Examkin

Sözcük Türleri

120 soru

Tüm türler120Çoktan seçmeli81Eşleştirme24Boşluk doldurma15
Soru 61Soru →

Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sıfatları, sıfat türleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"Mavi" elbise ona çok yakışmıştı.
"Bu" kitabı dün akşam okudum.
"Birkaç" öğrenci sınıfta bekliyordu.
"İki" gün sonra sınavımız var.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

"Mavi" niteleme sıfatıyla, "bu" işaret sıfatıyla, "birkaç" belgisiz sıfatla, "iki" ise sayı sıfatıyla eşleşmektedir.
"Mavi" rengini bildirdiği için niteleme sıfatıyla, "bu" işaret ettiği için işaret sıfatıyla, "birkaç" belirsizlik bildirdiği için belgisiz sıfatla, "iki" sayı bildirdiği için sayı sıfatıyla doğru bir şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
"Mavi" sözcüğünün türünü belirleme
"Mavi" sözcüğü niteleme sıfatıdır.
"Elbise" ismine sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap vererek rengini bildirmektedir.
2
"Bu" sözcüğünün türünü belirleme
"Bu" sözcüğü işaret sıfatıdır.
"Kitap" ismini işaret ederek onu belirtmektedir.
3
"Birkaç" sözcüğünün türünü belirleme
"Birkaç" sözcüğü belgisiz sıfattır.
"Öğrenci" isminin sayısını kesinlik bildirmeden, yaklaşık olarak belirtmektedir.
4
"İki" sözcüğünün türünü belirleme
"İki" sözcüğü sayı sıfatıdır.
"Gün" isminin net sayısını belirtmektedir.

Anahtar Kavram

Sıfatların (niteleme ve belirtme sıfatları) cümle içindeki görev ve türlerinin ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 62Soru →

Derin vadilerin koynunda uyuyan bu sessiz kasaba, her mevsim ziyaretçilerine bambaşka bir dünyanın kapılarını aralar. Yüksek dağların doruklarından süzülen serin rüzgârlar, ahşap evlerin pencerelerinden sızıp içeriyi taze bir çam kokusuyla doldurur. Birkaç ihtiyar, cami avlusundaki ulu çınarın gölgesinde geçmiş günlerin tatlı hatıralarını yad ederken çocukların neşeli çığlıkları dar sokaklarda yankılanır.

Bu parçadaki sıfatlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir sıfatı derecelendirme yönüyle etkileyen miktar zarfına yer verilmiştir.

Cevap

Bir sıfatı derecelendirme yönüyle etkileyen miktar zarfına yer verilmiştir.
Parçada herhangi bir niteleme ya da belirtme sıfatının anlamını derecelendiren (en, daha, çok, pek gibi) bir miktar zarfı bulunmamaktadır. Bu nedenle bu yargı söylenemez ve doğru cevap miktar zarfına yer verildiğini iddia eden seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki sıfatları ve onların etkiledikleri isimleri tek tek tespit etmek.
'Derin (niteleme) vadiler', 'bu (işaret) sessiz (niteleme) kasaba', 'her (belgisiz) mevsim', 'bambaşka (niteleme) bir (belgisiz) dünya', 'yüksek (niteleme) dağlar', 'serin (niteleme) rüzgârlar', 'taze (niteleme) bir (belgisiz) çam kokusu', 'birkaç (belgisiz) ihtiyar (adlaşmış sıfat)', 'ulu (niteleme) çınar', 'geçmiş (niteleme/sıfat-fiil) günler', 'tatlı (niteleme) hatıralar', 'neşeli (niteleme) çığlıklar' ve 'dar (niteleme) sokaklar' sıfat tamlamaları belirlenmiştir.
Seçeneklerdeki ifadeleri parçadaki sıfat yapıları ve türleriyle karşılaştırabilmek.
2
Seçeneklerde geçen dil bilgisel özellikleri parçadaki bulgularla eşleştirmek.
'Sessiz' (ses-siz), 'tatlı' (tat-lı), 'neşeli' (neşe-li) sıfatları türemiştir. 'Taze' sıfatı 'çam kokusu' belirtisiz isim tamlamasını nitelemiştir. 'Birkaç' belgisiz sıfatı 'ihtiyar' adlaşmış sıfatını belirtmiştir. 'Bu sessiz kasaba' ifadesinde 'kasaba' ismi hem belirtme (bu) hem niteleme (sessiz) sıfatı almıştır.
Doğrulanabilir dil bilgisi kurallarını parçadaki örneklerle kanıtlamak.
3
Miktar zarfı kullanımını sorgulamak.
Metinde sıfatların önüne gelerek derecelendirme yapan 'en', 'daha', 'çok', 'pek' gibi miktar zarfları bulunmamaktadır.
Parçada yer almayan dil bilgisi unsurunu tespit ederek doğru yanıta ulaşmak.

Anahtar Kavram

Sıfatların türleri, yapıları ve cümle içerisindeki görevleri
Soru 63Soru →

Belgisiz sıfatlar, isimleri kesinlik bildirmeden, belli belirsiz belirten sözcüklerdir. Bu sözcükler çekim eki aldıklarında ya da bir ismin yerini tuttuklarında belgisiz zamir olurlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bazı veliler okul aile birliği toplantısına katılamayacaklarını bildirdi.

Cevap

Bazı veliler okul aile birliği toplantısına katılamayacaklarını bildirdi.
Doğru seçenekte yer alan 'Bazı veliler' tamlamasındaki 'Bazı' sözcüğü, bir ismi belirsizlik yönüyle etkileyen ve çekim eki almayan bir belgisiz sıfattır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki belirsizlik bildiren sözcükleri tespit etme
Cümlelerdeki belirsizlik bildiren kelimeler şunlardır: 'Bazı', 'birçoğu', 'hepsi', 'hiç kimse', 'çok'.
Belgisiz sıfatı bulabilmek için öncelikle belirsizlik anlamı taşıyan sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
Belirlenen sözcüklerin cümle içindeki görevlerini (isimden önce gelip gelmediklerini veya ek alıp almadıklarını) inceleme
'Bazı' sözcüğü 'veliler' isminden önce gelip onu belirtmiştir; 'birçoğu', 'hepsi' ve 'hiç kimse' sözcükleri ise bir ismin yerini tutmuş veya çekim eki alarak zamirleşmiştir. 'Çok' sözcüğü ise bir sıfatı derecelendirmiştir.
Bir sözcüğün sıfat olabilmesi için bir isimden önce gelerek onu nitelemesi veya belirtmesi, zamir olabilmesi için ise ismin yerini tutması gerekir.
3
Bulgular doğrultusunda belgisiz sıfatı içeren cümleyi belirleme
'Bazı veliler' ifadesinde 'Bazı' sözcüğünün doğrudan ismi belirtmesi nedeniyle belgisiz sıfat olduğu sonucuna varılır.
Belgisiz sıfatın tanımına ve işlevine tam olarak uyan tek seçenek 'Bazı veliler' öbeğidir.

Anahtar Kavram

Belgisiz sıfatlar ile belgisiz zamirlerin ve sıfatı derecelendiren zarfların ayırt edilmesi
Tahmini Süre:45s
Soru 64Soru →

Geceleyin bir ses böler uykumu,
İçeri süzülür rüzgârın serinliği.
En kuytu köşelere fısıldar adını,
Yavaşça dağılır karanlığın resmi.

Bu dizelerde aşağıdaki belirteç (zarf) türlerinden hangisinin örneği yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soru belirteci

Cevap

Soru belirteci
Dizelerde soru anlamı taşıyan ve eylemi ya da eylemsiyi niteleyen herhangi bir soru belirteci yer almamaktadır. Dolayısıyla soru belirteci seçeneği doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerdeki eylemleri (böler, süzülür, fısıldar, dağılır) ve eylemsileri tespit ederek bunları etkileyen belirteçleri aramak.
Dizelerde belirteç görevinde kullanılabilecek sözcükler 'geceleyin', 'içeri', 'en' ve 'yavaşça' olarak belirlenir.
Belirteçler eylemleri, eylemsileri, sıfatları ve kendi türünden sözcükleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir.
2
Bulunan belirteçlerin türlerini cümledeki işlevlerine göre belirlemek.
'geceleyin' sözcüğü zamanı (zaman belirteci), 'içeri' sözcüğü yönü (yer-yön belirteci), 'yavaşça' sözcüğü eylemin durumunu (durum belirteci) ve 'en' sözcüğü sıfatın derecesini (miktar/derecelendirme belirteci) bildirmektedir.
Sözcüklerin belirteç türlerini doğru tespit etmek seçeneklerle eşleştirmeyi sağlar.
3
Seçenekleri analiz ederek dizelerde yer almayan belirteç türünü belirlemek.
Dizelerde soru bildiren herhangi bir belirteç bulunmadığı için soru belirteci dizelerde yer almayan tek türdür.
Dizelerin genelinde soru anlamı taşıyan bir sözcük yoktur.

Anahtar Kavram

Zarfların (belirteçlerin) cümledeki işlevlerine ve türlerine göre belirlenmesi
Soru 65Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, sıfatların sınıflandırılmasına uygun terimlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Türkçede adların önüne gelerek onları renk, şekil, durum gibi yönlerden niteleyen sıfatlara sıfatı; işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönlerinden belirten sıfatlara ise genel olarak sıfatı adı verilir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklara sırasıyla 'niteleme' ve 'belirtme' sözcükleri getirilmelidir.
Türkçede sıfatlar temel olarak iki gruba ayrılır. İsimlerin niteliklerini (renk, biçim, durum) gösterenlere niteleme sıfatı; onları işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönüyle etkileyenlere ise genel olarak belirtme sıfatı denir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluk için isimlerin durum, renk ve biçim gibi özelliklerini bildiren sıfat türünü belirleyin.
Bu özellikler niteleme sıfatlarının tanımı kapsamındadır.
Varlıkların niteliklerini bildiren sıfatlara niteleme sıfatı denir.
2
İkinci boşluk için isimleri işaret, sayı, belirsizlik ve soru yoluyla tamamlayan genel sıfat grubunu belirleyin.
Bu özellikler belirtme sıfatlarının tanımı kapsamındadır.
İsimleri nitelemek dışındaki yollarla belirten tüm sıfatlar belirtme sıfatı çatısı altında toplanır.

Anahtar Kavram

Sıfat Türlerinin Sınıflandırılması
Tahmini Süre:45s
Soru 66Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan edat (ilgeç) öbeğinin cümleye kattığı anlam veya üstlendiği görevle ilgili açıklama yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "Güneş batarken dağların arkasında beliren inci gibi bulutlar gökyüzünü süslüyordu." cümlesinde "inci gibi" edat öbeği, cümleye benzerlik ilgisi katmış ve zarf görevinde kullanılmıştır.

Cevap

"Güneş batarken dağların arkasında beliren inci gibi bulutlar gökyüzünü süslüyordu." cümlesinde "inci gibi" edat öbeği, cümleye benzerlik ilgisi katmış ve zarf görevinde kullanılmıştır.
"Güneş batarken dağların arkasında beliren inci gibi bulutlar gökyüzünü süslüyordu." cümlesinde geçen "inci gibi" edat öbeği, kendisinden sonra gelen "bulutlar" ismini benzerlik yönüyle nitelemektedir. İsimleri niteleyen söz öbekleri cümlede sıfat görevinde bulunur. Dolayısıyla bu öbeğin zarf görevinde kullanıldığını belirten açıklama yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki edat (ilgeç) öbeklerini ve bu öbeklerin birleştiği edatları belirlemek.
Edat öbekleri sırasıyla şunlardır: "inci gibi" (gibi edatı), "taramak üzere" (üzere edatı), "geçimsizlikten dolayı" (-den dolayı edatı), "olay yerine doğru" (-e doğru edatı), "Onun gibi" (gibi edatı).
Cümlelerin dil bilgisel analizini doğru edat öbekleri üzerinden yapmak.
2
Belirlenen edat öbeklerinin cümlelere kattığı anlam ilgilerini değerlendirmek.
"inci gibi" benzerlik, "taramak üzere" amaç, "geçimsizlikten dolayı" neden-sonuç, "olay yerine doğru" yönelme, "Onun gibi" benzerlik anlamı katmıştır. Anlam ilgilerine dair tüm açıklamalar doğrudur.
Anlamsal yönden bir hata olup olmadığını kontrol etmek.
3
Edat öbeklerinin cümledeki dil bilgisel görevlerini (sıfat veya zarf) incelemek.
"inci gibi" öbeği "bulutlar" ismini nitelediği için sıfat görevindedir. Ancak açıklamada zarf görevinde olduğu belirtilmiştir. Diğer seçeneklerdeki görev belirlemeleri (zarf veya sıfat) tamamen doğrudur.
Sözcük türlerinin cümledeki görevini belirleyerek yanlış açıklamayı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Edat öbeklerinin (ilgeç gruplarının) cümleye kattığı anlam ilgileri ile cümlede sıfat veya zarf görevinde kullanılabilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 67Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlam (zaman) kaymasına uğramış bir eylem kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç araştırmacı, topladığı bütün belgeleri önümüzdeki hafta kütüphanede tasnif edecek.

Cevap

Genç araştırmacı, topladığı bütün belgeleri önümüzdeki hafta kütüphanede tasnif edecek.
Genç araştırmacı, topladığı bütün belgeleri önümüzdeki hafta kütüphanede tasnif edecek cümlesinde yüklem görevindeki 'tasnif edecek' fiili gelecek zaman kipi (-ecek) ile çekimlenmiştir. Cümlede belirtilen 'önümüzdeki hafta' zaman zarfı da geleceğe yönelik bir eylemi ifade ettiğinden, eylemin çekimlendiği kip ile cümlenin zaman anlamı tamamen örtüşmektedir. Bu yüzden bu cümlede anlam kayması yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yüklemleri olan çekimli fiilleri ve cümlelerin bildirdiği zaman bağlamını tespit edin.
Yüklemler sırasıyla: geliyor, elde eder, bırakırsınız, görüşüyoruz, tasnif edecek eylemleridir.
Zaman zarfları ile eylem kiplerinin uyumunu karşılaştırmak için.
2
Eylemlerin aldığı kip ekleri ile cümlenin anlamca kastettiği zamanı kıyaslayın.
Geniş zamanı karşılayan 'geliyor', geçmiş zamanı karşılayan 'elde eder', emri karşılayan 'bırakırsınız' ve gelecek zamanı karşılayan 'görüşüyoruz' ifadelerinde kip kayması belirlenmiştir.
Anlam kayması içeren çeldiricileri doğru bir şekilde eleyebilmek için.
3
Doğru seçenekte yer alan gelecek zaman kipinin gelecek zamanı karşılayıp karşılamadığını kontrol edin.
'Tasnif edecek' fiilindeki gelecek zaman kipi ile 'önümüzdeki hafta' ifadesi birbiriyle uyumludur.
Cümlede herhangi bir anlam veya zaman kayması olmadığını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Fiillerde Anlam (Kip) Kayması
Soru 68Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu yazılmış sözcük sıfat görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, bu eserinde birkaç konuyu bir arada ele almıştır.

Cevap

Yazarın eserinde birkaç konuyu ele aldığını belirten cümledeki 'birkaç' sözcüğü sıfat görevindedir.
Kendisinden sonra gelen 'konu' ismini miktar yönüyle belirsiz şekilde belirten 'birkaç' sözcüğü sıfat görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde koyu olarak belirtilen sözcükleri ve bu sözcüklerin diğer sözcüklerle ilişkisini incelemek.
Belirsizlik bildiren 'birçoğu', 'birkaç', 'kimisi', 'herkes' sözcükleri ile derecelendirme bildiren 'en' sözcüğü tespit edilmiştir.
Sözcüklerin türünü belirlemek için cümledeki görevlerini analiz etmek gerekir.
2
Belirsizlik bildiren sözcüklerin bir ismi belirtip belirtmediğini kontrol etmek.
'birkaç' sözcüğünün 'konu' isminin hemen önünde yer alarak onu belirttiği, diğer belgisiz sözcüklerin ise bir ismin yerini doğrudan tuttuğu belirlenmiştir.
İsimlerin yerini tutan belirsizlik sözcükleri zamir, isimleri belirtenler ise sıfattır.
3
Derecelendirme bildiren 'en' sözcüğünün etkilediği sözcük türünü incelemek.
'en' sözcüğünün 'güzel' sıfatını derecelendirdiği görülmüştür.
Sıfatların önüne gelerek onları derecelendiren sözcükler zarftır.

Anahtar Kavram

Sıfatlar ile zamirler ve zarflar arasındaki farklar
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 69Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan sıfat yapılarını ve kullanımlarını, karşılarında verilen ilgili dil bilgisel özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cana yakın tavırlarıyla kısa sürede herkesin sevgisini kazanan yeni öğretmen, okulun ilk gününde oldukça heyecanlıydı.
Şair, son kitabında geçmişe duyduğu özlemi samimi bir üslupla dile getirmiş.
Kürsüdeki konuşmacı, salondaki dinleyicilerin sorularını dikkatle ve sabırla yanıtladı.
Yaralılar, olay yerine en son ulaşan ambulansla hastaneye sevk edildi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle "Kurallı birleşik sıfat kullanımı" ile, ikinci cümle "Bir ismin hem niteleme hem de belirtme sıfatı alması" ile, üçüncü cümle "Sıfat yapan ilgi ekinin (-ki) işaret sıfatı türetmesi" ile, dördüncü cümle ise "Adlaşmış sıfat kullanımı" ile eşleşmelidir.
Cümlelerdeki sıfat kullanımları incelendiğinde; 'cana yakın' ifadesi kurallı birleşik sıfatla, 'samimi bir üslup' ifadesi hem niteleme hem belirtme sıfatı almış isimle, 'kürsüdeki' ve 'salondaki' ifadeleri sıfat yapan -ki ekiyle, 'yaralılar' ifadesi ise adlaşmış sıfatla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz etme.
"Cana yakın tavırlarıyla" ifadesinde yer alan "cana yakın" grubu, bir ismi niteleyen kurallı birleşik sıfattır.
Birleşik sıfatlar anlamca kaynaşmış veya belirli ek kurallarıyla oluşturulur; "cana yakın" da anlamca kaynaşmış bir gruptur.
2
İkinci cümleyi analiz etme.
"samimi bir üslupla" tamlamasında "samimi" niteleme sıfatı, "bir" ise belirtme (belgisiz) sıfatıdır.
Bir isim önündeki sıfatlardan biriyle nitelenirken diğeriyle belirtilmiş olur.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme.
"Kürsüdeki konuşmacı" ve "salondaki dinleyiciler" tamlamalarındaki "-ki" eki eklendiği ismi sıfata dönüştürmüştür.
Bu ek, Türkçede işaret sıfatı kurmak amacıyla kullanılan sıfat yapan ilgi ekidir.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme.
"Yaralılar" sözcüğü, nitelediği isim düştüğü için adlaşmış sıfata dönüşmüştür.
Niteleme sıfatlarının arkasındaki isim çekim eki alıp düştüğünde sıfat adlaşır.

Anahtar Kavram

Sıfatların yapısal, işlevsel ve görevsel özellikleri ile Türkçedeki farklı kullanım şekilleri.
Soru 70Soru →

Derecelendirme (miktar) belirteçleri; sıfatların, belirteçlerin, eylemlerin veya eylemsilerin anlamını miktar yönüyle sınırlandıran ya da derecelendiren sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde derecelendirme belirteci, kendi türünden bir sözcüğü derecelendirme göreviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzun ve yorucu geçen bir günün ardından evine ulaşmak için pek hızlı yürüyordu.

Cevap

Uzun ve yorucu geçen bir günün ardından evine ulaşmak için pek hızlı yürüyordu.
Doğru seçenekte yer alan 'pek' derecelendirme belirteci, kendisinden sonra gelen ve eylemi durum yönüyle niteleyen 'hızlı' durum belirtecini derecelendirmiştir. Böylece belirteç, kendi türünden bir sözcüğü etkileme göreviyle kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen derecelendirme belirteçlerini (en, daha, gayet, pek, oldukça) belirleyin.
Belirteçler sırasıyla şunlardır: en, daha, gayet, pek, oldukça.
Sözcüklerin cümledeki işlevini incelemeden önce hedeflenen zarf türünü saptamak gerekir.
2
Belirteçlerin hangi sözcükleri etkilediğini ve bu sözcüklerin türlerini analiz edin.
'yetenekli', 'derin', 'geniş' ve 'uyumlu' sözcükleri isimlerin önüne gelerek onları niteledikleri için sıfattır. 'hızlı' sözcüğü ise eylemi etkilediği için durum belirtecidir.
Derecelendirme belirteçlerinin neyi derecelendirdiğini anlamak için etkiledikleri sözcüklerin isim mi eylem mi yoksa başka bir görevde mi olduğunu belirlemek gerekir.
3
Derecelendirme belirtecinin kendi türünden olan belirteç (zarf) görevindeki bir sözcüğü etkilediği seçeneği belirleyin.
Durum belirteci olan 'hızlı' sözcüğünü derecelendiren 'pek' sözcüğü kendi türünden bir sözcüğü etkilemiştir.
Soru kökünde bizden miktar belirtecinin bir zarfı derecelendirmesi istenmiştir.

Anahtar Kavram

Derecelendirme zarflarının (belirteçlerinin) cümledeki görevleri ve etkiledikleri sözcük türlerinin ayırt edilmesi.
Soru 71Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çekimli bir fiil (eylem) kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tek amacı, çocukluğunun geçtiği o eski evi bir kez daha görebilmekti.

Cevap

Tek amacı, çocukluğunun geçtiği o eski evi bir kez daha görebilmekti.
Doğru cevap olan 'görebilmekti' sözcüğünün yer aldığı cümlede çekimli bir fiil bulunmamaktadır. Bu cümledeki 'görebilmekti' yüklemi, bir isim-fiildir (fiilimsi) ve ek-fiil alarak yüklem olmuştur. Fiilimsiler ek-fiil alarak yüklem görevini üstlenseler de çekimli fiil kategorisine girmezler.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini ve fiil soylu sözcüklerini tespit etmek.
Tüm seçeneklerdeki yüklemler belirlenmiştir: 'solmuştu', 'görebilmekti', 'içiyor', 'öğrendik', 'kutladı'.
Çekimli fiiller cümlelerde genellikle yüklem görevinde bulunurlar.
2
Yüklem olan sözcüklerin kip ve şahıs eki alıp almadığını kontrol etmek.
'solmuştu' (öğrenilen geçmiş zamanın hikayesi), 'içiyor' (şimdiki zaman), 'öğrendik' (görülen geçmiş zaman), 'kutladı' (görülen geçmiş zaman) çekimli fiillerdir. Ancak 'görebilmekti' yüklemi '-mek' isim-fiil ekini almıştır.
Fiilimsiler (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) kip ve şahıs ekleriyle çekimlenmedikleri için çekimli fiil sayılmazlar.
3
İsim-fiilin ek-fiil alarak yüklem olma durumunu değerlendirmek.
'görebilmekti' sözcüğü ek-fiil (-ti) alarak yüklem olmuştur fakat bu durum onu çekimli fiil yapmaz.
Ek-fiil alan isim soylu sözcükler ve fiilimsiler yüklem olsalar da çekimli fiil değildir.

Anahtar Kavram

Çekimli Fiil ve Fiilimsi Ayrımı
Soru 72Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan bağlaçların üstlendikleri işlevleri ve kurdukları anlam ilişkilerini, karşılarında verilen açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sanatçı, yazdıklarını hiçbir zaman dönüp okumazdı zira her yeni kelimenin geçmişin yükünü taşıd��ğına inanırdı.
Dilediğin araştırmayı kütüphanede yürütebilirsin ama bulgularını haftaya rapor etmek şartıyla.
Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da bu dil şuurunu taşımaktadır.
Roman karakteri, çevre tasvirleriyle hem derinlemesine analiz edilerek hem de iç konuşmalarla somutlaştırılarak sunulmuş.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle gerekçe ilgisi kuran bağlaçla; ikinci cümle koşul ilişkisi kuran bağlaçla; üçüncü cümle özne görevindeki söz gruplarını bağlayan bağlaçla; dördüncü cümle ise zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağlayan bağlaçla eşleşmektedir.
Cümlelerdeki bağlaçların işlevleri sırasıyla gerekçe bildirme, koşul kurma, özne görevindeki söz gruplarını bağlama ve zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağlamadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Sanatçı, yazdıklarını hiçbir zaman dönüp okumazdı zira her yeni kelimenin geçmişin yükünü taşıdığına inanırdı.' cümlesinde yer alan 'zira' bağlacının iki cümleyi neden-sonuç (gerekçe) ilişkisiyle bağladığı görülür.
Cümlenin anlam akışından 'okumama' eyleminin nedeninin 'inanma' eylemi olduğu anlaşılmaktadır.
2
İkinci cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Dilediğin araştırmayı kütüphanede yürütebilirsin ama bulgularını haftaya rapor etmek şartıyla.' cümlesinde yer alan 'ama' bağlacının iki yargı arasında koşul ilişkisi kurduğu tespit edilir.
Araştırma yapabilmenin ön koşulu olarak raporlama şartı öne sürülmüştür.
3
Üçüncü cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da bu dil şuurunu taşımaktadır.' cümlesinde kullanılan 'de... de...' bağlacının özne görevindeki isim tamlaması ve sıfat-fiil gruplarını bağladığı belirlenir.
Cümlenin öznesi 'Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da' öbeğidir ve bağlaç bu iki öbeği birbirine bağlamıştır.
4
Dördüncü cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Roman karakteri, çevre tasvirleriyle hem derinlemesine analiz edilerek hem de iç konuşmalarla somutlaştırılarak sunulmuş.' cümlesindeki 'hem... hem de...' bağlacının zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağladığı tespit edilir.
'analiz edilerek' ve 'somutlaştırılarak' zarf-fiilleri cümlede zarf tümleci görevindedir ve bağlaç bu iki yapıyı birbirine bağlamaktadır.

Anahtar Kavram

Bağlaçların Cümledeki İşlevleri ve Anlam İlişkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 73Soru →

Oldukça geniş bir ovanın ortasında yükselen bu heybetli kale, yüzyıllar boyu pek çok gezginin hayal gücünü beslemiştir. Kimi araştırmacılar kalenin yapımında kullanılan birtakım tekniklerin sırrını çözmeye çalışırken kimisi de yalnızca sessizce yükselen bu taştan surları izlemekle yetinmiştir.

Bu parçada geçen sıfatlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıfatları derecelendirme göreviyle kullanılan oldukça ve pek sözcükleri, belirtme sıfatı türündedir.

Cevap

Sıfatları derecelendirme göreviyle kullanılan oldukça ve pek sözcüklerinin belirtme sıfatı türünde olduğunu iddia eden yargı söylenemez.
Metindeki oldukça ve pek sözcükleri sıfatları (geniş ve çok) miktar yönüyle derecelendiren zarflardır (derecelendirme zarfı). Bu sözcüklerin belirtme sıfatı olarak nitelendirilmesi dil bilgisi kurallarına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki tüm sıfat tamlamalarını ve sıfatlarla ilişkili sözcük gruplarını belirleyin.
geniş bir ovanın, heybetli kale, pek çok gezgin, kimi araştırmacılar, birtakım teknikler, taştan surlar yapıları tespit edilir.
Sözcüklerin türlerini ve cümledeki işlevlerini doğru saptayabilmek için.
2
Sıfatların önüne gelerek onların anlamını pekiştiren veya derecelendiren sözcükleri analiz edin.
Oldukça geniş ve pek çok yapılarındaki oldukça ve pek sözcüklerinin, niteleme ve belirtme sıfatlarının anlam derecesini etkileyen miktar zarfları olduğu belirlenir.
Zarfların sıfatlarla kurduğu derecelendirme ilişkisini sıfatlardan ayırt etmek için.
3
Diğer seçeneklerde geçen yapısal, anlamsal ve görevsel özellikleri tek tek kontrol edin.
Diğer seçeneklerin tamamının metindeki dil bilgisel ögelerle uyumlu olduğu ve doğrulandığı görülür.
Çeldiricilerin doğruluğunu kanıtlayıp yanlış seçeneği kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Sıfatların derecelendirilmesi ve derecelendirme zarflarının sıfatlarla ilişkisi
Soru 74Soru →

Zamanın hızla akıp giden nehrinde, geçmişe özlem duyan yazar (I) yalnız hissettiği anlarda yazı masasına sığınırdı. Romanlarında (II) içeri odaların loş ışığında geçen konuşmaları aktarırken kahramanların ruhsal derinliklerini (III) en ince ayrıntısına kadar yansıtmayı başarırdı. Toplumsal sorunlara (IV) yukarıdan bakan aydın tavrından uzak durarak halk��n arasına (V) geri dönmeyi her zaman bir erdem olarak kabul etmişti.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerin türleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. sözcük, yer-yön belirteci olarak kullanılmıştır.

Cevap

İkinci sözcük olan 'içeri' sözcüğü zarf değil, sıfat görevinde kullanılmıştır.
İkinci sözcük olan 'içeri' sözcüğü, bir ismin ('odaların') önüne gelerek onu niteleyen/belirten bir sıfat görevi üstlenmiştir. Yer-yön bildiren sözcüklerin zarf olabilmesi için bir fiili veya eylemsiyi yalın halde belirtmesi gerekir. Bu nedenle bu sözcüğün yer-yön belirteci olduğu ifadesi yanlıştır ve aranan doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki birinci sözcük olan 'yalnız' sözcüğünün işlevini belirlemek.
'yalnız' sözcüğü 'hissettiği' sıfat-fiilinin (eylemsi) durumunu bildiren bir durum zarfıdır.
Eylemsilere sorulan 'nasıl' sorusu durum zarfını buldurur.
2
İkinci sözcük olan 'içeri' sözcüğünün işlevini incelemek.
'içeri' sözcüğ�� 'odaların' isminin önüne gelerek onu nitelemiş/belirtmiş ve sıfat görevini üstlenmiştir.
Yer-yön bildiren sözcükler bir ismin önüne geldiklerinde sıfat olurlar, zarf olarak kullanılamazlar.
3
Üçüncü sözcük olan 'en' sözcüğünü incelemek.
'en' sözcüğü 'ince' niteleme sıfatının derecesini belirten bir miktar zarfıdır.
Sıfatların önüne gelerek üstünlük bildiren 'en' sözcüğü derecelendirme (miktar) zarfıdır.
4
Dördüncü sözcük olan 'yukarıdan' sözcüğünün durumunu değerlendirmek.
'yukarıdan' sözcüğü ayrılma durum eki (-dan) aldığı için isimleşmiştir.
Yer-yön zarfları çekim eki aldıklarında zarf özelliklerini kaybederek isim olurlar.
5
Beşinci sözcük olan 'geri' sözcüğünün işlevini kontrol etmek.
'geri' sözcüğü 'dönmeyi' isim-fiilini (eylemsi) yön yönünden belirten bir yer-yön zarfıdır.
Yer-yön sözcükleri yalın halde bir eylemi veya eylemsiyi belirttiğinde yer-yön zarfı olur.

Anahtar Kavram

Zarfların (belirteçlerin) cümle içindeki görevleri, türleri ve sıfat ya da isimlerle olan farkları.
Soru 75Soru →

Aşağıdaki parçada dil bilgisi kurallarına göre boş bırakılan yerleri uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Türkçede sözcüklerin türleri cümle içindeki kullanımlarına göre belirlenir. Örneğin, 'en büyük hedef' tamlamasındaki 'büyük' sözcüğü niteleme sıfatıdır; ancak bu sıfatın derecesini belirten 'en' sözcüğü sıfat değil, türündedir. Öte yandan, 'bazı insanlar' ifadesindeki 'bazı' sözcüğü ismi belirsizlik yönüyle etkilediği için belgisiz sıfattır; fakat bu sözcük çekim eki alarak 'bazıları' şekline dönüştüğünde artık sıfat olmaktan çıkıp görevini üstlenir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa 'zarf' (veya 'belirteç'), ikinci boşluğa ise 'zamir' (veya 'adıl') terimleri getirilmelidir.
Türkçede sıfatların derecesini belirten 'en' sözcüğü derecelendirme zarfıdır. Belgisiz sıfat olan 'bazı' sözcüğü ise çekim eki aldığında sıfat özelliğini yitirerek belgisiz zamir olur. Bu nedenle boşluklara sırasıyla zarf ve zamir terimleri getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Derecelendirme bildiren sözcüğün işlevini belirleme
'en büyük hedef' öbeğindeki 'en' sözcüğünün 'büyük' sıfatını miktar y��nünden derecelendirdiği görülür. Türkçede sıfatları derecelendiren bu tür sözcükler zarf (belirteç) görevindedir.
Sıfatların önüne gelerek onları miktar, derece ya da üstünlük yönünden etkileyen sözcükler zarf grubuna girer.
2
Belgisiz sözcüğün çekim eki alarak üstlendiği yeni görevi saptama
'bazı insanlar' tamlamasındaki 'bazı' sözcüğü ismi belirttiği için sıfattır. Ancak çekim eki alarak 'bazıları' biçimine dönüştüğünde bir ismin yerini tuttuğu için zamir (adıl) olur.
Sıfatlar çekim eki aldıklarında genellikle adlaşır veya zamirleşir; belgisiz sıfatlar çekim eki aldıklarında belgisiz zamir görevini üstlenir.

Anahtar Kavram

Sıfatların zarflarla ve zamirlerle olan işlevsel farkları ile çekim eki alarak zamirleşme süreçleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 76Soru →

(I) Her yazar, eserini oluştururken kendi döneminin dil olanaklarından yola çıkar. (II) Sanatçı, toplumsal sorunları doğrudan ele almak yerine onları dolaylı yollardan sezdirmeyi tercih eder. (III) Edebiyat yapıtları, insanı sadece kendi gerçeğiyle yüzleştirmekle kalmaz; ona yepyeni ufuklar da açar. (IV) Nitelikli bir okur, metnin satır aralarında gizlenen anlam katmanlarını büyük bir sabırla çözmeye çalışır. (V) Çünkü gerçek bir sanat eseri, her okumada okura farklı duygular fısıldayan büyülü bir dünyadır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde hem edat hem de bağlaç kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede

Cevap

Üçüncü cümlede hem edat (ilgeç) hem de bağlaç yer almaktadır.
Üçüncü cümlede yer alan 'sadece' sözcüğü ve 'gerçeğiyle' ile 'yüzleştirmekle' kelimelerinde ekleşmiş olarak karşımıza çıkan '-la/-le' (ile) edat görevindedir. Aynı cümlede bulunan 'da' sözcüğü ise bağlaçtır. Bu durumda hem edat hem de bağlaç bir arada kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki her cümleyi edat ve bağlaç ayrımına göre tek tek analiz etme.
Cümlelerdeki tüm sözcüklerin türleri belirlenir.
Sözcük türlerini doğru belirlemek, edat ve bağlaçların işlevlerini saptamak için gereklidir.
2
Üçüncü cümleyi detaylıca inceleyerek edat ve bağlaçları saptama.
'sadece' sözcüğü edat (sınırlama anlamı taşır), 'gerçeğiyle' ve 'yüzleştirmekle' kelimelerindeki 'ile' ise yerine 've' getirilemediği için edat olarak belirlenir. 'da' ise dahi/bile anlamı katan bir bağlaçtır.
Bu cümlede her iki sözcük türünün de bulunduğunu kesinleştirmek için.
3
Diğer cümleleri kontrol edip elenmesini sağlama.
Birinci cümlede edat ve bağlaç yoktur; ikinci cümlede sadece edat ('yerine') vardır; dördüncü cümlede sadece edat ('sabırla') vardır; beşinci cümlede ise sadece bağlaç ('Çünkü') vardır.
Çözümün doğruluğundan emin olmak ve alternatifleri elemek için.

Anahtar Kavram

Edat ve bağlaçların ayırt edilmesi ve cümledeki işlevleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 77Soru →

Aşağıdaki metinde boş bırakılan yerlerin, cümlelerin anlam bütünlüğü ve ilgeçlerin (edatların) kattığı anlam ilgileri dikkate alınarak tamamlanması gerekmektedir. Bu doğrultuda metindeki boşluklara getirilmesi gereken edatları belirleyiniz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Sanatsal yaratım süreci, dış dünyadan alınan izlenimlerin zihinde yeniden biçimlendirilmesiyle başlar. Nitelikli bir yapıt, gerçeği olduğu gibi aktarmak yerine onu düş gücüyle yoğurarak adeta büyülü bir ayna yansıtır. Sanatçı, okuyucuyu kendi hayal dünyasına çekmek gündelik dilin sınırlarını aşan özgün bir üslup inşa eder.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci boşluğa benzerlik ve karşılaştırma anlamı katan 'gibi' veya 'kadar' edatı; ikinci boşluğa ise amaç anlamı katan 'için' veya 'üzere' edatı getirilmelidir.
İlk boşlukta eserin gerçeği yansıtma durumu ile büyülü bir ayna arasında benzerlik kurulduğundan bu boşluğa 'gibi' veya 'kadar' edatı gelmelidir. İkinci boşlukta ise sanatçının özgün üslup kurma eyleminin amacı belirtildiğinden amaç ilgisi kuran 'için' veya 'üzere' edatı getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Boşlukların bulunduğu cümlelerin bağlamını ve bu cümlelerde edatlar vasıtasıyla kurulmak istenen anlam ilgilerini analiz etmek.
İlk cümlede eserin gerçeği yansıtma biçiminin 'büyülü bir ayna'ya benzetildiği (benzerlik/karşılaştırma ilgisi), ikinci cümlede ise yazarın özgün bir üslup inşa etme eyleminin amacının ('okuyucuyu kendi hayal dünyasına çekmek') belirtildiği saptanmıştır.
Cümledeki boşlukların dil bilgisel ve anlamsal açıdan hangi edat gruplarını gerektirdiğini belirlemek.
2
Bu anlam ilgilerini karşılayacak uygun edatları belirleyerek boşluklara yerleştirmek.
Benzerlik ilgisi için 'gibi' veya 'kadar' edatları; amaç ilgisi için ise '-mek için' veya '-mek üzere' edatları getirilerek cümleler anlamsal ve dil bilgisel olarak tamamlanmıştır.
Belirlenen anlam ilişkilerine uygun doğru edat seçeneklerini eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Edatların (ilgeçlerin) cümleye kattığı benzerlik ve amaç anlam ilgileri
Soru 78Soru →

Derecelendirme (miktar) belirteçleri; sıfatların ya da diğer belirteçlerin anlamını miktar yönüyle sınırlandıran veya derecelendiren sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde derecelendirme belirteci, diğerlerinden farklı türde bir sözcüğü derecelendirmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu zorlu sınavı kazanmak istiyorsan her zamankinden çok daha disiplinli çalışmalısın.

Cevap

Bu zorlu sınavı kazanmak istiyorsan her zamankinden çok daha disiplinli çalışmalısın. (Bu cümlede 'daha' derecelendirme belirteci, durum belirteci olan 'disiplinli' sözcüğünü etkilemiştir.)
Doğru seçenekte yer alan 'daha' derecelendirme belirteci, eylemi niteleyen 'disiplinli' durum belirtecini derecelendirmiştir. Diğer tüm cümlelerde ise derecelendirme belirteçleri birer sıfatı etkilemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki derecelendirme belirteçleri tespit edilir.
Belirteçler sırasıyla; 'oldukça', 'son derece', 'daha', 'pek' ve 'en' sözcükleridir.
Derecelendirilen sözcüklerin türünü belirleyebilmek için öncelikle derecelendirme belirteçlerinin bulunması gerekir.
2
Tespit edilen belirteçlerin etkilediği sözcükler ve bu sözcüklerin türleri incelenir.
'Başarılı albüm' sıfat tamlamasıdır ('başarılı' sıfattır); 'yalın ifadeler' sıfat tamlamasıdır ('yalın' sıfattır); 'disiplinli çalışmak' eyleme yönelik olduğundan 'disiplinli' belirteçtir (zarf); 'sakin kasaba' sıfat tamlamasıdır ('sakin' sıfattır); 'karmaşık hesaplamalar' sıfat tamlamasıdır ('karmaşık' sıfattır).
Miktar belirtecinin bir sıfatı mı yoksa başka bir belirteci mi etkilediğini ayırt etmek amacıyla bu adım gereklidir.
3
Belirtecin farklı görevde kullanıldığı cümle tespit edilerek doğru seçeneğe ulaşılır.
'Disiplinli' sözcüğünün durum belirteci olduğu ve 'daha' sözcüğüyle derecelendirildiği belirlenmiştir. Diğer cümlelerde ise sıfatlar derecelendirilmiştir.
Sorunun bizden istediği farklı türde derecelendirme ilişkisini ortaya çıkarmaktır.

Anahtar Kavram

Derecelendirme belirteçlerinin, sıfatlar ile diğer belirteçleri etkileme işlevlerinin ayırt edilmesi.
Soru 79Soru →

(I) Akşamüzeri denizden tatlı bir esinti geliyor. (II) Sahildeki küçük kulübesini maviye boyuyordu ihtiyar balıkçı. (III) Onun tek tesellisi, gün batımında denizi seyretmekti. (IV) Geçmişe dair hiçbir pişmanlık duymadığını her fırsatta dile getirirdi. (V) Çünkü o, özgürlüğü uğruna her şeyden vazgeçmeyi göze alabilmişti.

Bu parçada numaralanmış cümlelerde yer alan yüklemlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. cümledeki 'göze alabilmişti' yüklemi, türemiş yapılı ve birleşik çekimli (zamanlı) bir fiildir.

Cevap

V. cümledeki 'göze alabilmişti' yükleminin türemiş yapılı değil, birleşik yapılı bir fiil olması.
V. cümledeki 'göze alabilmişti' yüklemi türemiş yapılı değil, birleşik yapılı (hem anlamca kaynaşmış bir deyim olan 'göze almak' hem de kurallı birleşik fiil olan 'alabilmek' özelliklerini barındıran) bir fiildir. Bu nedenle bu yüklemin türemiş yapılı olduğu söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
I. cümledeki 'geliyor' yüklemini analiz etmek.
'geliyor' eyleminin kökü 'gel-' olup '-yor' eki geldiğinde ortaya çıkan 'i' sesi bir yardımcı ünlüdür, ünlü daralması yoktur. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Ünlü daralması kuralını ve yardımcı ünlüleri kontrol etmek.
2
II. cümledeki 'boyuyordu' yüklemini kök ve eklerine ayırmak.
'boyuyordu' eyleminin kökü 'boya'dır. Hem isim (boya) hem de fiil (boyamak) olarak anlam ilişkisini koruyarak kullanılabilen ortak (kökteş) bir köktür. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Ortak (kökteş) kök ile sesteş kök ayrımını yapmak.
3
III. cümledeki 'seyretmekti' yükleminin türünü belirlemek.
'seyretmekti' eylemi isim-fiil eki almıştır. Yüklemi fiilimsi olan cümleler isim cümlesi kabul edilir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Yüklemi fiilimsi olan cümlelerin türünü tespit etmek.
4
IV. cümledeki 'dile getirirdi' yükleminin yapısını ve zamanını incelemek.
'dile getirmek' anlamca kaynaşmış birleşik bir fiildir ve geniş zamanın hikayesi (-ir-di) ile çekimlenmiştir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Birleşik fiil türlerini ve birleşik zaman çekimlerini kontrol etmek.
5
V. cümledeki 'göze alabilmişti' yükleminin yapısını incelemek.
'göze alabilmek' eylemi türemiş değil, birleşik yapılıdir. Bu nedenle eylemin türemiş yapılı olduğunu belirten seçenek söylenemez.
Eylemin yapısını analiz ederek yanlış nitelemeyi saptamak.

Anahtar Kavram

Fiillerin yapısal özellikleri, kip ve çekim özellikleri ile ek-fiilin işlevleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 80Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri dil bilgisi kurallarına ve anlam akışına uygun bağlaçlarla tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Sanatçı, ne toplumu yönlendirmek onu eğitmek gibi bir amaç güder; o, sanatın sadece kendisi için var olduğuna ve toplumsal fayda taşımaması gerektiğine inanır. Eserlerinde toplumsal konulara değinecek olsa bunu doğrudan değil, sanatın dolaylı ve estetik diliyle yapar.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla 'ne' (veya 'ne de'), 'çünkü' (veya 'zira') ve 'da' (veya 'dahi' / 'bile') bağlaçları getirilmelidir.
Parçadaki boşluklar sırasıyla 'ne/ne de' (tekrarlı bağlaç yapısı), 'çünkü/zira' (gerekçe bildiren bağlaç) ve 'da/dahi/bile' (pekiştirme/koşul bağlacı) ile tamamlandığında dil bilgisel ve anlamsal bütünlük sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki 'ne toplumu yönlendirmek...' ifadesini ve cümlenin yükleminin olumlu ('güder') olmasına rağmen anlamın olumsuz olmasını incelemek.
Bu yapı, Türkçede olumlu yüklemle olumsuz anlam kuran 'ne... ne...' tekrarlı bağlacını gerektirir. Bu yüzden ilk boşluğa 'ne' veya 'ne de' gelmelidir.
Cümlede ilk 'ne' unsuru verildiğinden, bağlacın ikinci ögesini tamamlamak amacıyla.
2
İkinci cümlede yer alan noktalı virgülden sonra gelen yargının, ilk cümledeki yargının gerekçesi (nedeni) olup olmadığını değerlendirmek.
Yazarın toplumu yönlendirme veya eğitme amacı gütmemesinin nedeni, sanatın kendisi için var olduğuna inanmasıdır. Dolayısıyla buraya gerekçe bildiren 'çünkü' veya 'zira' bağlaçları getirilmelidir.
İki yargı arasındaki neden-sonuç (gerekçe) ilişkisini doğru bağlaçla kurmak amacıyla.
3
Üçüncü cümledeki şart kipiyle çekimlenmiş 'olsa' eyleminden sonra gelen boşluğu anlam ve uyum yönünden incelemek.
Şart kipinden sonra gelerek cümleye karşıtlık/pekiştirme anlamı katan ve büyük ünlü uyumuna uyarak 'da' şeklini alan bağlaç (veya 'dahi'/'bile') getirilmelidir.
Koşul bildiren eylemle sonraki yargı arasındaki ilişkiyi pekiştirmek ve dil bilgisi kurallarına uygunluğu sağlamak amacıyla.

Anahtar Kavram

Bağlaçların Cümledeki Görevleri ve Anlam İlişkileri
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 4 / 6Sonraki