hammadde işleme düzeyiyle ilişkisini kurmak gerekir.
3
Seçenekler değerlendirilerek en temel gerekçe tespit edilir.
Borun uç ürün olarak değil, ham veya yarı işlenmiş olarak ihraç edilmesinin düşük gelir getiren temel neden olduğu sonucuna varılır.
Ulaşım, tenör düşüklüğü veya yasal kısıtlama gibi diğer seçeneklerin coğrafi gerçeklerle uyuşmadığı veya birincil neden olmadığı elenerek netleştirilir.

Anahtar Kavram

Madenlerin hammadde, yarı mamul ve mamul madde olarak ihraç edilmesinin ülke ekonomisindeki katma değer ve dış ticaret gelirleri üzerindeki etkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 66Soru →

Türkiye'de turizm faaliyetlerinin yıl içine dağılışı ve turizm sezonunun süresi; coğrafi konum, iklim özellikleri ve turizm faaliyetinin türüne bağlı olarak belirgin farklılıklar gösterir.

Haritada konumları gösterilen turizm merkezlerini, aktif turizm sezonu sürelerinin en kısadan en uzuna doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama Ayder Yaylası (I), Uludağ (II), Çeşme Kıyıları (III) ve Alanya Kıyıları (IV) şeklinde olmalıdır.
Doğru sıralama Ayder Yaylası, Uludağ, Çeşme ve Alanya şeklinde olmalıdır. Karadeniz yaylalarında sisli ve yağışlı gün sayısı fazla olduğu için aktif turizm süresi en kısadır. Uludağ'da karın yerde kalma süresi kış aylarıyla sınırlıdır. Çeşme'de deniz suyu sıcaklığı Alanya'ya göre daha geç yükseldiği için deniz sezonu Alanya'dan kısadır. Alanya ise en güneyde yer aldığı için en uzun deniz sezonuna sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Merkezlerin coğrafi konumlarını ve yapılan turizm faaliyetlerini belirleme
Ayder Yaylası'nda yayla, Uludağ'da kış, Çeşme ve Alanya'da kıyı turizmi yapılmaktadır.
Turizm faaliyetinin türü ve coğrafi koşulları sezon süresini belirleyen temel faktörlerdir.
2
Yayla ve kış turizmi sürelerini karşılaştırma
Ayder Yaylası'nın sezonu (yaklaşık 22 ay), Uludağ'ın sezonundan (yaklaşık 3−43-4 ay) daha kısadır.
Karadeniz'deki yüksek yağışlı gün sayısı yayla turizmini çok dar bir yaz dönemine sıkıştırırken, Uludağ'da karın yerde kalma süresi kış boyunca devam eder.
3
Ege ve Akdeniz kıyı turizmi sürelerini karşılaştırma
Çeşme kıyılarındaki sezon (yaklaşık 4−54-5 ay), Alanya kıyılarındakinden (yaklaşık 6−76-7 ay) daha kısadır.
Alanya'nın daha güney enlemde olması, deniz suyu sıcaklığının daha erken yükselmesine ve daha geç soğumasına yol açarak sezonu uzatır.
4
Tüm merkezleri en kısadan en uzuna doğru sıralama
Sıralama I, II, III ve IV şeklinde gerçekleşir.
Mevsimsellik süreleri sırasıyla yaklaşık 22 ay, 3−43-4 ay, 4−54-5 ay ve 6−76-7 aydır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de turizm türlerinin coğrafi ve iklimsel koşullara bağlı olarak mevsimsel sürelerinin değişmesi
Soru 67Soru →

Türkiye'nin 2023 Turizm Stratejisi kapsamında belirlenen aşağıdaki turizm gelişim koridorları ile bu koridorların kapsadığı alanları ve temel hedeflerini eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kış Koridoru
İnanç Koridoru
İpek Yolu Koridoru
Yayla Koridoru

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kış Koridoru Doğu Anadolu'daki Erzincan, Erzurum, Kars, Ardahan ve Ağrı illeriyle; İnanç Koridoru Mersin'in Tarsus ilçesinden başlayarak Hatay, Gaziantep, Şanlıurfa ve Mardin hattıyla; İpek Yolu Koridoru Adapazarı, Bolu ve Ankara ekseninde yer alan Sapanca, Taraklı, Göynük, Mudurnu ve Beypazarı gibi tarihi sivil mimari merkezleriyle; Yayla Koridoru ise Doğu Karadeniz bölümünde Samsun'dan Artvin'e kadar uzanan hat ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; Kış Koridoru Erzurum-Kars-Ardahan çevresindeki kayak merkezlerini, İnanç Koridoru Tarsus'tan başlayıp Mardin'e uzanan dini miras aksını, İpek Yolu Koridoru Sapanca-Beypazarı arasındaki tarihi Osmanlı yerleşimlerini, Yayla Koridoru ise Doğu Karadeniz dağlarındaki doğa ve eko-turizm alanlarını birleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Kış Koridoru'nun coğrafi sınırlarını ve amac��nı tespit etmek.
Bu koridor Türkiye'nin doğusunda yer alan Erzincan, Erzurum, Kars, Ardahan ve Ağrı illerindeki kış turizmi potansiyelini birleştirmeyi hedefler.
Kış turizminin geliştiği Palandöken, Sarıkamış gibi merkezlerin bu illerde bulunması doğru eşleştirmeyi sağlar.
2
İnanç Koridoru'nun güzergahını ve dini merkezlerini analiz etmek.
Tarsus, Hatay, Gaziantep, Şanlıurfa ve Mardin gibi farklı dinlerin ortak kültürel mirasını barındıran yerlerin inanç turizmi koridorunda yer aldığını belirlemek.
Bu iller Hristiyanlık, İslamiyet ve Musevilik gibi dinlere ait çok sayıda tarihi tapınak ve kutsal mekana ev sahipliği yapar.
3
İpek Yolu Koridoru'nun tarihi ve kültürel kapsamını incelemek.
Tarihi İpek Yolu üzerinde yer alan Sapanca, Taraklı, Göynük, Mudurnu ve Beypazarı gibi geleneksel Osmanlı mimarisine sahip sivil yerleşim alanlarını bu koridorla eşleştirmek.
Bu ilçeler tarihi ticaret yolları üzerinde kurulmuş ve geleneksel dokusunu korumuş kültürel çekim merkezleridir.
4
Yayla Koridoru'nun sınırlarını belirlemek.
Samsun'dan Artvin'e kadar uzanan Karadeniz dağlarındaki yayla alanlarını ve buralardaki eko-turizm faaliyetlerini bu koridorla eşleştirmek.
Doğu Karadeniz bölümü, Türkiye'de yaylacılık ve doğa turizmi potansiyelinin en yoğun olduğu bölgedir.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Turizm Projeleri ve Gelişim Koridorları
Soru 68Soru →

Türkiye'de bazı maden işleme tesisleri, hammaddenin çıkarıldığı alanların yakınına kurulurken bazıları ise liman kolaylığı, enerji kaynağına yakınlık veya su kaynaklarına erişim gibi coğrafi ve ekonomik faktörlere bağlı olarak farklı yerlerde kurulmuştur.

Aşağıdaki haritada, Türkiye'de çıkarılan bazı madenler ile bu madenlerin işlendiği tesisler arasındaki nakliye yönleri ve tesislerin kuruluş gerekçeleri numaralandırılarak verilmiştir:

* I. Küre (Kastamonu) →\rightarrow Samsun Bakır İşletmesi: Ulaşım (Liman ve hinterlant kolaylığı)
* II. Divriği (Sivas) →\rightarrow Ereğli Demir-Çelik Fabrikası: Enerji kaynağına yakınlık (Taşkömürü yatakları)
* III. Guleman (Elazığ) →\rightarrow Elazığ Ferro-Krom Fabrikası: Hammaddeye yakınlık
* IV. Seydişehir (Konya) →\rightarrow Seydişehir Al��minyum Fabrikası: Hammaddeye yakınlık
* V. Hekimhan (Malatya) →\rightarrow İskenderun Demir-Çelik Fabrikası: Hammaddeye yakınlık

Buna göre, yukarıda verilen nakliye ve tesis eşleştirmelerinden hangisinin kuruluş gerekçesi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Hekimhan (Malatya) ile İskenderun Demir-Çelik Fabrikası nakliyesinin gerekçesi olarak 'Hammaddeye yakınlık' gösterilen seçenektir.
İskenderun Demir-Çelik Fabrikası'nın kuruluş yerinin belirlenmesinde hammaddeye yakınlık etkili olmamıştır. Bu tesisin İskenderun'da kurulmasında, deniz ulaşımı (liman kolaylığı) sayesinde ithal kömürün getirilmesi ve üretilen demir-çelik ürünlerinin pazarlanmasındaki kolaylıklar ile su kaynaklarının varlığı belirleyici olmuştur. Bu doğrultuda, V numaralı eşleştirmede sunulan 'Hammaddeye yakınlık' gerekçesi coğrafi olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Haritada verilen maden çıkarma yerleri ile işleme tesislerini incelemek.
I numaralı güzergah Küre'den Samsun'a bakır naklini, II numaralı güzergah Divriği'den Ereğli'ye demir naklini, III numaralı güzergah Elazığ'da krom işletilmesini, IV numaralı güzergah Seydişehir'de boksit işletilmesini, V numaralı güzergah ise Hekimhan'dan İskenderun'a demir naklini temsil etmektedir.
Maden çıkarma ve işleme merkezleri arasındaki coğrafi ilişkileri tespit etmek.
2
Her bir tesisin kuruluş yeri gerekçelerini değerlendirmek.
Samsun'da bakır işletmesinin kurulması liman ve ulaşım kolaylığına, Ereğli'de demir-çelik işletmesinin kurulması taşkömürü (enerji kaynağı) varlığına, Elazığ'da krom ve Seydişehir'de alüminyum tesislerinin kurulması hammadde varlığına dayanır. Bu gerekçelerin tümü coğrafi prensiplere uygundur.
Kuruluş yeri faktörlerinin bilimsel doğruluğunu kontrol etmek.
3
V numaralı İskenderun Demir-Çelik Fabrikası'nın kuruluş faktörünü analiz etmek.
İskenderun'da demir yatakları bulunmamaktadır; hammadde Malatya (Hekimhan-Hasançelebi) ve Sivas (Divriği) yörelerinden taşınmaktadır. Tesisin İskenderun'da kurulmasının ana sebebi, ithal kömür ve mamul madde nakliyesi için uygun olan liman (ulaşım) imkanları ile soğutma suyuna erişim kolaylığıdır. Dolayısıyla 'Hammaddeye yakınlık' ifadesi coğrafi olarak yanlıştır.
Hatalı gerekçeyi tespit ederek doğru cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde etkili olan faktörlerin (hammadde, ulaşım, enerji kaynağı) mekansal dağılım analizi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 69Soru →

Türkiye'de dağların kıyıya paralel uzandığı alanlarda kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşım genellikle geçitler vasıtasıyla sağlanır. Aşağıdaki ge��itler ile bu geçitlerin birbirine bağladığı coğrafi alanları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Zigana Geçidi
Gülek Geçidi
Belen Geçidi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Zigana Geçidi - Doğu Karadeniz kıyı kuşağını iç kesimlerdeki Gümüşhane ve Doğu Anadolu'ya bağlayan geçit; Gülek Geçidi - Çukurova (Adana) yöresini Orta Toroslar üzerinden İç Anadolu Bölgesi'ne bağlayan geçit; Belen Geçidi - Hatay'ın İskenderun kıyı kesimini Amanos Dağları üzerinden Amik Ovası'na ba��layan geçit şeklinde eşleşir.
Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı sınırlandırmıştır. Karadeniz kıyı kuşağını iç kesimlere bağlayan Zigana Geçidi, Çukurova'yı İç Anadolu'ya bağlayan Gülek Geçidi ve İskenderun'u Amik Ovası'na bağlayan Belen Geçidi dağlık engelleri aşmak için kullanılan temel geçitlerdir. Bu nedenle eşleştirmeler coğrafi konumlara göre tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Geçitlerin Türkiye coğrafyasındaki konumlarını ve bulundukları dağ sıralarını tespit etmek.
Zigana Kuzey Anadolu Dağları'nda, Gülek Orta Toroslar'da, Belen ise Amanos Dağları'nda yer alır.
Geçitlerin coğrafi konumları, bağladıkları bölgelerin belirlenmesinde temel etkendir.
2
Her geçidin bağladığı merkezleri ve kıyı-iç kesim ilişkisini analiz etmek.
Zigana Trabzon'u Gümüşhane'ye, Gülek Adana'yı İç Anadolu'ya, Belen ise İskenderun'u Amik Ovası'na bağlar.
Geçitlerin hangi ulaşım hatlarını oluşturduğunu belirlemek için bu adım gereklidir.
3
Geçit isimleri ile bu geçitlerin fonksiyonlarını karşılıklı olarak eşleştirmek.
Zigana - Doğu Karadeniz/Gümüşhane, Gülek - Adana/İç Anadolu ve Belen - İskenderun/Amik Ovası eşleştirmesi tamamlanır.
Soruda istenen doğru eşleştirme kombinasyonuna ulaşmak amacıyla bu adım yapılır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de dağların uzanışının ulaşım üzerindeki etkileri ve geçitler
Soru 70Soru →

Türkiye'nin elektrik enerjisi üretiminde kullanılan aşağıdaki enerji kaynaklarını, yıllık elektrik üretimindeki paylarına göre en yüksek paya sahip olandan en düşük paya sahip olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Türkiye'nin yıllık elektrik üretiminde payı en yüksek olan kaynak kömürdür. Onu sırasıyla doğal gaz, rüzgar ve jeotermal enerji takip etmektedir. Bu doğrultuda doğru sıralama: Kömür - Doğal Gaz - Rüzgar - Jeotermal şeklindedir.
Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde kömür en yüksek paya sahiptir. Onu doğal gaz izler. Yenilenebilir enerji kaynakları içinde rüzgarın payı jeotermalden daha fazladır. Dolayısıyla doğru sıralama en yüksekten en düşüğe kömür, doğal gaz, rüzgar ve jeotermal şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin güncel elektrik üretim verilerinde kömürün (linyit ve ithal kömürün) payını belirleme.
Kömürün toplam elektrik üretimindeki payının yaklaşık %30-35 ile en yüksek olduğu belirlenir.
Sıralamanın ilk basamağını oluşturmak için en yüksek paya sahip kaynağın bulunması gerekir.
2
Kalan kaynaklar arasından payı en yüksek olan doğal gazın konumunu belirleme.
Doğal gazın elektrik üretimindeki payının yaklaşık %20-25 olduğu ve kömürün hemen ardında yer aldığı saptanır.
İkinci sıradaki kaynağın belirlenmesi için kalan kaynaklar arasında karşılaştırma yapılır.
3
Rüzgar ve jeotermal enerjinin paylarını karşılaştırma.
Rüzgar enerjisinin payının (~%10-11) jeotermal enerjinin payından (~%3-4) yüksek olduğu tespit edilir.
Son iki kaynağın kendi arasındaki sıralamasını netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde kullanılan kaynakların üretim payları ve bu kaynakların önem sırası.
Soru 71Soru →

Türkiye'deki önemli maden ve enerji kaynakları ile ilişkili tesislerin/çıkarım alanlarının coğrafi dağılışını bilmek YKS hazırlığında oldukça önemlidir.

Aşağıdaki maden çıkarma veya işleme merkezlerini, Türkiye dilsiz haritası üzerindeki coğrafi konumları göz önüne alındığında en batıdan en doğuya doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Maden çıkarma ve işleme merkezlerinin batıdan doğuya doğru doğru sıralaması: Bandırma (Bor işleme tesisleri) - Seydişehir (Alüminyum tesisleri) - Divriği (Demir yatakları) - Murgul (Bakır işletmeleri) şeklindedir.
Verilen merkezlerin coğrafi konumları batıdan doğuya doğru incelendiğinde; Bandırma (Balıkesir) en batıda, Seydişehir (Konya) iç-güney kesimde, Divriği (Sivas) doğu-orta kesimde ve Murgul (Artvin) ise en doğuda (Gürcistan sınırına yakın) yer almaktadır. Bu durum Türkiye'nin batıdan doğuya uzanan boylam dereceleriyle doğrudan örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen merkezlerin hangi illerde bulunduğunu tespit edin.
Bandırma Balıkesir'de, Seydişehir Konya'da, Divriği Sivas'ta, Murgul ise Artvin'de yer almaktadır.
Madenlerin ve işleme tesislerinin hangi ilde olduğunu bilmek, Türkiye haritası üzerindeki göreceli konumlarını belirlemenin ilk adımıdır.
2
Bu illerin Türkiye'nin batı-doğu yönündeki konumlarını (boylam derecelerini) karşılaştırın.
Balıkesir en batıda (28∘28^\circ Doğu), Konya İç Anadolu'da (32∘32^\circ Doğu), Sivas İç Anadolu'nun doğusunda (38∘38^\circ Doğu), Artvin ise en doğuda (41∘30′41^\circ 30' Doğu) yer almaktadır.
Türkiye'de doğuya gidildikçe boylam dereceleri büyür.
3
Elde edilen coğrafi verilere dayanarak merkezleri batıdan doğuya doğru sıralayın.
Sıralama sırasıyla Bandırma, Seydişehir, Divriği ve Murgul şeklinde olmalıdır.
Boylam derecesi en küçük olandan en büyük olana doğru yapılan sıralama batıdan doğuya doğru sıralamayı verir.

Anahtar Kavram

Maden ve sanayi tesislerinin Türkiye coğrafyasındaki dağılımı ve boylam ilişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 72Soru →

Transit taşımacılık; başlangıç ve varış noktaları Türkiye sınırları dışında olan, ancak taşımacılık faaliyetinin Türkiye toprakları, kara suları veya hava sahası kullanılarak gerçekleştirilmesidir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye üzerinden gerçekleştirilen transit taşımacılık faaliyetine örnek gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Irak'tan çıkarılan ham petrolün boru hattıyla Ceyhan Limanı'na taşınması ve buradan gemilerle başka ülkelere ulaştırılması

Cevap

Irak'tan çıkarılan ham petrolün boru hattıyla Ceyhan Limanı'na taşınması ve buradan gemilerle başka ülkelere ulaştırılması
Transit taşımacılıkta hem başlangıç hem de varış noktasının ülke sınırları dışında olması gerekir. Irak petrolünün boru hatlarıyla Türkiye topraklarından geçirilerek Ceyhan Limanı üzerinden diğer ülkelere ulaştırılması bu tanıma tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Transit taşımacılık kavramının tanımını analiz etme.
Transit taşımacılıkta yükün başlangıç (çıkış) ve varış (hedef) noktalarının Türkiye sınırları dışında olması, Türkiye'nin ise yalnızca bir geçiş (köprü) güzergahı olarak kullanılması gerektiği belirlenir.
Soruda istenen transit taşımacılık örneğini doğru tespit edebilmek için kavramsal çerçeveyi netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki taşımacılık faaliyetlerinin başlangıç ve varış noktalarını değerlendirme.
Irak petrolünün Ceyhan üzerinden dünya pazarlarına sunulmasında başlangıç noktası Irak, varış noktası ise diğer tüketici ülkelerdir. Türkiye bu süreçte boru hatlarıyla geçiş kolaylığı sağlamaktadır.
Tanıma uyan tek seçeneğin belirlenmesi için her bir seçenekteki coğrafi hareketin sınır ötesi yönü incelenir.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin coğrafi konumunun transit taşımacılığa etkisi ve transit taşımacılığın tanımı.
Soru 73Soru →

Türkiye'de bir maden yatağının ekonomik olarak işletmeye açılabilmesi için bazı şartların sağlanması gerekmektedir. Bir bölgede keşfedilen yeni bir bakır yatağında yapılan fizibilite çalışmaları sonucunda, yatakta toplam cevher miktarının milyonlarca tonu bulduğu ancak bu cevherin içindeki saf bakır oranının işletme maliyetlerini karşılayamayacak kadar düşük olduğu tespit edilmiş ve maden ocağı işletmeye açılmamıştır.

Buna göre, maden ocağının işletmeye açılmamasının temel gerekçesi, coğrafi kavramlar açısından aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak açıklanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rezervin yeterli olmasına rağmen tenörün düşük olması

Cevap

Rezervin yeterli olmasına rağmen tenörün düşük olması
Doğru yanıt, rezervin yeterli olmasına rağmen tenörün düşük olduğunu belirten seçenektir. Metinde geçen 'toplam cevher miktarının milyonlarca tonu bulduğu' ifadesi maden rezervinin yüksek ve yeterli olduğunu; 'saf bakır oranının işletme maliyetlerini karşılayamayacak kadar düşük olduğu' ifadesi ise tenörün yetersiz olduğunu doğrudan açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde geçen bilgileri madencilik kavramları ile eşleştirin.
Milyonlarca tonluk toplam cevher miktarı 'rezerv' kavramına, saf bakır oranı ise 'tenör' kavramına karşılık gelmektedir.
Soruda verilen durumun hangi coğrafi kavramlarla ilgili olduğunu doğru tespit etmek gerekir.
2
Madencilik kavramlarının niceliksel durumlarını analiz edin.
Toplam cevher miktarı (rezerv) milyonlarca ton olduğu için yeterlidir; ancak saf bakır oranı (tenör) düşük olduğu için işletme ekonomik değildir.
Yatırımcının madeni açmama kararının arkasındaki gerekçeyi belirlemek için kavramların düzeylerini değerlendirmek gerekir.
3
Seçenekleri analiz ederek doğru gerekçeyi sunan seçeneği bulun.
Rezervin yeterli, tenörün ise düşük olduğunu belirten seçenek doğru cevaptır.
Kavramsal analizi tamamlayıp doğru seçeneğe ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Madenlerin işletilmesinde rezerv ve tenör kavramlarının önemi
Soru 74Soru →

T��rkiye'de bulunan limanların hinterland (art bölge) genişlikleri ve yıllık ticaret hacimleri; coğrafi konum, ulaşım imkânları ve art bölgedeki sanayi faaliyetlerinin gelişmişlik derecesine bağlı olarak değişkenlik gösterir.

Buna göre, aşağıda verilen limanları ticaret hacmi ve hinterland genişliği bakımından en gelişmiş olandan en az gelişmiş olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Limanların hinterland genişliği ve ticaret hacmi kapasitesine göre en gelişmiş olandan en az gelişmiş olana doğru sıralaması: İstanbul Limanı, İzmir Limanı ve Trabzon Limanı şeklindedir.
Doğru sıralama İstanbul Limanı, İzmir Limanı ve Trabzon Limanı şeklindedir. İstanbul Limanı hinterlandı en geniş olan ve en çok ticaret hacmine sahip limandır. İzmir Limanı, Ege Bölgesi'nin geniş hinterlandına sahip en önemli ihracat limanlarından biridir. Trabzon Limanı ise Karadeniz dağlarının kıyıya paralel uzanması nedeniyle art bölgesi bu iki limana göre daha dar olan ve en düşük ticaret hacmine sahip limandır.

Adım Adım Çözüm

1
Limanların bulundukları bölgelerin sanayi, nüfus ve ulaşım özelliklerini belirleme.
İstanbul'un sanayi ve nüfus yoğunluğu en yüksek seviyededir; İzmir zengin tarım ve sanayi havzasına sahiptir; Trabzon ise dağlık arazi nedeniyle iç kesimlerle ulaşım bağlantısı daha sınırlı bir konumdadır.
Bir limanın hinterlandı ve ticaret hacmi, gerisinde kalan bölgenin ekonomik gelişmişliği ve ulaşım kolaylığı ile doğrudan ilişkilidir.
2
Belirlenen özelliklere göre limanları üstünlük sırasına koyma.
İstanbul Limanı birinci sırada, İzmir Limanı ikinci sırada ve Trabzon Limanı üçüncü sırada yer alacak şekilde sıralanır.
İstanbul hem ithalat hem ihracatta liderdir, İzmir güçlü bir ihracat limanıdır, Trabzon ise bölgesel ölçekte kalıp bu ikilinin gerisinde yer alır.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki limanların hinterland (art bölge) özellikleri ve ticaret kapasiteleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 75Soru →

Türkiye'de çıkarılan metalik madenlerin rezerv alanları ile bu madenlerin işlendiği sanayi tesislerinin coğrafi konumları arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Bazı tesisler hammaddeye yakın kurulurken, bazıları ulaşım veya enerji kaynağına yakınlık ilkesine göre konumlandırılmıştır. Sol sütundaki madenleri, sağ sütunda verilen çıkarım alanları ve işlendikleri tesislerin coğrafi özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bakır
Demir
Boksit
Krom

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakır madeni Samsun'daki tesislerle; Demir madeni Karabük ve Ereğli'deki tesislerle; Boksit madeni Seydişehir'deki tesislerle; Krom madeni ise Elazığ ve Antalya'daki ferro-krom tesisleriyle eşleşmektedir.
Eşleştirmede her maden, kendine özgü çıkarım alanı ve işlendiği tesisin kurulma sebebiyle (Samsun'daki bakır tesisi için ulaşım, Karabük/Ereğli demir-çelik tesisi için enerji kaynağı, Seydişehir boksit tesisi için hammadde, Antalya ferro-krom tesisi için ulaşım) tam ve doğru şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Bakır madeninin Türkiye'deki çıkarım yerlerini ve işleme tesisini belirlemek.
Bakırın Artvin-Murgul ve Elazığ-Maden'de çıkarılıp Samsun'da işlendiği doğrulanır.
Samsun'da hammadde bulunmamasına karşın liman ve ulaşım faktörü tesisin buraya kurulmasını sağlamıştır.
2
Demir madeninin çıkarım alanları ile sanayi tesislerinin konum gerekçelerini incelemek.
Demirin Sivas-Divriği ve Malatya-Hekimhan'dan çıkarılıp Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikalarında işlendiği saptanır.
Demir-çelik fabrikalarının bu bölgede kurulmasının temel nedeni Batı Karadeniz'deki taş kömürü (enerji kaynağı) yataklarıdır.
3
Boksit madeninin ve alüminyum sanayisinin konumlandığı bölgeyi tespit etmek.
Boksitin Konya-Seydişehir'de çıkarılıp yine aynı yerdeki alüminyum tesisinde işlendiği sonucuna varılır.
Buradaki tesisin kuruluşunda hammaddeye yakınlık kriteri esas alınmıştır.
4
Krom madeninin çıkarım yerleri ile ferro-krom tesislerinin dağılışını eşleştirmek.
Kromun Elazığ-Guleman ve Muğla-Fethiye'den çıkarılıp Elazığ ve Antalya'daki ferro-krom tesislerinde işlendiği belirlenir.
Elazığ'daki tesis hammaddeye yakınlığa, Antalya'daki tesis ise deniz yolu ulaşımına (liman) bağlı olarak kurulmuştur.

Anahtar Kavram

Türkiye'de metalik madenlerin işletilmesi sürecinde hammadde kaynağı, enerji kaynağı ve ulaşım (liman) faktörlerinin sanayi tesislerinin coğrafi konumuna etkisi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 76Soru →

Türkiye'de yeni keşfedilen bir maden yatağının işletmeye açılıp açılmayacağına karar verilirken madenin rezerv miktarı ile tenör oranı birlikte değerlendirilir. Rezerv, yeraltındaki toplam maden miktarını ifade ederken; tenör ise bu maden cevheri içindeki saf metal oranını gösterir.

Aşağıdaki tabloda, Türkiye'de yeni keşfedilen beş farklı demir yatağının özellikleri verilmiştir:

Maden OcağıToplam Rezerv (Milyon Ton)Tenör Oranı (%)Ulaşım Olanakları
I1101101515Gelişmiş
II85856060Gelişmiş
III12125555Geli��miş
IV90901818Kısıtlı
V881010Gelişmiş

Buna göre, tablodaki maden ocaklarından hangisi, tenör oranının yüksek olmasına rağmen toplam rezerv miktarının azlığı nedeniyle işletmeye açılmaya en az uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Tenör oranı yüksek (%55) olmasına karşın toplam rezerv miktarı çok düşük (12 milyon ton) olan III numaralı maden ocağı.
III numaralı maden ocağı, %55 gibi yüksek bir tenör oranına sahip olmasına rağmen sadece 12 milyon tonluk düşük bir rezerve sahiptir. Bu durum, kurulacak tesisin kısa sürede hammadde sıkıntısı çekmesine ve yatırımı verimsiz kılmasına yol açar. Dolayısıyla tenörün yüksek, rezervin yetersiz olması durumuna en uygun örnek bu ocaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki maden ocaklarının rezerv ve tenör değerlerini karşılaştırmak.
II ve III numaralı ocakların tenör oranları yüksek (%60 ve %55), diğer ocakların ise düşüktür.
Soru kökündeki 'tenör oranının yüksek olması' şartını sağlayan ocakları filtrelemek.
2
Yüksek tenörlü ocaklar arasından rezerv miktarı düşük olanı bulmak.
III numaralı ocağın rezervinin (12 milyon ton), II numaralı ocağın rezervine (85 milyon ton) göre oldukça az olduğu belirlenir.
Yatırımın ekonomik ömrünün kısa olacağı verimsiz seçeneği tespit etmek.

Anahtar Kavram

Madenlerin işletilebilirliği, tenör ve rezerv ilişkisi
Soru 77Soru →

Türkiye'de metalik madenlerin çıkarıldığı alanlar ile bu madenlerin işlendiği sanayi tesislerinin konumları belirlenirken hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık ve ulaşım (liman) imkanları gibi coğrafi faktörler göz önünde bulundurulur.

Buna göre, sol sütunda verilen maden çıkarım alanları ile sağ sütunda verilen sanayi tesisleri ve kuruluş yeri gerekçesi eşleştirmelerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Küre (Kastamonu) havzasından çıkarılan bakır cevheri
Divriği (Sivas) havzasından çıkarılan demir cevheri
Akseki (Antalya) havzasından çıkarılan boksit cevheri
Guleman (Elazığ) havzasından çıkarılan krom cevheri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Küre bakır yataklarının Samsun Bakır İşletmeleri (ulaşım) ile; Divriği demir yataklarının Karabük Demir-Çelik Fabrikası (enerji kaynağı) ile; Akseki boksit yataklarının Seydişehir Alüminyum Tesisleri (hammaddeye yakınlık) ile; Guleman krom yataklarının Elazığ Ferrokrom Fabrikası (hammaddeye yakınlık) ile eşleşmesi gerekir.
Madenlerin işlendiği tesislerin konumlarında farklı coğrafi gerekçeler rol oynar. Küre'de çıkarılan bakırın Samsun'da işlenmesi ulaşım (liman) imkanıyla; Divriği'de çıkarılan demirin Karabük'te işlenmesi enerji kaynağına (taş kömürüne) yakınlıkla; Akseki boksitinin Seydişehir'de ve Guleman kromunun Elazığ'da işlenmesi ise hammadde kaynağına doğrudan yakınlıkla açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kastamonu Küre'den çıkarılan bakırın işlendiği Samsun tesisini ve bu tesisin konumunda deniz yolu/liman etkisini (ulaşım) analiz etmek.
Küre bakır cevherinin Samsun Bakır İşletmeleri ile eşleştiği belirlenir.
Samsun'da bakır madeni bulunmamasına rağmen liman ve ulaşım faktörü tesisin buraya kurulmasını sağlamıştır.
2
Sivas Divriği'den çıkarılan demir madeninin Karabük'teki demir-çelik fabrikasına gönderilme nedenini (taş kömürü/enerji kaynağı) değerlendirmek.
Divriği demir cevherinin Karabük Demir-Çelik Fabrikası ile eşleştiği belirlenir.
Karabük çevresinde demir madeni bulunmaz, tesis taş kömürü yataklarına (enerji kaynağına) yakınlık sebebiyle buraya kurulmuştur.
3
Antalya Akseki'de çıkarılan boksit (alüminyum) madeninin en yakın işleme tesisi olan Konya Seydişehir ile ilişkisini kurmak.
Akseki boksit cevherinin Seydişehir Alüminyum Tesisleri ile eşleştiği belirlenir.
Akseki ve Seydişehir birbirine çok yakındır ve boksit taşınması maliyetli bir maden olduğu için fabrika hammadde yakınına kurulmuştur.
4
Elazığ Guleman'dan çıkarılan krom madeninin nerede işlendiğini tespit etmek.
Guleman krom cevherinin Elazığ Ferrokrom Fabrikası ile eşleştiği belirlenir.
Guleman'daki zengin yataklar, Elazığ Ferrokrom Fabrikası'nın hammaddeye yakınlık ilkesi çerçevesinde kurulmasını sağlamıştır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de madenlerin çıkarım alanları ile sanayi tesislerinin coğrafi dağılımı arasındaki ilişki ve kuruluş yeri faktörleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 78Soru →

Türkiye'de bulunan bazı maden ve enerji kaynakları aşağıda verilmiştir:

I. Linyit
II. Bor mineralleri
III. Taş kömürü
IV. Petrol

Bu kaynakları, Türkiye'deki toplam rezerv miktarı (ton cinsinden) en fazla olandan en az olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Türkiye'deki toplam rezerv miktarlarına göre en fazla olandan en az olana doğru doğru sıralama: Linyit, Bor mineralleri, Taş kömürü ve Petrol şeklindedir.
Türkiye'de en geniş rezerv alanına sahip ve toplam tonajı en fazla olan kaynak linyittir. Dünya genelinde en büyük paya sahip olduğumuz bor mineralleri ikinci sırada, Zonguldak havzasıyla sınırlı olan taş kömürü üçüncü sırada yer alır. Rezervleri son derece kısıtlı olan petrol ise en az rezerve sahip kaynaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Linyit rezervini belirleme
Linyitin yaklaşık 20 milyar tonluk rezervi ile ilk sırada yer alması gerektiği saptanır.
Türkiye'de linyit yatakları çok geniş bir coğrafi dağılış gösterir ve toplam miktarı en fazladır.
2
Bor mineralleri rezervini belirleme
Bor minerallerinin yaklaşık 3,3 milyar ton rezervle ikinci sırada yer alması gerektiği bulunur.
Türkiye dünya bor rezervlerinin çok büyük bir kısmına sahip olsa da, tonaj olarak linyitten sonra gelir.
3
Taş kömürü ve petrol rezervlerini karşılaştırma
Taş kömürünün (yaklaşık 1,3 milyar ton) petrole (milyon ton seviyesinde) göre çok daha yüksek rezerve sahip olduğu tespit edilerek sırasıyla üçüncü ve dördüncü sıraya yerleştirilir.
Türkiye'nin petrol rezervleri son derece kısıtlıdır ve tüketimin büyük kısmı ithalatla karşılanır.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki Maden ve Enerji Kaynaklarının Rezerv Miktarları
Soru 79Soru →

Türkiye haritasında numaralandırılarak gösterilen üç yörenin baskın fiziki coğrafya özellikleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

YöreYer Şekilleriİklim ÖzellikleriArazi / Toprak Yapıs��
IEngebeli ve dağlık, kıyıya paralel uzanan yüksek dağ sırasıYıllık yağış miktarı yüksek, her mevsim nemliKilli ve kireçli bünye, yamaç dengesi hassas
IISade yer şekilleri, geniş düzlükler ve ovalarKurak ve yarı kurak, yaz sıcaklığı yüksekKireçli, tuzlu ve organik maddece fakir
IIIEngebeli yer şekilleri, yüksek platolar ve derin vadilerYaz yağışları alan sert karasal iklimÇernezyom (kara topraklar) ve alpin çayırlar

Bu yörelerin fiziki coğrafi özellikleri ile ekonomik faaliyetleri arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III numaralı yörede yüksek verimli çernezyom topraklarının bulunması, iklim koşullarının elverişliliği sayesinde bu yöreyi Türkiye'nin en önemli sebze ve meyve tarım merkezlerinden biri haline getirmiştir.

Cevap

III numaralı yörede yüksek verimli çernezyom topraklarının bulunmasının yöreyi Türkiye'nin en önemli sebze ve meyve tarım merkezlerinden biri haline getirdiği ifadesi söylenemez.
Tabloda III numaralı yöre olarak belirtilen alan Kuzeydoğu Anadolu (Erzurum-Kars) platolarını temsil etmektedir. Bu alanda dünyanın en verimli yerli topraklarından olan çernezyomlar (kara topraklar) bulunmasına rağmen, yükseltinin fazla olmasına bağlı olarak sert karasal iklim koşulları hakimdir. Yaz mevsimi oldukça kısa ve serin geçer. Bu durum, bölgede sebze ve meyve tarımı gibi yüksek sıcaklık ve uzun yetişme dönemi isteyen tarımsal faaliyetleri sınırlandırmıştır. Bölge ekonomisi toprak verimliliğine dayalı tarımdan ziyade, yaz yağışlarıyla yeşeren gür çayırlar sayesinde büyükbaş mera hayvancılığına yönelmiştir. Dolayısıyla, bu yörenin önemli bir sebze ve meyve tarım merkezi olduğu iddiası söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki verileri ve coğrafi özellikleri analiz etme.
I numaralı yörenin Doğu Karadeniz kıyı kuşağı, II numaralı yörenin İç Anadolu (Konya çevresi) ovaları, III numaralı yörenin ise Kuzeydoğu Anadolu (Erzurum-Kars) platoları olduğu tespit edilir.
Soruda verilen özelliklerin Türkiye coğrafyasındaki hangi bölgelerle eşleştiğini bulmak doğru yorumlama için gereklidir.
2
Yörelerin fiziki şartlarının ekonomik faaliyetlere etkisini değerlendirme.
I'de dağlık yapının sanayi alanlarını kıyıya sıkıştırdığı; II'de düz arazinin makineleşmeye uygun olduğu fakat kuraklığın nadası artırdığı; III'te ise sert karasal iklim ve yaz yağışlarının alpin çayırlara ve büyükbaş mera hayvancılığına yol açtığı belirlenir.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu tablodaki fiziki parametrelerle karşılaştırmak için bu adım gereklidir.
3
Toprak ve iklim ilişkisindeki sınırlayıcı faktörü belirleme.
Çernezyom toprakların çok verimli olduğu bilgisi doğru olsa da, Kuzeydoğu Anadolu'da tarımsal üretimi belirleyen asıl sınırlandırıcı faktörün toprak verimliliği değil, sıcaklık yetersizliği ve kısa yaz süresi (sert karasal iklim) olduğu ortaya konur.
Toprağın verimli olmasının her zaman yüksek tarımsal çeşitlilik ve sebze/meyve tarımı anlamına gelmeyeceğini, iklimin sınırlandırıcı etkisini kavramak için bu analiz yapılır.

Anahtar Kavram

İklim ve yer şekillerinin tarımsal ve hayvansal faaliyetler üzerindeki sınırlayıcı etkisi ile toprak verimliliği-iklim etkileşimi.
Soru 80Soru →

Türkiye'de bir maden arama şirketinin Sivas Divriği yakınlarında keşfettiği yeni bir demir yatağına ait hazırlanan teknik raporda şu bilgilere yer verilmiştir:

* Bölgedeki toplam işletilebilir maden cevheri miktarı oldukça fazladır ve uzun yıllar üretime katkı sağlayacak boyuttadır.
* Ancak çıkarılan cevher içindeki saf demir oranı düşük olduğundan, metalin taş ve topraktan arındırılması yüksek maliyetli tesis yatırımları gerektirmektedir.

Buna göre, raporda belirtilen demir yatağının özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rezervi yüksek, tenörü düşüktür.

Cevap

Rezervi yüksek, tenörü düşüktür.
Rapor incelendiğinde, maden yatağında bulunan toplam işletilebilir maden miktarı (rezerv) oldukça fazla olarak nitelendirilmiş; buna karşın cevher içindeki saf metal oranının (tenör) düşük olduğu ve arındırma işleminin yüksek maliyet gerektirdiği belirtilmiştir. Dolayısıyla yatağın rezervinin yüksek, tenörünün ise düşük olduğu söylenebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen teknik rapordaki kavramsal ifadeleri belirlemek.
Toplam işletilebilir maden miktarının rezervi, saf demir oranının ise tenörü temsil ettiği saptanır.
Rezerv ve tenör kavramlarının coğrafi tanımlarını doğru yapabilmek için.
2
Rapordaki verileri bu kavramlarla ilişkilendirmek.
Toplam cevher miktarının fazla olması rezervin yüksek olduğunu, saf demir oranının düşük olması ise tenörün düşük olduğunu gösterir.
Verilen durum analizinin coğrafi terimlerle ifadesini bulmak için.
3
Seçenekler arasından rezervin yüksek, tenörün düşük olduğunu belirten doğru yargıyı seçmek.
Rezervin yüksek, tenörün düşük olduğu seçeneğin doğru olduğu belirlenir.
Çelişen ya da kavramları yanlış eşleştiren diğer seçenekleri elemek için.

Anahtar Kavram

Madenlerde rezerv ve tenör kavramlarının tanımları ile işletilebilirlik ilişkisi.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 6Sonraki
Türkiye Ekonomisi Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Sayfa 4 | Examkin