Soru

Zorluk: OrtaDeyim Aktarması (Anlam Aktarmaları)

Deyim aktarması (anlam aktarması); bir sözcüğün benzetme amacı güdülerek kendi anlam alanının dı��ına çıkarılması ve başka bir kavramı karşılayacak şekilde kullanılmasıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim aktarması vardır?

  1. A
    Usta sanatçı, bu sergisinde Anadolu'yu kendine has renk tonları ve fırça darbeleriyle tuvale yansıtmış.
  2. B
    Yıllar boyunca bu küçük dükkânın bütün yükünü tek başına omuzlayarak çocuklarını kimseye muhtaç etmedi.
  3. Ormanın derinliklerinden gelen o tatlı şırıltı eşliğinde, yanımızdaki ağacın gölgesinde biraz dinlenmeye karar verdik.Cevap
  4. D
    Hakemin bitiş düdüğüyle birlikte tribünler büyük bir coşkuyla ayağa fırlayıp takımlarını dakikalarca alkışladı.
  5. E
    Evdeki herkes uyuduktan sonra odasındaki masanın başına geçip sabaha kadar yeni projesi üzerinde çalıştı.

Cevap

Ormanın derinliklerinden gelen o tatlı şırıltı eşliğinde, yanımızdaki ağacın gölgesinde biraz dinlenmeye karar verdik.
Deyim aktarmaları (anlam aktarmaları); insandan doğaya, doğadan insana, doğadan doğaya veya duyular arası aktarım şeklinde gerçekleşebilir. Doğru seçenekte yer alan cümlede geçen 'tatlı şırıltı' ifadesinde, tat alma duyusuyla ilgili olan 'tatlı' sözcüğü işitme duyusuyla ilgili olan 'şırıltı' sözcüğüne aktarılarak duyular arası bir deyim aktarması yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sözcüklerin anlam ilişkilerini incelemek
Cümlelerde geçen mecazlı, yan anlamlı ve aktarmalı kullanımlar tespit edilir.
Deyim aktarmasının varlığını saptamak için öncelikle kelimelerin temel anlamlarının dışındaki kullanımlara odaklanılması gerekir.
2
Tespit edilen mecazi kullanımların türlerini belirlemek
'Anadolu' ve 'tribünler' sözcüklerinde ad aktarması, 'dükkânın yükü' ifadesinde mecaz anlam, 'tatlı şırıltı' ifadesinde ise duyular arası deyim aktarması olduğu belirlenir.
Deyim aktarmasını diğer anlam olaylarından (özellikle ad aktarması ve basit mecaz anlamdan) ayırt etmek doğru sonuca ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Deyim aktarması, benzetme ilgisiyle bir sözcüğün başka bir sözcük yerine kullanılmasıdır. Bu olay insandan doğaya, doğadan insana, doğadan doğaya veya duyular arası aktarımla gerçekleşebilir.
Bu soruyu puanla