Kamu Borçlarının Sınıflandırılması

Bir ülkede yaşanan derin ekonomik kriz sonrasında hükümet, kamu finansmanı kapsamında iki farklı uygulama hayata geçirmiştir:

I. Çıkarılan bir kanunla, yüksek gelir grubundaki mükelleflerin gelirlerinin %5'i oranında devlet tahvili alması yasal olarak mecburi tutulmuş ve bu tutarların 5 yıl sonra faiziyle birlikte geri ödeneceği açıklanmıştır.
II. Hazine yetkilileri, ticari banka yöneticileriyle toplantılar yaparak, herhangi bir yasal yaptırım olmamasına rağmen "piyasa istikrarına katkı sağlamaları" amacıyla bankaların portföylerindeki devlet tahvili miktarını artırmalarını güçlü bir şekilde telkin etmiştir.

Bu iki durumun, zorlama derecesine göre kamu borçları sınıflandırmasındaki karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Kamu borçlarının vadesine göre sınıflandırılması; hazinenin nakit yönetimi, borçlanma nedenleri ve kullanılacak borçlanma araçlarının seçimi açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre; dalgalı ve konsolide borçlar, bu borçların ortaya çıkış nedenleri ve ilgili borç yönetimi işlemleri arasındaki ilişkiyi ifade eden aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen bir devlet iç borçlanma senedinin (DİBS) ihraç koşullarında; senedin vadesinden önce hiçbir şekilde üçüncü kişilere devredilemeyeceği, rehnedilemeyeceği ve Borsa İstanbul (BİST) Borçlanma Araçları Piyasası gibi ikincil piyasalarda işlem göremeyeceği açıkça hüküm altına alınmıştır.

Pazarlanabilirlik durumuna göre yapılan kamu borçları sınıflandırması dikkate alındığında, bu borçlanma aracıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Kamu borçları, analiz amacına ve borcun özelliklerine uygun olarak farklı kriterlere göre sınıflandırılmaktadır. Borçlanmayı gerçekleştiren birimin hukuki ve idari yapısı da temel sınıflandırma kriterlerinden biridir.

Buna göre;
I. Hazine ve Maliye Bakanlığının genel bütçe açıklarını finanse etmek üzere ihraç ettiği tahviller
II. Bir büyükşehir belediyesinin metro ağı inşası için uluslararası bir bankalar konsorsiyumundan sağladığı kredi
III. Sermayesinin tamamı devlete ait olan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) İşletmesi Genel Müdürlüğünün altyapı yenilemesi için kullandığı banka kredisi

Yukarıda verilen borçlanma işlemlerinin 'borçlanan kurumun niteliğine göre' doğru sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Bir ülkenin Hazine ve Maliye Bakanlığı, yıl içindeki geçici nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla ihraç ettiği kısa vadeli borç senetlerinin itfa zamanı geldiğinde, bu senetleri yapısal bütçe açıklarının finansmanında kullanılan bir yıldan uzun vadeli senetlerle değiştirme kararı almıştır.

Buna göre, Hazinenin borç yönetimi kapsamında gerçekleştirdiği bu işlem ve kullanılan borçlanma araçları dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Devletin borçlanma piyasalarında ihraç ettiği senetler, alacaklılara sunulan güvencenin niteliğine göre farklı şekillerde sınıflandırılır.

Devletin genel kredi gücüne ve itibarına dayanılarak, özel bir karşılık gösterilmeden alınan borçlar ile; borcun geri ödenmesinin garantisi olarak belirli bir kamu gelirinin (örneğin köprü ve otoyol geçiş ücretlerinin) doğrudan alacaklılara tahsis edildiği borçlar, teminat (garanti) durumu kriterine göre sırasıyla aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Hazine ve Maliye Bakanlığı, yurt içi piyasalarda artan döviz talebini kırmak ve yastık altındaki dövizleri finansal sisteme kazandırmak amacıyla, yalnızca Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin satın alabileceği Euro (€) cinsinden Devlet Tahvili ihraç etmiştir.

Kamu borçlarının sınıflandırılmasına ilişkin temel ölçütler dikkate alındığında, bu borçlanma işlemi 'sağlandığı para cinsine' ve modern maliye teorisinde kabul gören 'alacaklının ikametgâhı (kaynak)' ölçütlerine göre sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru nitelendirilmiştir?

Bir ülkenin hazinesi, yatırımcı tabanını genişletmek ve sistem dışındaki döviz cinsi tasarrufları finansal sisteme kazandırmak amacıyla, yalnızca yurt içi piyasada ihraç edilmek üzere Euro cinsinden $3$ yıl vadeli Devlet tahvili satışı gerçekleştirmiştir. Bu ihraç işlemine yalnızca o ülkede yerleşik olan ticari bankalar ve bireysel yatırımcılar katılmıştır.

Kamu borçlarının "kaynağına göre" sınıflandırılmasında kullanılan teorik kıstaslar dikkate alındığında, bu borçlanma işlemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir devletin kamu harcamalarını finanse etmek amacıyla kendi ulusal piyasalarında ve ulusal para birimi cinsinden ihraç ettiği devlet tahvillerinin önemli bir kısmı, yurt dışında yerleşik yabancı yatırım fonları tarafından satın alınmıştır.

İktisadi yaklaşım (kriter) dikkate alındığında, bu borçlanma işleminin niteliği ve ülkedeki makroekonomik etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir büyükşehir belediyesi, kentsel ulaşım altyapısını geliştirecek yeni bir metro hattının inşasını finanse etmek amacıyla yurt dışındaki bir uluslararası finans kuruluşundan 10 yıl vadeli ve Hazine garantisi olmaksızın 100 milyon ABD Doları tutarında kredi sağlamıştır.

Bu borçlanma işlemi, borçlanan kurumun niteliğine göre yapılan kamu borçları sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi kapsamında yer alır?

Bir ülkenin Hazinesi, uluslararası sermaye piyasalarında (örneğin Londra piyasasında) yabancı para birimi üzerinden uzun vadeli tahvil (Eurobond) ihracına çıkmıştır. Ancak, ihraç edilen bu senetlerin önemli bir bölümü, tahvili çıkaran ülkede faaliyet gösteren ve yurtdışında portföy yatırımı yapan yerleşik bir ticari banka tarafından uluslararası piyasadan satın alınmıştır.

Kamu borçlarının kaynağına göre sınıflandırılmasında kullanılan "iktisadi kıstas" ve "hukuki kıstas" yaklaşımları dikkate alındığında, yerleşik ticari bankanın portföyünde bulunan bu tahvillerin niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu borçlarının sınıflandırılmasında kullanılan 'sağlandığı para cinsi' ölçütüne göre; ulusal para birimi üzerinden ihraç edilen borçlar iç borç, yabancı ülke paraları (döviz) üzerinden ihraç edilen borçlar ise dış borç olarak kabul edilmektedir. Ancak günümüz modern maliye analizlerinde, bir borcun iç veya dış borç olduğuna karar verilirken bu ölçüt tek başına yeterli görülmemekte, ağırlıklı olarak 'alacaklının yerleşiklik durumu (ikametgâh)' ölçütü tercih edilmektedir.

Buna göre, geleneksel 'sağlandığı para cinsi' ölçütünün makroekonomik etkileri açıklamada yetersiz kalmasının ve yanıltıcı sonuçlar doğurabilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu maliyesinde bütçe açıklarını veya geçici nakit yetersizliklerini finanse etmek amacıyla başvurulan ve genellikle bir yıldan kısa süreli olan borçlanmalara "dalgalı borç" adı verilir. Borç yönetiminde, Hazine'nin anapara geri ödeme baskısını azaltmak amacıyla bu kısa vadeli borçların piyasadan çekilerek uzun vadeli borçlar (konsolide borç) haline dönüştürülmesi işlemine ise "tahkim" (konsolidasyon) denilmektedir.

Buna göre, aşağıda verilen borç yönetimi operasyonlarından hangisi dalgalı borçların tahkimine uygun bir örnektir?

Maliye literatüründe kamu borçları çeşitli ölçütlere göre tasnif edilirken, "işleme konu olan ödeme aracının niteliği" (para cinsi) ve "kredi verenin yerleşiklik durumu" (kaynak) bazen birbiriyle çelişen sonuçlar doğurabilmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde yerel yatırımcıların kur riskinden korunma talepleri, bu iki ölçütün ayrışmasına yol açan uygulamaları yaygınlaştırmıştır.

Buna göre, aşağıdaki borçlanma işlemlerinden hangisinde borç; "işleme konu olan ödeme aracının niteliği" ölçütüne göre tasnif edildiğinde yabancı para statüsünde değerlendirilirken, "kredi verenin yerleşiklik durumu" ölçütüne göre tasnif edildiğinde mutlak surette bir iç borç kalemi olarak kaydedilir?

Bir ülkede merkezi yönetim, aynı mali yıl içinde üç farklı amaçla borçlanmaya gitmiştir:

I. Geçiş ücreti gelirleriyle maliyetini uzun vadede karşılaması planlanan yeni bir otoyol projesinin finansmanı
II. Ülke savunması amacıyla gerçekleştirilen askeri operasyonların ve silah mühimmat alımlarının finansmanı
III. Doğrudan bir gelir getirmemesi öngörülen ancak toplumsal fayda sağlayacak olan devlete ait bir eğitim kampüsünün inşası

Kamu borçlarının verimliliğine göre sınıflandırılması dikkate alındığında, bu borçlanma işlemlerinin türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bankacılık sisteminin likidite gereksinimlerini düzenleyen makro ihtiyati bir tedbir çerçevesinde, kamu otoritesi piyasaya özel nitelikli bir borçlanma aracı sunmuştur. Söz konusu senetlerin, finansal kurumlar arası borçlanma araçları piyasasında işlem görmesi, üçüncü kişilere devri ve repo gibi kısa vadeli likidite işlemlerinde teminat olarak kullanılması yasal olarak engellenmiştir. Senetlerin mülkiyeti, itfa tarihine kadar ihraç aşamasında satın alan kurumda kalmak zorundadır.

Buna göre; ikincil piyasa hareketliliğine tamamen kapalı olan ve yatırımcısına işlem gördüğü süre boyunca nakde dönme esnekliği (likidite) sağlamayan bu kamu borçlanma türü, literatürde aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?

Bir ülkenin borç yönetim stratejisi kapsamında, hanehalkı tasarruflarını teşvik etmek amacıyla yalnızca gerçek kişilere satılan ve vadesinden önce üçüncü kişilere devri hukuken engellenmiş özel senetler ihraç edilmiştir. Eş zamanlı olarak, kurumsal yatırımcıların likidite yönetimini kolaylaştırmak ve borçlanma maliyetlerini düşürmek üzere ikincil piyasada işlem görebilen standart borçlanma araçları da piyasaya sürülmüştür.

Bu senaryodaki borçlanma araçlarının 'pazarlanabilirlik (devredilebilirlik)' kriterine göre sınıflandırılması dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi ikincil piyasada serbestçe alınıp satılabilme (pazarlanabilme) özelliğine sahip kamu borçlarına uygun bir örnektir?

Aşağıda bir ülkedeki çeşitli olağanüstü finansman ve borçlanma pratiklerine ilişkin durumlar verilmiştir:

I. Merkez Bankası'nın ticari bankalara uyguladığı disponibilite (zorunlu karşılık) oranlarının bir bölümünün, Hazine tarafından ihraç edilen tahvillerle tutulmasının yasal olarak emredilmesi.
II. Savaş döneminde artan harcamaları karşılamak üzere, vatandaşların gayrimenkul değerleri üzerinden bir defaya mahsus ve kesinlikle geri ödenmemek (karşılıksız) koşuluyla mali bir yükümlülük getirilmesi.
III. Kamu personelinin maaşlarının bir kısmının, ileride anapara ve faiziyle birlikte itfa edilmek (geri ödenmek) üzere mecburi olarak devlet tahvilleriyle ödenmesi.
IV. Ülkenin altyapı yatırımlarını finanse etmek amacıyla kamuoyunda yoğun bir 'milli dayanışma' propagandası yürütülerek, vatandaşların tasarruflarını devlet tahviline yönlendirmesinin sağlanması.

Bu durumların kamu maliyesi literatüründeki sınıflandırmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu borç yönetiminde ihraç edilen borçlanma araçlarının ikincil piyasalarda işlem görüp görememesi, borcun yatırımcı nezdindeki likiditesini belirleyen en temel unsurdur. İkincil piyasası olan araçlar yatırımcısına vadeden önce nakde dönme imkânı sunarken, bazı kamu borçlanma araçları doğası gereği veya özel düzenlemelerle bu imkândan yoksun bırakılır.

Buna göre, aşağıdaki borçlanma işlemlerinden hangisinin sonucunda ortaya çıkan kamu borcu, borçların sınıflandırılması kapsamında "pazarlanamaz (devredilemez) borçlar" kategorisinde yer alır?

Maliye teorisinde devlet borçları, sağlanan fonların doğrudan bir mali getiri yaratma kapasitesine sahip olup olmamasına göre tasnif edilmektedir.

Bir yerel yönetim, tarımsal kalkınmayı desteklemek amacıyla tahvil ihraç ederek devasa bir sulama tesisi inşa etmiştir. Tesisin faaliyete geçtiği ilk beş yıllık dönemde, tarımsal üretimi canlandırmak gayesiyle çiftçilerden herhangi bir su kullanım bedeli alınmamıştır. Ancak altıncı yıldan itibaren politikasını değiştiren yönetim, tesisin işletme giderlerini ve söz konusu tahvillerin anapara ile faiz ödemelerini tamamen karşılayacak bir fiyatlandırma tarifesi yürürlüğe koymuştur.

Borçlanılarak elde edilen fonların ekonomik sonuçları dikkate alındığında, bu borcun niteliği ilk beş yıllık dönem ve altıncı yıldan itibaren başlayan dönem için sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?