Examkin

Banka Muhasebesi

204 questions

Question 1Question →

Bankacılık sektöründe uygulanan Tek Düzen Hesap Planı (BTDHPBTDHP) çerçevesinde, bankaların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMBTCMB) nezdinde tutmak zorunda oldukları zorunlu karşılıklar (munzammunzam kars\cılıklarkarşılıklar) ile serbest mevduatlarının muhasebe düzenindeki yeri ve niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: TCMBTCMB nezdindeki serbest mevduatlar ve zorunlu karşılıklar, BTDHPBTDHP'nin "00 - Nakit Değerler ve Merkez Bankası" grubu içinde farklı alt hesap kodları altında birer aktif varlık olarak izlenir.

Answer

Merkez Bankası nezdindeki serbest mevduatlar ve zorunlu karşılıklar, Banka Tek Düzen Hesap Planı'nın ilk grubu olan "0 - Nakit Değerler ve Merkez Bankası" altında, niteliklerine göre ayrılmış alt hesaplarda birer aktif kalem olarak takip edilir.
Banka Tek Düzen Hesap Planı sistematiğinde, likiditesi en yüksek olan varlıklar ilk sırada yer alır. Bankaların kasasındaki nakit (010) ve Merkez Bankası nezdindeki alacakları (020) en üst grupta sınıflandırılır. Zorunlu karşılıklar (munzam karşılıklar), her ne kadar banka tarafından serbestçe harcanamasa da, bankanın bir varlığıdır ve Merkez Bankası nezdinde bloke edilmiş mevduat niteliğindedir. Bu nedenle, serbest mevduatlar ile birlikte aynı ana grup altında ancak farklı alt hesaplarda (serbest/bloke ayrımıyla) izlenmeleri muhasebe standartları gereğidir.

Step-by-Step Solution

1
Bankaların TCMB nezdindeki varlıklarının niteliğini belirlemek.
TCMB nezdindeki paralar, serbestçe kullanılabilse de (serbest mevduat) veya yasal zorunlulukla bloke edilmiş olsa da (zorunlu karşılık) bankanın aktifindeki birer varlıktır.
Varlıkların likidite derecesine göre sınıflandırılması BTDHP'nin temel ilkesidir.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHPBTDHP) hiyerarşisinde bu varlıkların yerini saptamak.
En likit değerler (Kasa ve TCMB) "0" kodlu (bazı versiyonlarda 1) "Nakit Değerler ve Merkez Bankası" grubu altında toplanır.
TCMB'deki alacaklar, vadesi gelmiş alacaklardan daha likit kabul edildiği için ticari bankalar grubundan (Grup 2) önce gelir.
3
Zorunlu karşılıkların (munzam karşılıklar) raporlanma şeklini analiz etmek.
Zorunlu karşılıklar bloke bir hesapta (örneğin 021-022 gibi alt kodlarda) izlenir ancak bilanço içi aktif karakterini korur.
Munzam karşılıklar mülkiyeti bankaya ait olan ve karşılık oranı üzerinden TCMB'ye depo edilen tutarlardır.

Key Concept

BTDHP Aktif Hesap Grupları ve Zorunlu Karşılıkların Sınıflandırılması

Hints

1
Bankanın sahip olduğu nakit ve Merkez Bankasındaki paraları en likit varlıklar olarak düşünün.
2
BTDHP'de hesaplar likiditeye göre sıralanır; Merkez Bankası hesapları genellikle Kasa hesabından hemen sonra gelen gruptadır.
3
Zorunlu karşılıklar bankanın bir alacağıdır (aktif), ancak serbest mevduattan farklı olarak 'bloke' niteliktedir.

Practice More

Banka bilançosundaki 'Bankalar' (2. grup) ile 'TCMB' (0. grup) hesapları arasındaki likidite ve sınıflandırma farklarını tekrar inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 2Question →

Bir banka, kısa vadeli fiyat hareketlerinden yararlanarak kâr elde etmek amacıyla 10.00010.000 USD nominal değerli bir kamu kesimi tahvilini satın almıştır. Satın alma tarihindeki kur 11 USD = 32,0032,00 TL'dir. Bankaların Uyguladığı Tek Düzen Hesap Planı (BTP) uyarınca, bu işlemin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Alım Satım Amaçlı Menkul Değerler (YP) hesabı 320.000320.000 TL tutarında borçlandırılır.

Answer

Alım Satım Amaçlı Menkul Değerler (YP) hesabı 320.000320.000 TL tutarında borçlandırılır.
Doğru yanıt olan ifade, bankanın kısa vadeli kâr amacı gütmesi nedeniyle 'Alım Satım Amaçlı Menkul Değerler' hesabını kullanmasını ve işlemin tarihteki kur (32,0032,00 TL) üzerinden 320.000320.000 TL olarak aktifleştirilmesini doğru şekilde belirtmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Menkul kıymetin sınıflandırmasını belirle
Kısa vadeli kâr amacı güdüldüğü için 'Alım Satım Amaçlı Menkul Değerler' sınıfı seçilir.
Bankacılık muhasebesinde elde tutma niyeti, hesabın kodunu ve niteliğini belirleyen temel unsurdur.
2
Yabancı para tutarı TL'ye çevir
10.00010.000 USD ×\times 32,0032,00 TL/USD = 320.000320.000 TL.
Muhasebenin 'Para ile Ölçülme' kavramı uyarınca işlemler ulusal para birimi üzerinden kaydedilir.
3
Muhasebe kaydını oluştur
Aktif bir hesap olan Menkul Değerler hesabı borçlandırılır.
Varlık artışları ilgili aktif hesabın borç tarafına kaydedilir.

Key Concept

Banka muhasebesinde menkul değerlerin niyetine göre sınıflandırılması ve yabancı para işlemlerinin TL karşılığıyla kaydedilmesi.

Practice More

Bu menkul değerin dönem sonunda kurun 34,0034,00 TL olması durumunda yapılacak değerleme kaydını inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 3Question →

ABC Bankası'nın 2025 yılı dönem sonu işlemleriyle ilgili veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

İşlem TürüBaşlangıç TarihiTutarYıllık Faiz/KomisyonBaşlangıç Kuru
Vadeli Mevduat (YP)01.12.2025500.000500.000 USD%6\%611 USD = 3232 TL
Ticari Kredi (YP)16.12.2025400.000400.000 USD%8\%811 USD = 3333 TL
Teminat Mektubu (YP)01.11.20251.000.0001.000.000 USD%2\%211 USD = 3030 TL

31.12.2025 tarihinde efektif döviz satış kuru 11 USD = 3535 TL olarak belirlenmiştir. Banka, gün hesabında ayı 3030, yılı 360360 gün kabul etmekte olup; faiz ve komisyon gelirlerinde BSMV ihmal edilecektir.

Bu verilere göre, bankanın dönem sonu değerleme ve kıstelyevm tahakkuk işlemleri sonucunda 2025 yılı dönem net kârı üzerindeki toplam etkisi kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: −624.166,67-624.166,67 TL

Answer

Bankanın dönem kârı üzerindeki net etkisi −624.166,67-624.166,67 TL'dir (zarar yönünde).
Doğru yanıt olan seçenek, bankanın hem faiz/komisyon gelir ve giderlerini hem de anapara kur değerleme farklarını teknik kurallara uygun şekilde birleştirmektedir. Mevduat için hesaplanan faiz gideri (87.50087.500 TL) ve anapara kur zararı (1.500.0001.500.000 TL) negatif etki yaparken; kredi faizi (46.666,6746.666,67 TL), kredi anapara kur kârı (800.000800.000 TL) ve teminat mektubu komisyonu (116.666,67116.666,67 TL) pozitif etki yapmaktadır. Teminat mektubunun anapara değerlemesi ise nazım hesap kuralı gereği kâr/zarara dahil edilmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Vadeli mevduat faiz gider tahakkukunun hesaplanması
87.50087.500 TL (Gider)
500.000×0,06×(30/360)=2.500500.000 \times 0,06 \times (30/360) = 2.500 USD faiz tahakkuku oluşur. Dönem sonu kuruyla değerlendiğinde: 2.500×35=87.5002.500 \times 35 = 87.500 TL.
2
Ticari kredi faiz gelir tahakkukunun hesaplanması
46.666,6746.666,67 TL (Gelir)
400.000×0,08×(15/360)=1.333,33400.000 \times 0,08 \times (15/360) = 1.333,33 USD faiz tahakkuku oluşur. Dönem sonu kuruyla değerlendiğinde: 1.333,33×35=46.666,671.333,33 \times 35 = 46.666,67 TL.
3
Teminat mektubu komisyon gelir tahakkukunun hesaplanması
116.666,67116.666,67 TL (Gelir)
1.000.000×0,02×(60/360)=3.333,331.000.000 \times 0,02 \times (60/360) = 3.333,33 USD komisyon tahakkuku oluşur. Dönem sonu kuruyla değerlendiğinde: 3.333,33×35=116.666,673.333,33 \times 35 = 116.666,67 TL.
4
Bilanço içi hesapların anapara kur değerlemesinin yapılması
−700.000-700.000 TL (Net Kambiyo Zararı)
Mevduat değerleme zararı: 500.000×(35−32)=1.500.000500.000 \times (35-32) = 1.500.000 TL. Kredi değerleme kârı: 400.000×(35−33)=800.000400.000 \times (35-33) = 800.000 TL. Net: 800.000−1.500.000=−700.000800.000 - 1.500.000 = -700.000 TL.
5
Nazım hesap değerlemesinin analizi
00 TL (Kâr Etkisi Yok)
Teminat mektubu nazım hesaplarda izlenir. Kur artışı (1.000.000×(35−30)=5.000.0001.000.000 \times (35-30) = 5.000.000 TL) nazım hesaplarda karşılıklı artış yaratır ancak gelir tablosunu etkilemez.
6
Net kâr etkisinin toplanması
−624.166,67-624.166,67 TL
Net Etki = (Kredi Faizi + Komisyon) - (Mevduat Faizi + Net Kambiyo Zararı) = (46.666,67+116.666,67)−(87.500+700.000)=−624.166,66(46.666,67 + 116.666,67) - (87.500 + 700.000) = -624.166,66 TL.

Key Concept

Banka muhasebesinde dönem sonu değerleme işlemlerinde, bilanço içi (aktif/pasif) kalemlerin kur farkları kambiyo kâr/zararı oluştururken, nazım hesapların değerlemesi kâr/zararı etkilemez. Ayrıca YP faiz tahakkukları da dönem sonu kuruyla TL'ye çevrilmelidir.

Hints

1
Bankanın kârını etkileyen kalemleri 'Faiz Gelir/Giderleri', 'Komisyon Gelirleri' ve 'Kambiyo Kâr/Zararları' olarak gruplandırın.
2
Nazım hesaplar (Bilanço dışı yükümlülükler) değerlemeye tabi tutulur ancak bu farklar gelir tablosuna aktarılmaz.
3
Yabancı para cinsinden tahakkuk eden faizleri hesapladıktan sonra, bu tutarları mutlaka 31 Aralık tarihindeki güncel kurla TL'ye çevirin.

Practice More

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda faiz tahakkuklarının izlendiği '180/280' veya '380/480' nolu hesapların işleyişini tekrar edin.

Alternative Method

Önce tüm kalemleri USD bazında netleştirip (1.333,33+3.333,33−2.500=2.166,671.333,33 + 3.333,33 - 2.500 = 2.166,67 USD net gelir), bunu dönem sonu kuruyla çarpıp (75.833,3375.833,33 TL), üzerine anapara değerleme farklarını (800.000−1.500.000800.000 - 1.500.000) ekleyerek de aynı sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:4m 0s
Question 4Question →

Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) çerçevesinde; bankanın aktif ve pasif büyüklüğünde doğrudan bir değişim yaratmayan ancak bankanın üstlendiği riskleri, garantileri, taahhütleri ve emanet alınan kıymetleri izlemek amacıyla kullanılan hesap grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Nazım Hesaplar

Answer

Banka muhasebesinde bilanço dışı taahhüt ve emanetlerin izlendiği hesap grubu Nazım Hesaplar'dır.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre Nazım Hesaplar; teminat mektupları, akreditifler, taahhütler ve emanet kıymetler gibi bankanın mülkiyetinde olmayan veya gelecekte risk oluşturabilecek unsurların çift taraflı kayıt esasına göre izlendiği hesap grubudur.

Step-by-Step Solution

1
Banka işlemlerinin niteliğini sınıflandırın.
İşlemler bilanço içi (aktif/pasif) ve bilanço dışı (off-balance sheet) olarak ikiye ayrılır.
Muhasebe kayıtlarının hangi tabloda yer alacağını belirlemek için bu ayrım temeldir.
2
Bilanço dışı (off-balance sheet) kavramını analiz edin.
Bankanın mülkiyetinde olmayan veya henüz nakdi bir borç/alacak doğurmamış ancak risk içeren unsurlar bu kapsamdadır.
Teminat mektupları ve taahhütler bankanın mali yapısını doğrudan etkilemese de izlenmesi zorunludur.
3
Hesap planındaki karşılığını belirleyin.
Bu tür işlemler Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda Nazım Hesaplar grubunda takip edilir.
Nazım hesaplar, çift taraflı kayıt sistemine uygun olarak sadece bilgi amaçlı ve kontrol amaçlı kullanılan hesaplardır.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Bilanço Dışı İşlemler ve Nazım Hesapların Fonksiyonu

Hints

1
Bu hesaplar bankanın bilanço toplamını (aktif-pasif dengesini) sayısal olarak değiştirmez.
2
Bankacılıkta 'bilanço dışı' (off-balance sheet) olarak adlandırılan işlemler bu grupta yer alır.
3
Verilen teminat mektupları veya emanet alınan tahviller bu hesaplarda takip edilir.

Practice More

Nazım hesapların çalışma prensibini (Borçlu Nazım Hesaplar / Alacaklı Nazım Hesaplar) inceleyerek kayıt örnekleri çözebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 5Question →

Bir mevduat bankası, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan zorunlu karşılık oranlarındaki artış kararı sonrasında, mevduat yükümlülükleri için tesis etmesi gereken ek tutarın 4.200.0004.200.000 TL olduğunu hesaplamıştır. Banka, söz konusu tutarı aynı gün TCMB nezdindeki serbest hesabından karşılayarak ilgili bloke hesaba aktarmıştır.

Bu işleme ilişkin banka kayıtlarında yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Borç: 020 T.C. MERKEZ BANKASI (Zorunlu Karşılıklar Hesabı) 4.200.0004.200.000 / Alacak: 020 T.C. MERKEZ BANKASI (Serbest Mevduat Hesabı) 4.200.0004.200.000

Answer

Bankanın TCMB nezdindeki bloke 'Zorunlu Karşılıklar Hesabı' borçlandırılırken, 'Serbest Mevduat Hesabı' alacaklandırılmalıdır.
Zorunlu karşılıklar, bankaların topladıkları mevduatlara karşılık TCMB nezdinde tutmak zorunda oldukları bloke varlıklardır. İşlem sonucunda bankanın TCMB nezdindeki serbestçe kullanabileceği mevduat azalırken, bloke durumdaki mevduatı artmaktadır. Aktif karakterli olan bu iki hesap arasındaki transferde, artan hesap borçlandırılır, azalan hesap ise alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini belirlemek
TCMB nezdinde tutulan serbest mevduatın, zorunlu karşılık yükümlülüğü nedeniyle bloke statüsüne geçirilmesi.
Varlık kalemleri arasında likidite durumu değişen bir transfer söz konusudur.
2
Hesapların yönünü tayin etmek
Artan 'Zorunlu Karşılıklar' aktif bir hesap olduğundan borç tarafına, azalan 'Serbest Mevduat' aktif bir hesap olduğundan alacak tarafına kaydedilir.
Tek Düzen Hesap Planı'na göre aktif karakterli hesaplardaki artış borç, azalış alacak tarafına yazılır.
3
Muhasebe maddesini oluşturmak
Borç: 020.02 Zorunlu Karşılıklar 4.200.0004.200.000 / Alacak: 020.01 Serbest Mevduat 4.200.0004.200.000
Her iki alt hesap da TCMB ana hesabı altında yer alır ancak farklı likidite özelliklerine sahiptir.

Key Concept

Zorunlu Karşılıkların Tesis Edilmesi ve BTDHP Kayıt Mantığı

Hints

1
İşlemin gerçekleştiği kurum olan TCMB bünyesindeki hesapların isimlerine ve likidite durumlarına odaklanın.
2
Zorunlu karşılıkların artması, bu hesabın (aktif hesap) borçlanması gerektiği anlamına gelir.
3
Varlığın kaynağı bankanın kasası değil, TCMB'deki serbest hesabıdır; bu nedenle 020 Serbest Mevduat hesabı alacaklandırılmalıdır.

Practice More

Zorunlu karşılıkların TCMB tarafından serbest bırakılması (iade edilmesi) durumundaki yevmiye kaydını çalışınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 6Question →

Bir mevduat bankası, vadesi geçen 250.000250.000 TL ana paraya sahip bir ticari krediyi, borçlunun ödeme mali gücünü kaybetmesi ve temerrüde düşmesi nedeniyle "Tahsili Gecikmiş Alacaklar" hesabına aktarmıştır. Banka, ilgili mevzuat gereği bu kredi için dönem sonunda %50\%50 oranında özel karşılık ayırmıştır.

Bu işleme ilişkin yapılan muhasebe kayıtları ve Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) ilkeleri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Ayrılan %50\%50 oranındaki özel karşılık tutarı, bankanın öz kaynakları içinde bir yedek akçe olarak değil, gelir tablosunda karşılık gideri olarak muhasebeleştirilir.

Answer

Özel karşılık tutarının öz kaynaklarda bir yedek akçe yerine gelir tablosunda gider olarak muhasebeleştirilmesi gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
Banka muhasebe standartlarına ve BDDK düzenlemelerine göre, ayrılan özel karşılıklar doğrudan bir gider unsuru olup gelir tablosunda raporlanır. Bu işlem bir kâr dağıtımı (yedek akçe) değil, bir risk maliyetidir.

Step-by-Step Solution

1
Kredinin sınıflandırılmasının değiştirilmesi
250.000250.000 TL tutarındaki ana para, '161 Canlı Krediler' grubundan çıkarılarak '163 Tahsili Gecikmiş Alacaklar' grubuna aktarılır.
Vadesi geçen veya ödeme kabiliyeti yitirilen kredilerin takibi için yasal zorunluluktur.
2
Gelir tahakkuklarının durdurulması
Daha önce faiz geliri olarak kaydedilen ancak tahsil edilmeyen reeskontlar iptal edilir.
İhtiyatlılık ve dönemsellik kavramları gereği tahsili şüpheli hale gelen gelirler bilançoda gösterilmez.
3
Özel karşılık ayrılması
125.000125.000 TL (%50\%50) tutarında karşılık gideri borçlandırılırken, aktif düzenleyici bir hesap (örneğin 164) alacaklandırılır.
Olası kayıpların dönemin kâr-zarar hesabı ile ilişkilendirilmesi ve varlığın bilançoda 'net gerçekleşebilir değer' ile görünmesi sağlanır.
4
Nazım hesap takibi
Kredinin teminatları ve izlenen faizleri '900 Nazım Hesaplar' grubunda takibe devam edilir.
Bilanço dışı yükümlülük ve hakların izlenmesi ilkesi uygulanır.

Key Concept

Banka muhasebesinde donuk alacakların muhasebeleştirilmesi ve karşılık politikası

Hints

1
Bankaların ayırdığı 'özel karşılıklar' ile ticari işletmelerin ayırdığı 'şüpheli ticari alacak karşılıkları' arasındaki mantık benzerliğini düşünün.
2
Dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları, tahsil edilemeyeceği anlaşılan bir alacak için gelir yazılmaya devam edilmesine izin verir mi?
3
Nazım hesaplar bilanço dışı unsurları takip eder. Teminatlar bankanın malı mıdır yoksa sadece bir güvence mi?

Practice More

Banka muhasebesinde kredilerin gruplandırılması (1. grup - 5. grup) ve her grup için asgari karşılık oranlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 7Question →

Bir banka, piyasadaki kısa vadeli fiyat hareketlerinden yararlanarak kâr elde etmek amacıyla 250.000250.000 TL nominal değerli hazine bonosunu portföyüne dahil etmiştir. Bankaların uyguladığı Tek Düzen Hesap Planı ve değerleme esasları uyarınca, söz konusu menkul değerlerin izlenmesi gereken hesap grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kar/Zarara Yansıtılan Menkul Değerler

Answer

Bankaların kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından kâr elde etmek amacıyla aldıkları menkul değerler, 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kar/Zarara Yansıtılan Menkul Değerler' hesabında izlenir.
Bankacılık düzenlemelerine göre, kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından yararlanarak kâr elde etmek amacıyla (trading) alınan menkul değerler, gerçeğe uygun değer farkı kar/zarara yansıtılan menkul değerler olarak sınıflandırılır. Bu varlıklar dönem sonlarında piyasa değeri (gerçeğe uygun değer) ile değerlenir ve oluşan farklar doğrudan gelir tablosuna aktarılır.

Step-by-Step Solution

1
Menkul değerin iktisap (edinme) amacını belirleyin.
İşlem 'kısa vadeli fiyat hareketlerinden yararlanarak kâr elde etmek' amacıyla yapılmıştır.
Bankacılık muhasebesinde hesap grubu seçimi, yönetimin bu varlığı elinde tutma niyetine (iş modeline) göre belirlenir.
2
Belirlenen amaca uygun hesap sınıfını seçin.
Alım-satım amaçlı bu tür varlıklar 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kar/Zarara Yansıtılan Menkul Değerler' grubuna girer.
TFRS 9 ve Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, ticari amaçlı menkul kıymetler bu kategoride sınıflandırılmalıdır.

Key Concept

Banka muhasebesinde menkul değerlerin niyet temelli sınıflandırılması

Hints

1
Banka bu kıymeti neden alıyor? Sorudaki 'kısa vadeli kâr elde etme' ifadesine odaklanın.
2
Bankalarda üç ana menkul değer sınıfı vardır: Alım-satım (Trading), Yatırım (HTM) ve Satılmaya Hazır (AFS). Soruda tanımlanan 'Alım-satım' sınıfıdır.

Practice More

Eğer banka bu tahvilleri vade sonuna kadar saklamak amacıyla alsaydı hangi hesabı kullanırdı? (İtfa Edilmiş Maliyetiyle Ölçülen Menkul Değerler)
Estimated Time:45s
Question 8Question →

Bir banka, 1 Aralık 2025 tarihinde nominal değeri 1.000.0001.000.000 TL, yıllık %12 kupon ödemeli (kupon ödemeleri her yılın 30 Haziran tarihinde yapılmaktadır) bir devlet tahvilini 1.020.0001.020.000 TL kirli bedelle 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler' portföyüne dahil etmiştir. Tahvilin vadesine tam 1 yıl (12 ay) kalmıştır ve banka iskonto/prim itfasını doğrusal yöntemle gerçekleştirmektedir. 31 Aralık 2025 tarihinde söz konusu tahvilin borsadaki kirli fiyatı 1.040.0001.040.000 TL olarak belirlendiğine göre, bankanın dönem sonunda özkaynaklar altındaki 'Menkul Değerler Değerleme Farkları' hesabına kaydedeceği tutar kaç TL'dir? (Vergi etkisi ihmal edilecektir.)

Show answer & explanation

Answer: 7.5007.500

Answer

Bankanın özkaynaklarındaki değerleme farkı hesabına kaydedilecek tutar 7.5007.500 TL'dir.
Tahvilin başlangıçtaki kirli bedeli (1.020.0001.020.000), içerdiği 5 aylık birikmiş faiz düşüldüğünde 970.000970.000 TL temiz maliyete sahiptir. 1 aylık Aralık dönemi sonunda bu maliyete 2.5002.500 TL iskonto itfası ve 10.00010.000 TL yeni kupon faiz tahakkuku eklenerek defter değeri 1.032.5001.032.500 TL'ye yükselir. Piyasadaki borsa rayici olan 1.040.0001.040.000 TL ile bu güncel defter değeri arasındaki 7.5007.500 TL'lik pozitif fark, özkaynaklardaki değerleme hesabına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satın alma tarihindeki birikmiş faiz tutarının (Dirty Price bileşeni) hesaplanması
1.000.000×0,12×(5/12)=50.0001.000.000 \times 0,12 \times (5/12) = 50.000 TL
Kuponlar 30 Haziran'da ödenmektedir. 1 Aralık'taki alışta, Temmuz-Kasım arası 5 aylık faiz bedelin içindedir.
2
Tahvilin net (temiz) maliyet bedelinin ve toplam iskontonun bulunması
Maliyet: 1.020.000−50.000=970.0001.020.000 - 50.000 = 970.000 TL; İskonto: 1.000.000−970.000=30.0001.000.000 - 970.000 = 30.000 TL
Bankacılık uygulamasında kirli fiyattan birikmiş faiz düşülerek maliyet kaydı yapılır.
3
Aralık ayı faiz geliri ve iskonto itfasının hesaplanması
Kupon Tahakkuku: 10.00010.000 TL; İskonto İtfası: 30.000/12=2.50030.000 / 12 = 2.500 TL; Toplam: 12.50012.500 TL
Aralık ayı boyunca bankanın elde ettiği hak edilmiş gelirdir.
4
31.12.2025 tarihindeki toplam defter değerinin (kirli) belirlenmesi
1.020.000(Alıs\c)+12.500(AralıkGeliri)=1.032.5001.020.000 (Alış) + 12.500 (Aralık Geliri) = 1.032.500 TL
Banka defterlerinde varlık hesabı ve tahakkuk hesabı toplamı bu değere ulaşır.
5
Piyasa değeri ile defter değeri arasındaki farkın özkaynaklara aktarılması
1.040.000−1.032.500=7.5001.040.000 - 1.032.500 = 7.500 TL
GÜDFDKG portföyünde amortismana tabi maliyetin üzerindeki piyasa değer artışı özkaynaklarda izlenir.

Key Concept

Banka muhasebesinde menkul değerlerin 'kirli fiyat' üzerinden takibi ve değerlemesi

Hints

1
Tahvilin 'kirli bedel' (dirty price) ile alınmış olması, içinde satın alma tarihine kadar işlemiş faizleri barındırdığı anlamına gelir.
2
Özkaynaklardaki değerleme farkını bulmak için; dönem sonu borsa rayici ile tahvilin 'amortismana tabi tutulmuş maliyeti' (başlangıç bedeli + işlemiş faizler) karşılaştırılmalıdır.

Practice More

Tahvilin 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kar/Zarara Yansıtılan' portföyünde olması durumunda muhasebe kaydının nasıl değişeceğini inceleyiniz.
Estimated Time:4m 0s
Question 9Question →

Bir ticari banka, müşterisi (A) işletmesi lehine 16 Aralık 2025 tarihinde 600.000600.000 TL tutarında, 90 gün vadeli ve yıllık %30\%30 faiz oranlı bir vadeli mevduat hesabı açmıştır. Banka, dönem sonlarında tahakkuk esasını uygulamaktadır. Mevduatın vadesi 16 Mart 2026 tarihinde dolmaktadır (Faiz ödemelerinde stopaj oranının %5\%5 olduğu varsayılacaktır). Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) uyarınca, bankanın vade tarihinde (16 Mart 2026) yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 740 Mevduat Faiz Giderleri: 37.50037.500 TL (Borç), 305 Mevduat Faiz Tahakkukları: 7.5007.500 TL (Borç) / 300 Mevduat: 42.75042.750 TL (Alacak), 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar: 2.2502.250 TL (Alacak)

Answer

Vade tarihindeki doğru kayıt, 2026 yılına ait 37.50037.500 TL'lik faiz giderinin borçlandırılması, 2025 sonundaki 7.5007.500 TL'lik tahakkukun kapatılması, toplam faiz üzerinden %5\%5 stopajın ( 2.2502.250 TL) alacaklandırılması ve kalan net tutarın mevduat hesabına eklenmesidir.
Vade tarihindeki muhasebe kaydı, vadenin dolduğu cari yılın faiz yükünü (2026 yılı için 75 günlük kısım) 'Mevduat Faiz Giderleri' hesabına borç yazarken, önceki yıl (2025 yılı 15 günlük kısım) sonunda 'Mevduat Faiz Tahakkukları' hesabına alınmış olan yükümlülüğü de borçlandırarak kapatmalıdır. Toplam brüt faiz olan 45.00045.000 TL üzerinden %5\%5 oranında hesaplanan vergi 'Ödenecek Vergi ve Fonlar' hesabına alacak, müşterinin hesabına geçecek net tutar ise 'Mevduat' hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam faiz tutarının hesaplanması
Itoplam=600.000×30×9036.000=45.000I_{toplam} = \frac{600.000 \times 30 \times 90}{36.000} = 45.000 TL
Vade sonundaki brüt faiz yükümlülüğünü belirlemek için basit faiz formülü (bankacılık yılı 360 gün) uygulanır.
2
Dönemsellik (Kıstelyevm) uyarınca 2025 yılına ait tahakkukun hesaplanması
I2025=600.000×30×1536.000=7.500I_{2025} = \frac{600.000 \times 30 \times 15}{36.000} = 7.500 TL
16 Aralık - 31 Aralık arası geçen 15 gün için bankanın 2025 sonunda gider tahakkuku kaydetmiş olması gerekir.
3
2026 yılına ait cari dönem faiz giderinin hesaplanması
Gider2026=45.000−7.500=37.500Gider_{2026} = 45.000 - 7.500 = 37.500 TL
Toplam faizin 2025'ten sarkan kısmı çıkarılarak sadece 2026 yılına (75 gün) ait maliyet bulunur.
4
Stopaj (Vergi Kesintisi) hesaplaması
Vergi=45.000×0,05=2.250Vergi = 45.000 \times 0,05 = 2.250 TL
Vade sonunda ödenen toplam brüt faiz üzerinden vergi kesintisi yapılır.
5
Mevduat hesabına alacak kaydedilecek net tutarın bulunması
Net=45.000−2.250=42.750Net = 45.000 - 2.250 = 42.750 TL
Müşterinin hesabına brüt faizden vergi düşüldükten sonra kalan tutar eklenir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Mevduat Faizlerinin Dönemsellik Esasına Göre Tahakkuku ve Vade Kapanış İşlemleri

Hints

1
Faiz hesaplamasında gün sayısını 16-31 Aralık (15 gün) ve 1 Ocak-16 Mart (75 gün) olarak ikiye ayırmayı deneyin.
2
Bankanın 31 Aralık 2025'te faizi gider yazıp 305 Mevduat Faiz Tahakkukları hesabına alacak verdiğini hatırlayın; vade dolduğunda bu hesap borçlanarak kapanmalıdır.
3
Stopaj vergisi banka tarafından müşteriye ödenen toplam brüt faiz tutarı üzerinden kesilir ve 360 nolu hesapta izlenir.

Practice More

Vadeli mevduatın vadesinden önce bozulması durumunda faiz tahakkuklarının nasıl ters çevrildiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 10Question →

Bir mevduat bankası, vadesi 91 gün geciken ve geri ödenmeme riski taşıyan bir ticari krediyi "Tahsili Gecikmiş Alacaklar" (TGA) statüsüne alarak donuk alacaklar arasında sınıflandırmaya karar vermiştir. Krediye ilişkin veriler şu şekildedir:

KalemTutarı
Ana Para Bakiyesi1.000.0001.000.000 TL
Geçmiş Yıllardan Devreden Tahakkuk Etmiş Faiz60.00060.000 TL
İçinde Bulunulan Cari Dönemde Tahakkuk Etmiş Faiz40.00040.000 TL
Teminat (III. Grup - Gayrimenkul İpoteği)400.000400.000 TL
Uygulanacak Özel Karşılık Oranı%20\%20

Buna göre, bankanın ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapacağı muhasebe işlemleri ve ayıracağı özel karşılık tutarı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cari dönem faiz geliri olan 40.00040.000 TL iptal edilerek faiz gelirlerinden düşülmeli ve ayrılacak özel karşılık tutarı 172.000172.000 TL olarak hesaplanmalıdır.

Answer

Cari dönem faiz gelirinin iptali ve %50 indirimli III. grup teminat sonrası hesaplanan 172.000172.000 TL özel karşılık tutarı doğrudur.
Doğru cevap, cari dönem faiz gelirinin iptal edilmesini ve III. grup teminatın %50 değerleme katsayısı ile matrahtan düşülerek net risk üzerinden %20 oranında karşılık ayrılmasını ifade eder. Bu işlem BDDK'nın 'Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik' hükümlerine tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1
Cari dönem faiz tahakkukunun iptal edilmesi
40.00040.000 TL tutarındaki cari dönem faiz geliri borçlandırılarak (ters kayıt) iptal edilir.
Bankacılık düzenlemelerine göre kredinin donuk alacak statüsüne geçtiği yıl tahakkuk eden faizler gelir olarak kabul edilemez.
2
Özel karşılık matrahının belirlenmesi
Matrah = (Ana Para + Geçmiş Yıl Faizi) - (Teminat ×\times İndirim Oranı) = (1.000.000+60.000)−(400.000×0,50)=860.000(1.000.000 + 60.000) - (400.000 \times 0,50) = 860.000 TL.
III. grup teminatlar (gayrimenkul rehni vb.) özel karşılık matrahından %50 oranında düşülür.
3
Özel karşılık tutarının hesaplanması
860.000×%20=172.000860.000 \times \%20 = 172.000 TL.
Belirlenen net risk üzerinden ilgili kredi sınıfına ait özel karşılık oranı uygulanır.

Key Concept

Donuk alacaklarda faiz reeskontlarının iptali ve teminat gruplarına göre özel karşılık hesaplama prosedürü.

Hints

1
Bankacılıkta krediler donuklaştığında, o yıla ait faiz gelirlerinin iptal edilmesi gerektiğini unutmayın.
2
III. grup teminatlar (gayrimenkuller) karşılık hesaplanırken tutarının tamamıyla değil, belirli bir oranla matrahtan düşülür.
3
Özel karşılık matrahı = (Ana Para + Önceki Dönem Faizleri) - (Teminat ×0,50\times 0,50). Bu tutarın %20'sini hesaplayın.

Practice More

Karşılık ayrılan bu kredinin ileride nakit olarak tahsil edilmesi durumunda yapılacak muhasebe kaydı ve karşılık iptal işlemini inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 11Question →

Banka muhasebesi ve kambiyo işlemleri standartlarına göre; bankalar tarafından nakit (fiziki) olarak alınıp satılan, banka kasasında fiziki varlığı bulunan yabancı paralara ne ad verilir?

Show answer & explanation

Answer: Efektif

Answer

Banka kasasında nakit olarak bulunan yabancı paralar 'Efektif' olarak adlandırılır.
Banka muhasebesinde, bankanın kasasına giren veya çıkan fiziksel yabancı paralar 'Efektif' olarak tanımlanır. Bu kavram, bankanın elinde bulunan nakit yabancı para mevcudunu ifade eder.

Step-by-Step Solution

1
Yabancı paranın işlem biçimini analiz edin.
Soruda paranın 'nakit' ve 'fiziki' olduğu vurgulanmaktadır.
Banka muhasebesinde paranın fiziksel durumu muhasebe kodunu ve tanımını değiştirir.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) kavramlarını karşılaştırın.
Nakit yabancı paralar 'Efektif', kaydi olanlar ise 'Döviz' kategorisine girer.
Kambiyo işlemlerinde bu iki kavramın ayrımı temel bir muhasebe kuralıdır.

Key Concept

Efektif ve Döviz Ayrımı

Hints

1
Cebinizdeki nakit dolar ile banka hesabınızdaki dolar arasındaki farkı düşünün.
2
Bankaların 'Efektif Deposu' hesabında ne sakladığını hatırlayın.

Practice More

Efektif alış/satış kurları ile döviz alış/satış kurları arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:30s
Question 12Question →

Banka muhasebesi ve kambiyo işlemleri uygulamasına göre; bir banka müşterisinden 1.0001.000 USD tutarında nakit (efektif) yabancı parayı 11 USD =30= 30 TL kuru üzerinden satın almıştır. Dönem sonunda yapılan değerleme işleminde efektif alış kuru 11 USD =33= 33 TL olarak belirlenmiştir. Bu bilgilere göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken kur değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 646 Kambiyo Karları hesabı 3.0003.000 TL tutarında alacaklandırılır.

Answer

Dönem sonu kur değerlemesi sonucunda oluşan 3.0003.000 TL tutarındaki olumlu kur farkı, 646 Kambiyo Karları hesabına alacak kaydedilir.
Banka lehine oluşan kur farkları, gelir niteliği taşıdığı için dönem sonunda 646 Kambiyo Karları hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir. Soru verilerine göre 3030 TL'den alınan efektifin değeri 3333 TL'ye yükselmiş ve 3.0003.000 TL tutarında olumlu kur farkı doğmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Alış tarihindeki toplam Türk Lirası değerini hesaplayınız.
1.000 USD×30 TL/USD=30.000 TL1.000 \text{ USD} \times 30 \text{ TL/USD} = 30.000 \text{ TL}
Varlığın başlangıçtaki kayıtlı değerini belirlemek için gereklidir.
2
Dönem sonu değerleme kuruna göre toplam Türk Lirası değerini hesaplayınız.
1.000 USD×33 TL/USD=33.000 TL1.000 \text{ USD} \times 33 \text{ TL/USD} = 33.000 \text{ TL}
Varlığın dönem sonundaki güncel değerini belirlemek için gereklidir.
3
Kur farkını ve kar/zarar durumunu saptayınız.
33.000 TL−30.000 TL=3.000 TL(Kar)33.000 \text{ TL} - 30.000 \text{ TL} = 3.000 \text{ TL} (\text{Kar})
Güncel değer kayıtlı değerden yüksek olduğu için banka lehine kur farkı oluşmuştur.
4
Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'na göre muhasebe kaydını belirleyiniz.
011 Efektif Deposu (Borç) 3.0003.000 TL ve 646 Kambiyo Karları (Alacak) 3.0003.000 TL
Varlıktaki artış ilgili aktif hesaba borç, oluşan gelir ise gelir hesabına alacak kaydedilir.

Key Concept

Banka muhasebesinde fiziki yabancı paraların (efektif) değerlemesi ve olumlu kur farklarının 646 Kambiyo Karları hesabında izlenmesi.
Estimated Time:45s
Question 13Question →

Bir mevduat bankası, ticari kredi kullandırdığı bir müşterisinin 800.000800.000 TL tutarlı kredi borcunun anapara ve faiz ödemelerinin vadesinden itibaren 91 gün geçmesi üzerine söz konusu krediyi "Tahsili Gecikmiş Alacaklar" (Donuk Alacaklar) statüsüne almıştır. Kredinin yıllık faiz oranı %30\%30 olup, banka 90 günlük bekleme süresi boyunca kıstelyevm esasına göre faiz tahakkuku gerçekleştirmiştir (Hesaplamalarda 1 yıl 360 gün olarak esas alınmaktadır). Aynı tarihte banka, bu müşterinin borcu nedeniyle daha önce düzenlediği 400.000400.000 TL tutarlı bir kesin teminat mektubunu da lehtarın çağrısı üzerine tazmin ederek ödemiştir.

Buna göre, bankanın "Tahsili Gecikmiş Alacaklar" hesap grubunda izleyeceği toplam anapara (tazminler dahil) tutarı ve faiz tahakkuklarının muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Toplam 1.200.0001.200.000 TL tutarındaki anapara riski doğrudan "Tahsili Gecikmiş Alacaklar" grubundaki ilgili alt hesaplara borç kaydedilir ve tahakkuk eden 60.00060.000 TL tutarındaki faiz geliri ters kayıtla iptal edilir.

Answer

Toplam 1.200.0001.200.000 TL tutarındaki anapara riskinin "Tahsili Gecikmiş Alacaklar" grubuna aktarılması ve 60.00060.000 TL tutarındaki faiz tahakkukunun iptal edilmesi doğru işlemdir.
Banka muhasebesi uygulamalarında, bir müşterinin herhangi bir nakdi kredisi vadesinden itibaren 91 gün geçmesiyle "Tahsili Gecikmiş Alacaklar" (3. Grup) statüsüne girdiğinde "bulaşıcılık etkisi" devreye girer. Bu durumda müşterinin tazmin edilen teminat mektupları gibi gayrinakdi kredileri de nakdi borca dönüştüğü anda doğrudan donuk alacak grubunda izlenir. Ayrıca, ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramları gereği, donuk alacağa dönüşen kredi için daha önce yapılmış olan ancak tahsil edilemeyen faiz tahakkukları (800.000×0,30×90/360=60.000800.000 \times 0,30 \times 90/360 = 60.000 TL) iptal edilerek kayıtlardan çıkarılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Faiz tahakkuku tutarının hesaplanması
800.000×0,30×(90/360)=60.000800.000 \times 0,30 \times (90 / 360) = 60.000 TL
Banka, kredinin donuk alacak statüsüne geçtiği 91. güne kadar geçen 90 günlük süre için faiz tahakkuku gerçekleştirmiştir.
2
Donuk alacak statüsüne geçecek toplam anapara tutarının belirlenmesi
800.000+400.000=1.200.000800.000 + 400.000 = 1.200.000 TL
Müşterinin nakdi kredisi donuk alacak sınıfına (3. Grup) girdiği için, aynı tarihte tazmin edilen gayrinakdi kredisi (teminat mektubu) de doğrudan bu sınıfa dahil edilir.
3
Tahsil edilemeyen faiz tahakkuklarının muhasebe işlemi
60.00060.000 TL'lik faiz gelirinin iptali
Tekdüzen Hesap Planı ve BDDK düzenlemeleri gereği, donuk alacak statüsüne geçen kredilere ait tahsil edilmemiş faiz tahakkukları ters kayıtla iptal edilmelidir.

Key Concept

Donuk Alacaklarda Bulaşıcılık ve Faiz İptali
Estimated Time:2m 30s
Question 14Question →

Anadolu Bank, 11 Aralık 2025 tarihinde bir müşterisi lehine 100.000100.000 USD tutarında, 66 ay vadeli ve yıllık %6\%6 faiz oranlı bir döviz tevdiat hesabı (DTH) açmıştır. İşlem tarihindeki döviz alış kuru 11 USD = 3232 TL iken, 31.12.2025 tarihindeki dönem sonu değerleme kuru 11 USD = 3636 TL olarak gerçekleşmiştir. Banka, faiz hesaplamalarında kıstelyevm (gün) esasına göre işlem yapmakta ve 11 yılı 360360 gün kabul etmektedir. Buna göre, bankanın 31.12.2025 tarihinde yapacağı faiz tahakkuk kaydında 'Mevduat Faiz Giderleri' hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 12.000

Answer

12.000 TL tutarındaki faiz tahakkuku
Doğru cevap olan 12.000 TL, hesabın açıldığı tarihten yıl sonuna kadar geçen 20 günlük sürede biriken 333,33 USD tutarındaki faizin, yıl sonu değerleme kuru olan 36 TL ile çarpılması sonucu elde edilir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre bu tutar '740 Mevduat Faiz Giderleri' hesabına borç, '411 Birikmiş Faizler' hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Dönem sonuna kadar geçen gün sayısını hesapla
31−11=2031 - 11 = 20 gün
11 Aralık'ta açılan hesabın 31 Aralık dönem sonuna kadar olan kıstelyevm süresi belirlenmelidir.
2
USD cinsinden tahakkuk eden faiz tutarını hesapla
100.000×0,06×20360=333,33100.000 \times 0,06 \times \frac{20}{360} = 333,33 USD
Yıllık faiz oranı ve anapara üzerinden 20 günlük faiz yükü yabancı para cinsinden bulunur.
3
Dönem sonu kuru ile TL değerini hesapla
333,33×36=12.000333,33 \times 36 = 12.000 TL
Dönem sonu işlemlerinde parasal kalemler (tahakkuk eden giderler dahil) dönem sonu cari kuru üzerinden değerlenmelidir.

Key Concept

Banka muhasebesinde yabancı para mevduatların dönem sonu faiz tahakkuku ve değerlemesi

Hints

1
Önce hesabın açılış tarihi ile dönem sonu arasındaki gerçek gün sayısını belirleyin.
2
USD cinsinden yıllık faizi bulup bunu 360'a bölerek günlük faize, ardından 20 günlük faize ulaşın.
3
Bulduğunuz yabancı para tutarını 31.12.2025 tarihindeki kur (36 TL) ile TL'ye çevirin.

Practice More

Vadeli mevduatın vade sonu geldiğinde (2026 yılında), 2025 yılından devreden tahakkukların nasıl kapatılacağını ve stopaj kesintisinin hangi tutar üzerinden yapılacağını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Önce günlük faiz oranını TL bazında dönem sonu kuruyla hesaplayıp sonra gün sayısıyla çarpabilirsiniz: (100.000×36)×(0,06/360)×20=12.000(100.000 \times 36) \times (0,06 / 360) \times 20 = 12.000 TL.
Estimated Time:2m 30s
Question 15Question →

Bir mevduat bankasının kasasında bulunan nakit fazlasını, likidite yönetimi amacıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki serbest mevduat hesabına yatırması durumunda yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: T.C. Merkez Bankası Hesabı borçlandırılır, Kasa Hesabı alacaklandırılır.

Answer

Bankanın T.C. Merkez Bankası Hesabı borçlandırılırken, Kasa Hesabı alacaklandırılmalıdır.
Doğru cevap, bankanın aktifinde yer alan T.C. Merkez Bankası hesabındaki artışın borç tarafına, Kasa hesabındaki azalışın ise alacak tarafına kaydedilmesini öngörür. Bu, bankanın nakit varlığını başka bir varlık formuna (merkez bankası mevduatı) dönüştürmesi işlemidir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin taraflarını ve niteliğini belirle.
Bankanın 'Kasa' (Varlık) hesabı azalmakta, 'T.C. Merkez Bankası' (Varlık) hesabı artmaktadır.
Nakit mevcudu bankadan çıkıp merkez bankasındaki hesaba girmektedir.
2
Muhasebe kayıt kuralını uygula.
Aktif (Varlık) karakterli bir hesapta artış meydana geldiğinde borç (DrDr), azalış meydana geldiğinde alacak (CrCr) kaydedilir.
Banka muhasebesinde varlık hesaplarının işleyiş kuralı budur.

Key Concept

Banka Varlıklarının Yer Değiştirmesi ve TCMB Hesapları

Hints

1
Bankanın elindeki nakit (kasa) azalıyor mu yoksa artıyor mu?
2
Merkez Bankası'ndaki serbest hesap, banka için bir varlık (aktif) kalemidir.

Practice More

Munzam karşılıkların (zorunlu karşılıklar) serbest hesaplardan farkını ve muhasebe kodlarını inceleyin.
Estimated Time:45s
Question 16Question →

Bir ticari banka şubesi, bir müşterisinden 20.00020.000 ABD Doları tutarında nakit (banknot) satın almış ve karşılığını müşterinin bankadaki vadesiz Türk Lirası mevduat hesabına aktarmıştır. İşlem anında bankanın ilan ettiği kurlar aşağıdaki gibidir:

- Efektif Alış: 34,2034,20 TL
- Efektif Satış: 34,6034,60 TL
- Döviz Alış: 34,3534,35 TL
- Döviz Satış: 34,5034,50 TL

Buna göre, bankanın yapacağı muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "Efektif Deposu" hesabı 684.000684.000 TL tutarında borçlandırılır.

Answer

"Efektif Deposu" hesabı 684.000684.000 TL tutarında borçlandırılır.
Banka muhasebesinde fiziki yabancı para banknotları 'Efektif' olarak tanımlanır. Bankanın müşteriden efektif satın alması durumunda bankanın ilan ettiği 'Efektif Alış Kuru' kullanılır. Yapılan hesaplamada 20.000×34,20=684.00020.000 \times 34,20 = 684.000 TL sonucuna ulaşılır. Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca yabancı para banknotlar '011 Efektif Deposu' hesabının borcuna kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
İşlem türünün belirlenmesi
Banka fiziksel yabancı para (banknot) aldığı için işlem 'Efektif Alışı'dır.
Efektif, nakit yabancı parayı; döviz ise kaydi yabancı parayı temsil eder.
2
Uygun kurun seçilmesi
Efektif Alış Kuru = 34,2034,20 TL
Banka müşteriden satın aldığı için bankanın 'Alış' kuru, nakit olduğu için de 'Efektif' kuru baz alınır.
3
Türk Lirası karşılığının hesaplanması
20.000 USD×34,20 TL/USD=684.000 TL20.000 \text{ USD} \times 34,20 \text{ TL/USD} = 684.000 \text{ TL}
Yabancı para işlemlerinin ulusal para cinsinden kayda alınması zorunluluğu.
4
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre hesapların belirlenmesi
Borç: 011 Efektif Deposu, Alacak: 300 Vadesiz Mevduatlar (TL)
Yabancı paralar 011 nolu hesapta takip edilir, karşılığı müşterinin TL hesabına geçtiği için 300 nolu hesap alacaklanır.

Key Concept

Efektif ve Döviz Kuru Ayrımı

Hints

1
İşlemin 'nakit' mi yoksa 'hesaptan hesaba transfer' mi olduğuna dikkat edin.
2
Bankanın bakış açısını düşünün: Banka dövizi alıyor mu satıyor mu? Alıyorsa bankanın alış kurunu kullanmalısınız.
3
Banka muhasebesinde yabancı para banknotlar için kullanılan spesifik hesap kodunu hatırlayın; bu hesap 'Kasa' hesabından farklıdır.

Practice More

Bankanın müşterisine 5.0005.000 Euro efektif satması ve karşılığını müşterinin döviz tevdiat hesabından tahsil etmesi durumundaki kaydı inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 17Question →

Bir banka, 1 Eylül 2025 tarihinde nominal değeri 400.000400.000 TL olan, yıllık %12\%12 faiz ödemeli ve kupon ödemeleri her yılın 30 Haziran ve 31 Aralık tarihlerinde gerçekleştirilen özel sektör tahvillerini, "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" grubunda sınıflandırmak üzere 402.000402.000 TL temiz fiyat üzerinden satın almıştır. Banka bu işlem için ayrıca 1.5001.500 TL aracı kurum komisyonu ödemiştir. Bu bilgilere göre, satın alma tarihindeki yevmiye kaydında "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabına borç kaydedilecek tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 403.500403.500 TL

Answer

Satın alma tarihinde ilgili menkul değer hesabına borç kaydedilecek tutar 403.500403.500 TL'dir.
Satın alınan menkul değer "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" (FVOCI) kategorisinde olduğu için, yapılan 1.5001.500 TL'lik işlem komisyonu varlığın maliyetine dahil edilmelidir. Banka muhasebesinde kayıtlar "temiz fiyat" üzerinden yapıldığı ve işlemiş faizler ayrı bir hesapta izlendiği için, 402.000402.000 TL temiz fiyat ile 1.5001.500 TL komisyonun toplamı olan 403.500403.500 TL ilgili hesaba borç kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Menkul değerin sınıflandırmasını ve işlem maliyeti kuralını belirleyin.
"Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan" (FVOCI) sınıfında işlem maliyetleri varlığın defter değerine eklenir.
Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (TFRS 9) ve Banka Tek Düzen Hesap Planı gereği, gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan varlıklarda komisyonlar aktifleştirilir.
2
İşlemiş faiz (accrued interest) tutarını hesaplayın.
400.000×%12×(2/12)=8.000400.000 \times \%12 \times (2/12) = 8.000 TL (Temmuz ve Ağustos ayları için).
Kupon ödemesi 30 Haziran'da yapıldığı için, 1 Eylül'e kadar geçen 2 aylık faiz birikmiştir ve ayrı bir hesapta (103) izlenmelidir.
3
Menkul değer ana hesabına kaydedilecek başlangıç tutarını hesaplayın.
Temiz Fiyat (402.000402.000 TL) + İşlem Komisyonu (1.5001.500 TL) = 403.500403.500 TL.
İşlemiş faiz ana para hesabına dahil edilmez (kirli fiyat üzerinden kayıt yapılmaz), ancak komisyon bu grup için maliyete dahildir.

Key Concept

Banka muhasebesinde menkul değerlerin sınıflarına göre başlangıç değerlemesi ve temiz fiyat/kirli fiyat ayrımı.

Hints

1
Menkul değerin hangi portföyde (Alım Satım mı yoksa Diğer Kapsamlı Gelir mi) sınıflandırıldığına dikkat edin.
2
Bankacılıkta faiz ödeme tarihlerinden bağımsız olarak satın alınan tahvillerde, satın alma tarihine kadar biriken faiz 'İşlemiş Faiz' olarak ayrı bir hesapta izlenir.
3
FVOCI grubunda işlem maliyetleri aktifleştirilirken, temiz fiyat üzerinden kayıt yapılır. 402.000+1.500402.000 + 1.500 işlemini yapmanız yeterlidir.

Practice More

Aynı senaryoyu 'Alım Satım Amaçlı' sınıflandırma için çözerek komisyonun gider hesabına (740) nasıl kaydedileceğini inceleyin.

Alternative Method

Toplam ödeme tutarı olan 411.500411.500 TL'den (Kirli Fiyat + Komisyon), 103 nolu hesaba gidecek olan 8.0008.000 TL'lik işlemiş faizi düşerek de ana hesaba (102) gidecek tutara ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 18Question →

Bankalararası takas (clearing) işlemleri sonucunda, bir mevduat bankasının diğer bankalardan olan net alacağı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki serbest hesabına aktarılmıştır. Bu işleme ilişkin banka tarafından yapılacak muhasebe kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 020020 T.C. Merkez Bankası Hesabı

Answer

Bankalararası takas alacağının tahsili durumunda 020020 T.C. Merkez Bankası Hesabı borçlandırılmalıdır.
Bankalararası takas (clearing) odasında gerçekleşen işlemler neticesinde, bankanın lehine oluşan farklar bankanın Merkez Bankası nezdindeki serbest hesabına alacak kaydedilir. Banka muhasebe kayıtlarında ise bu durum, bankanın Merkez Bankası'ndaki varlığının artması anlamına geldiğinden '020020 T.C. Merkez Bankası Hesabı' borçlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini analiz edin.
Bankanın bankalararası takas odasında gerçekleşen mahsuplaşma sonucunda net alacaklı olduğu tespit edilmiştir.
Takas işlemleri sonucunda oluşan net farkın nereye yansıtılacağını belirlemek gerekir.
2
Paranın aktarıldığı hesabı belirleyin.
Alacak tutarı, bankanın TCMB bünyesinde bulunan serbest hesabına aktarılmıştır.
Varlık artışının hangi kurum nezdinde gerçekleştiğini saptamak hesap seçimini kolaylaştırır.
3
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (THP) göre uygun kodu seçin.
020020 T.C. Merkez Bankası Hesabı borçlandırılır.
Bankaların Merkez Bankası nezdindeki serbest mevduatları aktif karakterli bir hesap olan 020020 nolu hesapta izlenir ve artışlar borç tarafına kaydedilir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde TCMB ve Takas İşlemleri

Hints

1
Takas işlemleri sonucunda bankanın Merkez Bankası'ndaki serbest bakiyesi değişir.
2
Bankanın Merkez Bankası nezdindeki paralarını izlediği hesap kodu 00 ile başlar ve likidite hiyerarşisinde üst sıralardadır.

Practice More

Bankalararası takas sonucunda net borç oluşması durumunda yapılacak kaydı ve hangi hesabın alacaklandırılacağını çalışabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 19Question →

Bir ticari banka nezdinde 1515 Aralık 20252025 tarihinde bir müşteri tarafından 250.000250.000 EUR tutarında, 33 ay vadeli ve yıllık %6\%6 basit faiz oranlı bir döviz tevdiat hesabı açılmıştır. Hesabın açıldığı tarihte EUR alış kuru 11 EUR = 33,0033,00 TL iken; 3131 Aralık 20252025 tarihindeki değerleme kuru 11 EUR = 34,5034,50 TL olarak belirlenmiştir.

Banka, faiz hesaplamalarında 360360 gün esasını ve kıstelyevm (gün esası) yöntemini uyguladığına göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılacak dönem sonu işlemleri sonucunda bankanın gelir tablosuna yansıyacak net tutar ve bu tutarın niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 352.000352.000 TL Net Gelir

Answer

352.000352.000 TL Net Gelir tutarı, anapara değerlemesinden doğan 375.000375.000 TL kambiyo karı ile işlemiş 23.00023.000 TL faiz giderinin netleşmesiyle elde edilir.
Dönem sonunda banka, pasifindeki döviz borcunu (mevduat) cari kurla değerleyerek 375.000375.000 TL kur farkı karı kaydeder. Aynı zamanda müşteriye olan 1616 günlük faiz borcunu kıstelyevm esasına göre hesaplayarak 23.00023.000 TL faiz gideri tahakkuk ettirir. Bu iki işlem netleştiğinde gelir tablosunda 352.000352.000 TL net gelir etkisi oluşur.

Step-by-Step Solution

1
Anapara üzerindeki kur farkı karının hesaplanması
375.000375.000 TL
250.000250.000 EUR ×\times (34,5034,50 TL - 33,0033,00 TL) = 375.000375.000 TL Kambiyo Karı oluşur.
2
Dönem sonuna kadar (1515 Aralık - 3131 Aralık) işlemiş faiz tutarının EUR cinsinden hesaplanması
666,67666,67 EUR (yaklaşık)
1616 günlük faiz işlemiştir. Formül: (250.000×0,06×16)/360=666,666...250.000 \times 0,06 \times 16) / 360 = 666,666... EUR.
3
İşlemiş faizin dönem sonu kuruyla TL değerinin hesaplanması
23.00023.000 TL
(250.000×0,06×16×34,50)/360=23.000250.000 \times 0,06 \times 16 \times 34,50) / 360 = 23.000 TL Mevduat Faiz Gideri.
4
Gelir tablosuna yansıyacak net tutarın belirlenmesi
352.000352.000 TL Gelir
375.000375.000 TL (Gelir) - 23.00023.000 TL (Gider) = 352.000352.000 TL Net Gelir.

Key Concept

Banka muhasebesinde yabancı para mevduatların dönem sonunda hem kur değerlemesine (anapara) hem de kıstelyevm esasına göre faiz tahakkukuna tabi tutulması.

Hints

1
Dövizli işlemlerde dönem sonunda hem anaparanın kur değerlemesini yapmayı hem de vadesi gelmemiş faiz için tahakkuk kaydı açmayı unutmayın.
2
Kur farkını (34,50−33,0034,50 - 33,00) doğrudan anapara ile çarpın. Faiz için ise 1515 Aralık ile 3131 Aralık arasındaki gün sayısını (1616 gün) doğru belirleyin.
3
Net gelir etkisi = (Anapara ×\times Kur Artışı) - (Anapara ×\times Faiz Oranı ×\times Gün / 360360 ×\times Dönem Sonu Kuru).

Practice More

Benzer bir işlemi yabancı para cinsinden verilen bir kredi (aktive yansıyan faiz geliri) için çözerek aktif ve pasif karakterli hesapların farkını inceleyin.
Estimated Time:2m 30s
Question 20Question →

Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) uyarınca, bankaların ana faaliyet konusu kapsamında müşterilerine sundukları nakdi krediler aşağıdaki hesap gruplarının hangisinde takip edilmektedir?

Show answer & explanation

Answer: 11 - Krediler

Answer

Bankaların müşterilerine kullandırdığı nakdi krediler Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda (BTDHP) 11 - Krediler ana grubunda izlenir.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda (BTDHP) hesaplar on ana gruba ayrılmıştır. Aktif (varlık) hesapları 00, 11 ve 22 ile başlayan gruplardır. Bu yapı içerisinde 11 ana grubu, bankanın müşterilerine açtığı tüm nakdi kredi türlerinin (iskonto kredileri, ihracat kredileri, tüketici kredileri vb.) izlendiği bölümdür.

Step-by-Step Solution

1
Kredilerin finansal niteliğini belirle.
Krediler, bankanın müşterilerinden olan alacağını temsil ettiği için bir aktif (varlık) kalemidir.
Hesap planında yerini bulmak için önce hesabın aktif, pasif, gelir veya gider karakterli olduğu belirlenmelidir.
2
BTDHP ana grup kodlarını hatırla.
00 (Dönen Değerler), 11 (Krediler), 22 (Yatırım Değerleri) aktif gruplarıdır.
Bankacılık hesap planı sayısal bir mantıkla (0'dan 9'a kadar) kategorize edilmiştir.
3
Spesifik grubu eşleştir.
Müşterilere açılan nakdi krediler doğrudan 11 numaralı ana grupta yer alan ilgili hesaplara kaydedilir.
BTDHP'nin sistematik yapısında krediler için ayrılmış özel ana grup budur.

Key Concept

Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) Ana Grup Sınıflandırması

Hints

1
BTDHP'de ilk üç ana grup (00, 11, 22) bankanın varlıklarını (aktiflerini) temsil eder.
2
Bankanın ana faaliyet konusu olan borç verme işlemi, bilançonun aktifinde 'nakit değerler'den hemen sonra gelen grupta izlenir.

Practice More

BTDHP'de yer alan 'Mevduat' ve 'Özkaynaklar' gibi pasif grupların başlangıç numaralarını inceleyerek bilanço yapısını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Page 1 / 11Next
Banka Muhasebesi Practice Questions — KPSS Muhasebe | Examkin