XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

371 questions

Question 181Question

II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet dönemi siyasi hayatında I˙ttihatveTerakkiİttihat ve Terakki’ye karşı oluşan en kapsamlı muhalefet hareketi olan Hu¨rriyetveI˙tilafFırkasıHürriyet ve İtilaf Fırkası, özellikle PrensSabahaddinPrens Sabahaddin’in etkisiyle iktidardan farklı bir devlet ve toplum vizyonu ortaya koymuştur. Bu vizyon, sadece idari yapıyı değil, ekonomik kalkınmanın yöntemini de kapsamaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Hu¨rriyetveI˙tilafFırkasıHürriyet ve İtilaf Fırkası’nın ekonomik programının temel dayanaklarından biridir?

Show answer & explanation

Answer: Teşebbüs-i şahsi (bireysel girişim) ve dış sermaye desteğine dayalı kalkınma

Answer

Hürriyet ve İtilaf Fırkası, Prens Sabahaddin'in etkisiyle teşebbüs-i şahsi (bireysel girişim) ve yabancı sermaye desteğine dayalı liberal bir ekonomi modelini savunmuştur.
Doğru cevap olan seçenek, Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nın en belirgin özelliği olan liberalizm ve Prens Sabahaddin etkisiyle şekillenen 'bireysel girişim' (teşebbüs-i şahsi) vurgusunu içermektedir. Bu fırka, kalkınmanın devlet eliyle değil, yabancı sermaye ve kişisel girişimlerle olacağına inanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Partinin ideolojik kökenini analiz etme
Hürriyet ve İtilaf Fırkası, bünyesinde Ahrar Fırkası'nın devamı niteliğindeki liberal unsurları barındırır.
Prens Sabahaddin'in 'Adem-i Merkeziyet' ve 'Teşebbüs-i Şahsi' fikirleri bu partinin temelini oluşturur.
2
Ekonomi politikalarını karşılaştırma
İttihat ve Terakki 'Merkeziyetçi ve Milli İktisatçı' iken, Hürriyet ve İtilaf 'Yerinden Yönetimci ve Liberal'dir.
İktidarın korumacı politikalarına karşı muhalefet, dış dünyaya açık ve birey odaklı bir kalkınmayı savunmuştur.
3
Doğru seçeneği belirleme
Teşebbüs-i şahsi kavramı doğrudan Prens Sabahaddin ve Hürriyet ve İtilaf ile eşleşir.
Bu kavram, Osmanlı liberalizminin temel taşıdır.

Key Concept

II. Meşrutiyet Dönemi Siyasi Partilerin Ekonomik Görüş Farklılıkları

Hints

1
Soruda geçen Prens Sabahaddin'in en ünlü iki prensibini hatırlayın.
2
Prens Sabahaddin, İngiliz tarzı bir liberalizm ve bireyci toplum yapısını savunuyordu.
3
'Teşebbüs-i şahsi' terimi, bireyin devletten bağımsız olarak ekonomik girişimlerde bulunmasını ifade eder.

Practice More

İttihat ve Terakki'nin 'Milli İktisat' politikası ile Hürriyet ve İtilaf'ın 'Liberalizm' anlayışını temel kavramlar üzerinden karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

İttihat ve Terakki'nin 'merkeziyetçi' ve 'korumacı' olduğunu bildiğinizde, Hürriyet ve İtilaf'ın bunun tam zıttı olan 'yerinden yönetim' ve 'serbest piyasa' (liberalizm) yanlısı olduğunu çıkarabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 182Question

I.I. Balkan Savaşı sonunda imzalanan Londra Antlaşması ile ortaya çıkan statüko, II.II. Balkan Savaşı'nın patlak vermesiyle temelinden sarsılmıştır. Osmanlı Devleti, bu süreçteki askeri ve diplomatik boşlukları değerlendirerek hem kaybettiği toprakların bir kısmını geri almış hem de bölgede kalan nüfusun geleceğini yeni bir hukuki zemine oturtmuştur.

II.II. Balkan Savaşı süreci ve bu savaşın ardından imzalanan antlaşmalar dikkate alındığında, aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladığı Bükreş Antlaşması'na Osmanlı Devleti'nin de taraf olmasıyla Balkan sınırlarının uluslararası düzeyde kesinleşmesi

Answer

Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladığı Bükreş Antlaşması'na Osmanlı Devleti'nin de taraf olmasıyla Balkan sınırlarının uluslararası düzeyde kesinleşmesi ifadesi yanlıştır; çünkü Osmanlı Devleti bu antlaşmanın tarafı değildir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19131913 Bükreş Antlaşması; Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Romanya arasında imzalanmış bir 'Balkan içi' antlaşmadır. Osmanlı Devleti bu antlaşmaya taraf olmamış, bunun yerine ilgili devletlerle kendi çıkarlarını koruyan ayrı ikili antlaşmalar (İstanbul ve Atina Antlaşmaları) imzalamıştır.

Step-by-Step Solution

1
II.II. Balkan Savaşı'nın çıkış nedenini analiz etme.
Bulgaristan'ın I.I. Balkan Savaşı'nda en büyük payı alması üzerine diğer Balkan devletleri ve sonradan Romanya'nın Bulgaristan'a savaş açtığı belirlenir.
Savaşın taraflarını ve Osmanlı'nın pozisyonunu anlamak için gereklidir.
2
Osmanlı Devleti'nin askeri harekatını değerlendirme.
Bulgaristan'ın batı cephesine odaklanmasıyla Osmanlı'nın Midye-Enez hattını geçerek Edirne ve Kırklareli'yi geri aldığı saptanır.
Toprak kazanımlarının hangi şartlarda gerçekleştiğini doğrulamak içindir.
3
Savaş sonu diplomasisini inceleme.
19131913 Bükreş Antlaşması'nın sadece Balkan devletleri arasında olduğu, Osmanlı'nın ise Bulgaristan (19131913 İstanbul), Yunanistan (19131913 Atina) ve Sırbistan (19141914 İstanbul) ile ayrı ikili antlaşmalar yaptığı belirlenir.
Yanlış olan seçeneği tespit etmek için antlaşma taraflarını netleştirmek gerekir.
4
Azınlık haklarını ve sınırları kontrol etme.
İkili antlaşmalarla Türklerin mülkiyet, din ve eğitim haklarının 'azınlık' statüsünde güvenceye alındığı ve Bulgaristan ile Meriç sınırının çizildiği teyit edilir.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu kanıtlayarak analizi tamamlamak içindir.

Key Concept

II.II. Balkan Savaşı Diplomasisi ve Bükreş Antlaşması'nın Kapsamı

Hints

1
Osmanlı Devleti'nin II.II. Balkan Savaşı sonunda imzaladığı antlaşmaların 'ikili' (bilateral) olup olmadığını düşünün.
2
Balkan devletlerinin toprak paylaşımı için kendi aralarında toplandığı masa ile Osmanlı'nın Edirne'yi onaylattığı masa farklıdır.
3
Bükreş Antlaşması'nda Osmanlı Devleti'nin temsilcisi yoktur; Edirne ve Kırklareli'nin iadesi Bulgaristan ile imzalanan İstanbul Antlaşması ile olmuştur.

Practice More

I.I. ve II.II. Balkan Savaşları sonrasında Batı Trakya ve Ege Adaları'nın statüsündeki farkları incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternative Method

Kronolojik ve taraflar bazlı bir tablo oluşturarak Bükreş (19131913) ile İstanbul/Atina (19131913) antlaşmalarının imzacılarının farklı olduğunu karşılaştırabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 183Question

I.I. Balkan Savaşı'nı sona erdiren 3030 Mayıs 19131913 tarihli Londra Antlaşması'nın hükümleri ve savaşın genel sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu sürecin bir özelliği değildir?

Show answer & explanation

Answer: Romanya'nın Balkan ittifakına katılarak Osmanlı Devleti'ne karşı savaşması

Answer

Romanya'nın Balkan ittifakı içerisinde Osmanlı Devleti'ne karşı savaşması seçeneği yanlıştır çünkü Romanya bu savaşa dahil olmamıştır.
Romanya, I.I. Balkan Savaşı'na katılmamış bir devlettir. Osmanlı Devleti'ne karşı savaşan Balkan ittifakı Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ'dan oluşmaktadır. Romanya ancak II.II. Balkan Savaşı'nda, Bulgaristan'ın fazla toprak almasına tepki göstererek savaşa dahil olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
I.I. Balkan Savaşı'na katılan devletleri belirleyin.
Savaşta Osmanlı Devleti'ne karşı Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ ittifak kurmuştur.
Balkan ittifakının üyelerini bilmek, dışarıda kalan devleti saptamak için temeldir.
2
Londra Antlaşması'nın temel sınır ve statü maddelerini analiz edin.
Midye-Enez hattı sınır kabul edilmiş; Arnavutluk ve Ege Adaları'nın statüsü büyük devletlere bırakılmıştır.
Antlaşmanın içeriği, Osmanlı'nın toprak kayıplarının boyutunu açıklar.
3
Romanya'nın savaşlardaki rolünü kontrol edin.
Romanya, I.I. Balkan Savaşı'nda yer almazken; II.II. Balkan Savaşı'nda Bulgaristan'a karşı savaşa katılmıştır.
İki Balkan savaşı arasındaki en önemli farklardan biri Romanya'nın katılım durumudur.

Key Concept

Balkan Savaşları'nda devletlerin katılım dağılımı ve Londra Antlaşması hükümleri.

Hints

1
I.I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı'ya saldıran dört devletten biri değildir.
2
Bu devlet, ancak Balkan devletlerinin kendi aralarındaki toprak paylaşımı kavgasına (II.II. Balkan Savaşı) sonradan dahil olmuştur.
3
Londra Antlaşması'nda imzası bulunmayan ve Dobruca bölgesini isteyen devleti düşünün.

Practice More

Romanya'nın katıldığı II.II. Balkan Savaşı sonrasında imzalanan Bükreş Antlaşması'nı inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Balkan ittifakı devletlerini 'BÜYÜK' (Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan, Karadağ) şeklinde kodlayarak Romanya'nın bu listede olmadığını hızlıca hatırlayabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 184Question

II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet döneminde İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin 19111911 yılındaki İstanbul (Dersaadet) ara seçimini tek bir oy farkıyla kaybetmesi, cemiyetin meclis içindeki mutlak hakimiyetinin sarsılmasına ve muhalefetin Hürriyet ve İtilaf Fırkası çatısı altında devleşmesine yol açmıştır. Bu siyasi yenilginin ardından İttihatçıların, muhalefetin daha fazla örgütlenmesine fırsat vermeden meclisi feshedip erken seçime gitmek amacıyla Kanun-i Esasi'nin 35.35. maddesi üzerinde yapmak istedikleri düzenlemenin temel siyasi hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Padişahın meclisi feshetme yetkisini zorlaştıran 19091909 düzenlemelerini esneterek yürütmenin yasama üzerindeki tasfiyesini kolaylaştırmak

Answer

Padişahın meclisi feshetme yetkisini zorlaştıran 1909 düzenlemelerini esneterek yürütmenin yasama üzerindeki tasfiyesini kolaylaştırmak
Correct answer correctly identifies that in 1911, the Union and Progress Committee (İTC) sought to amend Article 35 to make it easier for the Sultan (whom they controlled) to dissolve the parliament. This was a tactical move to counteract the rising power of the opposition Hürriyet ve İtilaf Party after the 1911 by-election loss, eventually leading to the 1912 "Election of Clubs" (Sopa Seçimleri).

Step-by-Step Solution

1
1911 yılındaki siyasi tablonun analiz edilmesi
İttihat ve Terakki'nin İstanbul ara seçimini kaybetmesi ve muhalefetin (Hürriyet ve İtilaf) güçlenmesi.
Olayın tarihsel zeminini anlamak için bu siyasi krizin nedenini bilmek gerekir.
2
Kanun-i Esasi'nin 35. maddesinin içeriğinin incelenmesi
35. madde, padişahın meclisi fesih yetkisini düzenler; 1909'da bu yetki oldukça zorlaştırılmıştır.
İttihatçıların neden anayasa değişikliğine ihtiyaç duyduğunu teknik olarak açıklamak gerekir.
3
İttihat ve Terakki'nin stratejisinin değerlendirilmesi
Meclis çoğunluğu tehlikeye giren cemiyet, meclisi feshedip baskın bir seçime gitmek için 1909 kısıtlamalarını kaldırmak istemiştir.
Cemiyetin demokratik yöntemlerden ziyade otoriter ve taktiksel bir hamle yaptığını saptamak için bu adım kritiktir.

Key Concept

1911-1912 Anayasa Krizi ve Madde 35 Değişikliği

Hints

1
İttihat ve Terakki'nin 1911 ara seçimini kaybetmesi onları 'erken seçim' kararı almaya itmiştir.
2
1909 anayasa değişiklikleri padişahın meclisi keyfi olarak kapatmasını engellemişti; İttihatçılar 1912'de bu engeli aşmaya çalışmıştır.

Practice More

1912 Sopa Seçimleri'nin ardından ordunun siyasete müdahalesi olan 'Halas-ı Zabitan' grubunun faaliyetlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 185Question

I.I. Balkan Savaşı’nın yarattığı siyasi kaos ve Edirne’nin Bulgarlara bırakılacağı şayiaları üzerine 2323 Ocak 19131913’te gerçekleştirilen Bâb-ı Âli Baskını, Osmanlı siyasi tarihi açısından köklü değişimlerin habercisi olmuştur. Bu olayın niteliği, aktörleri ve Osmanlı devlet yapısındaki hukuki karşılığı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu darbeyle ilgili yapılabilecek en isabetli değerlendirmedir?

Show answer & explanation

Answer: Mevcut anayasal düzeni (Meşrutiyet) veya padişahı değiştirmeyi hedefleyen bir rejim hareketi değil; doğrudan yürütme organını (hükümeti) silah zoruyla tasfiye ederek iktidarın bir siyasi yapı tarafından tekelleştirildiği bir "hükümet darbesi"dir.

Answer

Bâb-ı Âli Baskını, rejimi veya padişahı değiştirmeyen, sadece hükümeti (yürütmeyi) silah zoruyla değiştiren bir "hükümet darbesi" niteliğindedir.
Bâb-ı Âli Baskını, Osmanlı tarihindeki ilk modern 'hükümet darbesi'dir. Bu eylemde Meşrutiyet rejimi kaldırılmamış, Kanun-ı Esasi yürürlükte kalmış ve Padişah V.V. Mehmet Reşad görevine devam etmiştir. Tek amaç, barış müzakerelerinde Edirne'yi vereceği düşünülen Kâmil Paşa hükümetini devirip yerine İttihat ve Terakki yanlısı Mahmut Şevket Paşa kabinesini kurarak iktidarı ele geçirmektir.

Step-by-Step Solution

1
Olayın nedenini analiz et.
I.I. Balkan Savaşı'ndaki yenilgiler ve Edirne'nin elden çıkacağı endişesi (Londra Notası).
Darbenin meşruiyet zemini askeri başarısızlık üzerine kurulmuştur.
2
Olayın hedefini belirle.
Sadrazam Kâmil Paşa ve hükümeti.
Darbeciler (İttihatçılar) doğrudan hükümet binasını (Bâb-ı Âli) basarak sadrazamı istifaya zorlamıştır.
3
Olayın sonucundaki makam değişikliklerini incele.
Kâmil Paşa yerine Mahmut Şevket Paşa sadrazamlığa getirilmiştir; Padişah V.V. Mehmet Reşad ise görevinde kalmıştır.
Bu durum olayın bir rejim veya padişah değişikliği değil, sadece hükümet değişikliği olduğunu kanıtlar.
4
Teknik sınıflandırmayı yap.
Hükümet Darbesi (Coup d'état).
Anayasal düzen yıkılmamış, yürütme gücü el değiştirmiştir.

Key Concept

Hükümet Darbesi (Coup d'état) vs. Rejim Değişikliği

Hints

1
Olayın hedefinin rejimi mi yoksa hükümeti mi yıkmak olduğunu ayırt etmeye çalışın.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını sonrası kurulan Mahmut Şevket Paşa suikastı ve İttihat Terakki'nin diktatörleşme sürecini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 186Question

19121912-19131913 yılları arasında gerçekleşen I. Balkan Savaşı'nı sona erdiren 3030 Mayıs 19131913 tarihli Londra Antlaşması'nın hükümleri ve savaşın yarattığı siyasi/toplumsal sonuçlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin bu süreçte gerçekleşen durumlardan biri olduğu *söylenemez*?

Show answer & explanation

Answer: Romanya'nın Londra Antlaşması hükümleri doğrultusunda Osmanlı Devleti'nden Silistre ve çevresini tazminat olarak alması

Answer

Romanya'nın Londra Antlaşması hükümleri doğrultusunda Osmanlı Devleti'nden Silistre ve çevresini tazminat olarak alması
Doğru yanıt olan seçenek, tarihsel bir bilgi hatası içermektedir. Romanya, I. Balkan Savaşı'na fiilen katılmamış ve bu savaşı sona erdiren Londra Antlaşması'na imza atmamıştır. Ayrıca Romanya'nın toprak kazancı (Silistre/Dobruca), Osmanlı Devleti'nden değil, II. Balkan Savaşı sonunda Bükreş Antlaşması ile Bulgaristan'dan elde edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
I. Balkan Savaşı'na katılan devletlerin belirlenmesi
Savaş; Sırbistan, Karadağ, Yunanistan ve Bulgaristan ile Osmanlı Devleti arasında geçmiştir. Romanya tarafsız kalmıştır.
Romanya'nın antlaşma tarafı olup olamayacağını tespit etmek için.
2
Londra Antlaşması'nın (19131913) toprak hükümlerinin analizi
Osmanlı'nın sınırı Midye-Enez hattı olmuş; Edirne, Kırklareli, Selanik ve Güney Makedonya kaybedilmiştir.
Kaybedilen bölgelerin ve sınır hattının doğruluğunu teyit etmek için.
3
Tartışmalı bölgelerin (Adalar ve Arnavutluk) statüsünün incelenmesi
Bu bölgelerin geleceği, antlaşma metni uyarınca Büyük Devletlerin (Düvel-i Muazzama) kararına bırakılmıştır.
Hukuki sürecin nasıl ilerlediğini anlamak için.
4
Savaş dönemi iç siyasi gelişmelerinin değerlendirilmesi
Bâb-ı Âli Baskını, savaş sürerken yaşanan bir hükümet darbesidir ve savaşın siyasi sonuçları arasındadır.
Dönemsel kronolojiyi doğrulamak için.

Key Concept

I. ve II. Balkan Savaşları Arasındaki Temel Farklar

Hints

1
I. Balkan Savaşı ile II. Balkan Savaşı'na katılan devletlerin listesini karşılaştırın.

Practice More

II. Balkan Savaşı'nı sona erdiren antlaşmaları (İstanbul, Atina, Bükreş) inceleyerek Balkan devletlerinin kendi aralarındaki toprak paylaşımını araştırın.
Estimated Time:1m 30s
Question 187Question

Osmanlı Devleti, Trablusgarp Savaşı sırasında Derne ve Tobruk'ta yerel halkın direnişiyle İtalyan ilerleyişini durdurmayı başarmış; İtalya'nın savaşı Adalar Denizi'ne (Ege) kaydırarak Rodos ve On İki Ada'yı işgal etmesine rağmen barışa yanaşmamıştır. Ancak Ekim 19121912'de şartları ağır olan Uşi Antlaşması'nı imzalayarak Kuzey Afrika'daki son toprak parçasından vazgeçmek zorunda kalmıştır.

Osmanlı Devleti'ni, askeri başarılarına ve diplomatik direnişine rağmen bu antlaşmayı imzalamaya zorlayan temel stratejik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Balkan devletlerinin ittifak kurarak Osmanlı Devleti'ne karşı savaş başlatması

Answer

Balkan devletlerinin ittifak kurarak Osmanlı Devleti'ne karşı savaş başlatması
Osmanlı Devleti, Trablusgarp'ta yerel direnişle başarılı bir savunma yapmasına rağmen, Balkan devletlerinin (Yunanistan, Bulgaristan, Sırbistan ve Karadağ) ittifak yaparak Osmanlı topraklarına saldırması üzerine iki ateş arasında kalmıştır. Başkentin ve Rumeli topraklarının elden çıkma riski, Osmanlı Devleti'ni Trablusgarp'tan vazgeçerek barış masasına oturmaya (Uşi Antlaşması) zorlayan temel stratejik etkendir.

Step-by-Step Solution

1
Askeri durumun analizi
Gönüllü subayların (Mustafa Kemal, Enver Bey) başarısıyla karada İtalyanlar durduruldu.
Savaşın askeri olarak kaybedilmediğini anlamak için gereklidir.
2
İtalyan stratejisinin değerlendirilmesi
İtalya, savaşı Adalar Denizi'ne taşıyarak Rodos ve On İki Ada'yı işgal etti, Çanakkale'yi abluka altına aldı.
Osmanlı'yı barışa zorlamak için yapılan baskıları tespit etmek için gereklidir.
3
Kırılma noktasının tespiti
Ekim 19121912'de Karadağ'ın saldırısıyla başlayan I. Balkan Savaşı, Osmanlı'nın başkent güvenliğini tehlikeye attı.
Uşi Antlaşması'nın neden aceleyle ve ağır şartlarla imzalandığını açıklar.

Key Concept

Trablusgarp Savaşı'nın sona erme nedeni: Balkan Savaşları'nın başlaması

Hints

1
Trablusgarp Savaşı devam ederken Osmanlı Devleti'nin Batı sınırlarında çok daha büyük bir tehdit ortaya çıkmıştır.
2
Osmanlı Devleti, başkenti ve Avrupa'daki topraklarını korumak için Kuzey Afrika'daki savunmasını sonlandırmak zorunda kalmıştır.
3
19121912 yılındaki 'iki ateş arasında kalma' durumunu ve Uşi ile başlayan I. Balkan Savaşı arasındaki bağlantıyı düşünün.

Practice More

Uşi Antlaşması'nın dini hükümlerinin (Halifelik bağı) ileride hangi antlaşmada (Örn: Küçük Kaynarca) benzer şekilde kullanıldığını karşılaştırın.
Estimated Time:2m 0s
Question 188Question

II. Balkan Savaşı sırasında Balkan devletlerinin kendi aralarındaki toprak paylaşımı mücadelesinden yararlanan Osmanlı Devleti, aşağıdaki şehirlerden hangisini Bulgaristan'dan geri almayı başarmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Edirne

Answer

Osmanlı Devleti'nin II. Balkan Savaşı sürecinde geri almayı başardığı stratejik merkez Edirne'dir.
I. Balkan Savaşı sonunda imzalanan Londra Antlaşması ile Midye-Enez hattının batısına çekilen Osmanlı Devleti, Edirne ve Kırklareli'yi kaybetmişti. II. Balkan Savaşı'nda Bulgaristan'ın diğer Balkan devletleriyle savaşmasından yararlanan Osmanlı, askeri bir harekatla Edirne'yi geri almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Savaşın taraflarını ve Osmanlı'nın konumunu değerlendir.
Balkan devletleri (Sırbistan, Yunanistan, Karadağ ve Romanya) Bulgaristan'a karşı savaşa başlamıştır.
Osmanlı Devleti'nin bu kaotik ortamdan yararlanarak kaybettiği toprakları geri alma fırsatı doğmuştur.
2
Askeri harekatın sonucunu belirle.
Osmanlı ordusu Meriç Nehri'ne kadar ilerleyerek Edirne ve Kırklareli'yi kurtarmıştır.
Londra Antlaşması ile çizilen Midye-Enez hattı aşılarak eski başkent geri alınmıştır.

Key Concept

II. Balkan Savaşı'nda Osmanlı Kazanımları

Hints

1
Geri alınan bu şehir, Osmanlı Devleti'nin İstanbul'dan önceki son başkentidir ve Enver Paşa bu başarısından dolayı 'Fatih' unvanıyla anılır.

Practice More

Bu zaferin ardından Bulgaristan ile imzalanan 1913 İstanbul Antlaşması'nın sınır hükümlerini ve Meriç Nehri'nin önemini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 189Question

Osmanlı Devleti'nde I.I. Balkan Savaşı devam ederken yaşanan askeri başarısızlıkları ve Edirne'nin Bulgarlara teslim edileceği iddialarını gerekçe gösteren İttihat ve Terakki Cemiyeti mensuplarının, hükümet merkezini basarak Kamil Paşa kabinesini istifaya zorlamasıyla sonuçlanan siyasi gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bâb-ı Âli Baskını

Answer

Bâb-ı Âli Baskını
Bâb-ı Âli Baskını, 2323 Ocak 19131913 tarihinde İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından I.I. Balkan Savaşı'ndaki başarısızlıklar bahane edilerek gerçekleştirilen ve Kamil Paşa hükümetinin devrilip yerine Mahmut Şevket Paşa'nın getirildiği askeri müdahaledir. Bu olay, Türk demokrasi tarihindeki ilk hükümet darbesi olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Olayın zaman dilimini ve bağlamını belirleme
I.I. Balkan Savaşı sırasında, 2323 Ocak 19131913 tarihinde gerçekleşmiştir.
Soruda belirtilen askeri başarısızlıklar ve Edirne meselesi bu tarihe işaret eder.
2
Olayın faillerini ve yöntemini analiz etme
İttihat ve Terakki Cemiyeti üyeleri (Enver Paşa ve arkadaşları) hükümet binasını (Bâb-ı Âli) basmıştır.
Hükümet binasına yapılan silahlı baskın darbenin yöntemini belirler.
3
Siyasi sonucu belirleme
Hürriyet ve İtilaf Fırkası'na yakın Kamil Paşa istifa ettirilmiş, yerine Mahmut Şevket Paşa sadrazam olmuştur.
Darbeler hükümet değişikliğiyle sonuçlanır ve İttihat Terakki'nin mutlak iktidarını başlatır.

Key Concept

Bâb-ı Âli Baskını, Osmanlı/Türk siyasi tarihinde askeri güç kullanılarak gerçekleştirilen ilk hükümet darbesidir.

Hints

1
Olay, 19131913 yılında Balkan Savaşları'nın devam ettiği sırada yaşanmıştır.
2
İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin 'Edirne elden gidiyor' sloganıyla başlattığı bir eylemdir.
3
Hükümet binasının basılmasıyla sonuçlanan bu olayda Kamil Paşa istifa ettirilmiş, yerine Mahmut Şevket Paşa getirilmiştir.

Practice More

İttihat ve Terakki'nin bu darbeden sonraki tek parti yönetimi (üç paşalar dönemi) ve II.II. Balkan Savaşı'ndaki rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 190Question

Osmanlı siyasi tarihinde askeri unsurların sivil otoriteye doğrudan müdahale ederek kabineyi zorla değiştirmesi geleneğinin ilk somut örneği kabul edilen Bâb-ı Âli Baskını'nın mahiyeti hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Anayasal sistemde köklü bir rejim değişikliği yaratmamasına rağmen, yürütme organının parlamento denetimi dışında silah zoruyla el değiştirmesi sonucunu doğurmuştur.

Answer

Bâb-ı Âli Baskını, rejim değişikliği içermeyen ancak yürütme organının silah zoruyla değiştirildiği bir hükümet darbesidir.
Bâb-ı Âli Baskını, anayasal bir düzen değişikliği (rejim değişikliği) hedeflememiş, sadece mevcut hükümetin silah zoruyla istifaya zorlanıp yerine yeni bir kabinenin (Mahmut Şevket Paşa) getirilmesini sağlamıştır. Bu yönüyle parlamenter teamülleri yıkan ilk hükümet darbesidir.

Step-by-Step Solution

1
Olayın tarihsel bağlamını analiz etmek.
2323 Ocak 19131913 tarihinde I.I. Balkan Savaşı yenilgileri sürerken gerçekleşmiştir.
Olayın nedenini anlamak için savaş sürecindeki otorite boşluğunu görmek gerekir.
2
Olayın aktörlerini ve hedefini belirlemek.
Enver Bey önderliğindeki İttihatçılar, Kâmil Paşa hükümetini hedef almıştır.
Hangi grubun hangi hükümete karşı eylemde bulunduğunu saptamak gerekir.
3
Olayın siyasi mahiyetini (rejim vs. hükümet) değerlendirmek.
Padişah veya Anayasa (Kanun-i Esasi) değişmemiş, sadece kabine el değiştirmiştir.
Bu durumun bir 'rejim değişikliği' değil, 'hükümet darbesi' olduğunu ayırt etmek gerekir.
4
Olayın Osmanlı tarihindeki özgün yerini saptamak.
Modern anlamda ilk 'hükümet darbesi' olarak tarihe geçmiştir.
Baskının Türk siyasal hayatındaki ilk olma özelliğini vurgulamak gerekir.

Key Concept

Hükümet Darbesi ve Rejim Değişikliği Ayrımı

Hints

1
Olayın bir 'hükümet darbesi' mi yoksa 'rejim değişikliği' mi olduğunu düşünün.
2
Baskın sonucunda Kâmil Paşa'nın yerine Mahmut Şevket Paşa'nın geldiğini hatırlayın; bu sadece bir kabine değişimidir.
3
Bu baskınla İttihat ve Terakki, meclis denetimini baypas ederek yönetimi silah zoruyla ele geçirmiştir.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını ile 3131 Mart Vakası'nı karşılaştırarak hangisinin rejim değişikliği, hangisinin hükümet değişikliği hedeflediğini analiz edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 191Question

I.I. Balkan Savaşı sonunda Osmanlı Devleti ile Balkan devletleri arasında imzalanan Londra Antlaşması'na (3030 Mayıs 19131913) göre, Osmanlı Devleti'nin batı sınırı aşağıdakilerden hangisi olarak belirlenmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Midye-Enez Hattı

Answer

Londra Antlaşması'na göre Osmanlı Devleti'nin batı sınırı Midye-Enez Hattı olarak kabul edilmiştir.
Londra Antlaşması'nın en temel maddelerinden biri, Osmanlı Devleti'nin batı sınırının Karadeniz kıyısındaki Midye ile Ege Denizi kıyısındaki Enez arasında çekilen bir hat olarak belirlenmesidir. Bu durum Osmanlı'nın Balkanlar'daki topraklarının yaklaşık %90\%90'ını kaybetmesi anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
I.I. Balkan Savaşı'nın taraflarını ve sonucunu hatırla.
Osmanlı Devleti; Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ'dan oluşan Balkan İttifakı'na karşı savaşı kaybetmiştir.
Savaşın sonucunda toprak paylaşımı için bir antlaşma gerekmektedir.
2
19131913 Londra Antlaşması'nın sınır maddesini analiz et.
Antlaşma ile Osmanlı Devleti'nin batı sınırı Midye-Enez hattı olarak çizilmiştir.
Bu hat, Osmanlı'nın Avrupa'daki varlığının İstanbul ve çevresiyle sınırlanmasına neden olmuştur.
3
Kaybedilen bölgeleri ve sonucun önemini belirle.
Edirne, Kırklareli, Dedeağaç ve tüm Doğu Trakya Bulgaristan'a bırakılmıştır.
Midye-Enez hattının batısında kalan tüm bu şehirler Osmanlı hakimiyetinden çıkmıştır.

Key Concept

Londra Antlaşması ve Midye-Enez Hattı

Hints

1
I.I. Balkan Savaşı sonunda Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki sınırları oldukça daralmış ve Edirne dahi kaybedilmiştir.
2
Bu sınır hattı, Karadeniz'deki bir kasaba ile Ege kıyısındaki bir kasabanın isimleriyle anılır.
3
Sınırın adı 'M' harfiyle başlayan bir Karadeniz kasabası ve 'E' harfiyle başlayan bir Ege kasabasının birleşimidir.

Practice More

Bu savaştan sonra Edirne'nin nasıl geri alındığını öğrenmek için II. Balkan Savaşı sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 192Question

I.BalkanSavas\cıI. Balkan Savaşı sonunda imzalanan Londra Antlaşması ile Midye-Enez hattının batısındaki topraklarını kaybeden Osmanlı Devleti, II.BalkanSavas\cıII. Balkan Savaşı sırasında ortaya çıkan kargaşa ortamından yararlanarak kaybettiği bazı yerleri geri almıştır.

Osmanlı Devleti'nin bu süreçte geri kazandığı Edirne ve Kırklareli'nin statüsü aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile kesinleşmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 19131913 İstanbul Antlaşması

Answer

19131913 İstanbul Antlaşması
19131913 İstanbul Antlaşması, II.BalkanSavas\cıII. Balkan Savaşı sonunda Bulgaristan ile imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Edirne, Kırklareli ve Dimetoka Osmanlı Devleti'nde kalmış; Meriç Nehri ise iki devlet arasında sınır kabul edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
II.BalkanSavas\cıII. Balkan Savaşı'nın sebebini ve Osmanlı'nın hamlesini analiz etme
Balkan devletleri kendi aralarında çatışırken Osmanlı Devleti Midye-Enez hattını geçerek Edirne'yi geri almıştır.
Savaşın seyrini ve kazanımları belirlemek için gereklidir.
2
Kazanılan toprakların hangi devletten ve hangi belgeyle alındığını belirleme
Edirne, Bulgaristan'dan geri alınmış ve bu durum Bulgaristan ile imzalanan antlaşma ile resmileşmiştir.
Diplomatik sonucun hangi antlaşma olduğunu saptamak için gereklidir.
3
Antlaşmaların tarihlerini ve taraflarını karşılaştırma
Bulgaristan ile 2929 Eylül 19131913 tarihinde İstanbul Antlaşması imzalanmıştır.
Diğer benzer isimli antlaşmalarla karıştırmamak için tarih ve taraf kontrolü yapılır.

Key Concept

II. Balkan Savaşı Sonrası Diplomatik Gelişmeler

Hints

1
Geri alınan toprakların hangi devletin sınırları içinde kaldığını ve o devletle hangi antlaşmanın yapıldığını düşünün.

Practice More

II. Balkan Savaşı sonrası imzalanan diğer antlaşmaların (Atina ve Sırbistan ile yapılan İstanbul) hangi temel farka sahip olduğunu inceleyin.
Estimated Time:45s
Question 193Question

13 Nisan 1909'da (31 Mart 1325) İstanbul'da başlayan isyanın, Türk demokrasi ve siyasi tarihinde 'rejim karşıtı ilk büyük kalkışma' olarak kabul edilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kanun-i Esasi ile güvence altına alınan anayasal ve parlamenter düzenin hedef alınması

Answer

İsyanın temel gerekçesi, Kanun-i Esasi ile belirlenen anayasal ve parlamenter sistemin (Meşrutiyet rejimi) tamamen ortadan kaldırılmak istenmesidir.
Türk siyasi tarihinde rejim değişikliğini (mevcut anayasal düzeni yıkıp eski monarşik düzene dönmeyi) hedefleyen ilk kapsamlı halk ve asker hareketi 31 Mart Vakası'dır. Bu nedenle, Kanun-i Esasi ve parlamenter düzenin hedef alınması bu nitelemenin temel dayanağıdır.

Step-by-Step Solution

1
Olayın tarihsel bağlamını belirle.
İsyan, II. Meşrutiyet'in ilanından kısa bir süre sonra 1909 yılında (Rumi takvimle 31 Mart 1325) çıkmıştır.
Zaman dilimi, isyanın hangi düzene tepki olarak doğduğunu anlamayı sağlar.
2
İsyanın sloganlarını ve taleplerini analiz et.
İsyancılar 'Şeriat isteriz' sloganıyla Meşrutiyet'i ve anayasal düzeni hedef almışlardır.
Talepler, isyanın şahsi mi yoksa sistemsel mi olduğunu ayırt etmemizi sağlar.
3
Bastırılma sürecini ve sonucunu incele.
İsyan, Selanik'ten gelen ve 'rejimi koruma' misyonu taşıyan Hareket Ordusu tarafından bastırılmıştır.
Ordunun müdahale amacı, karşı karşıya kalınan tehlikenin bir rejim tehlikesi olduğunu teyit eder.
4
Siyasi tarihteki yerini tespit et.
Osmanlı tarihinde ilk kez bir isyan, padişahı değiştirmekten ziyade meclis ve anayasa ile kurulan rejimi yıkmayı amaçlamıştır.
Bu durum, olayı 'rejim karşıtı ilk isyan' kategorisine sokar.

Key Concept

31 Mart Vakası'nın Rejim Karşıtı Niteliği

Hints

1
Geleneksel Yeniçeri isyanları padişahı veya sadrazamı değiştirmeyi amaçlarken, bu isyanın hedefinde parlamenter sistem (Meclis-i Mebusan) vardı.

Practice More

İsyanın bastırılmasından sonra 1909 yılında Kanun-i Esasi'de yapılan demokratik değişiklikleri incelemek, rejimin nasıl korunduğunu anlamanıza yardımcı olur.
Estimated Time:1m 15s
Question 194Question

Osmanlı Devleti'nde I.I. Balkan Savaşı sırasında yaşanan askeri başarısızlıklar ve Edirne'nin elden çıkacağı endişesi üzerine 2323 Ocak 19131913 tarihinde gerçekleştirilen Bâb-ı Âli Baskını ile görevinden istifa ettirilen sadrazam ve yerine getirilen devlet adamı aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Kamil Paşa - Mahmut Şevket Paşa

Answer

Bâb-ı Âli Baskını sonucunda Kamil Paşa hükümeti istifaya zorlanmış, yerine Mahmut Şevket Paşa sadrazamlığa getirilmiştir.
Bâb-ı Âli Baskını, Osmanlı tarihinde bir hükümet darbesi niteliğindedir. I. Balkan Savaşı yenilgileri üzerine İttihat ve Terakki Cemiyeti, Edirne'nin teslim edileceği propagandasını yaparak Kamil Paşa'yı istifaya zorlamış ve yerine Mahmut Şevket Paşa'nın sadrazamlığa getirilmesini sağlamıştır. Bu olayla İttihat ve Terakki, Osmanlı siyasetinde rakipsiz güç haline gelmeye başlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Baskının gerçekleştiği tarihsel ortamı analiz etme
I.I. Balkan Savaşı'nda alınan yenilgiler ve Londra Konferansı'nda Edirne'nin Bulgarlara bırakılacağı haberi halkta ve orduda tepki yaratmıştır.
Baskının temel meşruiyet zemini Edirne'nin savunulmasıdır.
2
Görevdeki hükümeti tespit etme
Baskın anında sadrazamlık makamında Kamil Paşa bulunmaktadır.
İttihatçılar, Kamil Paşa'yı Edirne'yi teslim etmekle suçlamışlardır.
3
Baskın sonucunda kurulan yeni kabineyi belirleme
Enver Bey ve arkadaşlarının Bâb-ı Âli'yi basmasıyla Kamil Paşa istifa etmiş, padişahın onayıyla Mahmut Şevket Paşa sadrazam olmuştur.
İttihat ve Terakki bu yolla iktidarı fiilen ele geçirmiştir.

Key Concept

Bâb-ı Âli Baskını'nın siyasi sonuçları ve hükümet değişikliği

Hints

1
Baskın sırasında görevden alınan sadrazam, İttihatçıların rakibi olan Hürriyet ve İtilaf yanlısı bir devlet adamıdır.
2
Yeni gelen sadrazam ise orduda büyük saygınlığı olan ve 31 Mart Vakası'nı bastıran Hareket Ordusu'nun da komutanlığını yapmış bir generaldir.
3
İstifa eden kişi 'Kamil Paşa', onun yerine gelen isim ise suikasta uğrayana kadar görev yapacak olan 'Mahmut Şevket Paşa'dır.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını ile iktidarı ele geçiren İttihat ve Terakki'nin, II. Balkan Savaşı'nda Edirne'yi geri alma başarısını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 195Question

19121912-19131913 yılları arasında gerçekleşen I. Balkan Savaşı'nın gidişatı ve bu savaşı sona erdiren Londra Antlaşması'nın sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu süreçte yaşanan gelişmelerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Romanya'nın ittifak grubuna dahil olarak Osmanlı Devleti'ne karşı savaşa girmesi

Answer

Romanya'nın I. Balkan Savaşı'na katıldığına dair bilgi yanlıştır; Romanya yalnızca II. Balkan Savaşı'na katılmıştır.
I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı Devleti'ne karşı Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ savaşmıştır. Romanya ise bu savaşta yer almamış, ancak II. Balkan Savaşı'na Bulgaristan'dan toprak almak amacıyla katılmıştır. Bu nedenle Romanya'nın I. Balkan Savaşı'na dahil olması tarihsel bir hatadır.

Step-by-Step Solution

1
I. Balkan Savaşı'na katılan devletleri belirle.
Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ Osmanlı'ya karşı savaşmıştır.
Savaşa katılan tarafları ayırt etmek temel bilgidir.
2
Londra Antlaşması'nın (1913) sınır ve ada hükümlerini kontrol et.
Midye-Enez hattı sınır olmuş, adalar büyük devletlere bırakılmıştır.
Antlaşmanın toprak kayıplarını ve sınır değişikliklerini doğrulamak gerekir.
3
Savaş sırasında yaşanan siyasi olayları analiz et.
Bâb-ı Âli Baskını ve Arnavutluk'un bağımsızlığı bu dönemin önemli olaylarıdır.
Savaşın sadece askeri değil, siyasi sonuçlarını da değerlendirmek gerekir.

Key Concept

I. Balkan Savaşı'nın katılımcıları ve sonuçları

Hints

1
Balkan devletlerinden hangisinin sadece toprak paylaşımındaki adaletsizlik nedeniyle sonradan devreye girdiğini hatırla.

Practice More

II. Balkan Savaşı'nın çıkış sebebini ve Londra Antlaşması ile kaybedilip daha sonra geri alınan toprakları inceleyebilirsin.
Estimated Time:45s
Question 196Question

Osmanlı Devleti’nin I.I. Balkan Savaşı’nda aldığı ağır yenilgiler ve Edirne’nin düşman eline geçeceği endişesinin yarattığı siyasi kriz ortamında gerçekleşen Bâb-ı Âli Baskını'nın temel niteliği ve sonucuyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Siyasi tarihteki ilk hükümet darbesi niteliğinde olup Sadrazam Kâmil Paşa’nın yerine Mahmut Şevket Paşa’nın getirilmesini sağlamıştır.

Answer

Bâb-ı Âli Baskını, Türk siyasi tarihindeki ilk hükümet darbesidir ve Kâmil Paşa hükümetinin yerine Mahmut Şevket Paşa'nın gelmesiyle sonuçlanmıştır.
Bâb-ı Âli Baskını, Osmanlı siyasi tarihinde yürütme organının (hükümetin) askeri güç kullanılarak zorla değiştirildiği ilk örnektir. Bu olayda meşrutiyet rejimi veya padişah değişmemiş, sadece Kâmil Paşa hükümeti düşürülerek yerine Mahmut Şevket Paşa getirilmiştir. Bu durum olayın bir 'hükümet darbesi' olduğunu kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Olayın bağlamını belirle
I.I. Balkan Savaşı sırasında Edirne'nin kaybedileceği söylentileri siyasi bir krize yol açmıştır.
Baskının toplumsal ve askeri meşruiyet zeminini anlamak için gereklidir.
2
Olayın niteliğini analiz et
Bu bir 'rejim değişikliği' değil, 'hükümet darbesi'dir.
Osmanlı'daki diğer askeri müdahalelerle (örneğin 31 Mart Vakası) farkını ortaya koyar.
3
Aktörleri ve sonucu teşhis et
İttihatçılar (Enver Bey), Sadrazam Kâmil Paşa'yı istifa ettirmiş ve yerine Mahmut Şevket Paşa gelmiştir.
Yürütme gücündeki el değişimini kesinleştirir.

Key Concept

Hükümet Darbesi (Coup d'état) vs Rejim Değişikliği

Hints

1
Bu olayın temel amacının rejimi veya padişahı değil, savaşın yönetiminden sorumlu olan hükümet kabinesini değiştirmek olduğunu düşünün.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını'nın ardından İttihat ve Terakki'nin yönetimde kurduğu tek parti egemenliği ve bu sürecin II. Balkan Savaşı üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 197Question

Enver Bey ve beraberindeki bir grup İttihatçı subayın, 2323 Ocak 19131913 tarihinde hükümet binasını basarak Sadrazam Kâmil Paşa’yı silah zoruyla istifaya zorlamasıyla başlayan süreç, Osmanlı siyasi tarihinde aşağıdaki sonuçlardan hangisini doğrudan beraberinde getirmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Mahmut Şevket Paşa başkanlığında yeni bir kabinenin kurulması

Answer

Mahmut Şevket Paşa başkanlığında yeni bir kabinenin kurulması
Bâb-ı Âli Baskını sonucunda, İttihat ve Terakki Cemiyeti yönetime el koyarak mevcut Kâmil Paşa hükümetini düşürmüş ve yerine kendi destekledikleri Mahmut Şevket Paşa'yı sadrazamlığa getirmiştir. Bu olay, Osmanlı Devleti'nde hükümetin meclis dışı bir müdahaleyle değiştiği ilk örnektir.

Step-by-Step Solution

1
Olayın niteliğini analiz etme
Bâb-ı Âli Baskını'nın bir rejim değişikliği değil, bir 'hükümet darbesi' (kabine değişikliği) olduğu belirlenir.
Olayda padişah veya anayasal düzen hedef alınmamış, doğrudan icra heyeti (hükümet) değiştirilmiştir.
2
Aktörleri ve sonuçları eşleştirme
Kâmil Paşa'nın istifası ve Mahmut Şevket Paşa'nın gelişi doğrulanır.
İttihat ve Terakki, Balkan Savaşı'ndaki başarısızlığı gerekçe göstererek yönetimi tamamen ele geçirmek istemiştir.

Key Concept

Bâb-ı Âli Baskını, Türk siyasi tarihinde hükümeti istifaya zorlayarak yapılan ilk modern darbe niteliğindedir.

Hints

1
Bâb-ı Âli Baskını'nın bir 'hükümet darbesi' olduğunu unutmayın.
2
Olayın temel sonucu sadrazamın değişmesi ve yönetimin İttihat ve Terakki'nin eline geçmesidir.
3
İstifa ettirilen Kâmil Paşa'nın yerine kimin getirildiğini hatırlamaya çalışın.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını'nın I. Balkan Savaşı ile II. Balkan Savaşı arasındaki siyasi geçişte nasıl bir rol oynadığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 198Question

II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet Dönemi'nde I˙ttihatveTerakkiİttihat ve Terakki Cemiyeti'nin merkeziyetçi politikalarına karşı bir muhalefet hareketi olarak doğan; devlet yönetiminde yerinden yönetimi (ademimerkeziyetc\cilikadem-i merkeziyetçilik) ve ekonomik hayatta bireysel girişimi (tes\cebbu¨sis\cahsiteşebbüs-i şahsi) savunan ilk siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Osmanlı Ahrar Fırkası

Answer

Osmanlı Ahrar Fırkası, II. Meşrutiyet döneminde kurulan ilk muhalefet partisi olup liberal ekonomi ve yerinden yönetim fikirlerini savunmuştur.
Osmanlı Ahrar Fırkası, 1414 Eylül 19081908 tarihinde kurulmuş ve Osmanlı siyasi tarihindeki ilk muhalefet partisi olma unvanını almıştır. Prens Sabahattin'in etkisiyle programına aldığı "adem-i merkeziyetçilik" (yerinden yönetim) ve "teşebbüs-i şahsi" (bireysel girişim) ilkeleriyle İttihat ve Terakki'nin merkeziyetçi tutumuna karşı durmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin siyasi yapısını analiz etme
II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet (19081908) ilanıyla Osmanlı'da çok partili hayat başlamıştır.
Soru, bu dönemin ilk muhalefet hareketini sormaktadır.
2
Anahtar kavramları eşleştirme
"Adem-i merkeziyetçilik" ve "teşebbüs-i şahsi" kavramları Prens Sabahattin'e aittir.
Bu fikirler, Osmanlı Ahrar Fırkası'nın programının temelini oluşturur.
3
Kronolojik ve ideolojik ayrım yapma
Osmanlı Ahrar Fırkası 19081908 yılında kurulmuş ilk muhalefet partisidir.
Diğer muhalefet partileri (Hürriyet ve İtilaf, Ahali vb.) daha sonraki yıllarda kurulmuştur.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nde ilk muhalefet partisi ve liberalizm düşüncesi

Hints

1
Bu fırka, Osmanlı siyasi tarihindeki ilk muhalefet partisi olma özelliğine sahiptir.
2
Partinin fikir babası, Prens Sabahattin'dir.
3
İttihat ve Terakki'nin 'merkeziyetçi' görüşünün tam zıttı olan 'yerinden yönetim' anlayışını savunmuşlardır.

Practice More

Prens Sabahattin'in 'Teşebbüs-i Şahsi ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti' ile bu fırka arasındaki bağı araştırınız.
Estimated Time:45s
Question 199Question

Trablusgarp Savaşı sırasında Osmanlı Devleti'nin bölgeye resmi bir ordu gönderememesi üzerine, aralarında Mustafa Kemal ve Enver Paşa'nın da bulunduğu bir grup gönüllü subay bölgeye gizlice gitmiştir. Bu subaylardan Mustafa Kemal, Trablusgarp'a geçebilmek için aşağıdaki takma adlardan hangisini kullanmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Gazeteci Şerif

Answer

Mustafa Kemal, Trablusgarp Savaşı'na katılmak için Mısır üzerinden geçerken 'Gazeteci Şerif' takma adını kullanmıştır.
Mustafa Kemal, Trablusgarp Savaşı'na katılarak yerel halkı İtalyanlara karşı örgütlemek için bölgeye gizlice gitmiş ve bu süreçte kendisini 'Gazeteci Şerif' olarak tanıtmıştır. Bu, onun halkı teşkilatlandırma yeteneğini ve vatanseverliğini gösteren önemli bir olaydır.

Step-by-Step Solution

1
Savaşın koşullarını değerlendirme
Osmanlı Devleti'nin donanmasının yetersiz olması ve Mısır'ın İngiliz işgalinde olması nedeniyle karadan ordu gönderilemediği belirlenir.
Bölgeye ancak gönüllü subayların gizli yollarla sızabileceği gerçeği ortaya çıkar.
2
Subayların kimliklerini belirleme
Mustafa Kemal'in 'Şerif Bey', Enver Paşa'nın ise 'Kuyumcu Hamdi' kimliğiyle bölgeye gittiği bilgisi hatırlanır.
Soruda doğrudan Mustafa Kemal'in kullandığı kimlik sorulmaktadır.

Key Concept

Gönüllü Subayların Rolü ve Gizli Örgütlenme

Hints

1
Mustafa Kemal bu göreve giderken bir basın mensubu kimliğine bürünmüştür.
2
Kullanılan takma ad 'Şerif' ismini içermektedir.
3
Enver Paşa 'Kuyumcu' kimliğini kullanırken, Mustafa Kemal 'Gazeteci' kimliğini tercih etmiştir.

Practice More

Enver Paşa'nın aynı savaştaki rolünü ve kullandığı takma adı da çalışarak bu iki önemli figürü birbirinden ayırt edebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 200Question

Türk siyasi tarihinde çok partili dönemin kapılarını aralayan II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet süreci, farklı ideolojilere sahip birçok partinin kurulmasına sahne olmuştur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu dönemde (19081908-19181918) faaliyet gösteren siyasi partilerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

Answer

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Osmanlı Devleti'nin II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet döneminde değil, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra kurulan bir partidir.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Cumhuriyet döneminde 1717 Kasım 19241924'te Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy gibi isimler tarafından kurulan, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalefet partisidir. Dolayısıyla Osmanlı Devleti'nin II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet dönemi siyasi teşekkülleri arasında yer almaz.

Step-by-Step Solution

1
Dönem analizi yapılması
II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet dönemi 19081908 ve 19181918 yılları arasını (fiilen 19221922'ye kadar) kapsayan çok partili bir dönemdir.
Soruda istenen dönemin sınırlarını belirlemek yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.
2
Seçeneklerdeki partilerin kuruluş tarihlerinin değerlendirilmesi
Ahrar (19081908), İttihat ve Terakki (19081908 - parti olarak), Hürriyet ve İtilaf (19111911) ve Demokrat Fırka (19091909) bu dönemdedir. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ise 19241924 tarihlidir.
Hangi partinin hangi rejime veya döneme ait olduğunu kronolojik olarak ayırmak gerekir.

Key Concept

Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Siyasi Parti Ayrımı

Hints

1
Parti isimlerindeki 'Cumhuriyet' veya 'Osmanlı' ibarelerine dikkat edin.
2
Meşrutiyet dönemi partileri genellikle 19081908 devrimi sonrası İstanbul merkezli kurulan ve İmparatorluğu kurtarmayı amaçlayan yapılardır.
3
Doğru cevap olan parti, Mustafa Kemal Atatürk'ün silah arkadaşları tarafından 19241924 yılında kurulmuştur.

Practice More

İttihat ve Terakki ile Hürriyet ve İtilaf arasındaki temel fikir ayrılıklarını (merkeziyetçilik vs. adem-i merkeziyetçilik) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
PreviousPage 10 / 19Next
XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 10 | Examkin