İdari İşlemler ve Sözleşmeler

Bir bakanlıkta yapılan teşkilat değişikliği sonucunda "Dış İlişkiler Müşavirliği" birimi ve bu birime ait tüm kadrolar ilgili mevzuat düzenlemesi ile tamamen iptal edilmiştir. Buna rağmen, personel dairesi tarafından sehven bu birime yeni bir personelin ataması yapılmıştır. Bu olayda, hukuk düzeninde artık karşılığı bulunmayan bir kadroya atama yapılması nedeniyle tesis edilen işlemin hangi unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu söylenebilir?

İdare hukuku rejiminde idari işlemler, sahip oldukları yapısal özellikler itibarıyla özel hukuk sözleşmelerinden ve işlemlerinden kesin çizgilerle ayrılır. Bir kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla kamu gücü ayrıcalığı kullanılarak tesis edilen idari işlemler, hukuka uygunluk karinesinden yararlanır ve muhatapları üzerinde doğrudan hukuki sonuç doğurur.

Buna göre, idari işlemlerin nitelikleri ve özel hukuk sözleşmeleriyle olan farkları göz önüne alındığında, idari işlemin "tek yanlılığı" ile "icrailiği" arasındaki ilişkiyi ve hukuki sınırlarını en doğru şekilde açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda, bir idari işlemin tesis edilmesinde uygulanan usul ve şekil kurallarının, aksine bir kanuni düzenleme bulunmadıkça o işlemin geri alınması, kaldırılması veya değiştirilmesi aşamasında da aynen uygulanmasını ifade eden "usulde paralellik ilkesi" esastır.

Bu çerçevede; mevzuat uyarınca bir birim müdürünün atamasının "Belediye Encümeninin olumlu görüşü" alınarak yapılacağı öngörülmüşse, bu görevlinin belediye başkanı tarafından görevden alınması işlemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idari işlemin yetki unsuru, yetkinin devredilmesi ve yetki sakatlıkları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İdare hukukunda idari işlemin yetki unsuru; işlemin yer, zaman, konu ve kişi bakımından hukuka uygun bir makam veya görevli tarafından tesis edilmesini gerektirir. Yetki kurallarına aykırılık, aykırılığın ağırlığına göre işlemin sakatlanmasına veya hukuken hiç doğmamış sayılmasına neden olabilir.

Buna göre, usulüne uygun şekilde emekliye ayrılan ve kurumla ilişiği kesilen eski bir şube müdürünün, bu tarihten sonra eski makamına gelerek bir idari kararı imzalaması durumunda ortaya çıkan yetki sakatlığı aşağıdakilerden hangisidir?

İmar mevzuatında bir belediyeye, kentin estetik görünümünü korumak ve görüntü kirliliğini önlemek amacıyla reklam panolarının yerlerini belirleme ve sınırlama yetkisi tanınmıştır. Ancak ilgili belediye, bu yetkiyi kentin estetiğini gözetmek yerine, sadece belediye bütçesindeki açıkları kapatmak ve ek gelir elde etmek amacıyla reklam panolarının sayısını kontrolsüz şekilde artırarak kullanmıştır. Belediye tarafından tesis edilen bu işlemler, idari işlemin hangi unsuru yönünden sakatlık doğurur?

İdare hukukunda idari işlemlerin kural olarak yazılı bir metne dayanması gerekse de (yazılılık ilkesi), idarenin sessiz kalması (sükutu) bazı durumlarda hukuki sonuçlar doğurmaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 10. maddesi uyarınca, ilgililerin haklarında bir işlem tesis edilmesi için yaptıkları başvurulara belirli bir süre içinde cevap verilmemesi 'zımni ret' (varsayılan ret) hükmündedir. Güncel mevzuat uyarınca zımni ret işleminin oluşması için gereken süre ve bu işlemin 'şekil' unsuru bakımından özelliği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir mülki idare amiri olan Vali, belediye sınırları içerisinde kalan ve mevzuat uyarınca münhasıran belediye meclisinin karar almasına bırakılmış bir konuda, kendisine tanınan yasal yetki süresi sona erdikten sonra bir idari işlem tesis etmiştir. Bu idari işlemin sakatlığı ve idare hukukundaki yetki kullanım ilkeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumunda mühendis olarak görev yapan (M), "kurumun norm kadro fazlalığı ve hizmet gereği" gerekçe gösterilerek başka bir ildeki alt birime naklen atanmıştır. (M) tarafından açılan iptal davasında, mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda, kurumun söz konusu biriminde norm kadro fazlalığı bulunmadığı, aksine personel ihtiyacının devam ettiği tespit edilmiştir. İdare ise savunma dilekçesinde, (M)’nin geçmişte aldığı disiplin cezaları ve birim amiriyle yaşadığı uyumsuzluklar nedeniyle bu atamanın yapıldığını, bu nedenle işlemin sonucunun kamu yararına uygun olduğunu ileri sürmüştür.

Bu olaydaki idari işlem ve idarenin savunması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi idare hukuku ilkeleri çerçevesinde doğrudur?

Bir belediye encümeni, bir gıda işletmesinin ruhsatını "hijyen denetimlerinde tespit edilen ağır kusurlar" gerekçesiyle iptal etmiştir. İşletme sahibi tarafından açılan iptal davasında, söz konusu denetimin aslında hiç yapılmadığı, idarenin dosyaları karıştırması sonucunda başka bir işletmeye ait tutanağın esas alındığı bilirkişi raporuyla kesinleşmiştir. İdare ise mahkemeye sunduğu savunmasında, işletmenin zaten "imar mevzuatına aykırı bir yapıda faaliyet gösterdiğini", bu nedenle işlemin sonucunun hukuka uygun olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

Bu olayda tesis edilen işlemin "sebep unsuru" bakımından hukuki durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Bir belediye meclisi, beldede yaşayan ve ekonomik zorluk çeken bir kısım vatandaşın birikmiş fatura borçlarının belediye bütçesinden karşılanmasına karar vermiştir. Ancak alınan bu kararda; yardımdan yararlanacak kişilerin kimler olduğu, hangi objektif kriterlere göre seçileceği veya yapılacak yardımın kapsamı/miktarı gibi hususlar tamamen belirsiz bırakılmıştır. İdare hukuku ilkeleri dikkate alındığında, bu idari işlem aşağıdaki unsurlardan hangisi yönünden hukuka aykırılık teşkil etmektedir?

Bir kamu kurumunda görevli bir şube müdürünün, kurumdaki işleyiş aksaklıklarına dair hazırladığı raporun üst yönetimi rahatsız etmesi üzerine; atamaya yetkili makamın, personelin görev yerini hizmet gerekleri çerçevesinde değiştirme yetkisi bulunmasına ve tüm usul kurallarına uymasına rağmen, sırf bu raporun intikamını almak ve personeli cezalandırmak amacıyla görev yerini uzak bir ilçeye değiştirmesi durumunda; söz konusu idari işlem hangi unsuru bakımından hukuka aykırılık teşkil eder?

İdari işlemlerin sebep unsuru, idareyi işlem yapmaya yönelten hukuki veya fiili etkenleri ifade eder. Bir valilik, bir dernek lokalinin "ruhsata aykırı olarak kumar oynatıldığı" gerekçesiyle kapatılmasına karar vermiştir. Ancak idari yargıdaki dava sürecinde, kapatma işlemine esas alınan emniyet tutanağının başka bir adresteki işletmeye ait olduğu ve söz konusu dernek lokalinde herhangi bir kumar faaliyetinin gerçekleşmediği kesin olarak ispatlanmıştır. Bu bilgilere göre, dernek lokali hakkında tesis edilen kapatma işlemi aşağıdaki unsurlardan hangisi yönünden hukuka aykırıdır?

İdare hukukunda idari işlemin usul ve şekil kurallarına aykırılıklar, her zaman işlemin iptalini gerektirmez. Danıştay içtihatlarına göre, bir usul veya şekil eksikliğinin işlemin esasına ve sonucuna etkili olmaması durumunda bu eksiklik 'tali (ikinci derece) sakatlık' olarak kabul edilmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir usul sakatlığının 'asli şekil sakatlığı' olarak nitelendirilmesini sağlayan temel ölçüttür?

Bir belediye encümeni, mülkiyeti Hazineye ait olan ve imar planında "belediye hizmet alanı" olarak ayrılan bir taşınmazın, belediyenin otopark ihtiyacını karşılamak amacıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre kamulaştırılmasına karar vermiştir. İdare hukuku ilkeleri uyarınca, bir kamu tüzel kişisine ait taşınmazın başka bir kamu tüzel kişisi tarafından kamulaştırılamayacağı gerçeği göz önüne alındığında; tesis edilen bu işlem, idari işlemin hangi unsuru yönünden hukuka aykırılık teşkil etmektedir?

Bir kanun metninde "İdare, ilgili kurulun uygun görüşünü alarak bu konuda düzenleme yapmaya yetkilidir." hükmü yer almaktadır. İdare, usulüne uygun olarak ilgili kuruldan görüş istemiş; ancak kurulun olumsuz görüş bildirmesine rağmen söz konusu düzenleyici işlemi tesis etmiştir. Bu durumda, tesis edilen idari işlemin sakatlığına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir belediye encümeni, (A) şahsı tarafından işletilen bir kafeteryaya 'kapalı alanda tütün mamulü tüketildiği' gerekçesiyle idari para cezası uygulamıştır. Ancak işletme sahibi tarafından açılan iptal davasında; söz konusu tespitin yapıldığı gün ve saatte işletmenin ana panodaki bir arıza nedeniyle tüm gün kapalı olduğu, içeride herhangi bir müşteri veya personelin bulunmadığı elektrik dağıtım şirketinden alınan resmi kayıtlar ile ispatlanmıştır.

Buna göre, belediye tarafından tesis edilen idari para cezası işlemi idari işlemin unsurlarından hangisi yönünden sakatlanmıştır?

$2026$ yılında bir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu, üyelik aidatlarını süresinde ödemeyen üyeleri hakkında ilgili kanunda yaptırım olarak yalnızca "gecikme zammı uygulanması" hüküm altına alınmış olmasına rağmen; yönetim kurulu kararıyla bu üyelerin mesleki faaliyetlerinin $3$ ay süreyle durdurulmasına ve sicil kayıtlarının askıya alınmasına karar vermiştir.

İdari işlemin unsurları açısından yapılan bu uygulama hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumunda Genel Müdür (A), kanunla münhasıran kendisine tanınmış olan 'personel atama' yetkisini, herhangi bir yasal dayanak olmaksızın sadece bir iç genelge ile Genel Müdür Yardımcısı (B)’ye devretmiştir. Bir süre sonra Genel Müdür (A) emekli olmuş ve yerine Genel Müdür (C) atanmıştır. Yardımcı (B), eski genel müdürün genelgesine dayanarak atama işlemlerine devam etmiştir. Ayrıca bu süreçte, kurumun eski bir çalışanı olan ve üç ay önce istifa ederek ayrılan (D) de, bazı belgeleri sehven kurum adına onaylamaya devam etmiştir.

Bu olayda gerçekleşen yetki aktarımı ve ortaya çıkan yetki sakatlıkları ile ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idari işlemlerin sahip olduğu 'tek yanlılık' ve 'icrailik' özellikleri, bu işlemlerin özel hukuk işlemlerinden ayrılan en temel karakteristiklerini oluşturur. Bu özelliklerin kapsamı ve hukuki sonuçları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?