Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDeyim Aktarması (Anlam Aktarmaları)

Anlatıma canlılık ve etkileyicilik kazandırmak amacıyla sözcüklerin bilinen anlam sınırları aşılarak başka kavram veya varlıkların yerine kullanılması durumuna deyim aktarması adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu söz sanatına yer verilmiştir?

  1. A
    Bu boş sözlerle beni ikna edebileceğini sanarak gerçekten büyük hata yaptı.
  2. B
    Tüm salon, tiyatro oyununun son sahnesinde oyuncuları dakikalarca ayakta alkışladı.
  3. Gecenin kör karanlığında, uzaktan gelen o soğuk çığlık içimizdeki korkuyu iyice tetikledi.Cevap
  4. D
    Yeni projenin onaylanması için günlerce hiç uyumadan dişini tırnağına takarak uğraştı.
  5. E
    Masanın kırık ayağını tamir etmek için marangozdan birkaç parça malzeme aldı.

Cevap

Gecenin kör karanlığında, uzaktan gelen o soğuk çığlık içimizdeki korkuyu iyice tetikledi.
Doğru cevap olan cümlede birden fazla deyim aktarması (anlam aktarması) örneği bulunmaktadır. Bunlardan ilki, insana ait bir özellik olan 'körlük' durumunun doğadaki 'karanlık' kavramına aktarılmasıdır ('kör karanlık'). İkincisi ise dokunma duyusuyla hissedilen 'soğuk' niteliğinin işitme duyusuyla algılanan 'çığlık' sözcüğü için kullanılmasıyla yapılan 'duyular arası aktarma' örneğidir ('soğuk çığlık'). Bu aktarmalar benzetme esasına dayanan deyim aktarması örnekleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan mecazlı söyleyişler, yan anlamlar ve aktarmalar tespit edilir.
Aday cümlelerdeki 'boş söz', 'tüm salon', 'kör karanlık' / 'soğuk çığlık', 'dişini tırnağına takmak' ve 'masanın ayağı' ifadeleri belirlenir.
Sözcük düzeyindeki anlam olaylarını sınıflandırmak için ��ncelikle hedef ifadelerin belirlenmesi gerekir.
2
Belirlenen ifadelerin anlam özellikleri incelenerek ad aktarması, yan anlam, mecaz anlam ve deyim aktarması ayrımları yapılır.
'Tüm salon' ifadesinde benzetme amacı olmaksızın yer-insan ilişkisi kurulduğu için ad aktarması; 'masanın ayağı' yakıştırma yoluyla yan anlam; 'boş söz' ve 'dişini tırnağına takmak' mecaz anlam; 'soğuk çığlık' ve 'kör karanlık' ise benzetme ilgisiyle kurulan deyim aktarması olarak sınıflandırılır.
Deyim aktarmasının temel ayırt edici özelliği olan 'benzetme ilgisiyle anlam aktarımı' ve 'duyular arası aktarım' ilkelerini uygulamak.
3
Deyim aktarması barındıran cümle doğru cevap olarak işaretlenir.
'Gecenin kör karanlığında, uzaktan gelen o soğuk çığlık içimizdeki korkuyu iyice tetikledi.' cümlesi doğru seçenektir.
Bu cümlede hem insandan doğaya hem de duyular arası deyim aktarması gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

Deyim Aktarması (Anlam Aktarmaları) ve Çeşitleri
Bu soruyu puanla

Konular

Deyim Aktarması (Anlam Aktarmaları)

Bu konudan daha fazla soru