Gastrointestinal ve Hepatobiliyer Sistem Patolojisi

$42$ yaşında kadın hasta, son birkaç aydır devam eden halsizlik, eklem ağrıları ve hafif sarılık şikayetleri ile başvuruyor. Laboratuvar incelemelerinde serum aminotransferaz düzeylerinde belirgin artış ve hipergammaglobulinemi saptanıyor. Karaciğer iğne biyopsisinde portal alanlarda yoğun plazma hücrelerinden zengin mononükleer infiltrasyon, sınırlayıcı plağı aşan "ara yüz (interface) hepatiti" ve hepatositlerde "rozet" oluşumu izleniyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında erkek hasta, son $1$ yıldır hem katı hem de sıvı gıdalara karşı gelişen, yavaş ilerleyici yutma güçlüğü ve yenilen gıdaların ağza geri gelmesi şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan baryumlu özofagus grafisinde distal özofagusta düzgün konturlu daralma ve bu bölgenin proksimalinde özofagus gövdesinde belirgin genişleme izleniyor. Bu hastadaki klinik tablonun temelinde yatan histopatolojik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Safra kesesi taşı öyküsü olan $45$ yaşındaki kadın hasta, ani başlayan kuşak tarzı şiddetli karın ağrısı şikayetiyle acil operasyona alınır. Eksplorasyon sırasında peripancreatik yağ dokusunda, omentumda ve mezenterde multipl, küçük, opak ve "tebeşirimsi beyaz" ($chalky$ $white$) renkli nodüler alanlar saptanıyor. Bu olguda izlenen makroskobik bulgunun temelinde yatan patolojik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

$36$ yaşında erkek hasta, son $2$ yıldır aralıklı seyreden karın ağrısı ve kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın özgeçmişinde perianal fistül nedeniyle operasyon öyküsü mevcuttur. Son günlerde idrarından hava ve gaita gelmesi ($fekalüri$) şikayeti başlayan hastada yapılan incelemelerde vezikokolik fistül saptanıyor. Bu hastada gelişen bu komplikasyonun temelinde yatan morfolojik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$75$ yaşında, bilinen atriyal fibrilasyon öyküsü olan bir hasta; ani başlayan, periumbilikal bölgede lokalize şiddetli karın ağrısı ve ardından gelişen kanlı ishal şikayetiyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede bağırsak seslerinin azaldığı gözlenirken, ağrının şiddetine rağmen batında defans veya rebound saptanmıyor. Bu klinik tabloya neden olan patolojik süreçte bağırsak duvarında izlenmesi en olası histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$34$ yaşında bir erkek hasta, yaklaşık $2$ yıldır devam eden kramplı karın ağrısı, kilo kaybı ve dönem dönem gelişen parsiyel barsak obstrüksiyonu semptomları nedeniyle tetkik ediliyor. Yapılan kolonoskopik incelemede; çekum ve terminal ileumda normal mukoza alanları ile birbirinden ayrılan, lineer seyirli derin ülserasyonlar saptanıyor. Rezeksiyon materyalinin mikroskobik incelemesinde; barsak duvarının tüm katmanlarını tutan kronik inflamatuar hücre infiltrasyonu, derin fissürler ve transmural lenfoid agregatlar izleniyor.

Bu hastadaki klinik ve morfolojik bulgular değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu tablo için karakteristiktir?

$55$ yaşında, kronik Hepatit B enfeksiyonu ve siroz tanısı olan erkek hastanın rutin takibinde karaciğer sağ lobunda $4$ $cm$ çapında kitle saptanmıştır. Laboratuvar tetkiklerinde serum $\alpha$-fetoprotein ($AFP$) düzeyinin $800$ $IU/mL$ (Normal $< 10$ $IU/mL$) olduğu belirlenmiştir. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrek nakli sonrası immünsüpresif tedavi alan $48$ yaşındaki erkek hastada, rutin kontrollerde karaciğer enzimlerinde hafif yükseklik saptanıyor. Yapılan karaciğer iğne biyopsisinin ışık mikroskobik incelemesinde; bazı hepatositlerin sitoplazmasında belirgin eozinofilik, homojen, "buzlu cam" (ground-glass) görünümü izleniyor. Bunun yanı sıra, çok sayıda hepatosit nükleusunun genişlediği ve nükleoplazmanın soluk, ince granüler bir materyalle dolarak "zımparalanmış" (sanded) bir hal aldığı dikkat çekiyor. Aşağıdakilerden hangisi, bu hastada görülen "zımparalanmış nükleus" (sanded nuclei) görünümünden sorumlu olan temel yapıdır?

Kronik gastroözofageal reflü hastalığı ($GÖRH$) öyküsü olan bir hastadan alınan distal özofagus biyopsisinde; normalde izlenen çok katlı yassı epitelin yerini, goblet hücreleri içeren tek katlı silindirik (intestinal tipte) epitelin aldığı gözlenmiştir. Bu histopatolojik bulgu ile karakterize olan ve özofagus adenokarsinomu için en önemli risk faktörü kabul edilen tablo aşağıdakilerden hangisidir?

Şiddetli karın ağrısı ve bulantı şikayetiyle acil servise başvuran $46$ yaşında erkek hastada serum lipaz düzeyi $2100$ U/L, kalsiyum düzeyi ise $7.2$ mg/dL (normal: $8.5-10.5$ mg/dL) saptanıyor. Yapılan incelemelerde omentum ve peritonda 'tebeşir beyazı' renkli, opak plaklar izleniyor. Bu hastada saptanan hipokalseminin temel patofizyolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

24 yaşındaki erkek hasta, dudak çevresinde ve ağız mukozasında çocukluktan beri var olan koyu renkli lekeler (pigmentasyon) ve tekrarlayan karın ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan incelemeler sonucu ileo-ileal invajinasyon saptanarak cerrahi operasyona alınıyor. İnce bağırsaktan eksize edilen saplı polibin histopatolojik incelemesinde; muskularis mukozadan köken alan düz kas demetlerinin ağaç dalları gibi yayılarak (arboresan patern) intestinal bezleri çevrelediği gözleniyor. Bu olgu ve saptanan lezyonla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$72$ yaşında erkek hasta, uzun süredir devam eden osteoartrit nedeniyle yüksek dozda non-steroid anti-inflamatuar ilaç ($NSAİİ$) kullanımı öyküsüne sahiptir. Son zamanlarda gelişen epigastrik yanma ve ağrı şikayetleri ile başvurmuştur. Yapılan üst gastrointestinal sistem endoskopisinde antrumda hiperemik ve erozyone alanlar saptanmıştır. Antrumdan alınan biyopsinin mikroskobik incelemesinde; foveolar hiperplazi, bezlerde kıvrımlaşma (tirbuşon görünümü), lamina propriada ödem, konjesyon ve muskularis mukozadan yukarı doğru uzanan düz kas liflerinde artış izlenmiştir. Ancak belirgin bir nötrofil veya plazma hücresi infiltrasyonu saptanmamıştır.

Bu hasta için en olası patolojik tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, tekrarlayan üst gastrointestinal sistem kanaması şikayetiyle başvuruyor. Yapılan endoskopik incelemede mide büyük kurvatur yerleşimli, üzeri ülsere, yaklaşık $4\text{ cm}$ çapında, lümene doğru protrüzyon gösteren submukozal yerleşimli bir kitle saptanıyor. Kitleden alınan biyopsinin histopatolojik incelemesinde iğsi hücreli (spindle cell) tümöral proliferasyon izleniyor. İmmünohistokimyasal çalışmada tümör hücrelerinin $CD117$ ($c\text{-KIT}$) ve $DOG1$ ile kuvvetli pozitif boyandığı görülüyor.

Bu hastada tanısı konulan neoplazinin köken aldığı hücre aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun süreli gastroözofageal reflü öyküsü olan bir hastadan alınan distal özofagus biyopsisinde, normal çok katlı yassı epitelin yerini intestinal tipte goblet hücreleri içeren kolumnar epitelin aldığı izlenmiştir. Bu mikroskobik değişim aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

$19$ yaşında erkek hasta, sağ üst kadranda künt ağrı ve dolgunluk hissiyle başvuruyor. Yapılan görüntülemede karaciğer sağ lobunda $12$ $cm$ çapında, iyi sınırlı, sirozun eşlik etmediği soliter bir kitle saptanıyor. Biyopsi materyalinin mikroskobik incelemesinde; bol mitokondri içeren geniş eozinofilik (onkositik) sitoplazmalı poligonel hücrelerin, birbirine paralel seyreden yoğun kollajen bantlar (lameller) ile gruplara ayrıldığı görülüyor. Hastanın serum $\alpha$-fetoprotein ($AFP$) düzeyi normal sınırlardadır. Bu klinik ve morfolojik bulgular ışığında, söz konusu tümör için aşağıdakilerden hangisi en karakteristiktir?

Pankreas başı yerleşimli bir kitle nedeniyle opere edilen $65$ yaşındaki hastanın histopatolojik incelemesinde, invaziv duktal adenokarsinom odağı ve bu odağa komşu duktuslarda yüksek dereceli displazi (PanIN-$3$) saptanmıştır. Pankreas karsinogenezindeki moleküler progresyon modeli (PanIN-karsinom dizisi) dikkate alındığında; PanIN-$3$ evresinden invaziv karsinom fazına geçişte en sık inaktive olan, sinyal iletimindeki fonksiyonu nedeniyle "DPC4" ($Deleted$ $in$ $Pancreatic$ $Cancer$ $4$) olarak da adlandırılan ve $TGF-\beta$ yolağında görev alan tümör supresör gen aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, tekrarlayan epigastrik ağrı ve kronik ishal şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan üst gastrointestinal sistem endoskopisinde mide korpusunda belirgin mukoza kalınlaşması ile birlikte midede ve duodenumun ikinci kıtasında multipl peptik ülserler saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde açlık serum gastrin düzeyi $1200\text{ pg/mL}$ (normal: $<100\text{ pg/mL}$) olarak ölçülüyor. Bu hastanın mide biyopsisinde görülmesi beklenen temel histopatolojik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında kadın hasta, son birkaç aydır devam eden sağ üst kadran ağrısı ve kilo kaybı şikayetiyle başvuruyor. Radyolojik incelemelerde safra kesesi duvarında belirgin kalınlaşma ve intramural nodüler yapılar izleniyor. Malignite ön tanısıyla yapılan kolesistektomi materyalinin mikroskobik incelemesinde; safra kesesi duvarında transmural olarak yayılmış, ceroid pigmenti içeren köpüksü histiyositler ve multinükleer dev hücrelerden oluşan yoğun inflamatuar bir süreç saptanıyor. Bu tablo için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında kadın hasta, son aylarda belirginleşen yorgunluk ve çarpıntı şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede konjonktivalarda solukluk saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin $8,5$ g/dL, ortalama eritrosit hacmi (MCV) $72$ fL saptanıyor. Kolonoskopide çekumda $4,5$ cm çapında, yüzeyi ülsere, frajil ve vejetan bir kitle izleniyor. Tümör dokusunun moleküler analizinde $\textit{BRAF}$ mutasyonu ve $\textit{MLH1}$ promoter hipermetilasyonu (mikrosatellit instabilitesi - MSI-H) tespit ediliyor. Bu tümörün gelişmiş olabileceği en olası prekürsör lezyon aşağıdakilerden hangisidir?

$60$ yaşında bir kadın hastaya, halsizlik ve dışkıda gizli kan pozitifliği nedeniyle yapılan kolonoskopide sağ kolonda $1,5$ cm çapında, üzeri mukusla kaplı, sesil bir lezyon saptanıyor. Alınan biyopsi örneğinin histopatolojik incelemesinde; kriptlerin tüm uzunluğu boyunca 'testere dişi' (serrated) görünüm, kript tabanlarında belirgin genişleme ve muskularis mukozaya paralel yatay büyüme ($L$ veya $T$ şeklinde kriptler) izleniyor. Bu lezyonun moleküler özellikleri ve klinik seyri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?