Antimikobakteriyel İlaçlar

$52$ yaşında, kronik atriyal fibrilasyon nedeniyle $5$ $mg/gün$ varfarin kullanan ve $INR$ değeri $2,5$ olan bir hastaya aktif akciğer tüberkülozu tanısı konuluyor. İzoniyazid, rifampin, pirazinamid ve etambutol tedavisi başlandıktan $10$ gün sonra hastanın $INR$ değerinin $1,2$’ye düştüğü saptanıyor. Bu klinik tablodan sorumlu olan ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Çok ilaca dirençli tüberküloz (MDR-TB) şüphesi olan bir hastadan elde edilen *Mycobacterium tuberculosis* izolatına yapılan moleküler duyarlılık testinde, katalaz-peroksidazı kodlayan *katG* geninin yabanıl (wild-type) tipte olduğu, ancak enoil-açil taşıyıcı protein redüktazı kodlayan *inhA* geninin promotör bölgesinde bir mutasyon saptanmıştır. Bu mutasyon profiline sahip bir izolat için aşağıdaki ilaç çiftlerinden hangisine karşı çapraz direnç gelişmiş olması en olasıdır?

Tüberküloz tedavisinde birinci basamak ajanlar arasında yer alan ve antitüberküloz etkisini gösterebilmesi için mikobakteriyel "katalaz-peroksidaz" ($KatG$) enzimi aracılığıyla aktif formuna dönüşmesi gereken ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Çok ilaca dirençli tüberküloz ($MDR-TB$) tanısıyla tedavi edilmekte olan bir hastada, tedavinin ilerleyen aylarında deride yaygın kırmızı-siyah renk değişikliği ve konjonktivalarda pigmentasyon artışı saptanmıştır. Ayrıca hastada şiddetli abdominal kramplar gelişmiş ve yapılan ince bağırsak biyopsisinde mukoza lamina propriasında kristal birikimleri izlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan antitüberküloz ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Çok ilaca dirençli tüberküloz ($MDR-TB$) tanısı nedeniyle tedavi edilen bir hastanın mevcut rejimine yeni bir antibakteriyel ajan eklenmiştir. Hastanın özgeçmişinde kronik depresyon nedeniyle fluoksetin kullanımı öyküsü mevcuttur. Yeni ilaç başlandıktan kısa bir süre sonra hastada ajitasyon, terleme, tremor ve hiperrefleksi ile karakterize "serotonin sendromu" tablosu gelişmiştir. Bu klinik tablonun ortaya çıkmasına, tüberküloz ilacının zayıf bir monoamin oksidaz ($MAO$) inhibitörü olması neden olmuştur. Buna göre, bahsi geçen bu tüberküloz ilacı aşağıdakilerden hangisidir?

$40$ yaşında, çok ilaca dirençli tüberküloz ($MDR-TB$) tanısıyla tedavi edilen bir hastanın mevcut rejimine ikinci basamak bir ajan eklenmiştir. Tedaviye eklendikten iki hafta sonra hastada ciddi irritabilite, derin depresif ruh hali ve işitsel halüsinasyonlar gözlenmiştir. Hastanın tıbbi öyküsü sorgulandığında geçmişte bir kez majör depresyon atağı geçirdiği öğrenilmiştir.

Buna göre, hastadaki bu klinik tabloya neden olma potansiyeli en yüksek olan antimikobakteriyel ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Aktif akciğer tüberkülozu tanısıyla rifampin, izoniazid, pirazinamid ve etambutol içeren kombine tedavi başlanan $38$ yaşındaki bir erkek hasta, tedavinin sekizinci haftasında görme keskinliğinde azalma ve renkleri (özellikle kırmızı-yeşil) ayırt etmede güçlük şikayetiyle başvuruyor. Yapılan oftalmolojik muayenede retrobulber nörit saptanıyor.

Bu klinik tabloya neden olan ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Aktif tüberküloz tanısıyla standart $4$’lü tedavi başlanan bir hastada, tedavi sürecinde idrar, ter ve gözyaşı gibi vücut sıvılarının zararsız bir şekilde turuncu-kırmızı renge boyanmasına neden olan antitüberküloz ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Tüberküloz tedavisinde kullanılan aşağıdaki ilaçlardan hangisinin etki mekanizması, mikobakteriyel 30S ribozomal alt birimine bağlanarak protein sentezini inhibe etmektir?

Akciğer tüberkülozu tanısıyla izoniazid ($INH$), rifampisin, pirazinamid ve etambutol kombinasyon tedavisi başlanan bir hastada, $INH$ kullanımına bağlı gelişebilecek periferik nöropatiyi önlemek amacıyla tedaviye eklenmesi önerilen madde aşağıdakilerden hangisidir?

$34$ yaşındaki multirezistan tüberküloz ($MDR-TB$) tanılı hastanın tedavi rejimine eklenen nitroimidazol türevi bir ajan sonrası çekilen kontrol elektrokardiyografisinde ($EKG$) $QT$ mesafesinde uzama saptanmıştır. Bu ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Tüberküloz tedavisi amacıyla çoklu ilaç rejimi başlanan $55$ yaşındaki bir erkek hastada, tedavinin $2.$ haftasında ayak başparmağında ani gelişen ağrı, ısı artışı ve hassasiyet şikayetleri ortaya çıkmıştır. Laboratuvar incelemesinde hiperürisemi saptanan bu hastada, mevcut kliniğe en olası neden olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Çok ilaca dirençli tüberküloz (MDR-TB) tanısıyla kombine antitüberküloz tedavisi başlanan ve özgeçmişinde major depresyon öyküsü bulunan 34 yaşındaki erkek hasta, tedavisinin 2. haftasında acil servise getiriliyor. Hasta yakını, hastanın son iki gündür huzursuz olduğunu, bugün ise aşırı terleme, titreme ve anlamsız konuşmalarının başladığını ifade ediyor. Hastanın depresyonu için uzun süredir fluoksetin kullandığı öğreniliyor. Fizik muayenede ateş 38.6°C, kan basıncı 170/100 mmHg, nabız 110/dk saptanıyor. Nörolojik muayenede alt ekstremitelerde belirgin hiperrefleksi ve indüklenebilir klonus, pupillerde midriyazis gözleniyor. Laboratuvar tetkiklerinde CK (kreatin kinaz) düzeyinde hafif yükseklik dışında belirgin patoloji saptanmıyor.

Bu klinik tabloya yol açması en muhtemel tüberküloz ilacı aşağıdakilerden hangisidir?

Proteaz inhibitörü içeren antiretroviral tedavi alan HIV pozitif bir hastada, aktif akciğer tüberkülozu saptanıyor. Standart antitüberküloz tedavi başlanması planlanan bu hastada, sitokrom P450 (CYP450) enzimlerinin güçlü indüksiyonuna bağlı olarak proteaz inhibitörünün kan düzeyinin subterapötik seviyelere düşme riski bulunmaktadır.

Buna göre, bu ciddi farmakokinetik etkileşimden kaçınmak amacıyla standart tüberküloz rejimindeki etkileşime yol açan ilacın yerine tercih edilmesi gereken en uygun antimikobakteriyel ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Aktif tüberküloz tanısıyla çoklu ilaç tedavisi başlanan $45$ yaşındaki bir erkek hasta, tedavinin ikinci ayında görme keskinliğinde azalma ve renkleri (özellikle kırmızı-yeşil) ayırt etmede zorluk şikayetiyle başvuruyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olması en muhtemel ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Bir tüberküloz hastasından izole edilen $Mycobacterium$ $tuberculosis$ suşunun moleküler analizinde, $inhA$ geninin promotor bölgesinde saptanan bir mutasyonun bu genin aşırı ekspresyonuna ($overexpression$) yol açtığı ve bu durumun izoniyazid direncinden sorumlu olduğu belirlenmiştir. Bu genetik bulgu doğrultusunda, söz konusu suşun aşağıdaki antimikobakteriyel ilaçlardan hangisine karşı da çapraz direnç ($cross-resistance$) göstermesi beklenir?

Tedaviye dirençli bir akciğer tüberkülozu olgusunda, mikobakteriyel enerji metabolizması üzerinden etki gösteren yeni bir terapötik ajan olan bedakilin ($bedaquiline$) kullanımı planlanmaktadır. Bu ilacın farmakolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnsan immün yetmezlik virüsü (HIV) pozitif olan ve proteaz inhibitörü içeren antiretroviral tedavi alan bir hastada, tüberküloz tedavisi planlanırken rifamisin grubu ilaçların neden olduğu enzim indüksiyonuna bağlı ilaç etkileşimlerini en aza indirmek için tercih edilen ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Addison hastalığı tanısıyla günlük $20$ mg hidrokortizon ve $0.1$ mg fludrokortizon idame tedavisi alan $35$ yaşındaki bir erkek hastaya, aktif akciğer tüberkülozu tanısı konulmuş ve rifampin, izoniyazid, pirazinamid ve etambutol kombinasyonundan oluşan standart tedavi rejimi başlanmıştır. Tedavinin $10$. gününde acil servise bulantı, kusma, şiddetli halsizlik ve konfüzyon şikayetleriyle başvuran hastanın yapılan tetkik sonuçları aşağıda verilmiştir:

Bu hastadaki klinik kötüleşmenin en olası farmakolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$Mycobacterium$ $tuberculosis$ enfeksiyonunun tedavisinde kullanılan birinci basamak ajanlardan biri, kazeöz lezyonların merkezindeki makrofajların fagozomları gibi asidik mikrolokasyonlarda ($pH$ $\approx$ $5.5$) bulunan basillere karşı selektif ve güçlü bir bakterisid etkinlik sergiler. Bahsi geçen bu özelliklere sahip olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?