İdari İşlemler ve Sözleşmeler

Bir bakanlıkta genel müdür yardımcısı olarak görev yapan üst düzey bir bürokrat, kurumun ihale süreçlerindeki bazı kararlara muhalif kaldığı bilinirken, 'kurumsal yeniden yapılanma ve hizmetin daha etkin yürütülmesi' gerekçesiyle, yetki ve sorumlulukları kısıtlanmış bir başka göreve atanmıştır. Davacı, bu işlemin idarenin kendisine yönelik bir sindirme ve cezalandırma çabası olduğunu, işlemin gerçek hedefinin kamu yararı olmadığını ileri sürmektedir. Bu uyuşmazlıkta yargı yerlerinin, idarenin işlemde belirttiği resmi gerekçenin arkasındaki 'gerçek saiki' (psikolojik nedenleri) ve niyetini araştırması, idari işlemin hangi unsuru yönünden yapılan bir hukuka uygunluk denetimidir?

İdare hukukunda yetki unsuru; idari işlemin kimin tarafından, hangi yer ve zaman diliminde, hangi konu başlığı altında yapılacağını belirleyen kuralları ifade eder. Bu kuralların ihlali durumunda işlemin sakatlığına göre farklı yaptırımlar uygulanır.

Buna göre, emeklilik onayı kesinleşen ve kurumuyla ilişiği resmen kesilen bir idari amirin, bu tarihten sonra eski makamına ait bir disiplin cezası işlemini tesis etmesi durumunda, söz konusu işlemin sakatlık türü ve tabi olacağı hukuki yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idari işlemlerin yetki unsuru ile ilgili olarak; merkezi idare teşkilatı içerisinde yer alan bir Bakanlığın, kanunla münhasıran bir Belediye Meclisine (mahalli idareye) verilmiş olan bir konuda işlem tesis etmesi durumunda ortaya çıkan yetki sakatlığı ve bu işlemin hukuki akıbeti aşağıdakilerden hangisidir?

Bir belediye başkanlığı, kendisine 'iş yeri açma ve çalışma ruhsatı' almak için başvuran $(A)$ şahsının talebini, şahsın geçmişte 'taksirli yaralama' suçundan mahkûmiyeti bulunduğu gerekçesiyle reddetmiştir. Ancak ilgili yönetmelik hükümlerine göre, ruhsat verilmesine engel teşkil eden suçlar arasında taksirli suçlar yer almamaktadır.

Bu durumda, belediye başkanlığı tarafından tesis edilen ret işleminin hangi unsurunda hukuka aykırılık bulunduğu söylenebilir?

İdare hukukunda idari işlemlerin yetki unsuru; yer, zaman, konu ve kişi (makam) bakımından çeşitli sınırlandırmalara tabidir. Bu sınırların aşılması durumunda ortaya çıkan sakatlıkların bir kısmı 'yokluk' yaptırımına, bir kısmı ise 'iptal edilebilirlik' yaptırımına tabidir.

Buna göre, bir ilçe milli eğitim müdürünün, mevzuat uyarınca münhasıran kaymakama tanınmış olan bir disiplin cezası verme yetkisini, kendisine herhangi bir yetki devri yapılmadığı halde bizzat kullanması durumunda ortaya çıkan yetki sakatlığı ve hukuki yaptırımı aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idari işlemlerin yetki unsuru; yer, zaman, konu ve kişi (makam) bakımından çeşitli sınırlandırmalara tabidir.

Bir belediyede yazı işleri müdürü olarak görev yapan personelin, belediye başkanının kendisini başkan yardımcılığına atayacağını sözlü olarak bildirmesi üzerine, henüz resmi bir atama kararı alınmadan ve tebliğ edilmeden 'belediye başkan yardımcısı' sıfatıyla bir encümen kararını imzalaması durumunda, bu işlem yetki unsuru bakımından aşağıdaki sakatlık türlerinden hangisiyle maluldür ve hukuki sonucu nedir?

İdare hukukunda idarenin düzenleme yetkisinin "türevselliği" (asli olmaması) ilkesi, idari makamların kural koyma yetkisinin sınırlarını çizen temel bir unsurdur. Bu ilke, idarenin yasama organı tarafından çizilen çerçeve içerisinde hareket etmesini zorunlu kılar.

Buna göre, düzenleyici işlemlerin türevselliği ilkesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir belediye encümeni, ruhsata aykırı yapı yapıldığı teknik raporla tespit edilen bir taşınmaz hakkında $3194$ sayılı İmar Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca "yıkım kararı" almıştır.

Bu idari işlemde, "taşınmazın yıkılması" şeklinde ortaya çıkan ve mülkiyet hakkı üzerinde doğrudan değişiklik yaratan hukuki sonuç, idari işlemin aşağıdaki unsurlarından hangisi kapsamında değerlendirilir?

İdari işlemlerin hukuka uygunluk denetiminde, işlemin hangi unsurunda sakatlık olduğunun tespiti uygulanacak yaptırım ve iptal gerekçesi açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir idari işlemin şekil veya usul unsurunda meydana gelen bir hukuka aykırılık halidir?

Bir trafik denetleme birimi tarafından bir araç sahibine, aracını 'yaya kaldırımına park ederek yaya geçişini engellediği' gerekçesiyle idari para cezası verilmiştir. Ancak yapılan incelemede ve sunulan kamera kayıtlarında, aracın yaya kaldırımında değil, belediye tarafından çizgilerle belirlenmiş nizami bir park alanında bulunduğu kesin olarak saptanmıştır.

Bu durumda, söz konusu idari para cezası işleminin öncelikle hangi unsuru bakımından hukuka aykırı olduğu söylenebilir?

İdare hukukunda idari işlemin 'şekil ve usul unsuru', işlemin dış dünyada büründüğü kalıbı ve tesisi aşamasında izlenmesi gereken yöntemleri ifade eder. Bu unsurdaki her aykırılık işlemi iptal ettirmese de, işlemin özünü ve sonucunu etkileyebilecek nitelikteki 'asli' sakatlıklar yargı yerlerince iptal nedeni sayılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan 'şekil ve usul unsuru' yönünden bir hukuka aykırılık teşkil etmektedir?

$X$ ilinde boş bulunan bir okul müdürlüğü kadrosuna asaleten atama yapma yetkisi, ilgili mevzuat uyarınca münhasıran Milli Eğitim Bakanlığına verilmiştir. Ancak, söz konusu ilin valisi, Bakanlığın bu yetkisini kullanarak bir öğretmeni ilgili okul müdürlüğü kadrosuna doğrudan atamıştır. İdare hukuku ilkeleri uyarınca, valinin tesis ettiği bu işlemin yetki unsuru bakımından sakatlığı ve hukuki sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Bir valilik, kurumda görev yapan bir memura 'görevine izinsiz ve mazeretsiz olarak iki gün üst üste gelmediği' gerekçesiyle aylıktan kesme disiplin cezası vermiştir. Ancak memurun açtığı iptal davasında, memurun söz konusu günlerde acil bir rahatsızlık geçirerek tam teşekküllü bir hastanede yatarak tedavi gördüğü ve bu durumu gösteren sağlık raporunu kurumuna süresi içinde ibraz ettiği mahkemece tespit edilmiştir.

Buna göre, valiliğin tesis ettiği disiplin cezası işlemi, idari işlemin aşağıdaki kurucu unsurlarından hangisi yönünden hukuka aykırıdır?

Bir kamu kurumunda görev yapan memur hakkında yürütülen bir disiplin soruşturması kapsamında; memurun görevi başında kalmasının soruşturmanın selametini tehlikeye düşüreceği değerlendirilmiş ve atamaya yetkili amir tarafından ilgili memur geçici olarak görevden uzaklaştırılmıştır.

Buna göre, tesis edilen bu idari işlemin kurucu unsurlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir devlet üniversitesinde görevli Rektör, hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda bir öğrenciye doğrudan 'yükseköğretim kurumundan çıkarma' cezası vermiştir. Ancak ilgili mevzuata göre, öğrencilere yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verme yetkisi münhasıran Üniversite Disiplin Kuruluna aittir.

İdare hukuku kuralları çerçevesinde, Rektörün tesis ettiği bu disiplin cezası işlemiyle ilgili aşağıdaki hukuki nitelendirmelerden hangisi doğrudur?

İçişleri Bakanlığı, ilgili mevzuatta öngörülen yaş, sağlık ve adli sicil gibi gerekli tüm objektif şartları harfiyen taşıdığını tespit ettiği vatandaş (M)'nin başvurusu üzerine, kendisine "silah taşıma ruhsatı" vermiştir.

İdare hukukunda bireysel idari işlemlerin özellikleri dikkate alındığında, bu işlemin hukuki niteliği ve idarenin yetkisi bağlamında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumunda görevli memur $X$, 15 Kasım tarihinde tesis edilen bir atama iptali işlemiyle mevcut görevinden alınmıştır. Ancak idare, söz konusu iptal işleminde kararın başlangıç tarihini geriye yürüterek işlemin 1 Eylül tarihinden itibaren geçerli olacağını ve bu tarih aralığında yapılan ödemelerin geri alınacağını belirtmiştir. İdare hukuku kuralları uyarınca idari işlemler, kural olarak geçmişe etkili (makable şamil) sonuç doğuramazlar.

Buna göre, idarenin tesis ettiği bu işlemde aşağıdaki unsurların hangisi yönünden hukuka aykırılık bulunmaktadır?

Rekabet Kurulu toplantısında alınan kararlar neticesinde aynı gün içinde şu idari işlemler tesis edilmiştir:

I. Sektördeki tüm teşebbüsleri kapsayacak şekilde "Rekabet İhlallerine Yönelik Af Programı Tebliği"nin çıkarılması
II. Kurum bünyesinde mevzuattaki liyakat şartlarını taşıyan Uzman (K)'nin, boş bulunan Daire Başkanlığı kadrosuna atanması
III. Yürütülen soruşturma sonucunda, piyasada hakim durumunu kötüye kullandığı somut delillerle tespit edilen (Z) A.Ş.'ye idari para cezası kesilmesi

İdare hukukunda idari işlemlerin maddi açıdan (içeriklerine göre) sınıflandırılması dikkate alındığında, numaralanmış bu işlemlerin hukuki niteliği aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

İçişleri Bakanlığı, hazırladığı bir kararname ile Türkiye genelinde görev yapan 400 kaymakam ve vali yardımcısının görev yerini eşzamanlı olarak değiştirmiştir. Aynı gün, mülki idare amirlerinin meslek içi eğitim programlarına dair usul ve esasları belirleyen yeni bir yönetmelik de Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

İdare hukukunda idari işlemlerin özellikleri dikkate alındığında, bu iki durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir ilçe kaymakamı, ilçesinde bitişik arazilere sahip iki vatandaş arasında uzun süredir devam eden sınır ve mülkiyet uyuşmazlığını çözmek amacıyla tarafları makamına çağırmıştır. Kaymakam, tarafların sunduğu tapu ve kadastro belgelerini inceledikten sonra ihtilaflı arazinin mülkiyetinin hangi tarafa ait olduğunu kesin olarak tespit eden ve bu doğrultuda tapu siciline işlenmesi talimatını içeren resmi bir idari karar tesis etmiştir.

İdare hukuku ilkelerine göre, kaymakamın tesis ettiği bu idari işlemin taşıdığı sakatlık türü ve tabi olduğu yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?