Yönetim Fonksiyonları

Bir lojistik firmasının operasyon direktörü, teslimat gecikmelerini önlemek amacıyla filoya yeni ticari araçlar katmak için bir karar süreci yürütmektedir.

Karar modelleri bağlamında, bu yöneticinin Herbert Simon tarafından geliştirilen "Kısıtlı Rasyonellik (Bounded Rationality)" modeline uygun davrandığını gösteren durum aşağıdakilerden hangisidir?

Küresel çapta uçuş operasyonları yürüten ulusal bir havayolu şirketinde, "Uçuş Emniyeti ve Kalite Başkanlığı" geçmiş yıllarda yalnızca uçuş verilerini analiz ederek filo yöneticilerine tavsiye niteliğinde raporlar sunmaktaydı. Ancak 2026 yılında yürürlüğe giren yeni sivil havacılık regülasyonları gereği, bu başkanlığa; kritik bir emniyet ihlali tespit edildiğinde ilgili filo müdürünün onayına veya hiyerarşik silsileye başvurmaksızın uçuş ekibine doğrudan müdahale etme ve uçağın kalkışını tek taraflı olarak durdurma hakkı tanınmıştır.

Bu yeni yapısal düzenleme ile Uçuş Emniyeti ve Kalite Başkanlığının edindiği yetki türü ve bu durumun klasik örgütleme teorisinde potansiyel olarak zedelediği temel ilke aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Bir kamu finansal denetim kurumu üst yönetimi, uzun vadeli stratejik planları doğrultusunda kurum genelinde yapay zekâ entegrasyonunu sağlamayı temel bir hedef olarak belirlemiştir. Bu hedef doğrultusunda görevlendirilen planlama ekibi; önümüzdeki dört yıllık periyotta teknolojik altyapı maliyetlerindeki olası değişimleri, siber güvenlik bağlamında karşılaşılabilecek riskleri ve yasal mevzuatta meydana gelebilecek muhtemel güncellemeleri analiz ederek sürecin dayanak noktalarını (planlama varsayımlarını) oluşturmuştur.

Buna göre, standart planlama süreci dikkate alındığında kurumun bu aşamadan hemen sonra atması gereken adım aşağıdakilerden hangisidir?

Sağlık Bakanlığına bağlı faaliyet gösteren entegre bir şehir hastanesinde, ameliyathane kaynaklı enfeksiyon risklerini tamamen ortadan kaldırmak hedeflenmektedir. Bu amaçla hastane yönetimi şu iki yeni uygulamayı hayata geçirmiştir:

I. Ameliyat hazırlık aşamasında, cerrahi setlerin sterilizasyon derecesini optik okuyucularla ölçen ve belirlenen referans değerin altındaki setlerin ameliyathaneye girişini fiziksel olarak kilitleyen bir sistemin kurulması.

II. Cerrahi müdahale devam ederken ortamdaki havalandırma partikül yoğunluğunu milisaniyeler bazında ölçerek, sınır değer aşıldığında cerrahi ekibin kullandığı vizörlere anlık kırmızı ışık uyarısı gönderen bir sensör ağının entegre edilmesi.

Hastane kalite kurulu toplantısında bazı üyeler, bu uygulamaları "iş akışlarının yeniden planlanması ve yetki devri yoluyla işbölümünün sağlanması" şeklinde değerlendirmiştir.

Yönetim bilimleri kuramlarına göre, bu iki uygulamanın temel fonksiyonel niteliği aşağıdakilerin hangisinde doğru sınıflandırılmıştır?

Ulusal Havacılık ve Uzay Ajansı üst yönetimi, ülkenin yörünge altı uçuş kapasitesini geliştirmek amacıyla geniş kapsamlı ve uzun vadeli bir yol haritası hazırlamaktadır. Yönetim kurulu, ilk aşamalarda sektördeki teknolojik sıçramaları, küresel tedarik zincirindeki olası darboğazları ve uluslararası yasal düzenlemelerdeki muhtemel değişiklikleri öngörerek planın dayandırılacağı temel kısıtları ve gelecekteki ortam koşullarını netleştirme sürecini tamamlamıştır. İçinde bulunulan mevcut aşamada ise kurul; hedeflenen uçuş kapasitesine ulaşmak için daha önce ortaya konulan 'tamamen yerli Ar-Ge ile ilerleme', 'uluslararası konsorsiyumlara dâhil olma' veya 'özel sektör ihaleleriyle teknoloji transferi sağlama' şeklindeki hareket tarzlarının her birini maliyet, risk ve stratejik bağımsızlık kriterlerine göre birbiriyle kıyaslamakta ve olası sonuçlarını tartmaktadır. Kurul henüz nihai bir tercihte bulunmamıştır.

Buna göre, ajans yönetiminin içinde bulunduğu planlama süreci aşaması ile hazırlamakta olduğu planın kapsamına göre türü aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Bir üniversite hastanesinin başhekimi, acil servis bekleme sürelerini düşürmek ve hasta memnuniyetini artırmak amacıyla bir komite kurarak rasyonel bir planlama süreci başlatmıştır.

Yönetim süreci yaklaşımlarına göre, bu komitenin planlama sürecinde atması gereken ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu hastanesinde göreve başlayan Başhekim, hasta kabul birimindeki personelin yalnızca günlük mesai saatlerini doldurmaya odaklandığını ve hastanenin temel hedefi olan "yüksek hasta memnuniyeti" anlayışından koptuğunu gözlemlemiştir. Çalışanların bireysel beklentileri ile kurum hedefleri arasındaki bu ayrışmayı gidermek isteyen Başhekim, aylık bazda en yüksek hasta memnuniyeti puanı alan personele "Üstün Hizmet Belgesi" ve esnek çalışma imkânı gibi teşvikler sunan yeni bir uygulama başlatmıştır.

Başhekimin çalışanları harekete geçirmek için başvurduğu bu yönetsel eylem ve temel amacı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir devlet üniversitesinin araştırma koordinatörlüğünde birim yöneticisi olarak görevlendirilen Doç. Dr. Ozan, birimleri yöneltme işlevini yerine getirirken süreçleri hızlandırmak adına tüm kararları tek başına almakta ve personeline sürekli olarak resmi yönetmelikleri hatırlatarak talimatlar vermektedir. Aslında alanında çok saygın ve donanımlı bir akademisyen olmasına rağmen, astlarını yönlendirirken sahip olduğu bu bilgi birikimini kullanmak yerine sadece bulunduğu makamın formal yetkilerine dayanmaktadır. Bir süre sonra personelin mesai saatlerine uymasına ve verilen işleri standartlara uygun yapmasına rağmen, kuruma karşı hiçbir içsel aidiyet hissetmediği ve sadece maaş ile yasal zorunluluklardan dolayı işe devam ettiği gözlemlenmiştir. Ayrıca Ozan Bey, personelin iş zenginleştirme çabası göstermemesini ve yeni fikirler üretmemesini, kendi baskıcı yönetim tarzının bir sonucu olarak görmek yerine personelin "zaten sorumluluk almaktan kaçınan, vizyonsuz bir karaktere sahip olmalarına" bağlamıştır.

Yöneltme (yürütme) fonksiyonu ve örgütsel davranış kavramları kapsamında ele alındığında, bu vakadaki yönetsel durumla ilgili aşağıdaki tespitlerden hangisi doğrudur?

Bir Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı müdürü, saha araştırmacılarının görevlerini mevzuata uygun ve verimli bir şekilde yerine getirebilmeleri için sadece yazılı genelge ve prosedürlerin yeterli olmadığını gözlemlemiştir. Bu nedenle müdür, araştırmacılarla periyodik olarak sahada bir araya gelmekte, talimatların uygulamaya yansımasını bizzat izleyerek onlarla yüz yüze iletişim kurmakta ve olası tereddütleri yerinde gidermektedir.

Yöneltme (yürütme) sürecinin etkinliğini artırmak amacıyla vakıf müdürünün benimsediği bu yaklaşım, aşağıdaki yöneltme ilkelerinden hangisi ile doğrudan ifade edilir?

Bir ilçe emniyet müdürlüğünde asayiş büro amiri olarak görev yapan komiser, sahada görevli devriye ekiplerine doğrudan talimat verme ve operasyonları bizzat yönetme hakkına sahiptir. Amir, aynı zamanda geçmişteki mesleki tecrübeleri, adil yaklaşımı ve dik duruşuyla tüm polis memurları için bir rol model hâline gelmiştir. Memurlar, verilen görevleri sadece resmî bir zorunluluk olduğu için değil, amirleri gibi saygın bir meslek mensubu olabilmek arzusuyla içtenlikle yerine getirmektedir.

Buna göre, büro amirinin ekiplere doğrudan talimat verebilmesini sağlayan yetki türü ve personelin görevleri içtenlikle yapmasının temelindeki güç kaynağı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir kamu iştirakinin tepe yönetimi, "beş yıl içinde yenilenebilir enerji pazarında %30 paya ulaşmak ve öncü kurum olmak" şeklinde genel bir doğrultu çizmiştir. Bu kararın ardından Pazarlama Daire Başkanlığı, kurumun genel hedefine katkı sağlamak amacıyla sadece kendi bölümünü kapsayan ve orta vadeli bütçe dağılımını içeren bir çalışma başlatmıştır.

Bu hazırlık sürecinde Daire Başkanı; önümüzdeki dönemde enerji maliyetlerinin nasıl seyredeceği, rakip firmaların olası hamleleri ve yasal mevzuatta yaşanabilecek değişiklikler hakkında geleceğe yönelik öngörülerde bulunmuş, planın üzerine inşa edileceği temel hareket noktalarını (koşulları) netleştirmiştir.

Yönetim kademeleri ve süreçleri dikkate alındığında; Daire Başkanının hazırladığı planın hiyerarşik düzeyi ve senaryonun ikinci paragrafında vurgulanan planlama süreci aşaması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bir kamu kurumunda "Hukuk Müşaviri" kadrosunda görev yapan bir personel, kurumun ihale mevzuatına uyumunu inceledikten sonra, kendi inisiyatifiyle doğrudan satın alma servisinde çalışan memurlara yeni bir dosyalama ve günlük iş onay usulü tebliğ etmiş, bundan sonraki tüm işlemlerde bu usule uyulmasını emretmiştir. İlgili servisin bağlı bulunduğu Satın Alma Şube Müdürü ise memurların idari ve operasyonel konularda yalnızca kendisinden talimat alabileceğini belirterek bu duruma şiddetle itiraz etmiştir.

Buna göre, Hukuk Müşavirinin eylemi örgütleme süreci ve temel ilkeleri bağlamında aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?

Bir İl Sağlık Müdürlüğü, kente yeni atanan uzman hekimlerin ilçelerdeki hastanelere dağıtımını yapmak üzere toplanmıştır. Karar sürecinin doğası gereği, önümüzdeki bir yıl içinde hangi ilçede tam olarak ne kadar poliklinik yükü oluşacağı kesin olarak öngörülememekte ve hekimlerin tüm kişisel beklentilerine dair eksiksiz bilgiye anında ulaşılamamaktadır. Ayrıca mevzuat gereği atamaların 48 saat içinde sisteme girilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Bu kısıtlar altında müdürlük yönetimi; tüm olası atama kombinasyonlarını tek tek hesaplayıp kuramsal olarak en yüksek sistem verimliliğini sağlayacak "mükemmel" dağıtımı bulmak yerine, temel hizmet sunum standartlarını karşılayan ve taraflarca kabul edilebilir düzeyde olan "yeterince iyi" bir planı onaylayarak süreci sonlandırmıştır.

Yönetimin bu olaydaki karar alma yaklaşımı, aşağıdaki kavramlardan veya modellerden hangisiyle doğrudan açıklanabilir?

Bir ülkenin yenilenebilir enerji altyapısını yöneten merkezi otorite, "2030 yılına kadar rüzgâr enerjisi kapasitesini iki katına çıkarma" hedefini ilan etmiştir. Bu doğrultuda kurum içinde yürütülen bazı çalışmalar şunlardır:

I. Strateji Geliştirme Dairesinin, rüzgâr türbini ithalatında yaşanabilecek olası gümrük vergisi değişimleri ve küresel tedarik darboğazlarına yönelik senaryolar üretmesi,
II. İnsan Kaynakları Dairesinin, yeni kurulacak santrallerde görev alacak teknisyenlerin 6 aylık işbaşı eğitim programlarının takvimini ve içeriklerini detaylandırması,
III. Bölge müdürlüklerinin, geçmiş rüzgâr ölçüm verilerini baz alarak kurulum yapılabilecek en verimli sahaları alternatifler halinde listeleyip yönetim kuruluna sunması.

Bu eylemlerin planlama süreci aşamaları ve plan türleri açısından analiziyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir büyükşehir belediyesi bünyesinde yeni ihdas edilen "Afet Risk Yönetimi Daire Başkanlığı"na atanan yönetici, birimin kuruluş yönergesini inceleyerek stratejik hedefleri ve eylem planlarını onaylamıştır. Yönetici, onaylanan bu planları hayata geçirecek organizasyonel yapıyı kurmak için hazırlıklara başlamıştır.

Yönetim süreci yaklaşımına göre, bu yöneticinin örgütleme (teşkilatlandırma) fonksiyonu kapsamında atması gereken ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

Hızlı tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren bir işletme, kuruluş yıllarında tüm faaliyetlerini merkezden yönetilen tek bir pazarlama, üretim ve finansman departmanı üzerinden yürütmüştür. Ancak zamanla ürün portföyünün genişlemesi ve pazar payının büyümesiyle birlikte karar alma süreçlerinin yavaşladığı görülmüş ve organizasyon yapısını değiştirme kararı alınmıştır. Yeni yapılanmada işletme; "Süt ve Süt Ürünleri", "Atıştırmalık Grubu" ve "Gazsız İçecekler" olmak üzere üç ana alt birime ayrılmış; her bir birimin altına kendi bağımsız pazarlama, üretim ve finansman departmanları yerleştirilmiştir. Her ana grubun yöneticisi, kendi biriminin kâr veya zararından doğrudan sorumlu tutulmuştur.

Buna göre, işletmenin yeni geçtiği bölümlendirme sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda şube müdürü olarak görev yapan Ayşe Hanım, astlarına verdiği talimatların yerine getirilmesinde resmi unvanından ziyade; onlara ilham veren kişiliği, etik değerlere olan sarsılmaz bağlılığı ve çalışanların ona duyduğu derin saygı sayesinde başarılı olmaktadır. Çalışanlar, Ayşe Hanım'ı kendilerine bir rol model olarak görmekte ve onun davranışlarını benimsemektedirler.

Bu duruma göre Ayşe Hanım, yöneltme (yürütme) fonksiyonunu yerine getirirken astlarını etkilemek için aşağıdaki örgütsel güç kaynaklarından öncelikle hangisini kullanmaktadır?

Bir üretim işletmesi, pazardaki daralma nedeniyle yeni bir planlama süreci başlatmıştır. Bu sürecin ilk aşamasında işletmenin ulaşmak istediği genel amaçlar ve hedefler belirlenmiştir. Yöneticiler bir sonraki aşamaya geçtiklerinde; gelecekteki ekonomik dalgalanmaları, rakip firmaların olası hamlelerini ve tüketici eğilimlerindeki değişimleri tahmin ederek planın uygulanacağı dönemdeki koşulları öngörmeye çalışmışlardır.

Buna göre yöneticilerin gerçekleştirdiği bu faaliyet, planlama sürecinin aşağıdaki adımlarından hangisini ifade etmektedir?

Bir kamu kurumu, vatandaşlara sunacağı yeni bir e-hizmet portalını yayına almadan önce, sistemin olası yoğunluklarda çökmesini engellemek amacıyla girdi ve altyapı kapasitesini test etmiş, potansiyel açıkları henüz faaliyet fiilen başlamadan tespit ederek gerekli güncellemeleri yapmıştır.

Yönetim fonksiyonları bağlamında, kurumun bu uygulaması aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur?

Büyük ölçekli bir kamu iktisadi teşebbüsünde (KİT) üretim müdürü olarak atanan bir yöneticiye, fabrikadaki üretim verimliliğini altı ay içinde %20 oranında artırma hedefi verilmiş ve bu sürecin başarısından bizzat sorumlu tutulmuştur. Ancak yönetici; hedefe ulaşmak için gerekli gördüğü acil makine bakımı ihalelerini onaylama, mesai saatlerini yeniden düzenleme ve hammadde tedarikçilerini değiştirme konularında merkezin onayını almak zorunda bırakılmış, kendisine hiçbir bağımsız karar alma gücü tanınmamıştır. Sürecin sonunda hedeflenen verimlilik artışı sağlanamamış ve yönetici başarısız bulunmuştur.

Buna göre, söz konusu başarısızlığın temel nedeni örgütleme sürecinin aşağıdaki ilkelerinden hangisinin ihlal edilmiş olmasıdır?