Antidiyareik İlaçlar

$34$ yaşında erkek hasta, gelişmekte olan bir ülkeye yaptığı turistik gezi sırasında karın ağrısı ve günde $5-6$ kez olan sulu diyare şikayetiyle bir ilaç kullanmaya başlamıştır. Hastanın diyare şikayetleri gerilemiş ancak dışkı renginin siyaha dönmesi ve dilinde siyah bir renk değişikliği fark etmesi üzerine endişelenerek doktora başvurmuştur. Yapılan incelemede bu durumun kullanılan ilaca bağlı zararsız bir yan etki olduğu belirtilmiştir. Bu hastanın kullandığı ilacın antidiyareik etkisinden sorumlu olan temel mekanizmalardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Akut sulu diyare tedavisinde kullanılan, bağırsak lümenindeki enkefalinaz enzimini selektif olarak inhibe ederek endojen enkefalinlerin antisekretuvar etkisini artıran, ancak bağırsak motilitesini ve geçiş zamanını belirgin şekilde değiştirmeyen antidiyareik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Diyare tedavisinde yaygın olarak kullanılan loperamid, bağırsak motilitesini ve salgısını aşağıdaki reseptörlerden hangisini doğrudan uyararak azaltır?

İritabl bağırsak sendromu-diyare ($İBS-D$) tanısı alan ve loperamid tedavisine dirençli olan $42$ yaşında bir erkek hastaya yeni bir tedavi başlanması planlanmaktadır. Planlanan bu ilacın etki mekanizması; $\mu$ ve $\kappa$ opioid reseptör agonisti olmasının yanı sıra $\delta$ opioid reseptör antagonisti olarak tanımlanmaktadır. Bu spesifik reseptör profilinin, saf $\mu$ agonistlerine kıyasla iatrojenik kabızlık riskini azalttığı ve viseral aşırı duyarlılığı modüle ettiği bilinmektedir. Ancak ilacın Oddi sfinkterinde spazma yol açabilmesi nedeniyle, kolesistektomi öyküsü olan hastalarda pankreatit riski açısından dikkatli olunması gerektiği vurgulanmaktadır.

Bahsedilen özelliklere sahip olan antidiyareik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Bağırsak motilitesini azaltmak amacıyla kullanılan bir opioid türevinin, yüksek dozlarda santral sinir sistemi etkileri oluşturmasını önlemek ve suistimal (rehabilitasyon dışı kullanım) potansiyelini kısıtlamak amacıyla formülasyonuna düşük dozda atropin sülfat eklenmiştir. Bahsedilen bu antidiyareik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Antiretroviral tedavi ($ART$) alan $HIV$ pozitif bir hastada gelişen ve enfeksiyöz bir etken saptanamayan kronik diyarenin semptomatik tedavisinde kullanılan; bağırsak lümeninde hem kistik fibrozis transmembran regülatörü ($CFTR$) hem de kalsiyum bağımlı klor kanallarını ($CaCC$) inhibe ederek klor ($Cl^-$) salınımını ve buna eşlik eden su kaybını azaltan antidiyareik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Hafif seyreden enfeksiyöz diyarelerin semptomatik tedavisinde tercih edilen; içeriğindeki salisilat ile prostaglandin sentezini inhibe ederek antisekretuvar etki gösterirken, metalik bileşeni ile doğrudan antimikrobiyal ve toksin bağlayıcı özellik sergileyen; yan etki olarak dışkıda ve dilde siyahlaşmaya neden olabilen antidiyareik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında, irritable bağırsak sendromu-diyare (İBS-D) formu tanısıyla takip edilen bir hastada; abdominal ağrıyı ve diyareyi kontrol altına almak amacıyla kullanılan; $\mu$ ve $\kappa$ opioid reseptör agonisti, $\delta$ opioid reseptör antagonisti olarak etki gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında erkek hasta, $2$ gündür devam eden karın ağrısı ve günde $6-7$ kez olan sulu dışkılama şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde dehidratasyon bulguları saptanan hastaya semptomatik tedavi amacıyla; bağırsak hareketlerini (motiliteyi) belirgin şekilde yavaşlatmadan, sadece bağırsak lümenindeki endojen opioidlerin (ensefalinler) yıkımını sağlayan ensefalinaz enzimini inhibe ederek intestinal klor ve su sekresyonunu azaltan bir ajan başlanması planlanıyor. Bu hastada kullanılması planlanan antidiyareik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında bir kadın hasta, $3$ ay önce geçirdiği kolesistektomi operasyonu sonrası başlayan ve geçmeyen sulu diyare şikayeti ile başvuruyor. Yapılan tetkiklerde enfeksiyöz bir odak saptanmıyor ve diyarenin safra asidi malabsorpsiyonuna sekonder geliştiği düşünülüyor. Bu hastanın semptomatik tedavisinde kullanılması en uygun olan antidiyareik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik karsinoid tümör tanısıyla oktreotid tedavisi başlanan $58$ yaşında bir erkek hastada, tedavinin $2$. haftasında daha önce mevcut olan sulu diyare ve flushing şikayetlerinin belirgin düzeyde azaldığı saptanıyor. Ancak hasta, son birkaç gündür dışkısının çok kötü kokulu olduğunu, açık renkte göründüğünü ve tuvalette suyun üzerinde yüzdüğünü ifade ediyor.

Bu hastada yeni gelişen gastrointestinal semptomların en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

45 yaşında bir erkek hasta; flushing, hırıltılı solunum ve bol miktarda sulu diyare şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan incelemeler sonucunda hastaya karsinoid sendrom tanısı konuluyor. Bu hastada diyarenin semptomatik tedavisinde kullanılan ve somatostatin reseptörleri üzerinden gastrointestinal salgıları inhibe eden ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Diyare tedavisinde kullanılan bir opioid türevi olan difenoksilatın, yüksek dozlarda santral sinir sistemi etkileri oluşturarak suistimal edilmesini önlemek amacıyla preparatlarına düşük dozda eklenen madde aşağıdakilerden hangisidir?

$15$ yıldır tip $1$ diyabet tanısı olan $45$ yaşındaki kadın hasta, otonom nöropatiye bağlı gelişen kronik sulu diyare şikayetiyle başvuruyor. Bu hastada, enterositlerdeki $\alpha_2$-adrenerjik reseptörleri aktive ederek intestinal sıvı ve elektrolit absorbsiyonunu artıran, aynı zamanda sekresyonu azaltan farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Akut non-enfeksiyöz diyare şikayetiyle başvuran ve loperamid tedavisi başlanan bir hastada, bu ilacın terapötik dozlarda santral sinir sistemi yan etkilerinin ve bağımlılık potansiyelinin görülmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında metastatik karsinoid tümör tanılı erkek hasta, günde $8-10$ kez meydana gelen sulu diyare ve eşlik eden flushing atakları nedeniyle başvuruyor. Hastanın tedavi geçmişinde en yüksek dozda somatostatin analogu ve loperamid kullanımı olmasına rağmen diyare semptomlarının kontrol altına alınamadığı ve idrar $5-HİAA$ düzeylerinin anlamlı derecede yüksek seyretmeye devam ettiği saptanıyor. Bu hastada serotonin biyosentezinin hız kısıtlayıcı basamağı olan triptofan hidroksilaz enzimini inhibe ederek periferik serotonin üretimini azaltan ve diyare semptomlarını kontrol etmek amacıyla tedaviye eklenmesi önerilen ajan aşağıdakilerden hangisidir?

İrritabl bağırsak sendromu-diyare (İBS-D) tipinde kullanılan; bağırsak lümenindeki $\mu$-opioid reseptörlerine agonist etki yaparak gastrointestinal motiliteyi yavaşlatan, ancak eş zamanlı olarak $\delta$-opioid reseptör antagonizması yaparak konstipasyon ve abdominal ağrı gibi yan etkilerin görülme riskini minimize eden antidiyareik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, mezenterik arter embolisi nedeniyle geçirdiği masif ince bağırsak rezeksiyonu (kalan ince bağırsak uzunluğu: $120$ cm) sonrası "Kısa Bağırsak Sendromu" tanısıyla takip edilmektedir. Kronik diyare ve malabsorpsiyon nedeniyle parenteral nutrisyon desteği alan bu hastada, bağırsak emilim yüzeyini artırmak ve sıvı-elektrolit dengesini iyileştirmek amacıyla distal ileumdaki L-hücrelerinden salınan bir peptid analoğu olan teduglutid tedavisi başlanmıştır. Bu ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Seyahat sonrası gelişen, komplikasyonsuz akut diyare şikayeti olan bir hastada; bağırsak düz kaslarındaki $\mu$-opioid reseptörlerine yüksek afinite ile bağlanarak motiliteyi azaltan, ancak terapötik dozlarda kan-beyin bariyerini belirgin düzeyde geçmediği için santral sinir sistemi yan etkileri oluşturmayan en uygun ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Crohn hastalığı nedeniyle terminal ileumundan $35$ cm rezeksiyon yapılan $38$ yaşında bir kadın hasta, operasyon sonrası dönemde günde $4-5$ kez olan sulu ve acil dışkılama şikayeti ile başvuruyor. Yapılan incelemelerde steatore saptanmayan hastada, mevcut diyarenin tedavisi için en uygun farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?