Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası

Musul Sorunu'nun çözüm sürecinde Milletler Cemiyeti Meclisi tarafından kabul edilen ve $5$ Haziran $1926$ tarihli Ankara Antlaşması ile Türkiye-Irak sınırının temelini oluşturan "Brüksel Hattı" uygulaması hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye Cumhuriyeti, Atatürk döneminde "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" ilkesi doğrultusunda dünya barışına katkıda bulunurken aynı zamanda kendi sınır güvenliğini de sağlamaya çalışmıştır. Bu amaçla, $1930$'lu yıllarda İtalya ve Almanya'nın yayılmacı politikalarına karşı Türkiye'nin batı sınırlarını güvence altına almak için $1934$ yılında komşu devletlerle imzaladığı bölgesel savunma paktı aşağıdakilerden hangisidir?

$1936$ yılında Fransa'nın Suriye üzerindeki manda yönetimini sonlandıracağını açıklamasıyla başlayan ve Türk dış politikasında "Sancak Sorunu" olarak literatüre geçen süreçte, Milletler Cemiyeti'nin gözetiminde yapılan seçimler sonucunda $2$ Eylül $1938$ tarihinde "Bağımsız Hatay Cumhuriyeti" ilan edilmiştir. Bu bağımsız devletin ilk ve tek cumhurbaşkanı olarak görev yapan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nden devralınan borçların tasfiyesi sürecinde Türkiye, $1928$ yılında alacaklı devletlerle (başta Fransa) bir ödeme planı hazırlayarak ilk taksitlerini ödemeye başlamıştır. Ancak kısa bir süre sonra ortaya çıkan küresel bir gelişme, Türkiye'nin ödeme dengesini sarsmış ve $1933$ yılında borçların 'kağıt frangı' üzerinden yeniden yapılandırılmasını zorunlu kılmıştır. Türkiye'nin bu süreçte ödemeleri durdurarak Hoover Moratoryumu'ndan yararlanma talebinde bulunmasına yol açan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Türk Devleti, Lozan Barış Antlaşması’nda Osmanlı Devleti'nden kalan borçların ödenmesini belirli şartlar altında kabul etmiştir. Bu süreçte Türkiye, borçların tasfiyesinin teknik bir mesele olduğunu ancak bu ödemeler karşılığında devletin mali bağımsızlığına gölge düşürecek herhangi bir uygulamaya izin verilmeyeceğini vurgulamıştır. Buna göre, Türkiye'nin dış borçlar sorununun çözüm sürecinde egemenlik haklarını korumak adına kesin olarak son verdiği uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nden kalan dış borçların tasfiyesi sürecinde, $1928$ Paris Borçlar Sözleşmesi ile belirlenen ödeme planı $1929$ Dünya Ekonomik Bunalımı'nın yarattığı döviz darboğazı nedeniyle aksamıştır. Türkiye'nin ödemeleri askıya alması ve Fransa ile yaşanan "altın frangı-kağıt frangı" anlaşmazlığı sonucunda $1933$ yılında yeni bir sözleşme imzalanmıştır. Bu sözleşme ile Türkiye'nin borç yükünü hafifleten ve ekonomik egemenliğini pekiştiren temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

$1930$’lu yılların başında İtalya ve Almanya’nın yayılmacı politikalarına karşı Türkiye’nin öncülüğünde kurulan Balkan Antantı ($9$ Şubat $1934$), bölgesel barışı korumayı hedefleyen önemli bir diplomatik adımdır. Ancak antlaşma metnine eklenen protokoller ve üye devletlerin diğer büyük güçlerle olan ikili münasebetleri, ittifakın askeri etkinliğini belirli sınırlar içerisinde tutmuştur. Bu bağlamda, antlaşma sürecinde Yunanistan tarafından ileri sürülen ve 'Yunan Çekincesi' (Yunan İhtirazı) olarak tarihe geçen diplomatik tavır, paktın stratejik derinliğini daraltmıştır.

Yunanistan'ın Balkan Antantı'na yönelik bu çekinceyi koymasındaki temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 21. maddesi, Türkiye'ye "kendisini pek yakın bir harp tehlikesi tehdidi karşısında sayması" durumunda Boğazlar'ın yönetimi ve geçiş rejimi üzerinde olağanüstü yetkiler tanımıştır.

Sözleşmenin bu maddesi uyarınca Türkiye'nin yetkilerini kullanma süreci ve uluslararası denetim mekanizmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Lozan Barış Konferansı'nda çözüme kavuşturulamayan Musul Sorunu, Milletler Cemiyeti'nin müdahalesi ve bölgedeki siyasi gelişmelerin etkisiyle $5$ Haziran $1926$ tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması ile sonuçlanmıştır.

Bu antlaşma ile belirlenen Türkiye-Irak sınırı ve ekonomik hükümlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

$1920$’li yıllarda Türkiye Cumhuriyeti, yabancı okullarda Türkçe, Tarih ve Coğrafya derslerinin Türk öğretmenler tarafından okutulması ve sınıflardaki dini sembollerin kaldırılması yönünde kararlar almıştır. Fransa ve Vatikan'ın bu kararlara karşı diplomatik müdahale girişimlerini ise "Bu konu bizim egemenlik alanımızdadır ve bir iç meseledir." diyerek kesin bir dille reddetmiştir.

Türkiye’nin bu tutumu aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Milletler Cemiyeti’nin sunduğu "Brüksel Hattı" raporuna dayanarak hazırlanan ve $5$ Haziran $1926$ tarihinde Türkiye ile İngiltere arasında imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul Sorunu kesin olarak çözülmüştür. Bu antlaşmanın hükümlerine göre Türkiye, Musul ve Kerkük üzerindeki haklarından vazgeçmesi karşılığında aşağıdaki ekonomik kazanımlardan hangisini elde etmiştir?

İki dünya savaşı arasındaki dönemin ikinci yarısına girilirken Avrupa'da güç dengelerinin sarsılması, Türkiye'yi dış politikada daha aktif bir "ittifaklar siyaseti" izlemeye sevk etmiştir. Bu dönemde Türkiye'nin, Milletler Cemiyeti'ne üyelik için kendi müracaatını yeterli görmeyip uluslararası camia tarafından resmen davet edilmeyi ön koşul olarak sunması dikkat çekicidir.

Buna göre, Türkiye'nin üyelik sürecindeki diplomatik duruşu ve değişen dünya şartlarına göre ittifaklara yönelmesi, sırasıyla aşağıdaki temel ilkelerin hangileriyle doğrudan açıklanabilir?

Atatürk Dönemi Türk dış politikasında "Yabancı Okullar Sorunu" yaşanırken Fransa, Türkiye'ye diplomatik bir nota vererek konuyu uluslararası bir platformda görüşmeyi veya Milletler Cemiyeti'ne taşımayı teklif etmiştir. Türkiye Cumhuriyeti ise bu talebi; "Eğitim ve öğretim işleri bir devletin egemenlik haklarının ayrılmaz bir parçasıdır ve hiçbir yabancı güçle müzakere edilemez." diyerek kesin bir dille reddetmiş, Fransız büyükelçisini bu konuda muhatap dahi kabul etmemiştir.

Türkiye'nin bu meseleyi bir "idare hukuku" (iç hukuk) meselesi olarak tanımlayıp tavizsiz bir tutum sergilemesiyle, aşağıdaki kazanımlardan hangisinin korunmasını "doğrudan" hedeflediği ve bu krizin çözüm biçiminin Türk diplomasisindeki en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

$1930$’lu yıllarda İtalya’nın yayılmacı politikaları ve Almanya’nın mevcut antlaşmaları ihlal ederek silahlanmaya başlaması, Avrupa’daki güç dengelerini sarsmıştır. Türkiye, bu istikrarsız ortamda Boğazların güvenliğini sağlamak amacıyla diplomatik bir atak başlatmış ve $1936$ yılında Montrö Boğazlar Sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmede yer alan aşağıdaki hükümlerden hangisi, Boğazlar üzerinde Lozan Antlaşması ile kurulan "sınırlı egemenlik" statüsünün sona ererek yerini "tam egemenliğe" bıraktığının en temel kanıtıdır?

Cemiyet-i Akvam'a (Milletler Cemiyeti) 18 Temmuz $1932$ tarihinde üye olan Türkiye'nin bu süreci, cemiyetin kuruluş tüzüğündeki standart üyelik prosedürlerinin dışına çıkılarak gerçekleştirilmiştir. Bu durum, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası kamuoyunda kazandığı diplomatik saygınlığın bir sonucu olarak kabul edilir.

Türkiye'nin Milletler Cemiyetine girişindeki bu "istisnai" durum aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

Türkiye Cumhuriyeti, $1924$ ve $1925$ yıllarında yabancı okullara yönelik yeni düzenlemeler getirdiğinde, Fransa ve Papalık makamları bu kurumların statüsünü görüşmek üzere resmî temsilciler göndermek istemiş; ancak Ankara hükümeti bu talepleri kesin bir dille geri çevirmiştir. Türkiye'nin, bu devletleri ve kurumları diplomatik bir muhatap olarak kabul etmemesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi dış politikasında; 9 Şubat 1934 tarihinde Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında Atina'da imzalanan ve Türkiye'nin batı sınırlarının güvenliğini sağlamayı amaçlayan bölgesel iş birliği paktı aşağıdakilerden hangisidir?

$1924$ yılında çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve $1925$ yılında yayımlanan yabancı okullar genelgesi ile Türkiye, bu okulların Türk müfettişlerince denetlenmesi ve kültürel derslerin Türk öğretmenler tarafından okutulması esasını getirmiştir. Bu kararlara itiraz eden Fransa ve Papalık makamlarının konuyu diplomatik bir görüşme masasına taşıma taleplerine Türkiye, "Bu konu bizim bir iç meselemizdir, hiçbir yabancı devletle pazarlık konusu yapılamaz." diyerek sert bir karşılık vermiştir. Türkiye'nin bu tutumuyla korumayı hedeflediği temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk dönemi Türk dış politikası; $1923-1932$ ve $1932-1939$ olmak üzere iki ana döneme ayrılmaktadır. Birinci dönemde Lozan Antlaşması'ndan kalan pürüzlerin giderilmesi hedeflenirken; ikinci dönemde yükselen savaş tehdidine karşı bölgesel ve uluslararası güvenlik paktlarına önem verilmiştir. Bu süreçte devletler arası ilişkilerde "eşitlik" ve "karşılıklılık" esaslarını ifade eden mütekabiliyet ilkesinden taviz verilmemiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1923-1932$ yılları arasında mütekabiliyet ilkesi doğrultusunda şekillenen bir gelişmedir?

Türkiye Cumhuriyeti, $1928$ Paris Sözleşmesi ile Osmanlı Devleti'nden kalan borçların ödeme takvimini belirlemiş ancak kısa süre sonra dünyada yaşanan mali sarsıntılar nedeniyle bu planı uygulamakta güçlük çekmiştir. Türkiye, bu süreçte alacaklı devletlerin (başta Fransa) baskısını hafifletmek amacıyla uluslararası bir düzenlemeden de yararlanarak borçların yeniden yapılandırılmasını talep etmiş ve $1933$ yılında yeni bir protokol imzalamıştır.

Metinde bahsedilen borç ödeme sürecinin aksamasına yol açan temel gelişme ve Türkiye'nin ödemeleri kolaylaştırmak için yararlandığı uluslararası belge aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?