İdari İşlemler ve Sözleşmeler

İlgili mevzuat uyarınca belediye encümeninin 'olumlu görüşü' alınmadan belediye meclisi tarafından tesis edilen bir imar planı değişikliği işlemi, idari işlemin unsurları açısından ne tür bir hukuki sakatlık barındırmaktadır?

İdare hukukunda idari işlemin yetki unsuru kapsamında, bir makamın sahip olduğu yetkileri bizzat kullanmasının istisnalarını teşkil eden "yetki devri" ile "imza devri" kurumlarının karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumunda kurum başkanı, personelin yıllık izin onaylarını imzalama yetkisini 'imza devri' yoluyla ilgili daire başkanına devretmiştir. Bir süre sonra kurum başkanı emekliye ayrılmış ve yerine yeni bir başkan atanmıştır. Yeni başkan göreve başladıktan sonra daire başkanı, yeni bir imza devri onayı alınmaksızın bu izin onaylarını imzalamaya devam etmiştir.

Bu durumda, yeni başkan göreve başladıktan sonra daire başkanı tarafından imzalanan izin onaylarının hukuki durumu ve gerekçesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumunda görev yapan devlet memuru hakkında, "kurum binasına alkollü geldiği" iddiasıyla disiplin cezası tesis edilmiştir. Ancak yapılan inceleme ve sağlık raporları sonucunda, memurun o gün kurumda dahi olmadığı, izinli olduğu ve söz konusu iddianın hiçbir maddi dayanağının bulunmadığı kesin olarak saptanmıştır. Buna göre, tesis edilen disiplin cezası işlemi idari işlemin hangi unsuru bakımından sakattır?

Bir kamu kurumunda mevzuat gereği, şube müdürlüğü kadrosuna atama yapılabilmesi için öncelikle 'Personel Değerlendirme Kurulunun' olumlu teklifinin (önerisinin) bulunması şarttır. Ancak atamaya yetkili makam, Kurulun herhangi bir kararı veya teklifi olmaksızın kendi takdiriyle bir personeli doğrudan bu kadroya atamıştır. Bununla birlikte, personelin atama onay belgesinde yetkili makamın imzası bulunmasına rağmen belgenin düzenlenme tarihine yer verilmemiştir.

İdare hukuku ilkeleri, asli ve tali şekil sakatlığı ayrımı dikkate alındığında, tesis edilen bu işlemle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idari işlemlerin sahip olduğu temel özelliklerden biri olan "hukuka uygunluk karinesi"nin idari sürecin işleyişi ve yargısal denetim üzerindeki etkileri dikkate alındığında, bu kavramla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bakan (A), kanunla münhasıran kendisine verilmiş olan 'kamu görevlilerinin görev yerini değiştirme' yetkisini, herhangi bir yasal dayanak olmaksızın hazırlanan bir 'hizmet içi genelge' ile Müsteşar Yardımcısı (B)’ye devretmiştir. Söz konusu genelgede bu tasarrufun bir 'yetki devri' olduğu açıkça belirtilmiştir. Bir süre sonra Bakan (A) emekliye ayrılmış, yerine Bakan (C) atanmış ve göreve başlamıştır. Müsteşar Yardımcısı (B), yeni Bakan (C) döneminde, ilgili genelgeye dayanarak bir personelin görev yerini değiştiren bir işlem tesis etmiştir.

Bu olayda tesis edilen işlemin 'yetki' unsuru bakımından hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idari işlemlerin tesisinde uyulması gereken "usul" kuralları, işlemin hukuka uygunluğu açısından büyük önem taşır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre hakkında disiplin soruşturması yürütülen bir memura, savunmasını yapması için mevzuatta öngörülen yedi günlük sürenin altında bir süre tanınmış ve neticesinde memura "kademe ilerlemesinin durdurulması" cezası verilmiştir.

Bu durumda tesis edilen disiplin cezası işlemi, idari işlemin "şekil ve usul" unsuru bakımından aşağıdakilerden hangisi ile nitelendirilir?

Bir yerel yönetim birimi, mülkiyeti özel bir şahsa ait olan ve tapuda 'arsa' olarak kayıtlı bulunan bir taşınmazı, herhangi bir kamulaştırma kararı almaksızın ve bedel ödemeksizin doğrudan 'belediye hizmet alanı' olarak tescil etmiş ve bu alan üzerinde şahsın tasarruf yetkisini kısıtlamıştır. Ancak Türk idare hukuku ilkelerine göre, özel mülkiyetteki bir taşınmazın kamulaştırma usulüne uyulmadan idare adına tescil edilmesi hukuken mümkün değildir.

Buna göre, idarenin tesis ettiği bu işlemde, hukuk düzeninde meydana getirilmek istenen sonucun hukuki dayanaktan yoksun ve imkansız olması idari işlemin hangi unsuru bakımından sakatlık oluşturur?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, şehirler arası yolcu taşımacılığı yapan bir şirketin yetki belgesini iptal etmiştir. İdari işlemde iptal gerekçesi olarak, şirketin 'yıllık faaliyet raporunu süresi içinde sunmamış olması' gösterilmiştir. Şirket tarafından açılan iptal davasında, söz konusu raporun süresi içinde evrak kaydına girdiği resmi alındı belgeleriyle ispatlanmıştır. Bunun üzerine idare, mahkemeye sunduğu savunmada şirketin süresi geçmiş yüklü miktarda vergi borcunun bulunduğunu, ilgili yönetmelik uyarınca bu durumun da tek başına bir yetki belgesi iptal sebebi olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

Bu idari vaka ve yargılama süreci dikkate alındığında, tesis edilen idari işlemin unsurları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda 'maksat' (amaç) unsuru, idari işlemin ulaştığı en son ve nihai hedefi ifade eder. İdarenin, şeklen ve yetki bakımından hukuka uygun görünen bir işlemi tesis ederken, kanunun o işlem türü için öngördüğü 'özel amacı' (örneğin kolluk yetkisinin kamu düzenini sağlama amacını) bir kenara bırakarak, yine bir kamu yararı niteliği taşıyan ancak söz konusu yetki ile ilgisi olmayan başka bir amaca (örneğin mali gelir elde etme amacına) yönelmesi durumunda işlemin hukuki akıbeti hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir il belediye encümeni, şehirdeki sahipsiz hayvan popülasyonunu kontrol altına almak ve barınma ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mülkiyeti özel bir şahsa ait olan araziyi "Sahipsiz Hayvan Bakımevi" yapmak üzere kamulaştırmıştır. Yapılan yargısal denetimde; şehirde gerçekten yeni bir bakımevine ihtiyaç duyulduğu, işlemin görevli kurul tarafından ve kanunda öngörülen kurallara harfiyen uyularak tesis edildiği saptanmıştır. Ancak idare mahkemesi, bakımevi inşası için şehrin dışında devlete ait çok sayıda uygun ve maliyetsiz arazi bulunmasına rağmen, sırf araziye komşu konumda lüks bir organizasyon tesisi işleten siyasi rakibi ticari zarara uğratmak kastıyla bilerek bu arazinin seçildiğini kesin delillerle tespit etmiştir.

Buna göre, tesis edilen bu idari işlem idari işlemin unsurları bakımından incelendiğinde aşağıdaki sakatlık hallerinden hangisini bünyesinde barındırmaktadır?

Bir kamu kurumunda denetim elemanı olarak görev yapan (M), kurum üst yönetiminin bazı harcamalarındaki usulsüzlükleri saptayıp raporlamıştır. Bu raporun ardından (M), hakkında hiçbir disiplin soruşturması açılmaksızın ve somut bir kadro ihtiyacı belgelenmeksizin, "kurumsal yeniden yapılanma ve hizmet gereği" gerekçesiyle, uzmanlık alanıyla ilgisi olmayan ve ikametine oldukça uzak bir taşra birimine atanmıştır. İdare mahkemesince yapılan incelemede, bu işlemin asıl amacının (M)'yi hazırladığı rapor nedeniyle cezalandırmak ve pasifize etmek olduğu sonucuna varılmıştır.

İdari işlemin unsurları çerçevesinde yapılan bu hukuki tespit, işlemin hangi unsurunda bir sakatlık olduğunu kesin olarak ortaya koymaktadır?

Bir kamu kurumunda şef olarak görev yapan (A), kurum tarafından "birimdeki iş yükünün azalması ve kadro fazlalığı" gerekçesiyle başka bir ildeki alt hizmet birimine naklen atanmıştır. (A) tarafından açılan iptal davasında; (A)'nın ayrıldığı birime aynı hafta içinde yeni bir personel atandığı ve iş yükünün azalmadığı, aksine arttığı bilirkişi raporuyla kesinleşmiştir. İdare ise mahkemeye sunduğu savunmasında, (A)'nın geçmişteki düşük performans notlarını ve aldığı disiplin cezalarını öne sürerek işlemin "hizmet gereği" olduğunu ve sonucun değişmemesi gerektiğini iddia etmiştir.

Buna göre, söz konusu idari işlemin "sebep" unsuru ve idarenin savunmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Bir idari makamın, kendisine kanunla tanınan yetkiyi tüm usul ve şekil kurallarına uygun olarak kullanmasına rağmen, işlemi tesis ederken 'kamu yararı' yerine kişisel bir menfaat sağlamayı veya başka bir özel amacı gerçekleştirmeyi hedeflemesi durumunda, bu idari işlem hangi unsuru bakımından hukuka aykırı hale gelir?

Bir il milli eğitim müdürü, il merkezinde görev yapan ve bir memur sendikasının şube başkanlığına aday olan öğretmeni, 'ilçedeki norm kadro açığı ve personel ihtiyacı' gerekçesiyle merkeze uzak bir ilçeye naklen atamıştır. Açılan iptal davasında yapılan yargısal denetimde; atama yapılan ilçede gerçekten personel ihtiyacı bulunduğu, müdürün kanunen bu atamayı yapmaya yetkili olduğu ve idari usul kurallarına tam olarak uyulduğu tespit edilmiştir. Ancak davacı öğretmen, atamanın asıl gayesinin kendisinin sendikal faaliyetlerini engellemek ve seçim sürecinde merkezden uzaklaştırmak olduğunu somut delillerle ispatlamıştır.

Buna göre, tesis edilen idari işlemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir il valiliği, şehir merkezinde faaliyet gösteren bir özel eğitim kurumunun işletme ruhsatını, 'binanın yangın güvenliği standartlarını karşılamadığına' dair itfaiye müdürlüğünce hazırlandığı iddia edilen bir rapora dayanarak iptal etmiştir. Ancak kurum sahibi tarafından açılan iptal davasında; söz konusu raporun aslında hiç düzenlenmediği, idarenin dosyada mevcut olmayan hayali bir rapora dayanarak işlemi tesis ettiği ve yapılan güncel incelemede binanın tüm yangın standartlarına uygun olduğu saptanmıştır.

Buna göre, valilik tarafından tesis edilen ruhsat iptali işlemi öncelikle hangi unsuru yönünden hukuka aykırılık teşkil eder?

Bir üniversite rektörlüğü, bir öğretim üyesi hakkında "derslere özürsüz olarak girmemek suretiyle eğitim-öğretim faaliyetlerini aksattığı" gerekçesiyle disiplin cezası tesis etmiştir. Öğretim üyesi tarafından açılan iptal davasında, ilgili dönemdeki derslere eksiksiz girildiği ve yoklama listelerinin idare tarafından dosyaya sunulmadığı tespit edilmiştir. İdare ise mahkemeye sunduğu savunmasında, yoklama listelerine ulaşılamadığını ancak öğretim üyesinin aynı dönemde ders saatleri dışında bir siyasi partinin il kongresinde delege olarak görev aldığının yerel basına yansıdığını, bu durumun da disiplin cezası verilmesi için yeterli olduğunu savunarak işlemin "sebep ikamesi" yoluyla hukuka uygun sayılmasını talep etmiştir.

Türk idare hukuku ilkeleri ve Danıştay içtihatları çerçevesinde, bu uyuşmazlıktaki idari işlemin hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Bir bakanlıkta genel müdür, kendisine bağlı bir daire başkanına, personelin geçici görevlendirme onaylarını imzalaması için 'imza yetkisi' devretmiştir. Bir süre sonra bu yetkiyi devreden genel müdür başka bir göreve atanmış ve yerine yeni bir genel müdür gelmiştir. Daire başkanı, yeni genel müdürden bu konuda yeni bir talimat almadan aynı onayları imzalamaya devam etmiştir. Buna göre, yeni genel müdürün göreve başlamasından sonra daire başkanının tesis ettiği bu işlemlerin yetki unsuru açısından hukuki akıbeti aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idari işlemin konu unsuru; işlemin tesis edilmesiyle hukuk düzeninde meydana gelen değişikliği, yani işlemin kapsamını ve doğurduğu hukuki sonucu ifade eder.

Bir belediye başkanlığı, mülkiyetinde bulunan ancak imar planında 'belediye hizmet alanı' olarak ayrılmış ve fiilen itfaiye merkezi olarak kullanılan bir taşınmazı, üzerindeki tahsis kararı kaldırılmadan, bölgedeki konut ihtiyacını ve gelir elde etme amacını gerekçe göstererek bir sosyal konut projesi kapsamında satışa çıkarmıştır.

Söz konusu taşınmazın hukuki statüsü (kamu malı vasfı) devam ederken, özel mülkiyet konusuymuş gibi bir satış işlemine dayanak yapılması, idari işlemin öncelikle hangi unsuru bakımından 'hukuki imkansızlık' sakatlığına yol açar?