Kesir Problemleri

95 soru

Soru 81Soru

Bir kahve dükkanında, bir gün boyunca latte, cappuccino, filtre kahve ve macchiato yapımı için belirli miktarda süt kullanılmıştır. Bu dükkanda kullanılan süt miktarıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Sütün tamamının 25\frac{2}{5}'si ile latte yapılmıştır.
* Latte yapımından sonra kalan sütün 13\frac{1}{3}'i ile cappuccino yapılmıştır.
* Cappuccino yapımından sonra kalan sütün 14\frac{1}{4}'i ile filtre kahvelere ekleme yapılmıştır.
* Geriye kalan süt ile de macchiato yapılmıştır.

Macchiato için kullanılan süt miktarı, cappuccino için kullanılan süt miktarından 66 litre fazla olduğuna göre, bu kahve dükkan��nda latte yapımı için kaç litre süt kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 24

Cevap

Latte yapımı için kullanılan süt miktarı 24 litredir.
Sütün tamamına xx dersek; latte için 25x\frac{2}{5}x litre süt kullanılır ve geriye 35x\frac{3}{5}x litre süt kalır. Kalan sütün 13\frac{1}{3}'i ile cappuccino yapıldığı için cappuccino miktarı 13×35x=15x\frac{1}{3} \times \frac{3}{5}x = \frac{1}{5}x olur. Cappuccino sonrası kalan süt 35x15x=25x\frac{3}{5}x - \frac{1}{5}x = \frac{2}{5}x litredir. Bu miktarın 14\frac{1}{4}'i olan 14×25x=110x\frac{1}{4} \times \frac{2}{5}x = \frac{1}{10}x litre süt filtre kahveye ayrılır. Geriye kalan 25x110x=310x\frac{2}{5}x - \frac{1}{10}x = \frac{3}{10}x litre süt ile macchiato yapılır. Macchiato ile cappuccino arasındaki fark 66 litre olarak verilmiştir: 310x15x=6    110x=6    x=60\frac{3}{10}x - \frac{1}{5}x = 6 \implies \frac{1}{10}x = 6 \implies x = 60 litre toplam süttür. Buradan latte için kullanılan süt miktarı 25×60=24\frac{2}{5} \times 60 = 24 litre olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam süt miktarını temsil edecek bilinmeyeni belirleme ve latte miktarını hesaplama
Toplam süt miktarı xx olsun. Latte miktarı 25x\frac{2}{5}x olur. Kalan süt miktarı ise x25x=35xx - \frac{2}{5}x = \frac{3}{5}x olur.
Kesir problemlerinde sonraki adımlarda kalan miktar üzerinden işlem yapılacağı için ilk adımda kalan miktarı belirlemek gerekir.
2
Cappuccino ve filtre kahve miktarlarını ardışık kalanlar üzerinden hesaplama
Cappuccino için 13×35x=15x\frac{1}{3} \times \frac{3}{5}x = \frac{1}{5}x süt kullanılır. Kalan süt 35x15x=25x\frac{3}{5}x - \frac{1}{5}x = \frac{2}{5}x olur. Filtre kahve için ise 14×25x=110x\frac{1}{4} \times \frac{2}{5}x = \frac{1}{10}x süt ayrılır.
Her işlemde bir önceki adımdan kalan süt miktarı baz alınarak yeni oranlar uygulanır.
3
Macchiato için kalan süt miktarını bulma ve denklem kurma
Geriye kalan macchiato sütü 25x110x=310x\frac{2}{5}x - \frac{1}{10}x = \frac{3}{10}x olur. Macchiato ile cappuccino arasındaki fark: 310x15x=6    110x=6    x=60\frac{3}{10}x - \frac{1}{5}x = 6 \implies \frac{1}{10}x = 6 \implies x = 60 litre toplam süttür.
Verilen iki kahve türünün süt miktarları farkı kullanılarak toplam süt miktarına (xx) ulaşılır.
4
İstenen latte süt miktarını hesaplama
Latte için kullanılan süt: 25×60=24\frac{2}{5} \times 60 = 24 litredir.
Bulunan toplam süt miktarı latte oranına uygulanarak nihai cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kesir Problemleri

Alternatif Yöntem

Toplam süt miktarına paydaların (5, 3, 4) ortak katı olan 60k60k diyerek kesirli işlemlerle uğraşmadan da çözülebilir. Süt = 60k60k olsun. Latte = 24k24k, kalan = 36k36k. Cappuccino = 12k12k, kalan = 24k24k. Filtre kahve = 6k6k, kalan (macchiato) = 18k18k. Fark = Macchiato - Cappuccino = 18k12k=6k=618k - 12k = 6k = 6 litre     k=1\implies k = 1 olur. Latte = 24k=2424k = 24 litredir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 82Soru

Bir yazılım şirketi, geliştirdiği bir mobil uygulamadaki hataları (bug) temizlemek için bir çalışma yapmıştır. Bu çalışmadaki hata sayısıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* İlk gün, uygulamadaki toplam hata sayısının 14\frac{1}{4}'ü çözülmüştür.
* İkinci gün, kalan hataların 25\frac{2}{5}'i çözülmüş ancak daha önce çözülen hatalardan 18 tanesi sistemde tekrar ortaya çıkarak hata listesine yeniden eklenmiştir.
* Üçüncü gün ise son durumdaki hata listesinde bulunan hataların 13\frac{1}{3}'ü çözülmüştür.

Üçüncü günün sonunda uygulamada çözülmemiş 48 hata kaldığına göre, başlangıçtaki toplam hata sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Başlangıçtaki toplam hata sayısı 120'dir.
Doğru cevap olan 120 sayısı, aşamalı kesir işlemlerinin geriye doğru doğru şekilde uygulanmasıyla elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü günün başındaki hata sayısını bulma
72
Üçüncü gün hataların 13\frac{1}{3}'ü çözüldüğüne göre geriye 23\frac{2}{3}'ü kalır. Geriye kalan 48 hata olduğuna göre, üçüncü günün başındaki hata sayısı 48×32=7248 \times \frac{3}{2} = 72 olur.
2
İkinci gün çözüldükten sonra, hatalar eklenmeden önceki kalan hata sayısını bulma
54
İkinci günün sonunda 18 hata tekrar ortaya çıktığı için son durumdaki hata sayısı 72 olmuştur. Bu hatalar eklenmeden önceki hata sayısı 7218=5472 - 18 = 54 olmalıdır.
3
İkinci günün başındaki (birinci günün sonundaki) hata sayısını bulma
90
İkinci gün kalan hataların 25\frac{2}{5}'i çözüldüğüne göre geriye 35\frac{3}{5}'ü kalmıştır. 35\frac{3}{5}'ü 54 olan hata sayısı 54×53=9054 \times \frac{5}{3} = 90 olur. Bu değer birinci günün sonunda kalan hata sayısıdır.
4
Başlangıçtaki toplam hata sayısını bulma
120
İlk gün hataların 14\frac{1}{4}'ü çözüldüğüne göre geriye 34\frac{3}{4}'ü kalmıştır. Başlangıçtaki hata sayısının 34\frac{3}{4}'ü 90 olduğuna göre, başlangıçtaki toplam hata sayısı 90×43=12090 \times \frac{4}{3} = 120 olur.

Anahtar Kavram

Geriye doğru adım adım işlem yaparak kesir problemlerini çözme

Alternatif Yöntem

Denklem kurma yöntemiyle de çözülebilir: Başlangıçtaki hata sayısına xx dersek; birinci gün kalan hata 34x\frac{3}{4}x olur. İkinci gün kalan hataların 25\frac{2}{5}'i çözüldüğünde geriye kalan hata miktarı 34x×35=920x\frac{3}{4}x \times \frac{3}{5} = \frac{9}{20}x olur. Bu miktara 18 hata eklendiğinde son durum 920x+18\frac{9}{20}x + 18 olur. Üçüncü gün bunun 13\frac{1}{3}'ü çözüldüğüne göre geriye 23\frac{2}{3}'ü kalır. Buradan 23(920x+18)=48\frac{2}{3} \left(\frac{9}{20}x + 18\right) = 48 denklemi elde edilir. Bu denklem çözüldüğünde x=120x = 120 bulunur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 83Soru

Bir e-ticaret lojistik merkezinde bulunan kolilerin önce 13\frac{1}{3}'ü, ardından kalan kolilerin 25\frac{2}{5}'i kargo araçlarına yüklenmiştir. En son kalan kolilerin ise 14\frac{1}{4}'ü iade departmanına gönderilmiştir. Geriye lojistik merkezinde 54 koli kaldığına göre, ikinci adımda kargo araçlarına yüklenen koli sayısı, iade departmanına gönderilen koli sayısından kaç fazladır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

İkinci adımda yüklenen koli sayısı, iade edilen koli sayısından 30 fazladır.
Merkezde kalan son koli oranı, başlangıçtaki toplam koli miktarının 310\frac{3}{10}'udur. Bu oran 54 koliye eşitlendiğinde başlangıçtaki toplam koli sayısı 180 olarak elde edilir. İkinci adımda yüklenen koli sayısı 48, üçüncü adımda iade edilen koli sayısı ise 18 olup, aralarındaki fark 30'dur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki koli sayısına bir bilinmeyen atayarak birinci adımdan sonra kalan miktarı belirlemek.
Lojistik merkezindeki başlangıçtaki toplam koli sayısı xx olsun. Kolilerin 13\frac{1}{3}'ü yüklendiğinde geriye x13x=23xx - \frac{1}{3}x = \frac{2}{3}x koli kalır.
Problem kalan miktarlar üzerinden ilerlediği için her adımdan sonraki kalan miktarı doğru ifade etmek gerekir.
2
İkinci adımda yüklenen koli sayısını ve ikinci adımdan sonra geriye kalan koli sayısını hesaplamak.
Kalan kolilerin 25\frac{2}{5}'i yüklendiği için yüklenen koli sayısı 23x×25=415x\frac{2}{3}x \times \frac{2}{5} = \frac{4}{15}x olur. Geriye kalan koli sayısı ise 23x415x=615x=25x\frac{2}{3}x - \frac{4}{15}x = \frac{6}{15}x = \frac{2}{5}x olur.
Üçüncü adımdaki işlemin referans bütününü bulabilmek için ikinci adımdan sonra kalan miktarı belirlemek gerekir.
3
Üçüncü adımda iade edilen koli sayısını ve merkezde en son kalan koli sayısını bulmak.
Son kalan kolilerin 14\frac{1}{4}'ü iade departmanına gönderildiğine göre, iade edilen koli sayısı 25x×14=110x\frac{2}{5}x \times \frac{1}{4} = \frac{1}{10}x olur. Merkezde kalan son koli sayısı ise 25x110x=310x\frac{2}{5}x - \frac{1}{10}x = \frac{3}{10}x olur.
En son kalan koli sayısını başlangıçtaki koli sayısı (xx) türünden ifade etmek için.
4
Geriye kalan koli sayısı bilgisi ile toplam koli sayısını bulmak.
310x=54    3x=540    x=180\frac{3}{10}x = 54 \implies 3x = 540 \implies x = 180 koli.
Başlangıçtaki koli sayısını bularak adımlardaki net koli sayılarına ulaşabilmek için.
5
İkinci adımda yüklenen koli sayısı ile iade edilen koli sayısını hesaplayıp farklarını almak.
İkinci adımda yüklenen koli sayısı: 415×180=48\frac{4}{15} \times 180 = 48. İade edilen koli sayısı: 110×180=18\frac{1}{10} \times 180 = 18. Aralarındaki fark: 4818=3048 - 18 = 30 bulunur.
Soru kökünde istenen fark değerine ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde ardışık adımlarda kalan miktar üzerinden işlem yapılırken, her adımdaki kesir oranının doğru referans bütün ile çarpılması ve ara miktarların güncellenmesi.

Alternatif Yöntem

Kesirli işlemlerle uğraşmamak için başlangıçtaki toplam koli sayısına paydaların (3, 5 ve 4) en küçük ortak katı olan 60k60k diyelim. Birinci adımda kolilerin 13\frac{1}{3}'ü yani 20k20k yüklenir, geriye 40k40k koli kalır. İkinci adımda kalan 40k40k kolinin 25\frac{2}{5}'i yani 16k16k yüklenir, geriye 24k24k koli kalır. Üçüncü adımda kalan 24k24k kolinin 14\frac{1}{4}'ü yani 6k6k iade edilir, geriye 18k18k koli kalır. En son kalan koli sayısı 54 olduğundan 18k=54    k=318k = 54 \implies k = 3 bulunur. İkinci adımda yüklenen koli sayısı 16k16k, iade edilen koli sayısı 6k6k olduğuna göre aralarındaki fark 16k6k=10k=10×3=3016k - 6k = 10k = 10 \times 3 = 30 olarak bulunur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 84Soru

Bir tarım kooperatifinde çalışan bir üretici, bahçesinden topladığı cevizleri büyüklüklerine göre küçük, orta ve büyük olmak üzere üç gruba ayırmıştır. Bu cevizlerin gruplandırılması ve kalitesiyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Toplanan cevizlerin 38\frac{3}{8}'i küçük boyuttadır.
* Küçük boyuttakiler ayrıldıktan sonra geriye kalan cevizlerin 35\frac{3}{5}'i orta boyuttadır.
* Geriye kalan büyük boy cevizlerin 14\frac{1}{4}'ü çürük çıktığı için elenmiştir.

Elenen cevizlerden sonra sağlam kalan büyük boy cevizlerin sayısı 45 olduğuna göre, üreticinin bahçesinden topladığı toplam ceviz sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240

Cevap

Bahçeden toplanan toplam ceviz sayısı 240 adettir.
Bahçeden toplanan toplam ceviz sayısı xx olsun. Küçük boy cevizler ayrıldıktan sonra kalan cevizler 58x\frac{5}{8}x, orta boy cevizler ise bu kalanın 35\frac{3}{5}'i olduğuna göre geriye kalan büyük boy cevizler 58x38x=14x\frac{5}{8}x - \frac{3}{8}x = \frac{1}{4}x olur. Büyük boy cevizlerin çürük olmayan kısmı 34\frac{3}{4} olduğundan sağlam büyük boy cevizlerin sayısı 316x=45\frac{3}{16}x = 45 olur ve buradan x=240x = 240 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ceviz sayısına değişken atanması ve küçük boy cevizler ayrıldıktan sonra kalan ceviz miktarının bulunması.
Toplam ceviz sayısı xx olsun. Küçük boy cevizlerin sayısı 38x\frac{3}{8}x olur. Geriye kalan cevizlerin sayısı ise x38x=58xx - \frac{3}{8}x = \frac{5}{8}x olarak bulunur.
Kalan miktar üzerinden işlem yapabilmek için toplam sayıdan küçük boy cevizlerin sayısını çıkarmamız gerekir.
2
Orta boy cevizlerin sayısının bulunması ve geriye kalan büyük boy cevizlerin oranının belirlenmesi.
Orta boy cevizlerin sayısı, kalan cevizlerin 35\frac{3}{5}'i olduğu için 58x×35=38x\frac{5}{8}x \times \frac{3}{5} = \frac{3}{8}x olur. Geriye kalan büyük boy cevizlerin sayısı ise 58x38x=14x\frac{5}{8}x - \frac{3}{8}x = \frac{1}{4}x olarak elde edilir.
Orta boy cevizlerin ayrılmasından sonra kalan büyük boy cevizlerin toplam ceviz miktarı cinsinden oranını bulmak.
3
Çürük cevizlerin oranının düşülerek sağlam büyük boy cevizlerin sayısının xx cinsinden yazılması ve denklem çözülerek xx değerinin hesaplanması.
Büyük boy cevizlerin 14\frac{1}{4}'ü çürük olduğuna göre sağlam olanlar 34\frac{3}{4}'üdür. Sağlam büyük boy ceviz sayısı 14x×34=316x\frac{1}{4}x \times \frac{3}{4} = \frac{3}{16}x olur. 316x=45    3x=720    x=240\frac{3}{16}x = 45 \implies 3x = 720 \implies x = 240 bulunur.
Soruda verilen sağlam büyük boy ceviz sayısı eşitliğini kullanarak toplam ceviz sayısını elde etmek.

Anahtar Kavram

Kalan miktar üzerinden kesir işlemlerinin ardışık olarak uygulanması ve denklem kurma.
Soru 85Soru

Bir elektrikli otomobilin bataryasının doluluk oranı ve şarj durumuyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Harekete başlandığında bataryada bulunan elektrik enerjisinin önce 13\frac{1}{3}'ü harcanmıştır.
* Daha sonra kalan enerjinin 14\frac{1}{4}'ü daha harcanmıştır.
* Bu aşamadan sonra araç şarj istasyonuna girmiş ve bataryada kalan enerjinin 35\frac{3}{5}'i kadar şarj edilmiştir.

Son durumda bataryadaki elektrik enerjisi miktarı 48 kWh48\text{ kWh} olup bu miktar bataryanın toplam kapasitesinin 310\frac{3}{10}'una eşittir.

Buna göre, başlangıçta bu bataryanın boş kısmını tamamen doldurmak için kaç  kWh\text{ kWh} elektrik enerjisi gerekirdi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100100

Cevap

Başlangıçta bataryanın boş kısmını tamamen doldurmak için gereken enerji miktarı 100 kWh100\text{ kWh}'tir.
Başlangıçtaki enerji miktarı 60 kWh60\text{ kWh} ve bataryanın toplam kapasitesi 160 kWh160\text{ kWh} olarak bulunur. Başlangıçtaki boş kısım toplam kapasite ile başlangıçtaki enerjinin farkı olduğundan 16060=100 kWh160 - 60 = 100\text{ kWh} olarak hesaplanır. Dolayısıyla doğru yanıt 100100 değerini içeren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki enerji miktarını değişkenle ifade etme ve ilk harcamayı hesaplama
Başlangıçtaki enerji miktarına EE diyelim. İlk etapta bu enerjinin 13\frac{1}{3}'ü harcandığına göre, kalan enerji E13E=23EE - \frac{1}{3}E = \frac{2}{3}E olur.
Harcanan miktarı başlang��çtaki enerjiden çıkararak birinci etap sonundaki kalan enerjiyi bulmak gerekir.
2
İkinci harcamayı kalan enerji üzerinden hesaplama
İkinci etapta kalan enerjinin 14\frac{1}{4}'ü harcandığı için harcanan miktar 23E×14=16E\frac{2}{3}E \times \frac{1}{4} = \frac{1}{6}E olur. Bu etap sonunda kalan enerji ise 23E16E=46E16E=36E=12E\frac{2}{3}E - \frac{1}{6}E = \frac{4}{6}E - \frac{1}{6}E = \frac{3}{6}E = \frac{1}{2}E olarak bulunur.
Soruda belirtilen 'kalan enerjinin' ifadesi gereği ikinci oran birinci etap sonundaki kalana uygulanmalıdır.
3
Şarj istasyonunda eklenen enerjiyi ve son durumdaki toplam enerjiyi bulma
Şarj istasyonunda kalan enerjinin 35\frac{3}{5}'i kadar şarj yapıldığı için eklenen enerji 12E×35=310E\frac{1}{2}E \times \frac{3}{5} = \frac{3}{10}E olur. Son durumdaki toplam enerji miktarı ise 12E+310E=510E+310E=810E=45E\frac{1}{2}E + \frac{3}{10}E = \frac{5}{10}E + \frac{3}{10}E = \frac{8}{10}E = \frac{4}{5}E olarak elde edilir.
Son durumdaki enerjiyi başlangıçtaki enerji cinsinden ifade etmek için kalan enerjiye eklenen miktar ilave edilmelidir.
4
Başlangıçtaki enerji miktarını (EE) bulma
Son durumdaki enerji miktarı 48 kWh48\text{ kWh} olarak verildiğinden, 45E=48    E=60 kWh\frac{4}{5}E = 48 \implies E = 60\text{ kWh} bulunur.
Son durumdaki cebirsel ifadeyi verilen sayısal değere eşitleyerek başlangıç enerjisini buluruz.
5
Bataryanın toplam kapasitesini (CC) bulma
Son durumdaki 48 kWh48\text{ kWh}'lik enerjinin bataryanın toplam kapasitesinin (CC) 310\frac{3}{10}'una eşit olduğu belirtilmiştir. Buradan 310C=48    C=160 kWh\frac{3}{10}C = 48 \implies C = 160\text{ kWh} bulunur.
Soruda verilen toplam kapasite oranını kullanarak bataryanın toplam hacmini belirleriz.
6
Başlangıçtaki boş kısmın kapasitesini hesaplama
Toplam kapasite 160 kWh160\text{ kWh} ve başlangıçtaki dolu kısım 60 kWh60\text{ kWh} olduğuna göre, başlangıçtaki boş kısım 16060=100 kWh160 - 60 = 100\text{ kWh} olarak hesaplanır.
Başlangıçtaki boş kapasiteyi bulmak için toplam kapasiteden başlangıçtaki dolu enerji miktarı çıkarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde ardışık kalan miktarlar üzerinden denklem kurma ve bütünü bulma

Alternatif Yöntem

Bataryanın başlangıçtaki enerjisine kesirlerin paydalarının (3, 4, 5) ortak katı olan 60x60x diyerek işlem yapabiliriz.
- İlk harcama: 60x×13=20x    60x \times \frac{1}{3} = 20x \implies Kalan: 40x40x
- İkinci harcama: 40x×14=10x    40x \times \frac{1}{4} = 10x \implies Kalan: 30x30x
- Şarj miktarı: 30x×35=18x    30x \times \frac{3}{5} = 18x \implies Son durum: 30x+18x=48x30x + 18x = 48x

Son durumdaki enerji 48 kWh48\text{ kWh} olduğuna göre, 48x=48    x=148x = 48 \implies x = 1 bulunur.
Başlangıçtaki dolu miktar 60x=60 kWh60x = 60\text{ kWh}'tir.
Son durumdaki enerji (48 kWh48\text{ kWh}) toplam kapasitenin 310\frac{3}{10}'u olduğuna göre, toplam kapasite 48×103=160 kWh48 \times \frac{10}{3} = 160\text{ kWh}'tir.
Başlangıçtaki boş kısım 16060=100 kWh160 - 60 = 100\text{ kWh} olur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 86Soru

Bir belediyenin bisiklet paylaşım sisteminde bulunan bisikletlerin bir kısmı, gün başında merkez depodan alınarak üç farklı istasyona dağıtılmıştır. Bu dağıtımla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Merkez depodaki tüm bisikletlerin 14\frac{1}{4}'ü A istasyonuna gönderilmiştir.
* A istasyonuna gönderim yapıldıktan sonra merkez depoda kalan bisikletlerin 35\frac{3}{5}'i B istasyonuna gönderilmiştir.
* B istasyonuna gönderim yapıldıktan sonra merkez depoda kalan bisikletlerin yarısından 20 fazlası C istasyonuna gönderilmiştir.

Tüm bu gönderimlerden sonra merkez depoda 70 bisiklet kaldığına göre, başlangıçta bu depoda bulunan toplam bisiklet sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 600

Cevap

Başlangıçta depoda bulunan toplam bisiklet sayısı 600'dür.
Soruda verilen aşamalar sırasıyla takip edildiğinde; başlangıçtaki bisiklet sayısına 20x20x denirse, ilk adımdan sonra kalan bisiklet sayısı 15x15x olur. İkinci adımdan sonra kalan bisiklet sayısı 6x6x olur. Üçüncü adımda bu miktarın yarısından 20 fazlası (3x+203x + 20) gönderildiğinde geriye 3x203x - 20 bisiklet kalır. Bu değer 70'e eşitlendiğinde x=30x = 30 ve başlangıçtaki toplam bisiklet sayısı 20×30=60020 \times 30 = 600 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki toplam bisiklet sayısını belirlemek için paydaların ortak katı olan bir değişken seçmek.
Başlangıçtaki bisiklet sayısına 20x20x diyelim.
İşlemleri kolaylaştırmak ve kesirli sayılarla uğraşmamak için hem 4 hem de 5'e tam bölünen 20x20x değeri seçilmiştir.
2
A istasyonuna gönderilen bisiklet sayısını ve geriye kalan bisiklet sayısını hesaplamak.
A istasyonuna giden bisiklet sayısı 5x5x, kalan bisiklet sayısı ise 15x15x'tir.
Tüm bisikletlerin 14\frac{1}{4}'ü gittiği için 20x×14=5x20x \times \frac{1}{4} = 5x gitmiş, geriye 20x5x=15x20x - 5x = 15x kalmıştır.
3
B istasyonuna gönderilen bisiklet sayısını ve geriye kalan bisiklet sayısını hesaplamak.
B istasyonuna giden bisiklet sayısı 9x9x, kalan bisiklet sayısı ise 6x6x'tir.
Kalan 15x15x bisikletin 35\frac{3}{5}'i gittiği için 15x×35=9x15x \times \frac{3}{5} = 9x gitmiş, geriye 15x9x=6x15x - 9x = 6x kalmıştır.
4
C istasyonuna gönderilen bisiklet sayısı ile son durumda kalan bisiklet sayısını ifade eden denklemi kurmak.
C istasyonuna giden bisiklet sayısı 3x+203x + 20, son durumda kalan bisiklet sayısı ise 3x203x - 20'dir.
Kalan 6x6x bisikletin yarısından 20 fazlası (3x+203x + 20) C'ye gönderildiğinde, geriye 6x(3x+20)=3x206x - (3x + 20) = 3x - 20 bisiklet kalır.
5
Elde edilen ifadeyi son kalan bisiklet sayısı olan 70'e eşitleyerek xx değerini ve ardından başlangıçtaki toplam bisiklet sayısını bulmak.
x=30x = 30 ve toplam bisiklet sayısı 20×30=60020 \times 30 = 600'dür.
3x20=70    3x=90    x=303x - 20 = 70 \implies 3x = 90 \implies x = 30 bulunur. Başlangıçtaki bisiklet sayısı 20x20x olarak tanımlandığı için 20×30=60020 \times 30 = 600 olur.

Anahtar Kavram

Bir bütünün ardışık kesirli parçalarının eksiltilmesi problemlerinde, paydaların ortak katı üzerinden bilinmeyen belirleme ve geriye kalan miktar üzerinden işlem yapma.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 87Soru

Bir güneş enerjisi santralinde gün boyunca üretilen toplam elektrik enerjisinin bir kısmı bataryalarda depolanmaktadır. Depolanan bu enerjinin;
- Gündüz saatlerinde 15\frac{1}{5}'i tesisin kendi aydınlatmasında,
- Akşam saatlerinde kalan enerjinin 38\frac{3}{8}'i çevre aydınlatmasında,
- Gece saatlerinde ise geriye kalan enerjinin 14\frac{1}{4}'ü güvenlik sistemlerinde
kullanılmıştır.

Gece saatlerindeki kullanımdan sonra bataryada geriye kalan kullanılmamış enerji miktarı 150 kWh150 \text{ kWh} olduğuna göre, akşam saatlerinde çevre aydınlatmasında kullanılan enerji miktarı kaç  kWh\text{ kWh}'tir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Çevre aydınlatmasında kullanılan enerji miktarı 120 kWh'tir.
Doğru cevap olan 120 değeri, toplam enerjinin 400 kWh olarak bulunmasından sonra, akşam saatlerindeki kullanım oranı olan 3/10 ile çarpılmasıyla elde edilir. Bu durum işlem adımlarının ve kalan miktarların doğru takip edildiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Depolanan toplam enerji miktarını bir değişkenle ifade edip ilk aşamadaki tüketimi ve kalan enerjiyi hesaplama.
Toplam depolanan enerjiye xx diyelim. Gündüz kullanımı 15x\frac{1}{5}x olur. Geriye kalan enerji miktarı: x15x=45xx - \frac{1}{5}x = \frac{4}{5}x olur.
Problemin ilk aşamasındaki kalan miktarı bulup sonraki adıma geçebilmek için.
2
Akşam saatlerindeki kullanımı ve bu kullanımdan sonra kalan enerjiyi hesaplama.
Akşam kullanımı, kalan enerjinin 38\frac{3}{8}'i olduğundan: 38×45x=310x\frac{3}{8} \times \frac{4}{5}x = \frac{3}{10}x olur. Akşam kullanımından sonra kalan enerji miktarı: 45x310x=8310x=510x=12x\frac{4}{5}x - \frac{3}{10}x = \frac{8-3}{10}x = \frac{5}{10}x = \frac{1}{2}x olur.
Bir sonraki gece kullanımı adımına geçebilmek için geriye kalan enerji oranını belirlemek gerekir.
3
Gece saatlerindeki kullanımı ve en son kalan enerji oranını hesaplama.
Gece kullanımı, son kalan enerjinin 14\frac{1}{4}'ü olduğundan: 14×12x=18x\frac{1}{4} \times \frac{1}{2}x = \frac{1}{8}x olur. En son geriye kalan kullanılmamış enerji miktarı: 12x18x=418x=38x\frac{1}{2}x - \frac{1}{8}x = \frac{4-1}{8}x = \frac{3}{8}x olur.
Geriye kalan kullanılmamış enerji miktarını xx cinsinden ifade etmek için.
4
Bulunan son kalan oranı verilen gerçek değere eşitleyerek toplam enerjiyi (xx) bulma.
38x=150    3x=1200    x=400 kWh\frac{3}{8}x = 150 \implies 3x = 1200 \implies x = 400 \text{ kWh}
Toplam enerji miktarını bulup istenen akşam kullanımını hesaplayabilmek için.
5
Akşam saatlerinde çevre aydınlatmasında kullanılan enerji miktarını hesaplama.
Akşam kullanımı 310x\frac{3}{10}x olarak bulunmuştu. x=400x = 400 için bu değer: 310×400=120 kWh\frac{3}{10} \times 400 = 120 \text{ kWh} olur.
Soruda bizden istenen çevre aydınlatması kullanım miktarını bulmak için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktarlar üzerinden zincirleme işlem yapma

Alternatif Yöntem

Paydaların en küçük ortak katı üzerinden işlem yapmak kolaylık sağlar. Paydalardaki 5, 8 ve 4 sayılarının en küçük ortak katı 40 olduğundan, başlangıçtaki toplam depolanan enerjiye 40k40k diyelim.
- Gündüz kullanımı: 40k×15=8k40k \times \frac{1}{5} = 8k, kalan: 32k32k
- Akşam kullanımı: 32k×38=12k32k \times \frac{3}{8} = 12k, kalan: 20k20k
- Gece kullanımı: 20k×14=5k20k \times \frac{1}{4} = 5k, kalan: 15k15k olur.
Son kalan miktar 15k=150    k=1015k = 150 \implies k = 10 bulunur.
Buradan akşam saatlerinde çevre aydınlatmasında kullanılan enerji miktarı 12k=12×10=120 kWh12k = 12 \times 10 = 120 \text{ kWh} olarak hesaplanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 88Soru

Bir metro hattında sefer yapan bir trenin vagonlarındaki yolcu sayısı ve doluluk durumuyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
- Tren ilk istasyondan hareket ettiğinde, yolcu kapasitesinin 49\frac{4}{9}'u doludur.
- İkinci istasyona gelindiğinde trenden yolcu inmemiş, ancak trendeki yolcu sayısının 14\frac{1}{4}'ü kadar yeni yolcu trene binmiştir.
- Üçüncü istasyona gelindiğinde trene yeni yolcu binmemiş, ancak trendeki yolcu sayısının 15\frac{1}{5}'i kadar yolcu trenden inmiştir.
Son durumda trende toplam 160 yolcu bulunduğuna göre, bu trenin toplam yolcu kapasitesi kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 360

Cevap

Trenin toplam yolcu kapasitesi 360'tır.
Trenin toplam yolcu kapasitesine CC dersek, ilk istasyondan kalkışta yolcu sayısı P0=49CP_0 = \frac{4}{9}C olur. İkinci istasyonda yolcu sayısı kendi değerinin 14\frac{1}{4}'ü kadar arttığı için yeni yolcu sayısı P1=54P0=59CP_1 = \frac{5}{4} P_0 = \frac{5}{9}C olur. Üçüncü istasyonda ise yolcu sayısı kendi değerinin 15\frac{1}{5}'i kadar azaldığından son durumdaki yolcu sayısı P2=45P1=49CP_2 = \frac{4}{5} P_1 = \frac{4}{9}C olur. Son durumdaki yolcu sayısı 160 olarak verildiğinden 49C=160\frac{4}{9}C = 160 denklemi çözüldüğünde trenin kapasitesi 360 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Trenin toplam yolcu kapasitesine CC diyelim ve ilk istasyondaki yolcu sayısını belirleyelim.
İlk istasyondaki yolcu sayısı P0=49CP_0 = \frac{4}{9}C olur.
Soruda trenin yolcu kapasitesinin 49\frac{4}{9}'unun dolu olduğu belirtilmiştir.
2
İkinci istasyonda binen yolcuları hesaba katarak yeni yolcu sayısını bulalım.
İkinci istasyondaki yolcu sayısı P1=P0+14P0=54P0=54×49C=59CP_1 = P_0 + \frac{1}{4}P_0 = \frac{5}{4}P_0 = \frac{5}{4} \times \frac{4}{9}C = \frac{5}{9}C olur.
Trendeki yolcu sayısının 14\frac{1}{4}'ü kadar yeni yolcu trene binmiştir.
3
Üçüncü istasyonda inen yolcuları hesaba katarak son durumdaki yolcu sayısını bulalım.
Son durumdaki yolcu sayısı P2=P115P1=45P1=45×59C=49CP_2 = P_1 - \frac{1}{5}P_1 = \frac{4}{5}P_1 = \frac{4}{5} \times \frac{5}{9}C = \frac{4}{9}C olur.
Trendeki yolcu sayısının 15\frac{1}{5}'i kadar yolcu trenden inmiştir.
4
Son durumdaki yolcu sayısını 160'a eşitleyerek toplam kapasiteyi (CC) bulalım.
49C=160    4C=1440    C=360\frac{4}{9}C = 160 \implies 4C = 1440 \implies C = 360 olur.
Son durumda trende toplam 160 yolcu bulunduğu belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan veya mevcut miktar üzerinden adım adım işlem yapılması ve doğru temel değerlerin (matrah) belirlenmesi.
Soru 89Soru

Bir belediye parkında bulunan su deposunun içinde başlangıçta belirli bir miktar su vardır. Bu depodaki suyun;

* 1. gün 14\frac{1}{4}'ü parktaki çimleri sulamak için,
* 2. gün kalan suyun 25\frac{2}{5}'i ağaçları sulamak için kullanılıyor.
* 3. gün depoya 260 litre su ilave edildiğinde depodaki son su miktarı, başlangıçtaki su miktarının 1110\frac{11}{10}'una eşit oluyor.

Buna göre, başlangıçta depoda kaç litre su vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400

Cevap

Başlangıçta depoda 400 litre su vardır.
Başlangıçtaki su miktarı xx olsun. 1. gün suyun 14\frac{1}{4}'ü çimleri sulamak için kullanıldığında depoda 34x\frac{3}{4}x su kalır. 2. gün ise kalan suyun 25\frac{2}{5}'i ağaçları sulamak için kullanıldığında, bu suyun 35\frac{3}{5}'i kalır. Dolayısıyla 2. günün sonunda kalan su miktarı 34x×35=920x\frac{3}{4}x \times \frac{3}{5} = \frac{9}{20}x olur. 3. gün depoya 260 litre su eklendiğinde depodaki su miktarı başlangıçtaki suyun 1110\frac{11}{10}'una eşit olmaktadır. Buradan 920x+260=1110x\frac{9}{20}x + 260 = \frac{11}{10}x denklemi kurulur. Paydalar eşitlendiğinde 260=22920x    260=1320x    x=400260 = \frac{22 - 9}{20}x \implies 260 = \frac{13}{20}x \implies x = 400 bulunur. Bu nedenle başlangıçtaki su miktarı 400 litredir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki su miktarına xx diyerek birinci günün sonundaki kalan su miktarını hesaplamak
Kalan su: 34x\frac{3}{4}x litre
1. gün suyun 14\frac{1}{4}'ü kullanıldığı için geriye 34\frac{3}{4}'ü kalır.
2
İkinci gün kullanılan miktarı kalan sudan düşerek son kalan su oranını bulmak
Kalan su: 920x\frac{9}{20}x litre
2. gün, kalan suyun 25\frac{2}{5}'i kullanıldığı için geriye kalan suyun 35\frac{3}{5}'i kalır: 34x×35=920x\frac{3}{4}x \times \frac{3}{5} = \frac{9}{20}x.
3
Üçüncü gün eklenen su miktarı ile son durumdaki eşitliği kurup denklemi çözmek
x=400x = 400
Son kalan suya 260 litre eklendiğinde başlangıçtaki suyun 1110\frac{11}{10}'una eşit olmaktadır: 920x+260=1110x    260=1320x    x=400\frac{9}{20}x + 260 = \frac{11}{10}x \implies 260 = \frac{13}{20}x \implies x = 400.

Anahtar Kavram

Kesir Problemlerinde Kalan Miktar Üzerinden Denklem Kurma

Alternatif Yöntem

Başlangıçtaki su miktarına, kesirlerin paydalarının (4 ve 5) en küçük ortak katı ile orantılı olacak şekilde 20k20k diyelim. 1. gün suyun 14\frac{1}{4}'ü yani 5k5k'sı kullanılır ve geriye 15k15k su kalır. 2. gün kalan suyun 25\frac{2}{5}'i yani 15k×25=6k15k \times \frac{2}{5} = 6k su kullanılır ve geriye 15k6k=9k15k - 6k = 9k su kalır. 3. gün depoya 260 litre su eklendiğinde toplam miktar 9k+2609k + 260 olur. Bu miktar başlangıçtaki suyun 1110\frac{11}{10}'una yani 20k×1110=22k20k \times \frac{11}{10} = 22k değerine eşittir. Buradan 9k+260=22k    13k=260    k=209k + 260 = 22k \implies 13k = 260 \implies k = 20 bulunur. Başlangıçtaki su miktarı ise 20k=20×20=40020k = 20 \times 20 = 400 litre olarak elde edilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 90Soru

Bir kahve kavurma atölyesinde, yeşil kahve çekirdekleri kavrulurken ağırlıklarının 16\frac{1}{6}'sını kaybetmektedir.

Kavrulan kahve çekirdeklerinin;
- Önce 25\frac{2}{5}'i filtre kahve yapımı için paketleniyor.
- Daha sonra kalan kahve çekirdeklerinin 13\frac{1}{3}'ü espresso yapımı için ayrılıyor.

Geriye kalan 40 kg40\text{ kg} kavrulmuş kahve çekirdeği satılmak üzere depolanıyor.

Buna göre, başlangıçtaki yeşil kahve çekirdeği kaç kilogramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Başlangıçtaki yeşil kahve çekirdeği 120 kilogramdır.
Espresso işleminden sonra geriye kalan 40 kg kahve, espresso öncesi kahvenin 2/3'üne eşittir; buradan espresso öncesi miktar 60 kg olarak bulunur. Bu 60 kg ise filtre kahve paketlendikten sonra kalan kısımdır ve toplam kavrulmuş kahvenin 3/5'ini oluşturur; böylece toplam kavrulmuş kahve 100 kg olarak hesaplanır. Son olarak, yeşil kahve kavrulurken ağırlığının 1/6'sını kaybettiğinden, geriye kalan 5/6'lık kısım 100 kg'dır. Buradan yeşil kahvenin başlangıçtaki ağırlığı 120 kg olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Espresso yapıldıktan sonra geriye kalan miktarı kullanarak espresso öncesi kalan miktarı belirlemek. Espresso için kalan kahvenin 13\frac{1}{3}'ü ayrıldığına göre geriye 23\frac{2}{3}'ü kalmıştır.
Espresso öncesi kalan kahve miktarı X1X_1 olsun. X1(113)=40    X123=40    X1=60 kgX_1 \cdot \left(1 - \frac{1}{3}\right) = 40 \implies X_1 \cdot \frac{2}{3} = 40 \implies X_1 = 60\text{ kg} bulunur.
Espresso için kullanılan miktarın kalanın üzerinden hesaplandığı belirtildiğinden, sondan bir önceki adıma ulaşmak için kalan miktar oranlanır.
2
Filtre kahve paketlendikten sonra kalan miktarı kullanarak toplam kavrulmuş kahve miktarını belirlemek. Filtre kahve için toplam kavrulmuş kahvenin 25\frac{2}{5}'i paketlendiğine göre geriye 35\frac{3}{5}'ü kalmıştır.
Toplam kavrulmuş kahve miktarı KK olsun. K(125)=60    K35=60    K=100 kgK \cdot \left(1 - \frac{2}{5}\right) = 60 \implies K \cdot \frac{3}{5} = 60 \implies K = 100\text{ kg} bulunur.
İlk aşamada paketlenen filtre kahveden önceki toplam kavrulmuş çekirdek miktarını bulmak için kalan oran kullanılır.
3
Kavrulmuş kahve miktarından hareketle başlangıçtaki yeşil kahve miktarını belirlemek. Yeşil kahve kavrulurken ağırlığının 16\frac{1}{6}'sını kaybettiği için geriye 56\frac{5}{6}'sı kalır.
Başlangıçtaki yeşil kahve miktarı YY olsun. Y(116)=100    Y56=100    Y=120 kgY \cdot \left(1 - \frac{1}{6}\right) = 100 \implies Y \cdot \frac{5}{6} = 100 \implies Y = 120\text{ kg} elde edilir.
Kavurma işlemindeki fire oranı hesaba katılarak en baştaki hammadde miktarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Geriye doğru işlem yapma ve kalan miktarların kesirlerini hesaplama yöntemi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 91Soru

Bir mikromobilite şirketine ait paylaşımlı elektrikli scooter filosundaki araçların batarya doluluk oranları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Filodaki scooter'ların 310\frac{3}{10}'unun bataryası tamamen doludur.
* Geriye kalan scooter'ların 37\frac{3}{7}'sinin batarya doluluk oranı 12\frac{1}{2}'dir.
* Geriye kalan diğer tüm scooter'ların bataryası ise tamamen boştur.

Bu filoda bataryası tamamen boş olan scooter sayısı, bataryası tamamen dolu olan scooter sayısından 1818 fazladır.

Buna göre, bu filodaki tüm scooter'ların bataryalarını tamamen doldurmak için gereken toplam elektrik enerjisi, bataryası tamamen boş olan kaç adet scooter'ın bataryasını tamamen dolduracak enerjiye eşittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 99

Cevap

Gereken toplam elektrik enerjisi, bataryası tamamen boş olan 99 adet scooter'ın bataryasını tamamen dolduracak enerjiye eşittir.
Filodaki toplam scooter sayısı 180 olarak bulunur. Bu scooter'lardan 54 tanesi tamamen dolu, 54 tanesi yarım dolu ve 72 tanesi tamamen boştur. Tamamen dolu olanlar için şarj gerekmez. Yarım dolu olanların her biri için 1/2 oranında şarj gerektiğinden, bu grup toplamda 27 adet boş batarya kadar enerjiye ihtiyaç duyar. Tamamen boş olan 72 scooter ise 72 adet boş batarya kadar enerji gerektirir. Toplam şarj miktarı 27 + 72 = 99 adet boş bataryanın enerjisine eşit olur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam scooter sayısını xx kabul ederek batarya doluluk durumlarına göre grupların oranlarını bulalım.
Tamamen dolu olanlar: 310x\frac{3}{10}x. Geriye kalanlar: x310x=710xx - \frac{3}{10}x = \frac{7}{10}x. Yarım dolu olanlar: 710x×37=310x\frac{7}{10}x \times \frac{3}{7} = \frac{3}{10}x. Tamamen boş olanlar: 710x310x=410x\frac{7}{10}x - \frac{3}{10}x = \frac{4}{10}x.
Soruda verilen kesirli ifadeleri tek bir bilinmeyen cinsinden temsil etmek ve işlem kolaylığı sağlamak amacıyla oranları düzenleriz.
2
Boş scooter sayısı ile dolu scooter sayısı arasındaki farkı 18'e eşitleyerek xx değerini ve her gruptaki scooter sayısını hesaplayalım.
410x310x=18110x=18x=180\frac{4}{10}x - \frac{3}{10}x = 18 \Rightarrow \frac{1}{10}x = 18 \Rightarrow x = 180. Bu durumda: Dolu scooter sayısı = 180×310=54180 \times \frac{3}{10} = 54. Yarım dolu scooter sayısı = 180×310=54180 \times \frac{3}{10} = 54. Boş scooter sayısı = 180×410=72180 \times \frac{4}{10} = 72.
Verilen sayısal fark bağıntısını kullanarak bilinmeyenin değerini çözeriz ve alt grupların sayılarını elde ederiz.
3
Tüm scooter'ların bataryalarını doldurmak için gereken şarj miktarını, tam boş batarya birimi cinsinden hesaplayalım.
Tam dolu olan 5454 scooter için gereken şarj: 54×0=054 \times 0 = 0. Yarım dolu olan 5454 scooter için gereken şarj: 54×(112)=2754 \times (1 - \frac{1}{2}) = 27 adet boş batarya kapasitesi. Tamamen boş olan 7272 scooter için gereken şarj: 72×1=7272 \times 1 = 72 adet boş batarya kapasitesi. Toplam gereken enerji: 0+27+72=990 + 27 + 72 = 99 adet boş bataryaya eşdeğerdir.
Her bir scooter'ın eksik şarj oranını kendi grubuyla çarparak toplam enerji ihtiyacını tam birimler cinsinden toplarız.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden oranlama yapma ve eksik parça miktarlarını hesaplama.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 92Soru

Bir ahşap tasarım atölyesinde, bir kütükten sehpa üretilirken sırasıyla aşağıdaki işlemler uygulanmaktadır:

* Kütüğün kabuk ve budaklı kısımları yontularak ağırlığının 16\frac{1}{6}'sı atılmaktadır.
* Kalan ahşap kısım işlenirken ağırlığının 15\frac{1}{5}'i kadar talaş ve atık parça oluşmaktadır.
* Son olarak, şekillendirilen ahşap kurutulmaya bırakılmakta ve kuruma sürecinde nemini kaybederek ağırlığının 18\frac{1}{8}'i oranında hafiflemektedir.

Bu işlemler sonucunda elde edilen bitmiş sehpanın ağırlığı, yontma ve işleme aşamalarında atılan toplam ahşap ve talaş miktarından 1212 kg fazladır.

Buna göre, başlangıçtaki kütüğün ağırlığı kaç kilogramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 48

Cevap

Başlangıçtaki kütüğün ağırlığı 48 kg'dır.
Kütüğün başlangıç ağırlığı 120k120k olarak alındığında; sırasıyla yontulan ahşap 20k20k, oluşan talaş 20k20k, nem kaybı ise 10k10k olur. Bitmiş sehpanın ağırlığı 70k70k olur. Yontma ve işlemede atılan toplam miktar 20k+20k=40k20k + 20k = 40k olup, sehpanın ağırlığı bu miktardan 70k40k=30k70k - 40k = 30k fazladır. 30k=1230k = 12 ise k=0,4k = 0,4 bulunur. Başlangıç ağırlığı ise 120×0,4=48120 \times 0,4 = 48 kg'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç ağırlığını değişken cinsinden tanımlama
Kütüğün başlangıç ağırlığı 120k120k olsun.
Kesirli işlemlerle uğraşmamak için paydaların (6, 5 ve 8) en küçük ortak katı (120120) seçilmiştir.
2
Yontma işlemi sonrası kalan ağırlığı hesaplama
Yontulan miktar 20k20k, kalan ağırlık 100k100k olur.
120k120k'nın 16\frac{1}{6}'sı (20k20k) yontulduktan sonra kalan ağırlık 120k20k=100k120k - 20k = 100k olur.
3
İşleme aşamasında oluşan talaşı ve kalan ağırlığı hesaplama
Talaş miktarı 20k20k, kalan ağırlık 80k80k olur.
Kalan 100k100k'nın 15\frac{1}{5}'i (20k20k) talaş olarak atılınca geriye 100k20k=80k100k - 20k = 80k kalır.
4
Kuruma sürecindeki nem kaybını ve sehpa ağırlığını bulma
Nem kaybı 10k10k, sehpa ağırlığı 70k70k olur.
Kalan 80k80k'nın 18\frac{1}{8}'i (10k10k) nem kaybı olarak azalınca geriye 80k10k=70k80k - 10k = 70k kalır.
5
Atıklar ile sehpa ağırlığı arasındaki fark denkleminden k değerini bulma
30k=12    k=0,430k = 12 \implies k = 0,4 olur.
Sehpa ağırlığı (70k70k), yontulan (20k20k) ve talaş (20k20k) toplamından (40k40k) 1212 kg fazladır. Buradan 70k40k=1270k - 40k = 12 denklemi kurulur.
6
Kütüğün başlangıç ağırlığını hesaplama
Başlangı�� ağırlığı 4848 kg'dır.
120k120k ifadesinde k=0,4k = 0,4 değeri yerine yazıldığında 120×0,4=48120 \times 0,4 = 48 kg elde edilir.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde ardışık kalan miktarlar üzerinden işlem yapma ve ortak kat belirleyerek değişken dönüşümüyle denklemleri sadeleştirme.
Soru 93Soru

Bir seramik atölyesindeki hazır çamurun tamamı kullanılarak vazolar ve tabaklar yapılacaktır. Bu atölyedeki çamurun;
* 13\frac{1}{3}'ü ile vazolar,
* kalan çamurun 35\frac{3}{5}'i ile tabaklar yapılmıştır.

Geriye kalan çamurun tamamıyla ise her birinin yapımı için 400400 gram çamur gereken 44 adet kase yapılmıştır.

Buna göre, vazo yapımında kullanılan toplam çamur miktarı kaç gramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2000

Cevap

Vazo yapımında kullanılan toplam çamur miktarı 2000 gramdır.
Toplam çamur miktarı 15x15x kabul edildiğinde, vazolar için 5x5x çamur kullanılır ve geriye 10x10x kalır. Bu kalan çamurun 35\frac{3}{5}'ü olan 6x6x çamur tabaklar için kullanılır ve geriye 4x4x kalır. Geriye kalan bu 4x4x çamur, toplam ağırlığı 4×400=16004 \times 400 = 1600 gram olan 4 kasenin yapımında kullanıldığı için 4x=16004x = 1600 ve x=400x = 400 gram olur. Buradan vazo yapımında kullanılan 5x5x çamur 5×400=20005 \times 400 = 2000 gram olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam çamur miktarını paydaların (3 ve 5) en küçük ortak katı cinsinden belirleyelim.
Toplam çamur miktarı 15x15x olsun.
Kesirli işlemlerle uğraşmamak ve tam sayılarla işlem yapabilmek için ortak kat seçilir.
2
Vazo yapımında kullanılan çamur miktarını bulalım.
Vazo çamuru = 15x×13=5x15x \times \frac{1}{3} = 5x
Toplam çamurun 13\frac{1}{3}'ü vazolar için ayr��lmıştır.
3
Vazolardan sonra geriye kalan çamur miktarını hesaplayalım.
Kalan çamur = 15x5x=10x15x - 5x = 10x
Bir sonraki işlem kalan çamur üzerinden yapılacaktır.
4
Tabak yapımında kullanılan çamur miktarını hesaplayalım.
Tabak çamuru = 10x×35=6x10x \times \frac{3}{5} = 6x
Kalan çamurun 35\frac{3}{5}'i tabaklar için kullanılmıştır.
5
Tabaklardan sonra en son kalan çamur miktarını bulalım.
Son kalan çamur = 10x6x=4x10x - 6x = 4x
Geriye kalan çamurun tamamı kase yapımında kullanılacaktır.
6
Kase yapımı için kullanılan toplam çamur miktarını belirleyerek xx değerini bulalım.
Kaseler için kullanılan toplam çamur = 4×400=16004 \times 400 = 1600 gram. Buradan 4x=1600    x=4004x = 1600 \implies x = 400 bulunur.
Her biri 400 gram olan 4 adet kase yapılmıştır.
7
Vazo yapımında kullanılan toplam çamur miktarını bulalım.
Vazo çamuru = 5×400=20005 \times 400 = 2000 gram.
Vazolar için başlangıçta 5x5x çamur ayrılmıştı ve xx değeri 400 gram olarak bulunmuştu.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden işlem yapılırken, her aşamada kalan miktarın güncellenmesi ve toplam miktarın kolaylık sağlaması açısından paydaların ortak katı cinsinden seçilmesi gerekir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 94Soru

Bir kurye, gün içinde dağıtması gereken paketlerin öğleden önce 25\frac{2}{5}'ini dağ��tmıştır. Öğleden sonra ise kalan paketlerin 13\frac{1}{3}'ünü ve 12 paket daha dağıttığında elinde tüm paketlerin 14\frac{1}{4}'ü kalmıştır. Buna göre, kuryenin gün başlangıcında dağıtması gereken toplam paket sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80

Cevap

Kuryenin başlangıçtaki toplam paket sayısı 80'dir.
Toplam paket sayısı xx olarak belirlendikten sonra öğleden önce dağıtılan 25x\frac{2}{5}x paket çıkarıldığında geriye 35x\frac{3}{5}x paket kalır. Öğleden sonra kalan paketlerin 13\frac{1}{3}'ü olan 15x\frac{1}{5}x paket ve 12 paket daha dağıtılmıştır. Gün sonunda kalan paket sayısı ise toplam paketlerin 14\frac{1}{4}'ü olan 14x\frac{1}{4}x'tir. Tüm bu miktarlar toplandığında başlangıçtaki toplam paket sayısını vermelidir. Buradan kurulan 25x+15x+12+14x=x\frac{2}{5}x + \frac{1}{5}x + 12 + \frac{1}{4}x = x denklemi çözüldüğünde x=80x = 80 değeri elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam paket sayısına bir değişken atanması ve öğleden önce dağıtılan kısmın belirlenmesi.
Toplam paket sayısına xx diyelim. Kurye öğleden önce bu paketlerin 25\frac{2}{5}'ini dağıttığı için dağıtılan miktar 25x\frac{2}{5}x olur. Geriye kalan paketlerin sayısı ise x25x=35xx - \frac{2}{5}x = \frac{3}{5}x olarak bulunur.
Kalan paketler üzerinden işlem yapabilmek için birinci adımdan sonra geriye kalan miktarı belirlemek gerekir.
2
Öğleden sonra dağıtılan paket sayısının ve gün sonundaki durumun modellenmesi.
Öğleden sonra kalan paketlerin (yani 35x\frac{3}{5}x'in) 13\frac{1}{3}'ü ve 12 paket daha dağıtılmıştır: (35x13)+12=15x+12\left(\frac{3}{5}x \cdot \frac{1}{3}\right) + 12 = \frac{1}{5}x + 12 paket. Gün sonunda kalan paket sayısı ise toplam paketlerin 14\frac{1}{4}'ü, yani 14x\frac{1}{4}x olarak verilmiştir.
Dağıtılan ve kalan tüm paket miktarlarını başlangıçtaki toplam paket sayısı olan xx cinsinden ifade etmek için.
3
Dağıtılan ve kalan paketlerin toplamını başlangıçtaki toplam paket sayısına eşitleyen denklemin kurulması ve çözülmesi.
O¨g˘leden O¨nce Dag˘ıtılan+O¨g˘leden Sonra Dag˘ıtılan+Kalan=Toplam Paket\text{Öğleden Önce Dağıtılan} + \text{Öğleden Sonra Dağıtılan} + \text{Kalan} = \text{Toplam Paket}25x+(15x+12)+14x=x\frac{2}{5}x + \left(\frac{1}{5}x + 12\right) + \frac{1}{4}x = x Paydaları 20'de eşitleyelim: 820x+420x+12+520x=x    1720x+12=x\frac{8}{20}x + \frac{4}{20}x + 12 + \frac{5}{20}x = x \implies \frac{17}{20}x + 12 = x x1720x=12    320x=12    3x=240    x=80\quad x - \frac{17}{20}x = 12 \implies \frac{3}{20}x = 12 \implies 3x = 240 \implies x = 80 bulunur.
Kurulan doğrusal denklemi çözerek başlangıçtaki toplam paket sayısına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Kesir Problemlerinde Kalan Miktar Üzerinden İşlem Yapma ve Denklem Kurma
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 95Soru

Bir meyve suyu üretim tesisinde, bir gün boyunca üretilen elma suyunun tamamı özdeş şişelere doldurulacaktır. Şişeleme sürecinde:

* Birinci makine elma suyunun 37\frac{3}{7}'sini doldurmuştur.
* İkinci makine, kalan elma suyunun 14\frac{1}{4}'ini doldurmuştur.
* Üçüncü makine ise kalan elma suyunun yarısını doldurmuştur.

Son durumda şişelenmeyen elma suyu miktarı 150150 litre olduğuna göre, başlangıçta bu tesiste üretilen elma suyu miktarı kaç litredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 700

Cevap

Başlangıçta üretilen elma suyu miktarı 700 litredir.
Her adımda kalan miktar belirlenip bir sonraki makinenin işlemine tabi tutulduğunda, son kalan miktar başlangıçtaki toplam miktarın 628\frac{6}{28}'ine denk gelir. Bu değer 150150 litreye eşitlendiğinde toplam elma suyu 700700 litre olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki elma suyu miktarı için değişken tanımlama
Toplam elma suyu miktarına 28x28x denildi.
Paydalardaki 7 ve 4 sayılarının en küçük ortak katı olan 28 seçilerek kesirli işlemlerle uğraşılması engellenmiştir.
2
Birinci makinenin doldurduğu ve kalan miktarı hesaplama
Doldurulan miktar 12x12x, kalan miktar 16x16x litredir.
Toplam miktarın 37\frac{3}{7}'si alındıktan sonra kalan miktarı bulmak için çıkarma işlemi yapılmıştır.
3
İkinci makinenin doldurduğu ve kalan miktarı hesaplama
Doldurulan miktar 4x4x, kalan miktar 12x12x litredir.
Kalan 16x16x miktarının 14\frac{1}{4}'ü hesaplanıp çıkarılmıştır.
4
Üçüncü makinenin doldurduğu ve son kalan miktarı hesaplama
Doldurulan miktar 6x6x, kalan miktar 6x6x litredir.
İkinci adımdan kalan 12x12x miktarının yarısı alınmıştır.
5
Son kalan miktarı 150 litreye eşitleyerek toplam elma suyunu bulma
6x=150    x=256x = 150 \implies x = 25 ve başlangıçtaki toplam miktar 2825=70028 \cdot 25 = 700 litredir.
En son kalan pay 6x6x olarak bulunmuş ve soruda verilen sayısal değere eşitlenmiştir.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde ardışık kalan miktarlar üzerinden işlem yapılırken her adımda yeni kalan değerinin bulunması ve bir sonraki kesirli ifadenin bu yeni kalan değerine uygulanması gerekir.

Alternatif Yöntem

Sorunun çözümü tersten işlem yapılarak da gerçekleştirilebilir: Son kalan miktar 150150 litredir. Bu miktar üçüncü makineden kalan yarımdır, yani işlem öncesi 1502=300150 \cdot 2 = 300 litredir. İkinci makine kalan elma suyunun 14\frac{1}{4}'ini doldurduğuna göre, geriye kalan 300300 litre bu aşamadaki elma suyunun 34\frac{3}{4}'üne eşittir. Buradan ikinci makine öncesi miktar 30043=400300 \cdot \frac{4}{3} = 400 litre bulunur. Birinci makine elma suyunun 37\frac{3}{7}'sini doldurduğuna göre geriye kalan 400400 litre başlangıçtaki elma suyunun 47\frac{4}{7}'sine eşittir. Dolayısıyla başlangıçtaki miktar 40074=700400 \cdot \frac{7}{4} = 700 litredir.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 5 / 5
Kesir Problemleri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 5 | Examkin