Milli Mücadele Dönemi ve Atatürkçülük

Mustafa Kemal Paşa, 28 Mayıs 1919'da askeri ve mülki amirlere gönderdiği Havza Genelgesi'nde; işgallerin protesto edilmesi amacıyla mitingler düzenlenmesini istemiş ancak bu gösterilerde Hristiyan azınlığa karşı kırıcı ve saldırgan davranılmamasını önemle belirtmiştir.

Mustafa Kemal Paşa'nın bu uyarıyla doğrudan aşağıdakilerden hangisini amaçladığı savunulabilir?

Amasya Genelgesi'nde yer alan "Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." kararı, Türk inkılabının iki temel dinamiğini bünyesinde barındırmaktadır. Bu dinamiklerden ilki dış güçlerin işgallerine karşı koymayı hedefleyen "millî bağımsızlık", ikincisi ise kişisel egemenliğe son vererek millet iradesini devlet yönetimine taşımayı amaçlayan "millî egemenlik"tir.

Buna göre, Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde yaşanan a��ağıdaki gelişmelerden hangisi, bu iki temel dinamiğin eş zamanlı ve birbirini destekleyen bir biçimde yürütüldüğünün en belirgin kanıtıdır?

Cumhuriyet Dönemi'nde laik ve milli bir eğitim sisteminin kurulması amacıyla birçok çalışma yapılmıştır. Bu doğrultuda atılan en önemli adımlardan biri olan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim-öğretim birleştirilmiş ve tüm okullar Maarif Vekaletine bağlanmıştır.

Bu kanunun kabul edilmesinin ardından yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi, e��itimde laikleşme sürecini doğrudan destekleyen bir uygulama olarak gösterilemez?

Atatürk Dönemi Türk dış politikasında barışın korunması, sınır güvenliğinin sağlanması ve egemenlik haklarının güçlendirilmesine yönelik atılan adımlar düşünüldüğünde, aşağıda verilen diplomatik gelişmeleri kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

Milli Mücadele Dönemi'nde meclisin açılması süreci ve sonrasında yaşanan iç isyanlara karşı alınan hukuki ve siyasi önlemler göz önüne alındığında, aşağıda verilen gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Cumhuriyet'in ilk yıllarında hukuk, eğitim ve kültür alanlarında gerçekleştirilen köklü inkılaplar, toplumsal yapıyı çağdaşlaştırmayı, hukuk birliğini sağlamayı ve ortak bir millî kimlik bilinci oluşturmayı amaçlamıştır.

Aşağıda verilen inkılapları, bu inkılapların temel amaçları ve getirdiği yasal düzenlemelerle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Lozan Barı�� Antlaşması'nda kesin bir karara bağlanamayan ya da Türkiye'nin egemenlik haklarını sınırlandıran bazı dış politika meseleleri, 1923-1939 yılları arasında yürütülen diplomatik mücadeleler ve dünya genelindeki siyasi gelişmeler neticesinde Türkiye'nin lehine çözüme ulaştırılmıştır.

Aşağıdakilerden hangisi bu dönemde Türkiye'nin lehine sonuçlanan diplomatik gelişmelerden biri değildir?

Yeni Türk Devleti'nda laik, milli ve çağdaş bir toplum düzeni oluşturma sürecinde tarih yazıcılığı anlayışında da köklü bir değişim yaşanmıştır. Hanedan eksenli tarih yazımından millet eksenli tarih yazımına geçişi hedefleyen bu süreçte, 1931 yılında Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti (Türk Tarih Kurumu) kurulmuştur.

Buna göre, Türk Tarih Kurumunun kuruluş amaçları arasında;

I. Türklerin kökenini ve dünya medeniyetine olan katkılarını bilimsel yöntemlerle araştırmak,
II. Anadolu'nun en eski sakinleri ile Türkler arasındaki bağları inceleyerek Anadolu'nun tarihsel olarak Türk yurdu olduğunu ortaya koymak,
III. Osmanlı hanedanının İslam dünyasındaki liderliğinin tarihsel meşruiyetini kanıtlamak

hedeflerinden hangilerinin yer aldığı savunulabilir?

Yeni Türk devletinde çağdaşlaşma ve uluslararası entegrasyonu sağlama amacıyla sosyal ve iktisadi alanlarda çeşitli yasal düzenlemeler yapılmış ve kongreler gerçekleştirilmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Aşağıda Atatürk Dönemi Türk dış politikasında karşı karşıya kalınan bazı meseleler ile bu meselelerin çözüme kavuşturulma süreçlerine dair diplomatik gelişmeler verilmiştir. Bu meseleleri, kendileriyle doğrudan ilişkili olan diplomatik gelişmelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Yeni Türk Devleti’nde gerçekleştirilen toplumsal ve ekonomik alandaki inkılaplar; bir yandan milli bağımsızlığı ve iç piyasadaki egemenliği pekiştirmeyi hedeflerken, diğer yandan da batılı devletlerle ticari ilişkilerde entegrasyonu sağlamayı ve iç piyasadaki standart farklılıklarından doğan karmaşayı gidermeyi amaçlamıştır.

Buna göre yapılan;

I. Uluslararası saat ve takvim sisteminin kabul edilmesi,
II. Kabotaj Kanunu'nun yürürlüğe girmesi,
III. Uzunluk ve ağırlık ölçü birimlerinin değiştirilmesi

düzenlemelerinden hangileri doğrudan "uluslararası ticari ilişkilerde yaşanan aksaklıkları giderme ve batılı ülkelerle entegrasyon sağlama" amacına yöneliktir?

Milli Mücadele Dönemi'nde ulusal bağımsızlığın ve ulusal egemenliğin sağlanması yolunda yayımlanan genelgeler ve toplanan kongreler, tarihi süreçte farklı siyasi, askeri ve idari kararlara ev sahipliği yapmıştır.

Aşağıda verilen tarihi kararlar ve gelişmeleri, ait oldukları kongre veya genelgelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Amasya Genelgesi’nin "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." maddesi, Millî Mücadele’nin hem yöntemini hem de amac��nı ortaya koyan ihtilalci bir beyanname niteliğindedir.

Bu kararın, dönemin yürürlükte olan anayasal düzeni ($1876$ Kanun-i Esasi) çerçevesinde doğurduğu en belirgin hukuki ve siyasi çelişki aşağ��dakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi'nde gerçekleştirilen bazı inkılaplar ve uygulamalar ile bu adımların doğrudan ilgili olduğu temel Atatürk ilkelerinin eşleştirilmesi gerekmektedir.

Aşağıda verilen inkılap ve uygulamaları, karşılarında yer alan ilgili oldukları temel Atatürk ilkeleriyle eşleştiriniz.

Mustafa Kemal Atatürk, yeni Türk harflerinin kabul edilmesinin ardından Sarayburnu'nda yaptığı konuşmada şu ifadeleri kullanmıştır:

"Yeni Türk harflerini çabuk öğrenmelidir. Her vatandaşa, kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretiniz. Bunu vatanperverlik ve milliyetperverlik vazifesi biliniz."

Atatürk'ün bu yöndeki çağrısı ve ardından başlatılan okuma yazma seferberliği (Millet Mektepleri), doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangileriyle ilişkilendirilebilir?

Atatürk Dönemi'nde gerçekleştirilen inkılaplar ve tarihsel gelişmeler ile bu gelişmelerin doğrudan ilgili olduğu temel Atatürk ilkelerinin doğru eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, aşağıda verilen tarihi gelişmeleri doğrudan ilişkili oldukları temel Atatürk ilkeleriyle eşleştiriniz.

Mustafa Kemal Atatürk bir konuşmasında; "Türkiye’nin asıl sahibi ve efendisi, gerçek üretici olan köylüdür. O halde, herkesten daha çok refah, mutluluk ve servete layık ve hakkı olan köylüdür." demiştir. Bu doğrultuda Cumhuriyet Dönemi'nde köylü üzerindeki ağır ekonomik yükü hafifletmek amacıyla Aşar Vergisi kaldırılmış, tarımı destekleyici çeşitli adımlar atılmıştır.

Bu uygulamalar ve Atatürk'ün sözü birlikte değerlendirildiğinde, gerçekleştirilen reformun doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisini hayata geçirmeye yönelik olduğu savunulabilir?

Büyük Millet Meclisinin açılmasının ardından Anadolu'da çıkan iç isyanlar karşısında Mustafa Kemal Paşa meclis kürsüsünden şu değerlendirmeyi yapmıştır:

*"Efendiler, İstanbul'da bulunan Hükümet-i Seniyye ve İtilaf Devletleri, milletimizin bağımsızlık azmini kırmak için doğrudan hilafet orduları ve uydurma fetvalarla üzerimize gelirken; düne kadar vatanı savunan bazı unsurlar ise meclisin iradesine ram olmak yerine kendi başlarına buyruk kalmayı tercih ederek isyan bayrağını açmışlardır. Lakin meclisimiz, milletten aldığı meşru güçle hem hilafet çetesini hem de bu şahsi nüfuz sevdalılarını bertaraf etmeye muktedirdir."*

Mustafa Kemal Paşa'nın bu ifadeleri ve dönemin koşulları dikkate alındığ��nda, BMM'ye karşı çıkan isyanların niteliği ve bu süreçteki gelişmeler hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

I. TBMM'nin açılmasının ardından Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde milli egemenlik ilkesine ve meclisin otoritesine karşı kapsamlı isyanlar çıkmıştır. Bu isyanlar; çıkış nedenleri, arkasındaki güçler, hedefledikleri bölgeler ve önderlik eden unsurların nitelikleri bakımından farklı sınıflara ayrılmaktadır.

Milli Mücadele Dönemi'nde meclis otoritesini sarsan bu isyanların niteliklerini kavramak amacıyla hazırlanan sol sütundaki isyan türleri/oluşumları ile sağ sütundaki isyanların temel özelliklerini/amaçlarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk’ta Sevr Antlaşması ile ilgili olarak şu değerlendirmede bulunmuştur:

“Siyasi bağımsızlığımızı, adli, mali ve askeri egemenliğimizi yok etmeye ve sonuç olarak yaşama hakkımızı inkâra ve ortadan kaldırmaya yönelik olan bu antlaşma, bizim açımızdan mevcut değildir.”

Mustafa Kemal Atatürk’ün bu sözleri ve Sevr Antlaşması’nın hazırlanış ile imza süreci birlikte değerlendirildiğinde, antlaşmanın hukuki durumu ve Milli Mücadele’ye etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?