Examkin

Soru

Zorluk: OrtaYapı Bakımından Sözcükler: Birleşik Sözcükler ve Oluşum Yolları

Birleşik sözcükler; ses kaynaşması, anlam kayması veya sözcük türünün değişmesi (t��r kayması) gibi farklı yollarla oluşurlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan birleşik sözcük, oluşum yolu bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Pazartesi günü başlayacak olan sergi için hazırlıkları tamamladı.
  2. B
    Kahvaltıda yediği sıcak simidin tadı damağında kalmıştı.
  3. C
    Bu zorlu süreçte niçin yalnız kaldığını kimseye anlatmadı.
  4. D
    Yeni aldığı romanı nasıl bitirdiğini kendisi de anlamadı.
  5. Salondaki eski çekyatı taşırken oldukça zorlandılar.Cevap

Cevap

Salondaki eski çekyatı taşırken oldukça zorlandılar.
Seçenekler incelendiğinde 'pazartesi' (pazar ertesi), 'kahvaltı' (kahve altı), 'niçin' (ne için) ve 'nasıl' (ne asıl) sözcüklerinin tamamında iki kelime birleşirken ünlü kaybı yaşanmış ve bu sözcükler ses kaynaşması yoluyla oluşmuştur. Ancak 'çekyat' sözcüğü, 'çek-' ve 'yat-' gibi iki çekimli fiilin bir araya gelerek yeni bir nesneye ad olmasıyla (tür kayması yoluyla) kurulmuştur. Bu nedenle bu sözcük oluşum yolu bakımından diğerlerinden farklıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerde yer alan birleşik sözcükleri tespit etme
Cümlelerde geçen birleşik sözcükler sırasıyla şunlardır: 'pazartesi', 'kahvaltı', 'niçin', 'nasıl' ve 'çekyat'.
Sözcüklerin oluşum biçimlerini karşılaştırabilmek için öncelikle birleşik yapıdaki kelimeleri doğru belirlemek gerekir.
2
Birleşik sözcüklerin kökenlerini ve birleşme esnasındaki dil bilgisel süreçleri analiz etme
'Pazar ertesi' -> pazartesi, 'kahve altı' -> kahvaltı, 'ne için' -> niçin, 'ne asıl' -> nasıl sözcüklerinde ünlü düşmesine bağlı ses kaynaşması gerçekleşmiştir. 'Çekyat' sözcüğü ise 'çek-' ve 'yat-' fiillerinin kalıplaşarak bir isim oluşturması (tür kayması) yoluyla kurulmuştur.
Kelimelerin hangi dil bilgisel yolla bir araya geldiğini belirlemek, aralarındaki yapısal farkı ortaya çıkarır.
3
Analiz sonuçlarını karşılaştırarak farklı oluşum yoluna sahip olan seçeneği belirleme
Dört seçenekteki birleşik kelimeler ses kaynaşması (fonolojik değişim) ile oluşmuşken, 'çekyat' sözcüğünün yer aldığı cümledeki birleşik sözcük iki fiilin birleşip isimleşmesi (tür/söz dizimi değişimi) ile oluşmuştur.
Soru kökünde bizden istenen, diğerlerinden farklı bir oluşum mekanizmasına sahip birleşik sözcüğü bulmaktır.

Anahtar Kavram

Birleşik sözcüklerin oluşum yolları (ses kaynaşması ve tür kayması)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yapı Bakımından Sözcükler: Birleşik Sözcükler ve Oluşum Yolları

Bu konudan daha fazla soru