Gastrointestinal ve Hepatobiliyer Sistem Patolojisi

$32$ yaşında erkek hasta, geçirdiği trafik kazası sonrası kafa içi basınç artışı ($KİBA$) nedeniyle yoğun bakım ünitesinde takip edilmektedir. Takibinin $4.$ gününde nazogastrik sondasından kahve telvesi şeklinde içerik gelmesi üzerine yapılan endoskopide, mide ve proksimal duodenumda multipl, keskin sınırlı ve derin yerleşimli akut ülserler saptanıyor. Bu klinik tabloda ülser gelişiminden sorumlu temel patogenetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Safra kesesi taşı öyküsü olmayan $45$ yaşındaki kadın hastada, sağ üst kadran ağrısı nedeniyle yapılan tetkiklerde anormal pankreatikobilier kanal birleşimi ($APBDJ$) saptanmıştır. Hastanın safra kesesinde saptanan kitleden yapılan biyopsi sonucu "adenokarsinom" olarak raporlanmıştır. Bu hastadaki malignite gelişiminde, safra kesesi taşı ile ilişkili karsinomlardan farklı olarak, erken evrelerde görülme olasılığı daha yüksek olan moleküler değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşındaki erkek hasta, bilinen şiddetli hipertrigliseridemi ($>1000$ $mg/dL$) öyküsüyle ani başlayan kuşak tarzı epigastrik ağrı nedeniyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede peritonit bulguları saptanıyor ve serum lipaz düzeyi $2400$ $U/L$ ölçülüyor. Hastanın batın içi yağ dokusunda makroskopik olarak "tebeşirimsi beyaz" (chalky-white) odakların izlendiği saptanıyor.

Bu patolojik bulgunun (sabunlaşma) oluşumunda gerçekleşen temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında erkek hasta, epigastrik ağrı, kilo kaybı ve bacaklarda şişlik şikayetiyle başvuruyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum albümin düzeyi $2.4$ $g/dL$ ($N: 3.5-5.0$) olarak saptanıyor. Üst gastrointestinal sistem endoskopisinde midenin korpus ve fundusunda serebriform (beyin kıvrımı benzeri) görünümde dev mukozal katlantılar izlenirken, antrumun normal olduğu görülüyor. Mukozal biyopside foveolar hücrelerde belirgin hiperplazi, bezlerde "tirbuşon" görünümü ve paryetal hücre sayısında belirgin azalma saptanıyor. Bu hastadaki mevcut durumun patogenezi veya klinik seyri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en olasıdır?

$60$ yaşında iki erkek hasta, disfaji şikayeti ile kliniğe başvuruyor. Yapılan tetkiklerde birinci hastanın özofagus orta kesiminde lümeni daraltan kitle saptanırken, ikinci hastanın gastroözofageal bileşkenin hemen üzerinde ve Barrett özofagusu zemininde gelişmiş bir kitle saptanıyor. Biyopsiler sonucunda birinci hastaya 'Skuamöz hücreli karsinom ($SCC$)', ikinci hastaya ise 'Adenokarsinom' tanısı konuluyor.

Bu iki tümörün moleküler patogenezleri ve karakteristik özellikleri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi tümör tipine göre doğru bir eşleşmedir?

38 yaşında erkek hasta, uzun süredir devam eden halsizlik ve kaşıntı şikayetleri ile başvuruyor. Özgeçmişinde 10 yıldır ülseratif kolit tanısı mevcut olan hastanın laboratuvar incelemesinde alkalen fosfataz ($ALP$) ve gama-glutamil transferaz ($GGT$) düzeyleri belirgin yüksek saptanıyor. Kolanjiografide intrahepatik ve ekstrahepatik safra yollarında yer yer daralmalar ve genişlemelerle karakterize "tesbih tanesi" (beading) görünümü izleniyor. Bu hastada yapılan karaciğer biyopsisinde safra kanalları çevresinde saptanan "soğan zarı" (onion-skin) tarzında konsantrik periduktal fibrozis aşağıdaki tanılardan hangisi için karakteristiktir?

Safra kesesi kanalının (duktus sistikus) bir taşla kronik ve tam bir şekilde tıkanması sonucunda, lümen içerisindeki safra pigmentlerinin geri emilmesi ve kesenin berrak, müsinöz bir sıvı ile aşırı gerilmesiyle karakterize klinik tablo aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında erkek hasta, halsizlik ve çarpıntı şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar tetkiklerinde derin demir eksikliği anemisi saptanması üzerine yapılan kolonoskopide; çekum ve çıkan kolonda yoğunlaşan, sayıları $35$ civarında olan, $0.5$ - $1.5$ cm çaplı sesil ve saplı polipoid lezyonlar izleniyor. Hastanın ebeveynlerinde kolorektal kanser öyküsü bulunmazken, $38$ yaşındaki kız kardeşine de benzer sayıda polip nedeniyle kolektomi yapıldığı öğreniliyor. Polip biyopsileri "tübüler adenom, düşük dereceli displazi" olarak raporlanıyor. Moleküler analizde, adenomlardaki $APC$ geninde saptanan somatik mutasyonların karakteristik olarak $G:C \rightarrow T:A$ transversiyonu şeklinde olduğu görülüyor. Bu klinik ve moleküler tabloya yol açan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Şiddetli epigastrik ağrı ve amilaz yüksekliği ile başvuran bir hastada, akut pankreatit patogenezinde aktive olan proteolitik enzimlerin etkisiyle bizzat pankreas parankiminde gelişen doku yıkımı ve sıvılaşma odağı aşağıdaki nekroz tiplerinden hangisiyle isimlendirilir?

Uzun süreli kanlı diyare ve tenesmus şikayetleri nedeniyle takip edilen $38$ yaşında kadın hastaya yapılan total kolektomi materyalinde; rektumdan başlayıp çekuma kadar kesintisiz devam eden, mukoza ve submukoza ile sınırlı diffüz inflamasyon izleniyor. Makroskobik incelemede terminal ileumun distal $3$ cm'lik kısmında da benzer şekilde yüzeyel erozyonlar ve mukoza ödemi saptanıyor. Bu hastadaki ileal bulguların "backwash ileitis" olarak tanımlanması ve Crohn hastalığından ayırt edilmesi için en karakteristik morfolojik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında bir kadın hasta, rektal dolgunluk ve bol miktarda müköz karakterde diyare şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde serum potasyum düzeyi $2.8$ $mEq/L$ ($Normal: 3.5-5.0$ $mEq/L$) olarak saptanıyor. Kolonoskopide rektumda $4.5$ $cm$ çapında, sesil, geniş tabanlı ve kadifemsi görünümlü bir kitle saptanıyor. Bu klinik ve endoskopik bulgular eşliğinde, saptanan lezyon için aşağıdakilerden hangisi en olasıdır?

$40$ yaşında, yaklaşık $5$ yıldır ülseratif kolit tanısıyla takip edilen bir hastanın kontrol kolonoskopisinde; kolon mukozasının yaygın olarak ülserleştiği ve bu ülserasyon alanları arasında lümene doğru çıkıntı yapan çok sayıda küçük polipoid yapı izlendiği saptanmıştır. Bu yapıların mikroskobik incelemesinde ülserler arasında kalan reaktif ve normal mukoza adacıkları olduğu görülmüştür. Bu klinik ve morfolojik tabloyla en uyumlu bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, ilerleyici nefes darlığı ve karaciğer enzimlerinde ($AST$, $ALT$) kronik hafif yükseklik şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın akciğer grafisinde bazal loblarda belirgin radyolüsensi artışı (panasiner amfizem) izleniyor. Karaciğer biyopsisinde periportal hepatositlerin sitoplazmasında hematoksilen-eozin ($H\&E$) kesitlerinde eozinofilik, yuvarlak inklüzyonlar saptanıyor. Bu inklüzyonların histokimyasal olarak $PAS$ (Periodic Acid-Schiff) pozitif olduğu ve diastaz sindirimine direnç gösterdiği görülüyor. Bu hastadaki karaciğer hasarının moleküler patogenezi ve biriken proteinin hücre içindeki lokalizasyonu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$32$ yaşında kadın hasta, son $6$ aydır devam eden aralıklı karın ağrısı, kilo kaybı ve kan içermeyen ishal şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde perianal bölgede fistül ağzı izleniyor. Kolonoskopik incelemede terminal ileumda ve çekumda, yer yer sağlam mukoza adacıklarıyla ayrılmış "atlamalı" ($skip$) lezyonlar saptanıyor. Bu hastadan alınan biyopsi örneğinde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi tanıyı kesinleştirir?

$65$ yaşında erkek hasta, epigastrik ağrı ve kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Üst gastrointestinal sistem endoskopisinde antrumda $2$ cm çapında, yüzeyel çökük ($tip\ III$) bir lezyon saptanıyor. Yapılan biyopsi sonucu adenokarsinom olarak raporlanıyor. Operasyon materyalinin histopatolojik incelemesinde tümörün submukoza tabakasında sınırlı olduğu, ancak iki adet perigastrik lenf nodunda metastaz bulunduğu izleniyor. Bu lezyonun "Erken Mide Kanseri" olarak sınıflandırılmasını sağlayan temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında, obez erkek hasta; uzun süredir devam eden retrosternal yanma ve ağza acı su gelmesi şikayetlerini takiben son haftalarda eklenen ilerleyici yutma güçlüğü ($disfaji$) nedeniyle başvuruyor. Endoskopik incelemede distal özofagusta lümene doğru büyüyen, frajil, ülsero-vejetan bir kitle saptanıyor. Biyopside glandüler yapılar oluşturan, müsin üreten malign epitelyal hücre infiltrasyonu izleniyor. Bu tümörün patogenezi ve özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik hepatit B virüs ($HBV$) enfeksiyonu saptanan bir hastanın karaciğer iğne biyopsisi incelendiğinde, hepatositlerin sitoplazmasında $HBsAg$ (yüzey antijeni) birikimine bağlı olarak izlenen karakteristik morfolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında kadın hasta, son $8$ yıldır aralıksız oral kontraseptif kullanımı öyküsüyle birlikte sağ üst kadranda künt bir ağrı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan radyolojik görüntülemede karaciğer sağ lobunda $5$ $cm$ çapında, iyi sınırlı, soliter bir kitle saptanıyor. Cerrahi eksizyon sonrası yapılan histopatolojik incelemede, tümörün belirgin makroveziküler steatoz gösteren hepatositlerden oluştuğu, ancak hücresel atipi içermediği ve safra kanallarının izlenmediği görülüyor. İmmünhistokimyasal incelemede "liver fatty acid binding protein" ($LFABP$) ekspresyonunun kaybolduğu saptanıyor. Bu klinik ve patolojik bulgular ışığında, hastadaki lezyonun moleküler patogenezinden sorumlu olan en olası değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Safra kesesi karsinomu tanısı alan $68$ yaşındaki bir hastada, tümörün biyolojik davranışı, morfolojik özellikleri ve patogenezi değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$40$ yaşında erkek hasta, özellikle ağır yemeklerden sonra artan göğüs kemiği arkasında yanma ($pirozi$) ve ağza acı su gelmesi şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan endoskopik incelemede distal özofagus mukozasında hafif hiperemi ve ödem izleniyor. Bu bölgeden alınan biyopsi materyalinin mikroskobik incelemesinde reflü özofajit tanısı konuluyor. Bu hastadaki tanıyı en iyi destekleyen histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?