All practice questions

Şehirlerin sadece betondan ve çelikten ibaret, doğaya tamamen yabancılaşmış yapay alanlar olduğu düşüncesi oldukça yaygındır. Birçok insan, kentsel alanları yaşamın doğal akışını kesintiye uğratan birer 'yapaylık abidesi' olarak görür. Oysa bu bakış açısı, şehirlerin de tıpkı birer canlı organizma gibi beslenen, büyüyen, atık üreten ve çevreyle sürekli etkileşim hâlinde olan organik sistemler olduğu gerçeğini göz ardı etmektedir. Şehirler, kendi iç dinamikleriyle nefes alan, dönüşen ve içinde yaşayan toplulukların ortak hafızasıyla şekillenen yaşayan ekosistemlerdir. Dolayısıyla onları doğanın karşı kutbu olarak değil, doğanın insan eliyle dönüştürülmüş özgün birer parçası olarak kabul etmek gerekir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

Gazeteci:
(I) ----------------------------------------------------

Çevre Ekonomisti:
- Klasik iktisat modelleri, bireylerin çevre dostu kararlar alırken yalnızca maddi kazanç ve maliyet analizi yaptığını varsayar. Ancak biz saha çalışmalarında gördük ki, karbon salınımını azaltmaya yönelik teşvikler tek başına yeterli olmuyor. Bireyler, sosyal onay alma veya toplumsal normlara uyum sağlama dürtüsüyle hareket ettiklerinde çevreye duyarlı tüketim alışkanlıklarını çok daha hızlı benimsiyorlar. Yani mesele sadece rasyonel bir bütçe hesabı değil, psikolojik ve sosyal aidiyet arayışıdır.

Gazeteci:
(II) ----------------------------------------------------

Çevre Ekonomisti:
- Burada en büyük handikap, yeşil aklama (greenwashing) dediğimiz yanıltıcı pazarlama stratejileridir. Şirketlerin çevre dostu olduğunu iddia ettiği ama aslında ekolojik yıkıma devam ettiği projeler ortaya çıktıkça tüketicilerde ciddi bir güven erozyonu yaşanıyor. Bu güvensizlik, gerçekten sürdürülebilir üretim yapan butik girişimlerin de önünü tıkıyor ve tüketicilerin iyi niyetli çabalarını baltalayarak onları toptan bir duyarsızlığa sürüklüyor.

Bu diyalogda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

(I) Biyotaklit, doğadaki tasarımları inceleyerek insan sorunlarına sürdürülebilir çözümler üretmeyi amaçlayan disiplinler arası bir alandır. (II) Doğada milyonlarca yıllık evrimsel süreçten geçerek mükemmelleşmiş mekanizmalar, modern mühendisler ve mimarlar için zengin birer ilham kaynağı oluşturur. (III) Örneğin hızlı trenlerin burun tasarımlarında yalıçapkını kuşunun gagasının örnek alınması, trenin tünel geçişlerindeki gürültü patlamalarını büyük ölçüde engellemiştir. (IV) Kuş gözlemciliği, özellikle sulak alanlardaki hassas ekosistemlerin korunması amacıyla son yıllarda doğaseverler tarafından ilgiyle takip edilmektedir. (V) Doğanın bu tür yaratıcı çözümlerini teknolojiye aktaran çalışmalar, endüstriyel üretimde enerji verimliliğini artırırken çevre dostu tasarımların da önünü açmaktadır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Ali, Bora, Cem, Doruk ve Emre isimli beş sporcunun katıldığı bir bisiklet yarışındaki sıralamalarla ilgili şunlar bilinmektedir:

* Yarışı Doruk, Bora'dan hemen sonraki bir sırada tamamlamıştır.
* Ali yarışı sonuncu sırada tamamlamamıştır.
* Cem ile Emre arasında yarışı tamamlayan tam iki sporcu vardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir bilim şenliğinde Robotik, Biyoteknoloji ve Uzay Bilimleri alanlarında sunumlar yapılmaktadır. Şenliğe katılan Kerem, Melis, Nihan, Onur ve Pelin adlı beş öğrencinin dinledikleri sunum alanlarına ilişkin şunlar bilinmektedir:

* Her öğrenci en az bir, en fazla iki alandaki sunumu dinlemiştir.
* Biyoteknoloji alanındaki sunumu dinleyen öğrenci sayısı, Robotik alanındaki sunumu dinleyen öğrenci sayısından fazladır.
* Uzay Bilimleri alanındaki sunumu dinleyen herkes Robotik alanındaki sunumu da dinlemiştir.
* Kerem ve Melis aynı sayıda alandaki sunumu dinlemiş olup dinledikleri alanlar arasında ortak olan tek alan Robotik'tir.
* Nihan ve Pelin aynı alanlardaki sunumları dinlemişlerdir.
* Onur sadece Biyoteknoloji alanındaki sunumu dinlemiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir botanik bahçesinde çalışan Eda, Fuat, Gökçe ve Hakan adlı bahçıvanlar; Gül, Lale ve Karanfil çiçeklerinin seralarında görevlendirilmişlerdir. Her bir sera en az bir, en fazla iki bahçıvan tarafından yönetilmektedir. Bahçıvanların görevlendirildikleri seralara ilişkin şunlar bilinmektedir:

* Gökçe ve Hakan farklı seralarda görev yapmaktadır.
* Eda, Karanfil serasında görev yapmamaktadır.
* Gül serasında sadece bir kişi görevlidir ve bu kişi Eda değildir.
* Fuat ile Gökçe aynı serada görev yapmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Kaan, Leyla, Mert ve Selin isimli dört oyuncunun katıldığı bir kelime türetme oyununda toplam $10$ tur oynanmış ve her turda yalnızca bir oyuncu kelime türetmiştir. Oyunun kuralları ve puanlama sistemi şu şekildedir:
- Kelime türeten oyuncu ba��arılı olursa (kurallara uygun kelime türetirse) kendisi $5$ puan kazanır, diğer üç oyuncunun her birinden ise $1$'er puan eksilir.
- Kelime türeten oyuncu başarısız olursa (kurallara uygun olmayan kelime türetirse) kendisinden $3$ puan eksilir, diğer üç oyuncunun her birine ise $2$'şer puan eklenir.

Oyun sonunda oyuncuların puanlarının başlangıçtaki puanlarına göre değişimiyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
- Mert ve Leyla, oyun boyunca kurallara uygun hiçbir kelime türetememiştir.
- Mert, oyun boyunca kurallara uygun olmayan hiçbir kelime de türetmemiştir.
- Kaan'ın puanı başlangıca göre $14$ artmıştır.
- Leyla'nın puanı başlangıca göre $8$ azalmıştır.

Buna göre, Selin'in oyun sonundaki puanının başlangıçtaki puanına göre değişimi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir yayınevi için makale yazan Arda, Burcu, Ceyda, Davut, Ebru, Fatih ve Gizem adlı yedi yazar; Bilim, Sanat ve Teknoloji dergilerine makale göndermiştir. Yazarların dergilere dağılımına ilişkin bilgiler şu şekildedir:

* Her yazar yalnızca bir dergiye makale göndermiştir.
* Bilim dergisine $2$, Sanat dergisine $2$, Teknoloji dergisine $3$ yazar makale göndermiştir.
* Arda ve Burcu aynı dergiye makale göndermiştir.
* Ceyda ve Davut farklı dergilere makale göndermiştir.
* Ebru, Teknoloji dergisine makale göndermiştir.
* Fatih ve Gizem'den biri Bilim, diğeri ise Sanat dergisine makale göndermiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Ayhan, Berrin, Cihan ve Deniz adlı dört uzman; A, B ve C projeleri kapsamında Ankara, İzmir ve İstanbul şehirlerine iş seyahatine gitmiştir. Bu kişilerin çal��ştıkları projeler ve gittikleri şehirlere ilişkin bilgiler şu şekildedir:

* Her bir uzman sadece bir projede yer almakta ve sadece bir şehre gitmektedir.
* B projesinde iki uzman yer almaktadır; diğer projelerde ise birer uzman yer almaktadır.
* İstanbul'a iki uzman gitmiştir; diğer şehirlere ise birer uzman gitmiştir.
* B projesinde yer alan uzmanların gittikleri şehirler farklıdır.
* C projesinde yer alan uzman İstanbul'a gitmiştir.
* Berrin, A projesinde çalışmaktadır ve İzmir'e gitmiştir.
* Ayhan'ın B projesinde çalıştığı kesin değildir.
* Ayhan ve Cihan farklı projelere ve farklı şehirlere gitmiştir.
* Deniz, B projesinde çalışmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Aşağıdaki parçaya göre soruyu cevaplayınız.

Hawthorne etkisi, bireylerin kendilerinin gözlemlendiğini, izlendiğini veya özel bir ilginin odağı olduğunu fark ettiklerinde davranışlarını, performanslarını ya da üretkenliklerini geçici olarak değiştirme veya iyileştirme eğilimini ifade eden psikolojik ve sosyolojik bir fenomendir. Bu kavram, ilk kez 1924-1932 yılları arasında Chicago yakınlarındaki Western Electric firmasının Hawthorne fabrikasında gerçekleştirilen bir dizi deney sırasında keşfedilmiştir. Endüstriyel araştırmacılar, iş yerindeki aydınlatma derecesinin işçilerin verimliliği üzerindeki etkisini ölçmek istemişlerdir. Ancak deney sürecinde ilginç bir bulguya ulaşılmıştır: Işık seviyesi artırıldığında da azaltıldığında da, hatta çalışma koşulları eski ve olumsuz haline geri getirildiğinde bile çalışanların üretkenliğinde belirgin artışlar yaşanmıştır. Yapılan derinlemesine analizler sonucunda, verimlilikteki bu artışın fiziksel koşullardaki değişikliklerden değil; işçilerin araştırmacılar tarafından önemsenmesi, kendilerine ilgi gösterilmesi ve bir deneyin parçası olarak izleniyor olmalarından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Sosyal bilimler metodolojisinde bu etki, araştırma tasarımlarının geçerliliğini tehdit eden önemli bir sapma kaynağı olarak kabul edilir. Deneklerin doğal ortamlarındaki gerçek tepkilerini gizleyip gözlemcinin beklentilerine göre hareket etmesi, araştırmalarda yanıltıcı sonuçlara yol açabilmektedir. Bu nedenle günümüz araştırmacıları, gözlem sürecinin araştırma nesnesi üzerindeki bu dönüştürücü etkisini en aza indirmek için katılımsız gözlem veya gizli ölçüm tekniklerine başvurmaktadır. Böylece, araştırmaya katılan bireylerin dış müdahalelerden arındırılmış, yapaylıktan uzak ve gerçeği yansıtan veriler sunması hedeflenmektedir.

Bu parçadan hareketle Hawthorne etkisiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Bir $ABC$ üçgeninde $[AD]$ kenarortaydır. $|AB| = 8\text{ cm}$, $|AC| = 12\text{ cm}$ ve $m(\widehat{BAC}) > 90^\circ$ olduğuna göre, $|AD| = x$'in alabileceği farklı tam sayı değerlerinin toplamı kaç santimetredir?

Gazeteci:
(I) ----------------------------------------------------

Deniz Biyoloğu:
- Derin deniz ekosistemlerindeki canlıların büyük bir kısmı, güneş ışığının hiç ulaşmadığı bu karanlık dünyada hayatta kalabilmek için kendi ışıklarını üretme yeteneğine (biyolüminesans) sahiptir. Bu kimyasal ışık; avı çekmek, eş bulmak veya avcılardan korunmak gibi hayati işlevler görür. Yani bu ışıldama, keyfi bir süs değil, tamamen karanlığın getirdiği zorunluluklara karşı geliştirilmiş evrimsel bir adaptasyondur.

Gazeteci:
(II) ----------------------------------------------------

Deniz Biyoloğu:
- Elbette, bu durum sadece o derinlikteki canlıları değil, tıp ve biyoteknoloji gibi insan odaklı alanları da doğrudan etkiliyor. Örneğin, bu canlıların ışık üretiminde kullandığı lusiferaz enzimini genetik işaretleyici olarak kullanarak kanserli hücrelerin vücuttaki yayılımını izleyebiliyoruz. Ayrıca, bu organizmaların zorlu basınç ve soğuk şartlarında hayatta kalmasını sağlayan protein yapıları, yeni ilaç moleküllerinin geliştirilmesinde ilham kaynağı oluyor.

Bu diyalogda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Bir restoranda iki kişilik ve dört kişilik olmak üzere toplam $36$ masa bulunmaktadır. Bu restorandaki tüm masalar tam kapasite dolu olduğunda toplam sandalye sayısı $112$'dir. Bir akşam bu restorandaki iki kişilik masaların bazılarından birer sandalye, dört kişilik masaların bazılarından ise ikişer sandalye kaldırılmıştır.

Son durumda restorandaki toplam sandalye sayısı $86$'ya düştüğüne göre, hiçbir sandalyesi kaldırılmayan masa sayısı en fazla kaç olabilir?

Pozitif tam sayılar kümesi üzerinde $\otimes$ ve $\oplus$ işlemleri aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:

Buna göre,

Bir kitap fuarında Orhan, Pelin, Rıza, Sibel ve Turgut adlı yazarlar; roman, şiir ve deneme türlerindeki yeni kitaplarını A veya B yayınevlerinden birinde bastırmışlardır. Yazarların kitap türleri ve çalıştıkları yayınevleri ile ilgili şunlar bilinmektedir:

* Her yazar sadece bir kitap bastırmıştır ve bu kitap sadece bir yayınevi tarafından basılmıştır.
* Her kitap türünden en az $1$ kitap basılmıştır.
* A Yayınevi toplam $2$, B Yayınevi toplam $3$ yazarın kitabını basmıştır.
* Roman türündeki kitapların tamamı B Yayınevi tarafından basılmıştır.
* Sibel ve Turgut aynı yayıneviyle çalışmıştır ancak kitaplarının türleri farklıdır.
* Orhan, B Yayınevi'nden şiir türünde bir kitap çıkarmıştır.
* Rıza'nın kitabı deneme türündedir.

* Pelin ve Turgut'un kitapları aynı türdedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir lojistik firması $K, L, M, N, P, R$ ve $S$ harfleriyle kodlanmış yedi adet gönderiyi "Hava Kargo" ve "Kara Kargo" merkezlerine yönlendirecektir. Gönderilerin merkezlere dağılımıyla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Her bir gönderi yalnızca bir kargo merkezine gönderilmiştir.
* Hava Kargo merkezine en az üç gönderi sevk edilmiştir.
* $K$ ve $L$ gönderileri farklı kargo merkezlerine gönderilmiştir.
* $M$ ve $N$ gönderileri aynı kargo merkezine gönderilmiştir.
* $P$ gönderisi Kara Kargo merkezine gönderilmiştir.
* $R$ ve $S$ gönderilerinden en az biri Hava Kargo merkezine gönderilmiştir.
* $K$ ve $R$ gönderileri aynı kargo merkezine gönderilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Aşağıda, sayıların belirli bir mantıksal kurala göre yerleştirildiği bir sayı ve şekil örüntüsünün ilk üç adımı verilmiştir:

1. Adım:

2
5 3
13

2. Adım:

3
7 4
25

3. Adım:

4
9 5
41

Her adımda üstte, solda, sağda ve altta bulunan sayılar arasında aynı mantıksal kural geçerlidir.

Buna göre, bu örüntünün 6. adımındaki düzeneğin altında bulunan sayı aşağıdakilerden hangisidir?

Kerem, Leyla, Murat ve Nihan’ın katıld��ğı 4 kişilik bir kutu oyununda toplam 6 raunt oynanmıştır. Bu oyunun kuralları ve puanlama sistemi şu şekildedir:

* Her rauntta sadece bir oyuncu galip gelmiş, diğer üç oyuncu mağlup olmuştur.
* Bir rauntta galip gelen oyuncu 3 puan kazanmakta, mağlup olan her bir oyuncu ise 1 puan kaybetmektedir.
* Oyuna başlarken her oyuncunun 10 puanı bulunmaktadır.

6 raunt sonunda Kerem’in 16, Leyla’nın 8 ve Murat’ın 4 puanı olduğu bilindiğine göre; Nihan bu 6 raundun kaçında galip gelmiştir?

Vatandaş bilimi projeleri, akademisyen olmayan gönüllülerin bilimsel araştırma süreçlerine aktif olarak katılmasını sağlar. Amatör astronomların yeni gök cisimleri keşfetmesinden doğaseverlerin göçmen kuşları izlemesine kadar geniş bir yelpazede yürütülen bu çalışmalar, profesyonel araştırmacıların tek başına yıllarını alacak veri toplama süreçlerini inanılmaz derecede hızlandırır. Ancak vatandaş biliminin asıl değeri, akademik dünyadaki bilgi üretim tekelini sarsarak bilimi laboratuvarların dış��na taşımasındadır. Katılımcılar, yalnızca veri sağlayan pasif özneler olmaktan çıkıp dünyayı anlama ve anlamlandırma sürecinin doğrudan ortakları hâline gelirler. Bu durum, bilimsel yöntemin ve düşüncenin toplumun geniş kesimleri tarafından içselleştirilmesini sağlar.

Bu parçada vatandaş bilimiyle ilgili olarak asıl vurgulanmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?