Yönetim Fonksiyonları

Bir kamu kurumunun İnsan Kaynakları Daire Başkanlığında görev yapan bir bordro uzmanı, maaş ödemelerinde kullanılacak yeni yazılımın test aşamaları için kendi yöneticilerini (şube müdürü ve daire başkanı) devre dışı bırakarak, doğrudan Bilgi İşlem Daire Başkanlığına bağlı olarak çalışan bir yazılım geliştirme şefiyle iletişime geçmiş ve test süreçlerini birlikte yürütmüşlerdir.

Gecikmeleri önlemek amacıyla farklı bölümlerde ve farklı hiyerarşik seviyelerde yer alan çalışanların, aradaki yönetim kademelerini atlayarak doğrudan kurdukları bu eşgüdümleme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir Tarım ve Orman Bakanlığı il müdürlüğü, çiftçilere dağıtılacak tohumların kalitesini güvence altına almak için bir sistem kurmuştur. Süreç kapsamında sırasıyla; dağıtılacak tohumlar için çimlenme ve saflık standartları belirlenmiş, tedarikçi firmalardan gelen tohumlar henüz çiftçilere dağıtılmadan önce laboratuvarda ölçüme tabi tutulmuş, elde edilen ölçüm sonuçları başlangıçtaki standartlarla karşılaştırılmış ve standartların altında kalan tohum partileri firmalara iade edilerek dağıtımı engellenmiştir.

Bu senaryoda il müdürlüğünün uyguladığı süreç dikkate alındığında, vurgulanan yönetsel eylem aşağıdakilerden hangisidir?

Bölgesel çapta hizmet veren bir kamu hastanesi, gelecek 5 yıl içinde kendi alanında ulusal düzeyde bir referans merkezi olma vizyonuyla hareket etmektedir. Bu genel doğrultuda Başhekimlik, önümüzdeki 1 yıl içinde açılacak yeni poliklinikler için bütçe ayrılmasını ve uzman hekim dağılımını planlamıştır. Öte yandan, acil servis sorumlu hemşiresi ise bu hafta sonu nöbet tutacak personelin çalışma saatlerini düzenleyen detaylı bir çizelge hazırlamıştır.

Bu senaryoda yer alan plan türleri ve genel planlama süreci dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Büyükşehir belediyesine bağlı faaliyet gösteren bir sosyal hizmetler kurumu, artan taleplere daha hızlı ve nitelikli yanıt verebilmek amacıyla organizasyon yapısında değişikliğe gitmiştir. Kurum; tüm operasyonlarını 'çocuk ve ergen koordinatörlüğü', 'yaşlı bakım koordinatörlüğü' ve 'engelli destek koordinatörlüğü' adı altında üç bağımsız ana merkeze ayırmıştır. Ayrıca her bir koordinatörlüğün kendi bünyesinde psikolojik danışmanlık, sağlık taraması, hukuki destek ve lojistik gibi uzmanlık gerektiren alt birimlerini kurmasına olanak tanıyarak bu merkezlere kendi hedef kitlelerinin ihtiyaçlarına göre bağımsız karar alma yetkisi vermiştir.

Bu kurumun yeniden yapılanma sürecinde benimsediği temel bölümlere ayırma ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı, vatandaşlara sunulan hizmet süreçlerini iyileştirmek amacıyla bir dizi uygulamayı sırasıyla hayata geçirmiştir:

I. Yardım başvurularının sonuçlandırılması için 'en fazla 15 gün' standardı belirlenmiştir.
II. Yıl sonu faaliyet raporları incelenerek, gerçekleşen ortalama sonuçlandırma süresi 22 gün olarak ölçülmüştür.
III. Gerçekleşen durum ile hedeflenen standart karşılaştırılarak 7 günlük bir sapma saptanmıştır.
IV. Sapmanın nedenleri analiz edilerek, bir sonraki faaliyet döneminde aynı gecikmelerin yaşanmaması için personel görev dağılımı yeniden düzenlenmiş (düzeltici tedbir) ve yeni döneme başlanmıştır.

Denetim (kontrol) sürecinin aşamalarının teorik sırasıyla işletildiği bu vakada, zamanlamasına göre hangi denetim türü uygulanmıştır?

Türkiye'deki stratejik bir kamu araştırma enstitüsü, rutin bilimsel çalışmalarını uzmanlık alanlarına göre ayrılmış daire başkanlıkları (yazılım, donanım, malzeme bilimi vb.) üzerinden yürütmektedir. Enstitü yönetimi, yeni başlatılan 'Milli Uzay İstasyonu' projesi için söz konusu daire başkanlıklarından uzman personeli bir araya getirerek geçici bir proje ekibi kurmuştur. Görevlendirilen bu uzmanlar, proje süresince hem kendi uzmanlık dairelerinin başkanlarına hem de atanan proje yöneticisine hesap vermekle yükümlü kılınmıştır.

Buna göre, araştırma enstitüsünün uyguladığı örgüt yapısı ve bu yapının doğası gereği ihlal ettiği klasik örgütleme ilkesi aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Bir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (AFAD), arama kurtarma ekiplerinin saha operasyonlarındaki güvenliğini ve etkinliğini artırmak amacıyla yeni bir teknolojik izleme sistemi kurmuştur. Bu sistem sayesinde, enkaz alanında yürütülen çalışmalar devam ederken personelin oksijen seviyeleri, nabız durumları ve ortamdaki gaz oranları merkezden anlık olarak takip edilmektedir. Herhangi bir riskli eşik değere yaklaşıldığında, sistem derhal uyarı vererek tehlike büyümeden duruma anında müdahale edilmesine olanak tanımaktadır.

Bu vaka bağlamında, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünün uygulamaya koyduğu mekanizma, yönetim fonksiyonları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisine örnek teşkil etmektedir?

Yeni kurulan bir devlet üniversitesi, artan öğrenci kontenjanları nedeniyle ortaya çıkan barınma sorununu çözmek amacıyla kapsamlı bir planlama süreci başlatmıştır. Üniversite senatosu ilk olarak 'gelecek eğitim-öğretim yılına kadar kurumsal barınma kapasitesini 3.000 kişi artırma' hedefini saptamıştır. Ardından, önümüzdeki döneme ait inşaat maliyet endeksleri, enflasyon beklentileri, devlet ödenekleri ve bölgesel kira artış oranları gibi gelecekteki çevresel koşullara ilişkin tahminleri içeren detaylı bir değerlendirme raporu hazırlatmıştır.

Klasik planlama sürecinin aşamaları dikkate alındığında, üniversite yönetiminin bu aşamadan sonra atması gereken ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

Küresel çapta tanınan bir giyim markası, yalnızca temel yeteneği olan 'tasarım ve marka yönetimi' faaliyetlerini kendi merkezinde yürütmektedir. İşletme; kumaş üretimini Hindistan'daki bağımsız tedarikçilere, dikim işlemlerini Vietnam'daki taşeron fabrikalara, pazarlama ve küresel dağıtım hizmetlerini ise uluslararası bir lojistik firmasına devretmiştir. Marka merkezi, bu farklı ve bağımsız işletmeler arasındaki koordinasyonu bilgi sistemleri aracılığıyla sağlayarak tüm süreci bir orkestra şefi gibi yönetmektedir.

Buna göre, söz konusu markanın uyguladığı örgüt yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu üniversitesinde, uzaktan eğitim altyapısının yenilenmesi projesi için çalışmalara başlanmıştır. Ancak projede komiteler veya irtibat görevlileri gibi yatay koordinasyon mekanizmaları kurulmamıştır. Bu eksiklik neticesinde Bilgi İşlem Daire Başkanlığı, kendi inisiyatifiyle bir yazılım satın alıp kurulumu tamamlamış; fakat son aşamada Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, yeni sistemin kendi veri tabanlarıyla uyumsuz olduğunu belirterek projeye entegre olmayı reddetmiştir. Üniversite yönetimi, bu tür çapraz (diagonal) ve yatay iletişim kopukluklarının önlenmesi için Mary Parker Follett'in 'doğrudan görüşme', 'karşılıklı ilişki' ve 'sürekli süreç' ilkelerinin de işletilmesi gerektiğine karar vermiştir.

Buna göre, vakada projenin başarısız olmasına ve birimler arası çatışmaya yol açan asıl yönetsel eksiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Küresel bir lojistik firmasında operasyon koordinatörü olarak görev yapan bir yönetici, yeni dağıtım merkezlerinin yer seçimi sürecini teorik adımlarına uygun şekilde yürütmektedir. Yönetici; sürece öncelikle çözülecek problemi tanımlayarak başlamış, ardından karar kriterlerini saptamış ve olası alternatif lokasyonları belirlemiştir. Sıra alternatiflerin irdelenmesi ve seçimine geldiğinde yönetici, pazar dinamikleri hakkındaki tüm bilgiye ulaşmanın imkânsız olduğunu ve zihinsel bilgi işleme kapasitesinin tüm değişkenleri aynı anda kusursuzca analiz etmeye yetmeyeceğini fark etmiştir. Bu sebeple, mutlak en iyi olanı bulmak için sınırsız zaman ve kaynak harcamak yerine, firmanın asgari beklentilerini karşılayan ilk yeterli seçeneği onaylamıştır.

Yönetim ve organizasyon literatürüne göre, koordinatörün bu karar verme süreci ve dayandığı model hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir bölge müdürlüğünde görev yapan kurum amiri, yürütülmekte olan kapsamlı bir altyapı projesinin saha denetimlerine ilişkin tüm yetkilerini güvendiği bir şube müdürüne devretmiştir. Proje teslim aşamasında yapılan idari incelemede, sahada ciddi yapısal kusurlar tespit edilmiş ve amir hakkında soruşturma başlatılmıştır. Kurum amiri savunmasında, ilgili süreçteki karar ve onay yetkisini tamamen alt kademeye devrettiğini, bu nedenle ortaya çıkan teknik olumsuzluklardan dolayı şahsen mesul tutulamayacağını iddia etmiştir. Ancak soruşturma kurulu, amirin yetki devri yapmış olmasının onu projenin nihai başarısızlığından aklamayacağını belirterek bu savunmayı reddetmiştir.

Buna göre, soruşturma kurulunun kurum amirinin savunmasını reddederken dayandığı temel örgütleme ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Devlet Malzeme Ofisi (DMO), kamu kurumlarına tedarik edilecek kırtasiye malzemelerinin kalite standartlarını karşıladığından emin olmak için bir süreç tasarlamıştır. Bu doğrultuda yönetim;
I. Ürünlerin sahip olması gereken fiziksel ve kimyasal şartnameleri belirlemiş,
II. Tedarikçi firmalardan alınan numuneleri laboratuvar ortamında test etmiş,
III. Test sonuçlarını ihale şartnamesindeki kriterlerle kıyaslamış,
IV. Şartnameye uymayan ürünlerin alımını henüz toplu sipariş aşamasına geçilmeden iptal etmiştir.

Bu vakada DMO'nun uyguladığı temel yönetim fonksiyonu ve sürecin zamanlamasına göre tercih edilen kontrol yaklaşımı aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Bir kamu hizmeti kurumu, değişen vatandaş beklentilerini karşılamak amacıyla kapsamlı bir planlama sürecine girmiştir. Yönetim kurulu; ilk olarak kurumun varoluş nedenini güncelleyerek temel gayesini netleştirmiş, hemen ardından önümüzdeki üç yıl içerisinde ulaşılması arzu edilen somut hedefleri saptamıştır. Hedeflerin belirlenmesinden sonra doğrudan farklı eylem alternatifleri (senaryolar) tasarlayan yönetim kurulu, bu alternatiflerin maliyet-fayda analizini yaparak kuruma en uygun olan eylem yolunu seçmiştir.

Klasik planlama süreci aşamaları dikkate alındığında, bu kurumun hedef belirleme ile alternatifleri tasarlama adımları arasında atladığı (göz ardı ettiği) temel aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunun strateji geliştirme başkanlığında görev yapan uzman personel Sinan Bey, kurumun tabi olduğu ihale mevzuatı ve mali süreçler konusundaki derin teorik bilgisi ve tecrübesiyle tanınmaktadır. Hiyerarşik olarak amir konumunda olmamasına ve diğer personeli terfi ettirme, sicil notu verme veya onlara disiplin cezası uygulama gibi resmi yetkileri bulunmamasına rağmen, daire başkanları dahi karmaşık ihale süreçlerinde daima onun yönlendirmelerine göre hareket etmektedir.

Buna göre Sinan Bey'in örgüt içindeki diğer bireyler üzerinde yarattığı bu etki, yöneltme (yürütme) süreci bağlamında aşağıdaki güç kaynaklarından hangisiyle açıklanır?

Bir alüminyum döküm ve işleme tesisinde üretim faaliyetleri, ham maddenin tesise girişinden nihai mamul haline gelene kadar geçtiği teknolojik aşamalara göre organize edilmiştir. Bu doğrultuda tesis yönetimi; üretim sahasını kullanılan ağır sanayi donanımlarının niteliği ve iş akış sırasını dikkate alarak 'Ergitme ve Döküm', 'Kalıplama', 'Talaşlı İmalat' ve 'Yüzey İşlem' olmak üzere dört ana departmana ayırmıştır. Her bir alanın yönetimi, o aşamada kullanılan makine parkurunun teknolojisine hakim olan yöneticilere bırakılmıştır.

Yukarıdaki senaryoda bu sanayi tesisinin başvurduğu bölümlere ayırma ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir afet yönetim merkezinde koordinatör olarak atanan Sinan Bey, afet lojistiği ve kriz yönetimi konularında uzun yıllar akademik çalışmalar yapmış, uluslararası alanda sayısız saha görevine katılarak derin bir tecrübe kazanmıştır. Merkezdeki personel, Sinan Bey'in sahip olduğu bu benzersiz bilgi birikimine ve kriz anlarında sergilediği teknik problem çözme yeteneğine büyük bir güven duymaktadır. Çalışanlar, Sinan Bey'in yönlendirmelerini sadece o kurumun resmi amiri olduğu için değil, alınan kararların doğruluğuna ve bilimselliğine inandıkları için gönüllü olarak yerine getirmektedirler.

French ve Raven'ın örgütsel güç kaynakları sınıflandırmasına göre, Sinan Bey'in personeli üzerinde kurduğu bu etkinin temelinde yatan güç türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir il tarım ve orman müdürlüğünde, personelin çalışma ortamındaki fiziksel şartlar iyileştirilmiş, ofis donanımları yenilenmiş ve maaş iyileştirmeleri yapılmıştır. Kurum müdürü, bu değişiklikler sonrasında personelin iş yeriyle ilgili şikayetlerinin tamamen ortadan kalktığını gözlemlemiştir. Ancak müdür, şikayetlerin bitmesine rağmen personelin işe karşı duyduğu heyecanda, sorumluluk alma isteğinde ve genel performans düzeyinde belirgin bir artış olmadığını fark etmiştir.

Yöneltme (yürütme) fonksiyonu kapsamında personelin bu tutumunu Herzberg'in Çift Faktör (Hijyen-Motivasyon) Teorisi ile açıklamak isteyen bir uzmanın aşağıdaki çıkarımlardan hangisini yapması en doğru olur?

Merkezi idareye bağlı bir denetim kurulunda başkan olarak görevlendirilen Rıdvan Bey, denetçilerin çalışma bölgelerini rotasyona tabi tutan yeni bir yönerge hazırlamıştır. Rıdvan Bey, bu değişikliğe itiraz eden denetçilere yönelik herhangi bir idari yaptırım veya ceza tehdidinde bulunmamıştır. Aynı zamanda onları kendi teknik bilgisiyle veya kişisel özellikleriyle ikna etmeye de çalışmamıştır. Sadece, ilgili kanun hükmünde kararname uyarınca bu atamaları yapma yetkisinin kendi makamında olduğunu belirtmiş ve teşkilat kanununun kendisine tanıdığı resmi unvana dayanarak söz konusu yönergenin eksiksiz uygulanmasını talep etmiştir.

Yönetim biliminde French ve Raven tarafından sınıflandırılan örgütsel güç kaynakları dikkate alındığında, Rıdvan Bey'in yöneltme (yürütme) fonksiyonunu icra ederken başvurduğu temel güç türü aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) bölge müdürlüğünde veri analiz ekibi koordinatörü olarak görev yapan Zehra Hanım, personelin saha verilerini işlerken yalnızca rutin görevlerini yerine getirdiğini ve kurumsal hedefleri sahiplenmediğini fark etmiştir. Bu durumu değiştirmek isteyen Zehra Hanım, personeline sadece yasal mevzuata dayalı doğrudan emirler vermek yerine; açık bir iletişim kanalı oluşturmuş, onların mesleki gelişim ihtiyaçlarını destekleyen motivasyon araçları geliştirmiş ve ortak vizyon doğrultusunda ekibine ilham vererek rehberlik etmiştir.

Zehra Hanım'ın astlarını örgüt amaçlarına ulaşmaları yönünde harekete geçirmesi, isteklendirmesi ve onlara kılavuzluk etmesi sürecini kapsayan eylemler bütünü, yönetim biliminde aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?