Noktalama İşaretleri

121 soru

Tüm türler121 Çoktan seçmeli86 Eşleştirme6 Boşluk doldurma29

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı noktalama hatasına yol açmıştır?

Tarihî belgeleri titizlikle inceleyip, olayların arka planını tarafsız bir gözle değerlendirerek hazırladığı bu çalışma bilim dünyasında büyük ilgi gördü.

Bir milletin kültür birikimi, geçmişten devraldığı mirası koruyup, gelecek nesillere aktarabildiği ölçüde değer kazanır.

Yıllarca üzerinde çalıştığı projeyi nihayet tamamlayan genç mühendis; yorgunluğunu unutmuş, yeni hedefler için planlar yapmaya başlamıştı.

Romanlarında çocukluk anılarını, doğup büyüdüğü toprakların insanlarını anlatan yazar; hem anlatımındaki içtenlikle hem de özgün diliyle dikkat çeker.

Akşam karanlığı çöküp de sokak lambaları tek tek yanmaya başladığında eski mahallemizin o huzurlu, samimi havasını yeniden hissederdik.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir milletin kültür birikimi, geçmişten devraldığı mirası koruyup, gelecek nesillere aktarabildiği ölçüde değer kazanır.

Cevap

Bir milletin kültür birikimi, geçmişten devraldığı mirası koruyup, gelecek nesillere aktarabildiği ölçüde değer kazanır.

Kültür birikimi ile başlayan cümlede, 'koruyup' sözcüğü zarf-fiil eki (-up) almıştır. Türkçede metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Cümlede 'koruyup' zarf-fiilinden sonra başka bir zarf-fiil gelmediği (peşinden gelen 'aktarabildiği' sözcüğü sıfat-fiil olduğu) için bu sözcükten sonra virgül kullanılması noktalama hatasıdır. Dolayısıyla bu cümledeki virgül kullanımı kurallara aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerde yer alan virgüllerin (,) ve zarf-fiil eki almış kelimelerin işlevlerini inceleyin.

Tüm cümlelerdeki noktalama işaretleri ve fiilimsiler tespit edildi.

Noktalama kurallarına aykırılığı belirlemek için öncelikle cümle yapısını çözümlemek gerekir.

Zarf-fiil ekinden sonra virgül kullanılmama kuralını ve bu kuralın istisnasını (art arda gelen zarf-fiiller) uygulayın.

Zarf-fiillerden sonra virgül gelip gelmeyeceği değerlendirildi.

Türkçe noktalama kurallarına göre tek bir zarf-fiil ekinden sonra virgül konmaz, ancak eş görevli zarf-fiiller sıralanmışsa aralarına konur.

İncelenen cümlelerdeki zarf-fiil kullanımlarını karşılaştırın.

Kültür birikimi ile başlayan cümlede 'koruyup' zarf-fiilinden sonra başka bir zarf-fiil gelmediği için virgülün yanlış kullanıldığı, tarihî belgeleri ile başlayan cümlede ise 'inceleyip' ve 'değerlendirerek' zarf-fiilleri sıralandığı için aralarındaki virgülün doğru olduğu belirlendi.

Hatalı kullanımı tespit edip doğru seçeneğe ulaşmak için cümlelerin yapısal farkını ortaya koymak gerekir.

Anahtar Kavram

Virgülün İşlevleri ve Virgül Kullanılmayan Durumlar

Soru 62Soru →

Edebiyat araştırmacısı Cevdet Kudret (I) asıl adı Cevdet Kudret Solok'tur (1907-1992) (II) eserlerindeki bu durumu şöyle açıklar: (III) Sanatçı, yapıtlarında (IV) toplumsal gerçeklik (V) ilkesine bağlı kalmalıdır."

Bu cümlede boş bırakılan yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

( / ) / " / ' / '

[ / ] / ' / " / "

[ / ] / " / ' / '

( / ) / " / " / "

[ / ] / " / " / "

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [ / ] / " / ' / '

Cevap

Köşeli ayraç, köşeli ayraç, çift tırnak, tek tırnak, tek tırnak sıralaması

Cevdet Kudret'in asıl adı ve yaşam yıllarıyla ilgili açıklama, kendisi de yay ayraç içeren bir yapıya sahip olduğundan, bu dış açıklama köşeli ayraç içine alınmalıdır. Dolayısıyla birinci numaralı yere açılış köşeli ayracı, ikinci numaralı yere ise kapanış köşeli ayracı getirilmelidir. Yazarın doğrudan aktarılan sözü çift tırnak işareti içine alınmalıdır. Bu nedenle üçüncü numaralı yere çift tırnak işareti getirilmelidir. Çift tırnak içindeki cümlenin içinde ayrıca vurgulanmak istenen 'toplumsal gerçeklik' ifadesi tek tırnak işareti içine alınmalıdır. Bu yüzden dördüncü ve beşinci numaralı yerlere tek tırnak işareti getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki ayraçların hiyerarşisini belirlemek.

(I) numaralı yere açılış köşeli ayracı [ ve (II) numaralı yere kapanış köşeli ayracı ] getirilmelidir.

Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır. Burada içteki tarih bilgisi yay ayraçla verildiği için dıştaki açıklama köşeli ayraç içine alınmalıdır.

Doğrudan alıntının nasıl gösterileceğini saptamak.

(III) numaralı yere çift tırnak işareti " getirilmelidir.

Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.

Alıntı içindeki özel vurguyu belirlemek.

(IV) ve (V) numaralı yerlere tek tırnak işareti ' getirilmelidir.

Tırnak içinde verilen cümlenin içinde yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü belirtmek için tek tırnak işareti kullanılır.

Anahtar Kavram

Tırnak İşareti, Yay Ayraç ve Köşeli Ayraç işaretlerinin doğru hiyerarşiyle kullanımı

Soru 63Soru →

Yeni kurulan bu kütüphanede iki bölüm öne çıkıyordu ( ) çocuk kitapları, bilimsel dergiler ( ) bu bölümler günün her saati okurlarla dolup taşıyordu.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(:) - (,)

(:) - (;)

(;) - (:)

(,) - (;)

(;) - (,)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) - (;)

Cevap

İki nokta ve noktalı virgül

Doğru seçenekte belirtilen noktalama işaretleri sırasıyla iki nokta ve noktalı virgüldür. Metindeki ilk boşluktan sonra kütüphanedeki iki bölüm açıklanarak örneklendiği için buraya iki nokta getirilmelidir. İkinci boşluk ise ögeleri arasında virgül bulunan iki sıralı cümleyi birbirine bağladığı için noktalı virgülle ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluğun işlevini belirlemek

Cümlede 'iki bölüm' ifadesinden sonra bu bölümlerin hangileri olduğu açıklanmakta ve örneklendirilmektedir. Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.

İki noktanın açıklama ve örneklendirme işlevini doğru tespit etmek.

İkinci boşluğun işlevini belirlemek

Cümle iki farklı yargı taşıyan sıralı bir cümledir. Sıralı cümleleri ayıran yerlerde, eğer ilk cümlenin kendi içinde virgül kullanılmışsa (çocuk kitapları, bilimsel dergiler), bu iki cümleyi ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılması kuralını uygulamak.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel farkları ve cümle içindeki dağılımı

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 64Soru →

Türkçede metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül (,) konmaz; ancak metinde art arda sıralanmış, eş görevli zarf-fiil eki almış kelimeler varsa aralarına virgül konur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı bu kurala aykırılık taşıdığı için noktalama hatasına yol açmıştır?

Modern hayatın getirdiği karmaşa içinde kendi iç dünyasını dinlendirmek isteyen insan, doğaya yönelmenin yollarını arıyor.

Klasik eserler; zamanın eskitemediği, her dönemde okura yeni pencereler açabilen, derinlikli ve evrensel yapıtlardır.

Genç araştırmacı, laboratuvardaki deney sonuçlarını dikkatle inceleyip, hazırladığı raporu kurula sunmak üzere yola çıktı.

O, edebiyat dünyasına adım attığı ilk yıllarda şiirlerinde toplumsal sorunları daha yoğun bir şekilde dile getirmiştir.

Fırtınanın şiddetini artırdığı o soğuk gecede limana sığınan balıkçılar, sabaha kadar endişeyle havanın düzelmesini beklediler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç araştırmacı, laboratuvardaki deney sonuçlarını dikkatle inceleyip, hazırladığı raporu kurula sunmak üzere yola çıktı.

Cevap

Genç araştırmacı, laboratuvardaki deney sonuçlarını dikkatle inceleyip, hazırladığı raporu kurula sunmak üzere yola çıktı.

Doğru cevap olan seçenekteki cümlede 'inceleyip' sözcüğü zarf-fiil eki almıştır. Cümle içinde bu sözcük dışında başka bir zarf-fiil bulunmadığı için kendisinden sonra virgül getirilmesi kurala aykırıdır ve noktalama hatasına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

Zarf-fiil kuralını hatırlama ve cümleyi inceleme

Türkçe dil bilgisi kurallarına göre, cümlede tek bir zarf-fiil eki (-ip, -erek, -meden vb.) almış sözcük varsa bu sözcükten sonra virgül konulamaz. Ancak art arda sıralanan, eş görevli zarf-fiiller varsa aralarına virgül konabilir.

Soruda verilen kuralın cümlelerdeki uygulamasını denetlemek.

Seçeneklerdeki zarf-fiil kullanımlarını kontrol etme

Doğru seçenekte yer alan cümlede geçen 'inceleyip' sözcüğü zarf-fiildir. Cümlenin devamındaki 'hazırladığı' sıfat-fiil, 'sunmak' ise isim-fiildir. Dolayısıyla cümlede 'inceleyip' sözcüğünden başka bir zarf-fiil bulunmamaktadır.

Virgülün zarf-fiilden sonra hatalı kullanılıp kullanılmadığını tespit etmek.

Hatalı seçeneği belirleme ve diğer seçenekleri doğrulama

Tek zarf-fiil olan 'inceleyip' sözcüğünden sonra virgül kullanılması noktalama hatasıdır. Diğer cümlelerdeki virgül kullanımları kurallara uygundur (özneyi belirtme, eş görevli kelimeleri ayırma, anlam karışıklığını önleme).

Hatanın hangi cümlede gerçekleştiğini kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanılamayacağı kuralı ve virgülün doğru işlevleri

Soru 65Soru →

Kütüphanede sadece tek bir türde kitap okumayı severdi ( ) tarihi romanlar ( ) şiir, tiyatro ve deneme türündeki kitaplara ise hiç ilgi duymazdı.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Noktalı virgül (;) - İki nokta (:)

Virgül (,) - Noktalı virgül (;)

İki nokta (:) - Noktalı virgül (;)

İki nokta (:) - Virgül (,)

Noktalı virgül (;) - Virgül (,)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İki nokta (:) - Noktalı virgül (;)

Cevap

İki nokta ve noktalı virgül

İlk boşlukta 'tek bir türde kitap' ifadesi açıklanarak örnek verildiği için iki nokta (:) getirilmelidir. İkinci boşluktan sonra gelen cümlede eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül kullanıldığından, bu iki sıralı cümleyi ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılmalıdır. Bu nedenle sırasıyla iki nokta ve noktalı virgül getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluktan önceki ve sonraki ifadelerin ilişkisini belirlemek.

İlk cümlede 'tek bir türde kitap okumayı severdi' ifadesinden sonra bu türün ne olduğu açıklanarak örnek verilmiştir ('tarihi romanlar').

Kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.

İkinci boşluktan sonraki cümlenin yapısını incelemek.

İkinci cümlede 'şiir, tiyatro ve deneme' şeklinde virgüllerle ayrılmış eş görevli sözcükler bulunmaktadır.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel farkları ve cümle içindeki doğru kullanımları.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 66Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere virgül getirilmesi gerekiyorsa ',' (virgül) işaretini, virgül getirilmemesi gerekiyorsa 'X' işaretini yazınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Karakalem resim çalışmalarında çizgi tonlama ve leke teknikleri bir arada kullanılır. Ressam, kâğıt üzerine kurşun kalemle ilk çizgiyi atınca zihnindeki tasarımı somutlaştırmaya başlar. Bu süreçte gölgelendirmeyi sabırla titizlikle yaparak resme derinlik kazandır��r.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci ve üçüncü boşluklara ',' (virgül) işareti, ikinci boşluğa ise 'X' işareti getirilmelidir.

Birinci boşluğa eş görevli isimleri ayırmak için virgül (,) konur. İkinci boşluktan önce yer alan 'atınca' kelimesi zarf-fiil olduğundan ve cümlede başka bir zarf-fiil bulunmadığından virgül konmaz (X). Üçüncü boşluğa ise eş görevli zarfları ayırmak için virgül (,) konur.

Adım Adım Çözüm

Birinci boşluğun dil bilgisi yönünden işlevini belirleme

Birinci boşluk, 'çizgi' ve 'tonlama' eş görevli sözcüklerinin arasında yer almaktadır.

Eş görevli kelimelerin arasına virgül konması gerekti��inden buraya ',' getirilmelidir.

İkinci boşluğun dil bilgisi yönünden işlevini belirleme

'atınca' kelimesi zarf-fiil eki (-ınca) almıştır.

Türkçede metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Cümlede art arda sıralanan zarf-fiiller bulunmadığı için buraya virgül getirilmemeli ve 'X' yazılmalıdır.

Üçüncü boşluğun dil bilgisi yönünden işlevini belirleme

Üçüncü boşluk, 'sabırla' ve 'titizlikle' eş görevli zarflarının arasında yer almaktadır.

Eş görevli kelime gruplarının arasına virgül konması gerektiğinden buraya ',' getirilmelidir.

Anahtar Kavram

Virgülün eş görevli kelimeleri ayırma işlevi ve zarf-fiillerden sonra virgül kullanılmaması kuralı

Soru 67Soru →

Yahya Kemal Beyatlı (I) asıl adı Ahmed Agâh (II) 1884-1958 (III) (IV) (V) Kendi Gök Kubbemiz” adlı kitabında şiirlerini bir araya getirmiştir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

( - ( - ) - ) - “

( - [ - ] - ) - “

[ - ( - ) - ] - “

[ - ( - ) - ] - ‘

[ - [ - ] - ] - “

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [ - ( - ) - ] - “

Cevap

[ - ( - ) - ] - “

[ - ( - ) - ] - “ işaretlerinin sırasıyla getirilmesi doğrudur. Çünkü Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır. Bu doğrultuda dıştaki açıklama köşeli ayraçla, içteki tarih açıklaması ise yay ayraçla gösterilmiştir. Eser ismi olan 'Kendi Gök Kubbemiz' ifadesi tırnak içine alınmalıdır, cümlenin devamında kapatma tırnağı bulunduğu için boşluğa açma tırnağı getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki ek açıklama yapısını ve iç içe geçmiş ayraç gereksinimini tespit etme.

Cümlede 'Yahya Kemal Beyatlı' ismi hakkında ek bir bilgi verilmektedir: 'asıl adı Ahmed Agâh (1884-1958)'. Bu ek bilginin içinde doğum ve ölüm yıllarını belirten ikinci bir ek bilgi daha yer almaktadır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce (dışta) köşeli ayraç kullanılır. Bu durumda dıştaki ayraç köşeli ayraç '[ ]', içteki ayraç ise yay ayraç '( )' olmalıdır.

Dış ve iç ayraçların konumlarını belirleme.

(I) numaralı yere köşeli ayraç açma işareti '[', (II) numaralı yere içteki açıklamayı başlatmak için yay ayraç açma işareti '(', (III) numaralı yere tarih bilgisini kapatmak için yay ayraç kapama işareti ')', (IV) numaralı yere ise dıştaki açıklamayı tamamlamak için köşeli ayraç kapama işareti ']' getirilmelidir.

Böylece '[asıl adı Ahmed Agâh (1884-1958)]' şeklinde doğru hiyerarşik yapı kurulmuş olur.

Kitap adını vurgulamak için tırnak işaretinin kullanımını inceleme.

(V) numaralı boşluktan sonra 'Kendi Gök Kubbemiz”' ifadesi gelmektedir ve ifadenin sonunda kapama tırnak işareti yer almaktadır. Dolayısıyla (V) numaralı yere eserin adını vurgulamak için açma tırnak işareti '“' getirilmelidir.

Cümle içerisindeki kitap başlıkları tırnak içine alınarak vurgulanır. Kapatma tırnağı cümlede hazır verildiği için sadece açma tırnağının eksik olduğu tespit edilir.

Anahtar Kavram

İç içe geçmiş açıklamalarda ayraç hiyerarşisi (dışta köşeli ayraç, içte yay ayraç) ve eser adlarının tırnak işaretiyle belirtilmesi kuralları.

Soru 68Soru →

Bir sanat galerisinde iki tür ziyaretçiyle karşılaşırsınız ( ) tabloların önünde dakikalarca durup renklerin dilini çözmeye çalışanlar ( ) sergiyi hızla gezip sadece genel bir izlenim edinmekle yetinenler ( ) Birinciler; derinliği, ayrıntıyı ve sanatçının iç dünyasını arar ( ) ikinciler ise yeniliği, çeşitliliği ( ) farklı bakış açılarını deneyimlemek ister.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(;) (,) (.) (,) (,)

(:) (,) (...) (;) (,)

(:) (,) (.) (;) (,)

(:) (;) (.) (,) (,)

(;) (,) (...) (,) (,)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (,) (.) (;) (,)

Cevap

İki nokta, virgül, nokta, noktalı virgül ve virgül sıralaması doğrudur.

Doğru sıralama, noktalama kurallarına tam olarak uymaktadır. Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur; bu yüzden ilk boşluğa iki nokta (:) gelmelidir. Örnek gruplarını ayırmak için ikinci boşluğa virgül (,) konur. Örnek sayısı sınırlandırıldığı (iki tür) ve bu iki tür de verildiği için cümlenin sonuna nokta (.) konmalıdır. Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır; bu nedenle dördüncü boşluğa noktalı virgül gelmelidir. Son boşluk ise eş görevli nesneleri ayırmak için virgül (,) gerektirir.

Adım Adım Çözüm

Açıklama yapılacak yerin tespit edilmesi

İlk boşluğa iki nokta (:) getirilmelidir.

Cümlede 'iki tür ziyaretçi' ifadesinin ardından bu türlere dair örnekler sıralanacağı için açıklama ve örnekleme öncesinde iki nokta kullanılır.

Eş görevli ögelerin ayrılması

İkinci boşluğa virgül (,) getirilmelidir.

Açıklanan iki farklı ziyaretçi tipini (eş görevli kelime gruplarını) birbirinden ayırmak için virgül kullanılır.

Cümle bitişinin kontrol edilmesi

Üçüncü boşluğa nokta (.) getirilmelidir.

Başlangıçta 'iki tür' denilerek sınır belirtilmiş ve bu iki tür de eksiksiz şekilde listelendiği için cümlenin sonuna üç nokta değil, nokta konur.

Sıralı cümlelerin ayrılması

Dördüncü boşluğa noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ('Birinciler...' ve 'ikinciler...') birbirinden ayırmak için araya noktalı virgül konur.

Eş görevli kelimelerin ayrılması

Beşinci boşluğa virgül (,) getirilmelidir.

İkinci cümlenin nesneleri konumundaki 'yeniliği, çeşitliliği, farklı bakış açılarını' kelimelerini ayırmak için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Noktanın Ayrımı ve Kullanımı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 69Soru →

Tarihî romanlar, biyografiler her zaman ilgimi çekmiştir ( ) ancak son yıllarda daha çok şu iki türü okuyorum ( ) bilim kurgu ve fantastik.

Bu c��mlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

: — ;

; — :

, — :

; — ,

: — ,

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ; — :

Cevap

Sırasıyla noktalı virgül (;) ve iki nokta (:) işaretleri getirilmelidir.

Doğru olan seçenekte sırasıyla noktalı virgül ve iki nokta verilmiştir. İlk cümlede virgüllerle ayrılmış ögeler (tarihî romanlar, biyografiler) olduğu için sıralı/bağlı cümleyi ayırmada noktalı virgül tercih edilmiştir; ikinci cümlede ise 'iki türü okuyorum' denerek bu türlere örnek verildiği için iki nokta kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluğun öncesindeki ve sonrasındaki yapıları incelemek.

İlk cümlede 'Tarihî romanlar, biyografiler' şeklinde eş görevli sözcükler virgülle ayrılmıştır. İki cümleyi bağlarken anlam karışıklığını önlemek için bu boşluğa noktalı virgül (;) getirilmesi gerektiği belirlenir.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı veya bağlı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

İkinci boşluğun sonrasındaki ifadeyi incelemek.

'...şu iki türü okuyorum' ifadesinin ardından 'bilim kurgu ve fantastik' şeklinde bu türlere örnekler verilmiştir. Bu boşluğa iki nokta (:) getirilmesi gerektiği belirlenir.

Kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül (;) ögeleri arasında virgül bulunan cümleleri ayırmak için kullanılırken; iki nokta (:) kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek durumların başında kullanılır.

Tahmini Süre:45s

Soru 70Soru →

Türkçede zarf-fiil eki almış kelimelerin, şart eklerinin veya bağlaçların hemen ardından virgül (,) kullanılması noktalama kurallarına aykırıdır. Ancak cümlede art arda sıralanan zarf-fiiller bulunması durumunda bu kural değişir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı bir noktalama hatasına yol açmıştır?

Düşüncelerini özgürce dile getirmekten çekinmeyen yazar, bu cesareti sayesinde okurlar��nın her zaman takdirini kazanmıştı.

Zorlu kış şartları kendini iyice hissettirince, köy yollarının kapanması ihtimaline karşı tüm tedbirler erkenden alındı.

Kütüphanenin loş köşesinde oturan ihtiyar, elindeki eski kitabı yavaşça kapattı, gözlüklerini cebine koydu.

Hayatın karmaşasından, gündelik işlerin ağırlığından sıyrılıp birkaç günlüğüne de olsa doğayla baş başa kalmak istiyordu.

Gençliğinde yazdığı şiirleri, hatıraları ve denemeleri bir araya getirerek yakın zamanda kitaplaştırmayı düşünüyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zorlu kış şartları kendini iyice hissettirince, köy yollarının kapanması ihtimaline karşı tüm tedbirler erkenden alındı.

Cevap

Zorlu kış şartlarının kendini hissettirmesini anlatan cümlede zarf-fiilden sonra virgül kullanılması hatalıdır.

Zorlu kış şartlarının anlatıldığı cümlede geçen 'hissettirince' kelimesi '-ince' zarf-fiil ekini almıştır. Türk Dil Kurumu kuralları gereği, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Cümlede art arda sıralanmış eş görevli zarf-fiiller de bulunmadığı için buradaki virgül kullanımı noktalama hatası oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki virgül kullanan sözcükleri ve bunların cümledeki görevlerini tespit etme.

Cümlelerde sırasıyla 'yazar', 'hissettirince', 'ihtiyar' ve 'kapattı', 'karmaşasından', 'şiirleri' sözcüklerinden sonra virgül kullanıldığı görülür.

Hangi sözcükten sonra virgül kullanıldığını belirlemek, kural ihlallerini yakalamanın ilk adımıdır.

Zarf-fiil ekinden sonra virgül kullanım kuralını inceleme.

Kış şartlarının hissettirilmesinden bahseden cümledeki 'hissettirince' sözcüğü zarf-fiil eki (-ince) almıştır ve cümlede başka bir zarf-fiil bulunmamaktadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz.

Tek bir zarf-fiilden sonra virgül konmayacağı kuralını uygulamak sorunun çözümünü sağlar.

Diğer seçeneklerdeki virgül kullanımlarının doğruluğunu denetleme.

Diğer seçeneklerde özneyi belirtme, sıralı cümleleri ayırma ve eş görevli sözcükleri ayırma işlevlerinin kurallara uygun olarak yapıldığı doğrulanır.

Çözümün kesinliğinden emin olmak için çeldiricilerin doğru kullanıldığını onaylamak gerekir.

Anahtar Kavram

Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz kuralı ve virgülün doğru işlevleri.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 71Soru →

Edebiyat dergilerini incelediğimizde iki farklı eğilim görürüz ( ) Bunlardan ilki toplumsal sorunları, ideolojik kavgaları merkeze alır ( ) ikincisi ise bireyin iç dünyasını, yaln��zlığını işler. Birinci gruptakiler realizmi, natüralizmi savunur ( ) ikinci gruptakiler ise sembolizmi, sürrealizmi benimser. Sonuçta her iki grup da kendi çizgisinde ilerler ( ) edebiyatımıza yeni soluklar kazandırır ( )

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(;) (;) (;) (,) (.)

(:) (,) (,) (,) (.)

(:) (;) (;) (,) (.)

(:) (:) (;) (,) (.)

(:) (;) (;) (;) (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (;) (;) (,) (.)

Cevap

İki nokta, noktalı virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta sırasını içeren seçenek doğrudur.

Doğru sıralama iki nokta, noktalı virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta şeklindedir. İlk boşlukta 'iki farklı eğilim' ifadesinin açıklaması yapıldığı için iki nokta (:) getirilmelidir. İkinci ve üçüncü boşluklarda, kendi içlerinde virgül barındıran sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılmıştır. Dördüncü boşlukta ise herhangi bir iç virgül barındırmayan iki sıralı cümleyi ayırmak için virgül (,) yeterlidir. Son boşluğa ise tamamlanmış cümle olduğu için nokta (.) konmalıdır.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluktan sonraki ifade incelenerek işlev belirlenir.

Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta (:) getirilmelidir.

Parçada 'iki farklı eğilim görürüz' denilerek bu eğilimlerin ne olduğu açıklanmıştır.

İkinci ve üçüncü boşlukların bulunduğu sıralı cümlelerin yapısı incelenir.

Her iki boşluğa da noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. 'sorunları, kavgaları' ve 'dünyasını, yalnızlığını' ile 'realizmi, natüralizmi' ve 'sembolizmi, sürrealizmi' ifadeleri virgülle ayrıldığı için bu sıralı cümlelerin sınırında noktalı virgül olmalıdır.

Dördüncü boşluğun bulunduğu sıralı cümle incelenir.

Dördüncü boşluğa virgül (,) getirilmelidir.

Ögeleri arasında virgül bulunmayan sıralı cümleleri ayırmak için virgül yeterlidir; noktalı virgül kullanımı yanlıştır.

Son boşluğa gelecek noktalama işareti belirlenir.

Tamamlanmış cümlenin sonuna nokta (.) getirilmelidir.

Cümle yargı bakımından tamamlanmıştır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ve iki noktanın işlevsel farkları ile sıralı cümlelerdeki noktalama kuralları.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 72Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta (:) veya noktalı virgülün (;) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Pazardan elma, armut, muz; marketten ise süt, ekmek ve peynir aldım.

Yeni taşındığımız bu şehirde bizi iki şey şaşırttı: insanların sıcakkanlılığı ve caddelerin temizliği.

Bu projeyi başarıyla tamamlamak için tek bir şeye ihtiyacımız var; planlı ve disiplinli çalışmak.

Roman; öykü ve masaldan daha uzun, karakter kadrosu yönünden daha zengin bir türdür.

Sınıftaki erkek öğrenciler futbol, basketbol oynamayı; kız öğrenciler ise voleybol, tenis oynamayı tercih ediyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu projeyi başarıyla tamamlamak için tek bir şeye ihtiyacımız var; planlı ve disiplinli çalışmak.

Cevap

Doğru cevap, 'Bu projeyi başarıyla tamamlamak için tek bir şeye ihtiyacımız var; planlı ve disiplinli çalışmak.' cümlesidir. Bu cümlede noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.

Doğru seçenekte yer alan cümlede 'tek bir şeye ihtiyacımız var' ifadesinden sonra bu ihtiyacın ne olduğu açıklanmıştır. Dil bilgisi kurallarına göre, kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek gösterilecek cümlelerin sonuna iki nokta konmalıdır. Dolayısıyla bu cümlede noktalı virgül kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki noktalama işaretlerinin (iki nokta ve noktalı virgül) kullanım bağlamlarını analiz etmek.

İki noktanın açıklama ve örneklemelerden önce, noktalı virgülün ise gruplandırma ve virgüllü ögeleri ayırma durumlarında kullanıldığı belirlenir.

Hangi işaretin hangi göreve sahip olduğunu saptamak hata analizi için ilk adımdır.

Seçeneklerdeki cümlelerin anlam ilişkilerini incelemek.

Sorunlu olan cümlede 'tek bir şeye ihtiyacımız var' ifadesinin ardından bu ihtiyacın ne olduğuna dair bir açıklama yapıldığı tespit edilir.

Cümledeki anlamın açıklama mı yoksa sıralama mı bildirdiğini belirlemek gerekir.

Kurala aykırı kullanımı belirleyip düzeltmek.

Açıklama cümlelerinden önce noktalı virgül değil, iki nokta konması gerektiğinden bu cümledeki kullanımın yanlış olduğu sonucuna varılır.

TDK kurallarına göre kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta konması zorunludur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül (;) ve iki noktanın (:) işlevsel ayrımı ve doğru kullanımı

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 73Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere virgül işareti getirilmesi gerekiyorsa virgül (,) sembolünü, herhangi bir noktalama işareti getirilmemesi gerekiyorsa çarpı (X) sembolünü yazınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Şüphesiz bilimsel araştırmalar insanlığın geleceğini şekillendirmede en büyük paya sahiptir. Ancak bu araştırmaları yürütürken karşılaşılan engelleri sabırla aşıp hedefe ulaşmak kolay değildir. Araştırmacılar ne karşılaştıkları maddi zorluklardan ne de çevrelerindeki insanların olumsuz eleştirilerinden yılmalıdır. Sonuçta bilim yolunda kararlılıkla, inançla sevgiyle çalışanlar her zaman kazanacaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla virgül (,), çarpı (X), çarpı (X) ve virgül (,) şeklinde doldurulmalıdır.

Boşlukların doğru sıralaması virgül (,), çarpı (X), çarpı (X) ve virgül (,) şeklindedir. Kesinlik bildiren kelimelerden sonra virgül kullanılır; tek zarf-fiillerden sonra ve tekrarlı bağlaçların arasına virgül konmaz; eş görevli kelimelerin arasına ise virgül konur.

Adım Adım Çözüm

Birinci boşluğun incelenmesi

Birinci boşluğa virgül (,) konur.

Cümle başında yer alan ve kesinlik bildiren 'Şüphesiz' sözcüğünden sonra virgül getirilmesi TDK kuralları gereğidir.

İkinci boşluğun incelenmesi

İkinci boşluk noktalama işareti konmadan geçilir (X).

Zarf-fiil eki (-ip) almış olan 'aşıp' kelimesinden sonra metinde art arda gelen başka bir zarf-fiil bulunmadığı için virgül konulamaz.

Üçüncü boşluğun incelenmesi

Üçüncü boşluk noktalama işareti konmadan geçilir (X).

'ne... ne...' tekrarlı bağlacının unsurları arasına noktalama işareti konulamaz.

Dördüncü boşluğun incelenmesi

Dördüncü boşluğa virgül (,) konur.

Eş görevli kelime gruplarını (kararlılıkla, inançla, sevgiyle) birbirinden ayırmak için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Türkçede virgülün kullanıldığı görevler ve kesinlikle kullanılmaması gereken kurallar.

Soru 74Soru →

Noktalama işaretlerinin dil bilgisel işlevleri üzerine araştırma yapan bir dil bilimci, kısa çizgi (-) ile uzun çizginin (—) metin içerisindeki kullanım alanlarının sınırlarını belirlemek istemektedir.

Buna göre, araştırmacının incelediği aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu iki noktalama işaretinden birinin kullanımıyla ilgili bir noktalama hatası yapılmıştır?

Tanzimat Dönemi sanatçıları, edebiyatımıza giren yeni türleri -özellikle de roman ve hikâyeyi- halkı eğitmede bir araç olarak görmüşlerdir.

Kültür Bakanlığının düzenlediği kültür şurasında, Türkçe-Arapça ortak kelimelerin fonetik yapıları üzerine kapsamlı bildiriler sunuldu.

Tiyatro metninde oyuncunun sahneye giriş anı betimlenmişti:
— Bu saatte buraya neden geldiğini bana açıklamak zorundasın.

Yazar, son makalesinde günümüz edebiyatının sorunlarını —ki bu sorunların başında nitelikli okur eksikliği gelir— cesur bir dille tartışmaya açıyor.

Türkçedeki yapım ekleri konusunu işlerken isimden fiil türeten -le- ekinin kelime türetme kapasitesi üzerinde durduk.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, son makalesinde günümüz edebiyatının sorunlarını —ki bu sorunların başında nitelikli okur eksikliği gelir— cesur bir dille tartışmaya açıyor.

Cevap

Yazar, son makalesinde günümüz edebiyatının sorunlarını —ki bu sorunların başında nitelikli okur eksikliği gelir— cesur bir dille tartışmaya açıyor.

Ara cümleleri belirtmek amacıyla cümlenin başında ve sonunda uzun çizgi (—) kullanılması yanlıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu işlev için yalnızca kısa çizgi (-) veya virgül (,) kullanılabilir. Uzun çizgi (—) ise sadece konuşma çizgisi olarak satır başında görev yapar.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerde geçen kısa çizgi (-) ve uzun çizgilerin (—) hangi amaçlarla kullanıldığını tek tek belirleyin.

Ara söz sınırlandırma, kelimeler arasında 've/ile' ilişkisi kurma, konuşma metnini başlatma ve dil bilgisinde ekin yapısını gösterme işlevlerinin kullanıldığı görülmektedir.

Her bir noktalama işaretinin cümleye kattığı dil bilgisel işlevi doğru tespit etmek.

Belirlenen işlevlerin Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından yayımlanan güncel kurallara uygunluğunu denetleyin.

TDK kurallarına göre uzun çizgi (—) yalnızca satır başındaki konuşmaları göstermek amacıyla kullanılır, başka bir işlevi yoktur. Ara cümlelerin başında ve sonunda ise sadece kısa çizgi (-) veya virgül (,) kullanılabilir. Dolayısıyla ara cümleyi sınırlandırmak için uzun çizginin kullanıldığı cümle hatalıdır.

Hatalı kullanımı kurallarla temellendirerek doğru cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

Kısa Çizgi ve Uzun Çizginin İşlevsel Farkları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 75Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak işareti, yay ayraç veya köşeli ayracın kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Edebiyatımızda 'Garip' akımının öncülerinden olan Orhan Veli [asıl adı Orhan Veli Kanık (1914-1950)] şiir hakkındaki yenilikçi görüşlerini bu akıma adını veren kitabın önsözünde dile getirmiştir.

Klasik Türk şiirinde mahlas kullanımı geleneğini açıklayan araştırmacı, "Şairler, şiirlerinin son beytinde (taç beyit) genellikle kendi takma adlarına yer verirler." demiştir.

Servetifünun Dönemi'nin önemli romancılarından Halit Ziya Uşaklıgil (asıl adı Halit Ziya (1866-1945)) "Mai ve Siyah" adlı eserinde dönemin aydın kesiminin hayal kırıklıklarını işler.

Karahanlı Dönemi yazarlarından Yusuf Has Hacib [XI. yüzyıl (1069-1070)] tarafından kaleme alınan "Kutadgu Bilig" mutluluk veren bilgi anlamına gelir.

Yazarın "Kaplumbağalar" romanında köylülerin bozkırı yeşertme çabası anlatılırken Türk edebiyatında "toplumcu gerçekçi" anlayışın da başarılı bir örneği sunulur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Servetifünun Dönemi'nin önemli romancılarından Halit Ziya Uşaklıgil (asıl adı Halit Ziya (1866-1945)) "Mai ve Siyah" adlı eserinde dönemin aydın kesiminin hayal kırıklıklarını işler.

Cevap

Halit Ziya Uşaklıgil'in asıl adının ve tarihlerinin belirtildiği kısımda ayraç içinde ayraç kullanılmasından ötürü dıştaki ayracın köşeli ayraç olmaması nedeniyle noktalama hatası yapılan cümledir.

Halit Ziya Uşaklıgil'in asıl adı ve yaşam yılları hakkında bilgi veren kısımda, yay ayraç içinde tekrar yay ayraç kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır. Dolayısıyla bu kısmın '[asıl adı Halit Ziya (1866-1945)]' şeklinde yazılması gerekirdi. Bu kurala uyulmadığı için cümlede noktalama hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki ayraç ve tırnak işareti kullanımlarını tek tek inceleyin.

Seçeneklerde yer alan özel ad açıklamaları, alıntılar ve eser isimlerindeki noktalama işaretleri belirlendi.

Hatalı kullanımı tespit edebilmek için her seçeneğin kurallara uygunluğunu denetlemeliyiz.

Köşeli ayraç ve yay ayraç hiyerarşisinin doğru kurulup kurulmadığını kontrol edin.

Halit Ziya Uşaklıgil'in asıl adı ve yaşam yıllarının belirtildiği kısımda iç içe iki yay ayraç kullanıldığı görüldü.

TDK kurallarına göre ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dıştaki işaret mutlaka köşeli ayraç [ ] olmalıdır.

Diğer seçeneklerde yer alan tırnak işaretlerinin ve parantezlerin işlevlerini doğrulayın.

Diğer tüm seçeneklerde alıntıların, eser adlarının tırnak içine alınmasının ve ayraç hiyerarşisinin doğru uygulandığı kesinleşti.

Yanlışlığın yalnızca hiyerarşi hatasından kaynaklandığından emin olmak için diğer seçenekler elendi.

Anahtar Kavram

Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 76Soru →

Romanın ve öykünün kendine has dünyaları vardır ( ) Roman ( ) geniş zaman dilimlerini, çok boyutlu karakterleri ve karmaşık olayları ele alır ( ) öykü ise anlık durumları, tek bir kesiti ve sınırlı şahıs kadrosunu işler. Bu durum, okurda da farklı etkiler uyandırır ( ) Romanda uzun soluklu, yorucu bir yolculuğa çıkarız ( ) öyküde ise özlü, yoğun bir anlatımla karşıla��ırız.

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(;) (;) (,) (;) (,)

(:) (,) (;) (:) (,)

(:) (;) (;) (:) (;)

(;) (,) (,) (:) (;)

(:) (;) (,) (:) (,)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (;) (;) (:) (;)

Cevap

İki nokta, noktalı virgül, noktalı virgül, iki nokta ve noktalı virgül sıralamasıdır.

İlk boşluğa, kendisinden sonra açıklama yapılacağı için iki nokta (:) konmalıdır. İkinci boşluktaki 'Roman' sözcüğü öznedir; kendisinden sonra virgüllerle ayrılmış eş değer ögeler geldiği için özneden sonra noktalı virgül (;) getirilmelidir. Üçüncü boşluk, ögeleri arasında virgül bulunan iki sıralı cümleyi ayırdığı için noktalı virgül (;) olmalıdır. Dördüncü boşlukta, yine açıklama yapılacağı için iki nokta (:) kullanılmalıdır. Beşinci boşlukta ise her ikisi de kendi içinde virgül barındıran iki sıralı cümle noktalı virgül (;) ile ayrılmalıdır. Bu durumda doğru sıralama '(:) (;) (;) (:) (;)' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

İlk cümlede belirtilen 'kendine has dünyalar' ifadesinin açıklanacağını fark etmek ve buna göre ilk boşluğa uygun işareti belirlemek.

Açıklama cümlelerinden önce iki nokta (:) konmalıdır.

Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta konur.

İkinci cümlede özne olan 'Roman' sözcüğünden sonra gelen ögeleri incelemek.

Özneden sonra noktalı virgül (;) getirilmelidir.

İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konarak özne belirginleştirilir.

İkinci ve üçüncü cümleleri birbirine bağlayan sıralı cümlenin yapısını ve içindeki virgülleri analiz etmek.

İki cümleyi ayırmak için üçüncü boşluğa noktalı virgül (;) konmalıdır.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Dördüncü boşluktan sonra gelen 'Romanda uzun soluklu...' cümlesinin bir açıklama niteliği taşıyıp taşımadığını değerlendirmek.

Dördüncü boşluğa iki nokta (:) getirilmelidir.

Farklı etkilerin neler olduğu açıklandığı için iki nokta kullanımı zorunludur.

Son sıralı cümlenin kendi içindeki virgül kullanımlarını kontrol etmek.

Beşinci boşluğa noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Her iki sıralı cümle de kendi içinde virgül barındırdığı için bu iki cümleyi ayırmada noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel ayrımı ve cümle içindeki doğru kullanımları

Soru 77Soru →

Yeni aldığım albümde iki farklı tarz bir araya getirilmiş ( ) rock ve caz ( ) eski albümlerde ise sadece klasik müzik ezgileri vardı.

Bu cümlede boş bırakılan yay ayraçların içine sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(;) (:)

(,) (;)

(;) (,)

(:) (;)

(:) (,)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (;)

Cevap

İki nokta (:) ve noktalı virgül (;) sırasıyla getirilmelidir.

Cümlede 'iki farklı tarz' ifadesinden sonra bu tarzlar örneklenmiştir ('rock ve caz'). Örnek verilecek yerlerin önüne iki nokta (:) getirilir. Cümlenin devamındaki 'eski albümlerde ise...' kısmı yeni bir yargı (cümle) bildirmektedir ve bu sıralı cümle yapısının ilk kısmında zaten iki nokta kullanılmış olduğu için iki cümleyi ayırmak amacıyla noktalı virgül (;) kullanılmalıdır. Dolayısıyla doğru sıralama iki nokta (:) ve noktalı virgül (;) olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluğun işlevini belirleme.

İki nokta (:)

İlk boşluktan sonra 'iki farklı tarz' ifadesine yönelik olarak 'rock ve caz' örnekleri sıralanmıştır. Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.

İkinci boşluğun işlevini belirleme.

Noktalı virgül (;)

İkinci boşluk, aralarında anlam ilgisi bulunan ve kendi içinde iki nokta barındıran iki sıralı cümleyi birbirine bağlamaktadır. Ögeleri arasında virgül veya benzeri işaretler bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel farkları ve doğru kullanımları

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 78Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak işareti, yay ayraç veya köşeli ayracın kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Edebiyat dünyasında Halit Ziya Uşaklıgil [realist romanın batılı anlamdaki ilk temsilcisidir (1866-1945)], eserlerindeki ağır ve süslü dille eleştirilmiştir.

Romanın başkişisi, kendisiyle yüzleştiği sahnede “İçimdeki bu yabancı ses (toplumsal baskıların bir yansımasıdır) beni kendi doğrularımı aramaya zorluyor.” der.

Edebiyat tarihçisi, Tanzimat Dönemi romanı üzerine hazırladığı çalışmasında (özellikle Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914) üzerinde durarak) realist yönelimleri çözümler.

Eserlerinde İstanbul'un kenar mahallelerindeki yaşamı yansıtan Hüseyin Rahmi Gürpınar [Türk edebiyatında natüralizmin temsilcisidir (1864-1944)], halkın konuşma dilini eserlerine başarıyla aktarmıştır.

Cumhuriyet Dönemi şairlerinden Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962), şiirlerinde “zaman” kavramını rüya ve bilinçaltı ekseninde ele almıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat tarihçisi, Tanzimat Dönemi romanı üzerine hazırladığı çalışmasında (özellikle Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914) üzerinde durarak) realist yönelimleri çözümler.

Cevap

Edebiyat tarihçisinin Tanzimat Dönemi romanı üzerine yaptığı çalışmayı anlatan cümle noktalama yanlışı içermektedir. Bu cümlede yay ayraç içinde yeniden yay ayraç kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda en dışta köşeli ayraç, içte ise yay ayraç kullanılmalıdır.

Doğru cevap olan cümlede, parantez içinde parantez kullanılması gereken durumlarda uyulması gereken hiyerarşi kuralı ihlal edilmiştir. Türk Dil Kurumu'na göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gerektiğinde dıştaki ayraç köşeli ayraç [ ], içteki ise yay ayraç ( ) olmalıdır. Cümlede ise her iki düzeyde de yay ayraç kullanıldığı için noktalama yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki ayraç (parantez) ve tırnak işaretlerinin kullanım yerlerini ve hiyerarşisini inceleme.

Tüm seçeneklerde yer alan tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanım amaçları belirlenir.

Noktalama kurallarına uygunluğun denetlenmesi için ön hazırlık yapılır.

Seçeneklerdeki ayraç içi ayraç kullanımlarını hiyerarşi kuralına göre kontrol etme.

Edebiyat tarihçisinin Tanzimat Dönemi romanını incelediği cümlede, yay ayraç ( ) içinde tekrar yay ayraç ( ) kullanılarak hiyerarşinin ihlal edildiği görülür.

TDK kurallarına göre dıştaki ayracın köşeli ayraç [ ] olması gerekirken yay ayraç kullanılması noktalama hatasıdır.

Diğer seçeneklerdeki noktalama kullanımlarının doğruluğunu teyit etme.

Diğer cümlelerdeki doğrudan aktarımların tırnak içine alınması, köşeli ayraç dışta ve yay ayraç içte olacak şekilde yapılan doğru hiyerarşik kullanımlar ve vurgu amaçlı tırnak işaretleri kontrol edilir.

Diğer tüm cümlelerin noktalama kurallarına tamamen uygun olduğu saptanır.

Anahtar Kavram

Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce (dışta) köşeli ayracın kullanılması kuralı ve tırnak işaretinin işlevleri.

Soru 79Soru →

Felsefe, (I) insanın evreni ve kendi varoluşunu anlama çabasının en köklü ürünüdür. Filozoflar; kavramları sorgulayarak, (II) bilinen sınırların ötesine geçerek yeni düşünce yolları açarlar. Bu arayışta akıl, (III) tek başına yol gösterici olmaya yetmediğinde sezgi devreye girer. Ancak unutulmamalıdır ki zihin, (IV) kendi sınırlarını aşmaya zorlanmadıkça, (V) özgürleşemez.

Bu parçadaki numaralanmış virgüllerden (,) hangisi yerinde kullanılmamıştır?

III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Parçadaki beşinci numaralı virgül yerinde kullanılmamıştır. Türkçede tek bir zarf-fiilden sonra virgül kullanılması noktalama kurallarına aykırıdır.

Beşinci numaralı virgül, 'zorlanmadıkça' zarf-fiilinden sonra yer almaktadır. Cümlede başka bir zarf-fiil bulunmadığı için burada virgülün kullanılması bir noktalama hatasıdır. Diğer numaralı virgüller ise özneleri belirtmek veya art arda gelen zarf-fiilleri ayırmak için kurallara uygun şekilde kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Parçadaki tüm virgüllerin kullanım yerlerini ve dil bilgisi görevlerini incelemek.

I, III ve IV numaralı virgüllerin özneleri belirginleştirmek için, II numaralı virgülün ise ardışık zarf-fiilleri ayırmak için kullanıldığı görülür.

Virgüllerin doğru kullanım kurallarına uygunluğunu denetlemek için cümle ögelerini ve kelime türlerini ayırt etmek gerekir.

Beşinci numaralı virgülün geldiği sözcüğün yapısını kontrol etmek.

'Zorlanmadıkça' kelimesinin bir zarf-fiil olduğu tespit edilir.

Zarf-fiillerin kullanımına yönelik özel noktalama kurallarını uygulamak gerekir.

Metinde bu zarf-fiilden sonra gelen başka bir zarf-fiil olup olmadığını kontrol etmek.

Cümlede başka bir zarf-fiil bulunmadığı belirlenir.

Tek bir zarf-fiilden sonra virgül kullanılamayacağı, ancak ardışık zarf-fiiller varsa aralarına konabileceği kuralını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Virgülün İşlevleri ve Kullanılmayacağı Yerler

Soru 80Soru →

Aşağıda verilen cümlelerdeki soru ve ünlem işaretlerinin kullanım amaçlarını doğru işlevleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle bilinmeyen/kesin olmayan durumları belirten işlevle; ikinci cümle alay, kinaye ve küçümseme işleviyle; üçüncü cümle ise seslenme ve hitap işleviyle eşleşmektedir.

Verilen cümlelerdeki noktalama işaretlerinin işlevleri dil bilgisi kurallarına göre şu şekildedir: Doğum tarihinin yanındaki yay ayraç içindeki soru işareti şüphe ve kesin olmama durumunu ifade eder; vaat edilen eylemin yanındaki yay ayraç içindeki ünlem işareti söze alay/kinaye anlamı katar; hitap bildiren ifadenin sonundaki ünlem işareti ise seslenme işlevini yerine getirir.

Adım Adım Çözüm

İlk cümlede geçen yay ayraç içindeki soru işaretinin (?) kullanım amacını analiz etme

Tarihin yanına konulan (?) işaretinin kesinlik taşımayan bilgiyi simgelediği belirlenir.

Yay ayraç içindeki soru işareti Türkçede şüpheli veya kesin olmayan bilgileri göstermek için kullanılır.

İkinci cümlede geçen yay ayraç içindeki ünlem işaretinin (!) kullanım amacını analiz etme

Sözü söyleyen kişinin alay veya kinaye yaptığını belirtmek amacıyla (!) kullanıldığı belirlenir.

Bir kelimenin ya da ifadenin tam tersini kastetmek, alay etmek veya küçümsemek için yay ayraç içinde ünlem kullanılır.

Üçüncü cümlede cümlenin sonunda yer alan ünlem işaretinin (!) kullanım amacını analiz etme

Cümlenin seslenme sözcüğüyle başlaması nedeniyle seslenme/hitap işleviyle kullanıldığı belirlenir.

Hitap ve seslenme ifadelerinden sonra veya bu ifadelerin bulunduğu cümlelerin sonunda ünlem işareti tercih edilir.

Anahtar Kavram

Soru ve Ünlem İşaretlerinin Kullanım Alanları

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 4 / 7Sonraki

Noktalama İşaretleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram