Tıbbi Artropodlar (Ektoparazitler)

Diyabetik ayak, venöz staz ülserleri ve bası yaraları gibi kronik, iyileşmeyen yaraların tedavisinde cerrahi debridmana alternatif olarak kullanılan "larva debridman tedavisi" (maggot therapy) amacıyla, steril şartlarda üretilen larvalar aşağıdaki sinek türlerinden hangisine aittir?

$22$ yaşında erkek hasta, son bir haftadır devam eden ve giderek şiddetlenen pubik bölge kaşıntısı ile dermatoloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede inguinal bölgede ve uyluk iç yüzlerinde kaşıntı izleri ile birlikte, basmakla solmayan, ağrısız, mavi-gri renkli lekeler ($maculae\ ceruleae$) saptanıyor. Ayrıca pubik kılların diplerine sıkıca tutunmuş, yaklaşık $1-2$ $mm$ boyutlarında, grimsi-kahverengi, yengeç benzeri ektoparazitler gözleniyor. Bu hastada izlenen klinik tablonun en olası etkeni aşağıdakilerden hangisidir?

Huzurevinde kalan $82$ yaşındaki, ileri evre demans tanılı bir kadın hasta; ellerinde, ayaklarında ve gövdesinde yaygın, kalın, yer yer fissürlerin eşlik ettiği hiperkeratotik krutlu (kabuklu) lezyonlarla revire başvuruyor. Hastanın kaşıntı şikayetinin beklenenden çok daha az olduğu ancak aynı koğuşta kalan diğer hastalar ve bakım personeli arasında benzer döküntülerin hızla yayıldığı gözleniyor. Bu klinik tablodan sorumlu olan ektoparazit ve oluşturduğu hastalık formu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Savaş mağdurlarının kaldığı kalabalık bir mülteci kampında; yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve gövdeden başlayarak ekstremitelere yayılan (yüz, avuç içi ve ayak tabanı hariç) makülopapüler döküntüleri olan çok sayıda hasta saptanıyor. Bu hastaların büyük çoğunluğunda yaygın vücut kaşıntısı olduğu ve ektoparazitlerin özellikle giysilerin dikiş yerlerinde yoğunlaştığı gözleniyor. Bu klinik tabloya ve salgına neden olan mikroorganizmanın ($Rickettsia$ $prowazekii$) insandan insana taşınmasında görev alan temel vektör aşağıdakilerden hangisidir?

6 yaşında bir çocuk, kirpiklerinde yaklaşık iki haftadır devam eden şiddetli kaşıntı ve çapaklanma şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Biyomikroskobik muayenede kirpik diplerine sıkıca tutunmuş çok sayıda küçük, beyaz renkli yumurta (sirke) ve kirpikler arasında yavaş hareket eden, geniş vücutlu ve yengeç benzeri morfolojiye sahip ektoparazitler saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında kadın hasta, son bir haftadır özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede el parmak aralarında ve el bileği fleksör yüzeylerinde $2-10$ mm uzunluğunda, grimsi beyaz renkli, kıvrımlı hatlar (sillonlar) ve milimetrik veziküller gözleniyor.

Bu hastadaki klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında erkek hasta, kasık bölgesinde yaklaşık bir haftadır devam eden şiddetli kaşıntı şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede pubik bölgedeki kılların diplerinde küçük, hareketsiz ve deri rengine yakın renkte yapılar saptanıyor. Ayrıca hastanın alt abdomen ve uyluk iç yüzeylerinde $0,5-1$ cm çapında, ağrısız, basmakla solmayan mavi-gri renkli lekeler ($maculae$ $ceruleae$) dikkati çekiyor. Bu klinik tabloya neden olan tıbbi artropod aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun süredir evsiz olan ve hijyen koşullarının kısıtlı olduğu bir barınakta konaklayan $60$ yaşındaki erkek hasta; gövdesinde yaygın kaşıntı, ekskoriasyonlar ve deride yer yer 'vagabond derisi' olarak bilinen hiperpigmente kalınlaşmalar ile karakterize bir klinik tabloyla başvuruyor. Hastanın çamaşırlarının dikiş yerlerinde $3-4\text{ mm}$ uzunluğunda, dorso-ventral basık ektoparazitler ve bunların yumurtaları gözleniyor.

Bu hasta ve saptanan ektoparazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir cezaevinde bitlenme ve kaşıntı salgını sonrası bazı mahkumlarda yüksek ateş, titreme ve döküntü ile seyreden epidemik tifüs ve hendek ateşi vakaları saptanıyor. Yapılan incelemelerde vektörün *Pediculus humanus corporis* (vücut biti) olduğu doğrulanıyor. Bu vektör ve bulaştırdığı hastalıklar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Savaş veya doğal afetler gibi hijyen koşullarının bozulduğu durumlarda kurulan kalabalık kamplarda yaşayan bir grup hastada; paroksismal (tekrarlayan) ateş atakları, şiddetli baş ağrısı ve özellikle kaval kemiği (tibia) üzerinde yoğunlaşan belirgin hassasiyet ile karakterize bir salgın gözleniyor. Hastaların birçoğunun kıyafetlerinin iç kıvrımlarında yaklaşık 3 mm boyunda, grimsi, kanatsız artropodlar tespit ediliyor.

Bu klinik tablodan sorumlu olan artropod ve taşıdığı etkenin biyolojik etkileşimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

22 yaşında bir erkek hasta, yaklaşık bir haftadır devam eden kasık bölgesindeki şiddetli kaşıntı şikayeti ile polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede kasık kıllarına sıkıca yapışmış, yaklaşık 1 mm boyutunda, beyaz renkli oval yapılar (sirkeler) ve deride küçük hemorajik noktalar saptanıyor. Bu hastada klinik tabloya neden olan en olası tıbbi artropod aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi artropodlar, insanlarda doğrudan ektoparazitozlara yol açabildikleri gibi, çeşitli bakteriyel, viral veya paraziter etkenlerin insana taşınmasında "vektör" olarak da görev yaparlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir enfeksiyon hastalığının bulaşmasında vektör olarak görev yapmaz?

Savaş, göç veya doğal afetler sonrası oluşan kalabalık ve hijyen koşullarının yetersiz olduğu kamplarda; yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ağrıları ve bitkinlik şikayetleri ile başvuran bir grup hastada yapılan incelemede yoğun vücut biti (*Pediculus humanus corporis*) enfestasyonu saptanmıştır. Bu hastalarda etken olan mikroorganizmanın, diğer bit kaynaklı enfeksiyonlardan (epidemik tifüs, hendek ateşi) farklı olarak; bitin ısırması veya dışkısının (kopros) deri sıyrıklarına bulaşması ile değil, sadece bitin ezilmesi (crushing) sonucu enfekte hemolenfin konak derisindeki mikro-yaralanmalardan veya mukozalardan girişi ile bulaştığı bilinmektedir.

Bu bulaş mekanizmasına sahip olan ve vücut bitleri tarafından nakledilen enfeksiyon hastalığı aşağıdakilerden hangisidir?

Demans tanısıyla huzurevinde izlenen ve immün yetmezliği bulunan yaşlı bir hastada; el ve ayaklarda yaygın, grimsi-sarı renkli, kalın ve sert kabuklanmalar (krutlar) ile seyreden deri lezyonları dikkati çekiyor. Alınan deri kazıntısının mikroskobik incelemesinde çok sayıda akar izlenmesi üzerine 'kabuklu uyuz' (Norveç uyuzu) teşhisi konuluyor. Bu klinik tablo ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İlkokul çağındaki bir çocukta saçlı deride şiddetli kaşıntı şikayeti mevcuttur. Yapılan fizik muayenede, saç tellerine çok sıkı bir şekilde tutunmuş, grimsi-beyaz renkli, yaklaşık $1$ mm boyutunda ve oval yapıda yumurtalar (sirke) saptanmıştır. Bu tabloya neden olan ektoparazit aşağıdakilerden hangisidir?

Kişisel hijyenin yetersiz olduğu bir mülteci kampında yaşayan $48$ yaşında bir erkek hasta; ani başlayan yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ağrıları ve gövdesinde peteşiyal döküntüler ile revire başvurmuştur. Hastanın fizik muayenesinde çamaşır dikişlerinde çok sayıda *Pediculus humanus corporis* saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tabloya *Borrelia recurrentis*'in neden olduğu belirlenirse, etkenin insana temel bulaşma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntı şikayeti ile başvuran bir hastanın fizik muayenesinde; el parmak araları, el bileğinin iç yüzü ve genital bölgede yerleşmiş, lineer seyirli, yaklaşık $1$ cm uzunluğunda, kirli beyaz renkli tünel yapıları ($sillon$) saptanmıştır.

Bu klinik tabloya neden olan etken ve biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

24 yaşında erkek hasta, kasık bölgesinde yaklaşık iki haftadır devam eden ve geceleri artış gösteren şiddetli kaşıntı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede pubik bölgedeki kılların diplerine sıkıca tutunmuş, yassı, yaklaşık $1-2 \ mm$ boyutunda ve yengeç benzeri morfolojiye sahip ektoparazitler saptanıyor. Bu parazit türü ($Phthirus \ pubis$) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Orta Amerika’da ormanlık bir alanda kamp yaptıktan sonra Türkiye’ye dönen $32$ yaşında bir erkek hasta, sol omzunda yaklaşık $2$ haftadır devam eden, giderek büyüyen ve ağrılı, fronkül benzeri bir lezyon şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede lezyonun merkezinde küçük bir delik saptanıyor; bu delikten zaman zaman seröz bir akıntı geldiği ve hastanın lezyon içerisinde bir "hareket" hissettiği öğreniliyor. Lezyonun ağzı vazelin ile kapatıldıktan kısa bir süre sonra delikten bir larvanın uç kısmının (posterior spiraküllerinin) çıktığı gözleniyor. Bu klinik tabloya en sık yol açan etkenin biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Evsizlerin barındığı bir sığınma evinde yaşayan $52$ yaşındaki erkek hasta; yaklaşık her beş günde bir tekrarlayan, $3$-$4$ gün süren ateş, şiddetli baş ağrısı ve kaval kemiği ($tibia$) bölgesinde belirgin hassasiyet şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde hastanın vücudunda yaygın kaşıntı izleri ve çamaşırlarının dikiş yerlerinde çok sayıda bit saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ve bu etkenin vektörü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?