Soru

Zorluk: OrtaYapı Bakımından Sözcükler: Birleşik Sözcükler ve Oluşum Yolları

Edebiyat eleştirmenleri, yazarın son romanındaki bazı anlatım tercihlerini titizlikle incelemiştir. Yapıttaki (I) gelgitler karakterlerin iç dünyasını yansıtırken (II) yapboz misali kurulan kurgu okuru sürekli uyanık tutmaktadır. Olay örgüsünün düğüm noktasında ilan edilen (III) ateşkes ise toplumsal arka planı güçlendirmiştir. Yazarın kullandığı (IV) çekyat gibi gündelik nesneler gerçeklik duygusunu pekiştirirken, metindeki (V) kapkaç sahneleri ise tempoyu artırmıştır.

Bu parçadaki numaralanmış birleşik sözcüklerden hangisi, oluşum yolu bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. IIICevap
  4. D
    IV
  5. E
    V

Cevap

Üçüncü sözcük olan 'ateşkes' (isim + fiil yapısındadır)
Üçüncü sözcük olan 'ateşkes', 'ateş' (isim) ve 'kes-' (fiil) sözcüklerinin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Diğer tüm seçeneklerdeki birleşik sözcükler ('gelgit', 'yapboz', 'çekyat', 'kapkaç') ise iki fiilin birleşmesiyle (fiil + fiil) kurulmuştur. Bu nedenle üçüncü sözcük oluşum yolu bakımından diğerlerinden farklıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış birleşik sözcükleri tespit edin.
Sözcükler sırasıyla: gelgitler (I), yapboz (II), ateşkes (III), çekyat (IV), kapkaç (V).
Oluşum yollarını incelemek için öncelikle hedef sözcükleri doğru belirlemek gerekir.
2
Her bir birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin türünü (isim, fiil) analiz edin.
gelgit (gel- + git- -> fiil+fiil), yapboz (yap- + boz- -> fiil+fiil), ateşkes (ateş + kes- -> isim+fiil), çekyat (çek- + yat- -> fiil+fiil), kapkaç (kap- + kaç- -> fiil+fiil).
Birleşik sözcüklerin oluşum yolları dil bilgisel ögelerin türlerine göre sınıflandırılır.
3
Analiz edilen sözcüklerin oluşum yollarını karşılaştırarak farklı olanı belirleyin.
I, II, IV ve V numaralı sözcükler iki fiilin bir araya gelmesiyle oluşurken, III numaralı sözcük bir isim ile bir fiilin birleşmesiyle oluşmuştur.
Soruda bizden oluşum yolu yönüyle diğerlerinden ayrılan seçeneği bulmamız istenmiştir.

Anahtar Kavram

Birleşik sözcüklerin yapısal oluşum yolları (isim+fiil, fiil+fiil vb.)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla