İdari İşlemler ve Sözleşmeler

Bir kamu kurumunda şube müdürü olarak görev yapan (B), hakkında 'ihalede usulsüzlük yaptığı ve rüşvet aldığı' iddialarıyla başlatılan bir disiplin soruşturması sonucunda hazırlanan müfettiş raporuna dayanılarak bu görevinden alınmıştır. (B) tarafından açılan iptal davasında, mahkemece yaptırılan inceleme sonucunda rüşvet ve usulsüzlük iddialarının hiçbir somut delile dayanmadığı ve maddi gerçeklikle bağdaşmadığı kesin olarak tespit edilmiştir. İdare, savunma dilekçesinde (B)'nin 'son iki yılın verimlilik hedeflerini $\%40$ oranında tutturamadığını' ve bu durumun da mevzuat uyarınca görevden alma için yeterli ve geçerli bir sebep olduğunu ileri sürerek işlemin korunmasını talep etmiştir.

İdari işlemin sebep unsuru ve 'sebep ikamesi' ilkeleri dikkate alındığında, bu uyuşmazlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idari işlemlerin sakatlanmasına yol açan şekil ve usul kuralları "asli" ve "tali" olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bir şekil veya usul eksikliğinin işlemin iptaline yol açabilmesi için o eksikliğin işlemin içeriğini veya sonucunu etkileyebilecek nitelikte (asli) olması gerekir. Sonuca etkisi olmayan ikincil derecedeki eksiklikler ise "tali" sakatlık kabul edilerek işlemin geçerliliğini etkilemez.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idari yargı yerlerince işlemin iptalini gerektiren "asli" bir usul sakatlığı olarak kabul edilmektedir?

İdari işlemlerin unsurları doktrin ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirildiğinde; bir kamu kurumundaki birim amirinin, aralarında kişisel bir anlaşmazlık bulunan memuru, mevzuatta öngörülen tüm şekil şartlarına ve usullere uyarak, ancak sırf onu cezalandırmak ve zor duruma düşürmek amacıyla uzak bir ilçeye naklen ataması durumunda, tesis edilen bu işlem temel olarak hangi unsur yönünden sakatlanmış olur?

Bir belediye yönetiminin, imar planında 'çocuk parkı' olarak belirlenmiş bir alanı, o bölgedeki bir işletmecinin ticari faaliyetlerini engellememesi ve manzarasının kapanmaması düşüncesiyle park yapımından vazgeçerek başka bir alana kaydırması durumunda; tesis edilen bu işlem idari işlemin hangi unsuru yönünden sakatlanmış olur?

İdare hukukunda idari işlemler, kamu gücüne dayanan ve tek taraflı irade açıklamasıyla tesis edilen işlemlerdir. Bu işlemlerin hukuk aleminde sonuç doğurması ve uygulanabilirliği ile ilgili olarak "tek yanlılık" ve "icrailik" (re'sen icra edilebilirlik) kavramları büyük önem taşır. Bu iki kavram ve idari işlemin özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumunda üst yönetici tarafından bir alt birim amirine sadece 'imza yetkisi' devredilmiştir. Alt birim amiri, kendisine devredilen bu imza yetkisine dayanarak hazırladığı bir idari kararı, üst yönetici adına imzalamak yerine kendi unvanını kullanarak ve kendi adına asaleten imzalamıştır. Bu durumda, tesis edilen idari işlemin yetki unsuru bakımından taşıdığı sakatlık ve hukuki sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda, idari kurulların (kolektif makamların) karar alma süreçleri sıkı usul kurallarına tabidir. Mevzuatta aksine bir hüküm bulunmadıkça, bir disiplin kurulu veya belediye encümeni gibi idari kurul üyelerinin oylama sırasında 'çekimser' kalmalarının hukuki sonucu ve bu durumun işlemin usul unsuru üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir büyükşehir belediyesi, ruhsatsız olduğu tespit edilen bir yapının yıkılmasına dair encümen kararı almıştır. Ancak kararın infazı aşamasında, söz konusu yapının kararın alınmasından önce gerçekleşen bir sel felaketi sonucunda tamamen yıkıldığı ve ortadan kalktığı anlaşılmıştır.

Buna göre, idare tarafından alınan yıkım kararı idari işlemin unsurları açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Danıştay'ın yerleşik içtihatları çerçevesinde idari işlemlerin tesis edilmesi aşamasında uyulması gereken şekil ve usul kuralları, işlemin sıhhatine olan etkileri bakımından bir ayrıma tabi tutulmaktadır. İşlemin sonucuna etki etmeyen veya muhatabın haklarını zedelemeyen aykırılıklar 'tali', işlemin hukuk dünyasındaki varlığını veya muhatabın güvencelerini doğrudan etkileyenler ise 'asli' sakatlık olarak kabul edilir.

Buna göre, aşağıda belirtilen durumların hangisinde bir 'tali şekil/usul sakatlığı' söz konusudur ve bu eksiklik tek başına işlemin iptali sonucunu doğurmaz?

Bir belediye sağlık işleri müdürlüğü tarafından yapılan denetimde, bir fırının asgari hijyen standartlarını taşımadığı tespit edilerek tutanak altına alınmıştır. Belediye encümeni, bu tutanağa dayanarak fırının faaliyetinin on beş gün süreyle durdurulmasına karar vermiştir.

Bu olayda, hijyen standartlarına aykırılığı tespit eden tutanak, idari işlemin hangi unsurunu oluşturur?

Bir kamu kurumunda genel müdürün, ilgili mevzuatta münhasıran bakana tanınmış olan bir disiplin cezası verme yetkisini, usulüne uygun bir 'yetki devri' kararı bulunmamasına rağmen kullanması durumunda; bu işlem yetki unsuru bakımından aşağıdaki sakatlıklardan hangisi ile maluldür?

İdare hukukunda idari işlemlerin "hukuka uygunluk karinesi" ve "icrailik" özellikleri, kamu gücünün kullanım biçimini belirleyen temel prensiplerdir. Bu iki kavramın birbirleriyle olan ilişkisi ve hukuki sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari işlemin 'şekil' unsurları arasında yer alan 'gerekçe' (sebep gösterme) ilkesine ve bu ilkenin ihlalinin hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Merkezi idare başkent teşkilatı bünyesinde yer alan bir bakanlıkta; Bakan, yasal olarak şahsına tanınmış olan personelin yer değiştirme işlemlerine dair 'imza yetkisini', sınırları açıkça belirtilmek suretiyle Personel Genel Müdürüne devretmiştir. İlerleyen günlerde Personel Genel Müdürü, ciddi bir sağlık sorunu nedeniyle hastanede yatarak tedavi görmeye başlamış ve yerine bir Genel Müdür Yardımcısı kanuni vekâlet ile görevlendirilmiştir. Bu süreç zarfında söz konusu vekil, taşrada görev yapan bir memurun acil yer değiştirme talebini incelemiş ve daha önce yapılan bu imza devrini gerekçe göstererek işlemi kendi imzasıyla tesis etmiştir.

Bu olayda tesis edilen idari işlemin unsurları ve tabi olacağı yaptırım bakımından hukuki durum aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

İdare hukukunda idari işlemin 'konu' unsuru; işlemin hukuk aleminde meydana getirdiği değişikliği, doğurduğu hukuki sonucu veya işlemin üzerinde durduğu nesneyi ifade eder. Konu unsurunun hukuka uygun olması için bu sonucun meşru, hukuken ve fiilen mümkün ve belirli olması şarttır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idari işlemin 'konu' unsuru yönünden sakatlığına (hukuki veya fiili imkansızlık) örnek teşkil eder?

Bir idari makamın iradesinin dış dünyada hukuki sonuç doğuracak biçimde ortaya çıkması, belirli dışsal biçimlere (şekil) ve hazırlık aşamalarına (usul) tabidir. İdari yargı mercileri, bu unsurlardaki hukuka aykırılıkları incelerken ihlalin işlemin esasına etkisini dikkate alarak "asli şekil sakatlığı" ve "tali şekil sakatlığı" ayrımına gitmektedir. Buna göre, idari işlemin şekil ve usul unsurlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İdare hukukunda idari işlemlerin sahip olduğu "hukuka uygunluk karinesi" ve bu karinenin usul hukukundaki yansımaları göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumunda görev yapan memur hakkında, "kurum demirbaşlarına kasten zarar verdiği" iddiasıyla disiplin soruşturması açılmış ve neticesinde ilgiliye disiplin cezası verilmiştir. Ancak memur tarafından açılan iptal davasında yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda, söz konusu demirbaşın memurun kullanımından çok önce bozuk olduğu ve memurun herhangi bir kusurlu eyleminin bulunmadığı resmi raporlarla saptanmıştır. Bu durumda, tesis edilen disiplin cezasının öncelikle hangi unsuru yönünden sakat olduğu söylenebilir?

Bir büyükşehir ilçe belediyesi encümeni, ilçenin işlek caddelerinde trafik akışını rahatlatmak ve yaya güvenliğini sağlamak gerekçesiyle geniş çaplı park yasakları getirmiş ve araç çekme işlemlerini sıkılaştırmıştır. Ancak bu karara karşı açılan iptal davasında, belediye encümeninin iç yazışmalarından, kararın alınmasındaki asıl amacın trafik düzeni sağlamak olmadığı; belediyenin o yılki bütçe hedeflerini tutturabilmek için otopark ve çekici hizmetlerinden elde edilecek gelirleri artırmanın hedeflendiği kesin olarak saptanmıştır.

İdare hukuku ilkelerine göre, söz konusu idari işlemdeki hukuka aykırılığın niteliği ve ilgili olduğu idari işlem unsuru aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir valilik, şehir merkezinde faaliyet gösteren bir tekstil fabrikasının atık sularını arıtmadan nehre boşalttığına dair düzenlenen bir teknik raporu dayanak göstererek, ilgili fabrikanın çalışma ruhsatının süresiz olarak iptaline karar vermiştir. Ancak yapılan yargılama sürecinde, söz konusu teknik raporda belirtilen kirliliğin aslında fabrikanın bitişiğindeki başka bir tesisten kaynaklandığı ve fabrikanın arıtma tesisinin mevzuata uygun çalıştığı bilirkişi raporuyla kesinleşmiştir. Buna göre, tesis edilen ruhsat iptal işlemi idari işlemin unsurlarından hangisi bakımından hukuka aykırıdır?