Gastrointestinal ve Hepatobiliyer Sistem Patolojisi

52 yaşında kronik hepatit $B$ tanılı erkek hastadan alınan karaciğer iğne biyopsisinde; portal traktlarda yoğun lenfositik infiltrasyon, bu infiltrasyonun limitan plağı aşarak periportal hepatositlerde nekroza yol açtığı (ara yüz hepatiti) ve portal alanlar arasında uzanan 'köprüleşme nekrozu' odakları izlenmiştir. Yapılan özel boyamalarda fibröz doku artışının sadece portal alanlarda sınırlı kaldığı rapor edilmiştir. Bu biyopsi bulguları doğrultusunda, hastanın histopatolojik değerlendirmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$55$ yaşında erkek hastada, epigastrik dolgunluk şikayeti nedeniyle yapılan endoskopik incelemede mide korpusunda lümen içerisine protrüzyon gösteren, üzeri düzgün mukoza ile örtülü, $4$ cm çapında subepitelyal bir kitle saptanıyor. Kitleden alınan biyopsinin histopatolojik incelemesinde iğsi (spindle) hücreli mezenkimal bir neoplazi saptanıyor. İmmünohistokimyasal incelemede $CD117$ ($c-kit$) ve $DOG1$ ile yaygın boyanma izleniyor. Bu tümörün köken aldığı hücre aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında safra taşı öyküsü olan kadın hasta, kuşak tarzında sırta vuran şiddetli epigastrik ağrı, bulantı ve kusma şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde serum amilaz düzeyi $3150$ U/L ve lipaz düzeyi $2200$ U/L olarak saptanıyor. Klinik izleminde nekrotizan pankreatit gelişen ve cerrahi nekrosektomi yapılan hastanın peripankreatik yağlı doku örneklerinde; makroskobik olarak granüler, tebeşir beyazı (chalky white) odakların varlığı dikkati çekiyor. Bu odakların mikroskobik incelemesinde nükleusu kaybolmuş ancak hücre sınırları seçilebilen 'gölge hücreler' (shadowy outlines) ve bu alanlarda yoğun bazofilik çökmeler izleniyor. Bu morfolojik bulguların oluşumundan sorumlu olan temel patolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kuşak tarzı şiddetli epigastrik ağrı ve serum amilaz/lipaz seviyelerinde belirgin artış saptanan bir hastada, peripankreatik yağ dokusunda kalsiyum sabunlaşması (saponifikasyon) sonucu oluşan 'tebeşir beyazı' (chalky white) makroskobik odakların izlenmesi karakteristiktir. Bu spesifik yağ dokusu hasarından ve kalsiyum sabunlarının oluşumundan birincil derecede sorumlu olan pankreatik enzim aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında, vücut kitle indeksi $34$ $kg/m^2$ olan ve karaciğer fonksiyon testleri normal saptanan kadın hastada, başka bir nedenle çekilen abdominal tomografide karaciğerde $6$ cm çapında, iyi sınırlı bir kitle izleniyor. Yapılan iğne biyopsisinde hepatositlerde minimal atipi, belirgin genişlemiş sinüzoidal boşluklar (telenjiektazi), kalın duvarlı arter yapıları ve stromal kronik inflamatuar hücre infiltrasyonu saptanıyor. İmmünohistokimyasal boyamalarda tümör hücrelerinde Serum Amiloid A (SAA) ve C-reaktif protein (CRP) ile diffüz pozitif boyanma izleniyor. Bu bulgular ışığında hastadaki karaciğer lezyonu için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, $10$ yıldır devam eden retrosternal yanma ($pyrosis$) ve ağza acı su gelmesi şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan endoskopide özofagusun distalinde normal soluk pembe skuamöz mukozanın yerini, gastroözofageal bileşkeden yukarı doğru uzanan kadifemsi kırmızı ($salmon-pink$) renkli mukoza adacıklarının aldığı izleniyor. Bu hastadan alınan biyopsi örneğinde Barrett özofagusu tanısı koyduracak en karakteristik histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında, $HBsAg$ pozitifliği bilinen erkek hastaya yapılan karaciğer iğne biyopsisinde; hepatositlerin bir kısmında geniş, granüler ve eozinofilik "buzlu cam" (ground-glass) sitoplazma izlenirken, bazı hepatositlerin nükleuslarında ise homojen, ince granüler "zımparalanmış" (sanded nuclei) bir görünüm dikkati çekmektedir. Buna göre, biyopside izlenen "zımparalanmış nükleus" (sanded nuclei) görünümünün oluşumundan sorumlu olan temel biyomolekül aşağıdakilerden hangisidir?

$14$ yaşında bir erkek çocuk; tekrarlayan ateş, sağ üst kadran ağrısı ve belirgin splenomegali bulguları ile kliniğe başvuruyor. Yapılan radyolojik görüntülemelerde intrahepatik büyük safra yollarında segmental sakküler dilatasyonlar saptanıyor. Karaciğer iğne biyopsisinin histopatolojik incelemesinde; portal alanlarda genişleme, belirgin kollajen artışı ve embriyonik duktal yapıların persistansını yansıtan, merkezi bir fibrovasküler kök etrafında halka şeklinde dizilmiş düzensiz safra kanalı yapıları (duktal plak malformasyonu) gözleniyor. Bu klinik ve patolojik bulgular eşliğinde en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Alkol kullanım öyküsü olan $52$ yaşında erkek hasta, ani başlayan kuşak tarzı şiddetli karın ağrısı ve bulantı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde epigastrik bölgede hassasiyet ve defans saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde serum amilaz ve lipaz düzeyleri normalin $10$ katı üzerinde bulunan hastanın izleminin $48$. saatinde generalize kas spazmları (tetani) ve yüzüne hafifçe vurulduğunda üst dudakta seğirme ($Chvostek$ bulgusu) gözleniyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan biyokimyasal değişikliğin temelinde yatan ve peripankreatik dokularda "tebeşir beyazı" lezyonların oluşumuna yol açan histopatolojik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında kadın hasta, son birkaç aydır devam eden halsizlik ve hafif sarılık şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde $AST$ ve $ALT$ düzeylerinde belirgin yükseklik, hipergamaglobulinemi ($IgG$ artışı) ve $ANA$ pozitifliği saptanıyor. Karaciğer iğne biyopsisinde; portal traktlardaki plazma hücrelerinden zengin infiltrasyonun sınırlayıcı plağı aşarak periportal parankime uzandığı, hepatositlerde rozetleşme ve belirgin emperipolezis (lenfositlerin canlı hepatositlerin sitoplazması içine girmesi) izleniyor. Bu hastada en olası tanı ve bu tabloya eşlik etmesi beklenen karakteristik histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Altmış yaşındaki bir erkek hasta, alkol alımı sonrası başlayan, sırtına vuran kuşak tarzı şiddetli epigastrik ağrı ve bulantı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde karın genelinde hassasiyet ve defans saptanıyor. Serum amilaz ve lipaz düzeyleri normalin $5$ katı üzerinde saptanan hastada akut nekrotizan pankreatit tanısı konuluyor. Hastanın takibi sırasında retroperitoneal alana masif hemoraji geliştiği gözleniyor. Bu klinik tabloda, pankreatik damar duvarlarındaki elastik liflerin yıkımından ve masif hemorajiden primer olarak sorumlu olan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik alkol kullanımı olan bir hastadan alınan karaciğer biyopsisinde, hepatosit sitoplazmasında eozinofilik, düzensiz şekilli ve kaba granüler inklüzyonlar izlenmiştir. Bu yapıların elektron mikroskobik incelemesinde "ara filaman (keratin)" birikimi olduğu saptanmıştır. Bu histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

38 yaşında bir erkek hasta, rutin tarama kolonoskopisinde kolonda yaklaşık $40$ adet adenomatöz polip saptanması üzerine değerlendiriliyor. Hastanın aile öyküsünde anne ve babasının sağlıklı olduğu, ancak kız kardeşinde de benzer sayıda polip saptandığı öğreniliyor. Polip biyopsilerinin moleküler analizinde $APC$ ve $KRAS$ genlerinde belirgin **$G:C \rightarrow T:A$ transversiyonları** saptanıyor. Bu hastadaki klinik ve moleküler tablo için en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Mide adenokarsinomlarının klinik ve patolojik evrelemesinde kullanılan 'erken mide kanseri' ($early$ $gastric$ $cancer$) tanımı için en kritik histopatolojik kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Mide adenokarsinomlarının Lauren sınıflamasına göre "intestinal tip" karsinom gelişiminde en önemli prekürsör (öncül) lezyon aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, son altı aydır giderek artan yutma güçlüğü ($disfaji$) ve $7$ kg zayıflama şikayetiyle başvuruyor. Yapılan endoskopik incelemede özofagusun orta $1/3$ kesiminde lümeni daraltan, frajil ve ülsere bir kitle saptanıyor. Alınan biyopsinin mikroskobik incelemesinde keratin incileri ve hücreler arası köprüler içeren malign epitelyal hücre grupları izleniyor. Bu hastada saptanan neoplazi için en olası risk faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında erkek hasta, özellikle yemeklerden sonra artan retrosternal yanma (pirozis) ve ağzına acı su gelmesi şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan endoskopik biyopsinin mikroskobik incelemesinde; distal özofagusa ait çok katlı yassı epitelde bazal tabaka hiperplazisi (epitel kalınlığının $$'sinden fazla), lamina propria papillalarında epitelin üst $1/3$'lük kısmına kadar uzanan elongasyon ve epitel içi nötrofil lökositler saptanıyor. Bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

68 yaşındaki kadın hastada rutin kontroller sırasında çekilen batın grafisinde safra kesesi lojunda organın şeklini alan kalsifiye bir görünüm (porselen safra kesesi) saptanmıştır. Bu hastada proflaktik kolesistektomi yapılmasının en önemli gerekçesi, aşağıdaki neoplazilerden hangisinin gelişim riskini azaltmaktır?

$68$ yaşında erkek hasta, epigastrik dolgunluk ve son $4$ ayda $8$ kg kilo kaybı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan endoskopik incelemede midede proksimal yerleşimli, lümene doğru polipoid kitle oluşturan sınırlı bir tümör izleniyor. Biyopsi materyalinin mikroskobik incelemesinde, yoğun bir lenfositik infiltrasyon ve lenfoid foliküller içinde adalar oluşturan, belirgin nükleollü atipik epitel hücreleri saptanıyor. Bu morfolojik görünüm "lenfoepitelyoma benzeri karsinom" olarak tanımlanıyor. Bu hastada saptanan tümörün patogenezinde aşağıdakilerden hangisinin rolü en olasıdır?

$48$ yaşında kronik alkol kullanımı öyküsü olan erkek hasta, kuşak tarzında sırtına vuran ani başlangıçlı şiddetli epigastrik ağrı ve tekrarlayan kusmalar nedeniyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede epigastrik hassasiyet ve defans saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum lipaz düzeyi $4500$ U/L ($10-60$ U/L) olarak ölçülüyor. Batın cerrahisi sırasında omentum ve peritonda "tebeşir beyazı" (chalky white) renkte, opak kalsiyum sabunlaşması alanları izleniyor. Akut pankreatit gelişiminde asiner hücre hasarını başlatan en kritik olay, zimodjenlerin hücre içinde vaktinden önce aktifleşmesidir. Buna göre, asiner hücre içinde tripsinojenin tripsine dönüşümünü tetikleyen temel intrasellüler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?