Examkin

All practice questions

1797 questions

All types8,734Multiple choice4,865Multiple select1True / False289Numeric852Matching1,797Ordering842Fill in the blank63Short answer25
Question 261Question →

Protein sentezi sürecinde görev alan nükleik asit birimleri ve bu birimlerin işlevsel özellikleri arasındaki ilişkileri değerlendirmek için aşağıdaki kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

DNA Kalıp İpliği (3′−TAC−5′3' - TAC - 5')
mRNA Kodonu (5′−AUG−3′5' - AUG - 3')
tRNA Antikodonu (3′−UAC−5′3' - UAC - 5')
Durdurma (Stop) Kodonu (5′−UGA−3′5' - UGA - 3')

Matches

Show answer & explanation

Answer

DNA kalıp ipliği (3′−TAC−5′3' - TAC - 5'), mRNA sentezi için şablon olan polinükleotit dizisiyle; mRNA kodonu (5′−AUG−3′5' - AUG - 3'), translasyonu başlatan başlatma şifresiyle; tRNA antikodonu (3′−UAC−5′3' - UAC - 5'), amino asidi taşıyan ve kodonla bağ kuran birimle; durdurma kodonu (5′−UGA−3′5' - UGA - 3') ise amino asit karşılığı olmayan ve sentezi sonlandıran diziyle eşleşir.
Doğru eşleştirme; kalıp DNA'nın mRNA üretimindeki şablon rolünü, mRNA kodonunun proteinin ilk amino asidini belirlemedeki işlevini, tRNA antikodonunun kodona bağlanarak amino asit taşıma görevini ve durdurma kodonunun sentezi bitirme özelliğini temel alır.

Step-by-Step Solution

1
DNA kalıp ipliğinin rolünü belirle.
DNA'nın kalıp ipliği, RNA polimeraz aracılığıyla mRNA sentezinde şablon (template) olarak kullanılır.
Genetik bilginin protein sentezi için aktarılmasının ilk basamağı transkripsiyondur.
2
mRNA üzerindeki başlatma kodonunu (AUGAUG) tanımla.
AUGAUG kodonu, protein sentezinin başlaması için ribozomun küçük alt birimine bağlanan ve metiyonin amino asidini şifreleyen birimdir.
Translasyon süreci spesifik bir başlatma sinyaline ihtiyaç duyar.
3
tRNA antikodonunun işlevini açıkla.
tRNA'nın antikodon bölgesi, mRNA kodonuyla komplementer baz eşleşmesi (hidrojen bağları) kurar.
Bu eşleşme, doğru amino asidin polipeptit zincirine eklenmesini garanti eder.
4
Durdurma kodonlarının özelliğini değerlendir.
UGAUGA gibi durdurma kodonları, amino asit karşılığı ve antikodon karşılığı olmayan dizilerdir.
Sentezin sona ermesi için ribozoma salınım faktörlerinin (proteinler) bağlanması gerekir.

Key Concept

Protein sentezinde bilgi akışı (Santral Dogma) ve nükleik asit birimleri arasındaki komplementerlik (tamamlayıcılık) kuralları.

Practice More

Bir DNA gen bölgesindeki nükleotit sayısından yola çıkarak sentezlenen proteindeki amino asit sayısını ve oluşan su miktarını hesaplamaya yönelik problemler çözülebilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 262Question →

Karlofça ve İstanbul antlaşmalarının imzalanmasıyla Osmanlı Devleti'nin dış politikası ve uluslararası ilişkilerdeki konumu köklü değişimlere uğramıştır. Aşağıda bu antlaşmaların getirdiği bazı yeni durumlar ile bunların Osmanlı Devleti'nin diplomatik ve stratejik konumuna etkileri verilmiştir. Sol sütundaki antlaşma kararlarını veya diplomatik pratikleri, sağ sütundaki Osmanlı dış siyasetindeki doğrudan sonuçları ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Müzakerelerde İngiltere ve Hollanda'nın arabuluculuğunun kabul edilmesi
İstanbul Antlaşması ile Rusya'nın başkentte daimi elçi bulundurma hakkı kazanması
Karlof��a Antlaşması'nın yirmi beş yıl süreyle Avusturya'nın kefaleti altında olması
Podolya ve Ukrayna bölgelerinin Lehistan'a bırakılması

Matches

Show answer & explanation

Answer

Müzakerelerde İngiltere ve Hollanda'nın arabuluculuğunun kabul edilmesi ile çok taraflı denge gözetme sürecinin başlaması; Rusya'nın İstanbul'da elçi bulundurması ile iç işlerinin yerinde takip edilmesi; Karlofça Antlaşması'nın Avusturya kefaleti altında olması ile tek taraflı barış gücünün kaybedilmesi; Podolya ve Ukrayna'nın Lehistan'a bırakılması ile savunma hattının geriye çekilmesi eşleşmektedir.
Eşleştirmede, arabuluculuk faaliyeti denge siyaseti arayışıyla; Rus elçisinin varlığı istihbarat ve iç işleri takibiyle; Avusturya garantörlüğü egemenlik kısıtlaması ve hukuki bağımlılıkla; Podolya kaybı ise kuzey sınırlarının geriye çekilmesiyle doğrudan ilişkilidir.

Step-by-Step Solution

1
İlk olarak İngiltere ve Hollanda'nın arabuluculuğu seçeneği analiz edilir.
Bu durum Osmanlı Devleti'nin Avrupalı devletlerin siyasi desteğine ve arabuluculuğuna ihtiyaç duyduğu ilk büyük diplomatik gelişmedir ve denge siyasetine geçişin işaretidir.
Arabulucu devletlerin devreye girmesi, Osmanlı'nın askeri/siyasi üstünlüğünü yitirdiğinin ve diplomatik desteğe muhtaç kaldığının kanıtıdır.
2
Rusya'nın İstanbul'da daimi elçi bulundurma hakkı analiz edilir.
İstanbul'daki Rus elçisi, başkentteki askeri ve siyasi gelişmeleri, iç işleri yakından takip edebilir.
Daimi elçilik kurumu, elçi gönderen ülkeye ev sahibi ülkenin merkezindeki gelişmeleri yerinde ve anında izleme fırsatı tanır.
3
Avusturya'nın garantörlüğü (kefaleti) maddesi incelenir.
Antlaşmanın süresi ve korunması Avusturya'nın gözetimine bırakılmıştır. Bu durum Osmanlı'nın egemenliğini sınırlandırmıştır.
Garantörlük mekanizması, Osmanlı'nın tek taraflı olarak antlaşma şartlarını bozmasını veya yeni bir düzenleme yapmasını zorlaştırarak onu hukuken bağlamıştır.
4
Podolya ve Ukrayna'nın Lehistan'a verilmesi maddesi değerlendirilir.
Osmanlı Devleti kuzeydoğudaki sınır bölgelerini kaybetmiş ve savunma sınırlarını geriye çekmek zorunda kalmıştır.
Toprak kayıpları doğrudan askeri sınır hatlarının değişmesine ve savunma stratejilerinin güncellenmesine neden olur.

Key Concept

Karlofça ve İstanbul Antlaşmaları ile Osmanlı Devleti'nin dış siyasetteki askeri ve diplomatik üstünlüğünü kaybederek savunma odaklı ve dengeye dayalı bir diplomasiye geçmesi.
Estimated Time:2m 0s
Question 263Question →

Yumuşama (Detente) Dönemi'nde küresel barışı korumak, ikili ilişkileri geliştirmek ya da bölgesel krizleri çözmek amacıyla çeşitli diplomatik girişimlerde bulunulmuş ve anlaşmalar imzalanmıştır. Aşağıda verilen Yumuşama Dönemi gelişmelerini, bu gelişmelerin temel nitelikleri veya sonuçlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

U-2 Buhranı
Camp David Antlaşmaları
Ping-pong Diplomasisi
Keşmir Sorunu

Matches

Show answer & explanation

Answer

U-2 Buhranı, Paris Zirvesi'nin iptaline yol açan casusluk gerginliğiyle; Camp David Antlaşmaları, Mısır'ın İsrail'i tanımasıyla; Ping-pong Diplomasisi, ABD-Çin ilişkilerinin normalleşmesiyle; Keşmir Sorunu ise Hindistan ve Pakistan arasındaki sınır ihtilafıyla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; U-2 Buhranı Paris Zirvesi'nin iptaline yol açan olayla, Camp David Antlaşmaları Mısır'ın İsrail'i tanımasıyla, Ping-pong Diplomasisi ABD-Çin yakınlaşmasıyla ve Keşmir Sorunu Hindistan-Pakistan arasındaki sınır ihtilafıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
U-2 Buhranı'nın etkilerini analiz etmek.
Bu krizin Paris Zirvesi'ni iptal ettirdiği ve yumuşama sürecini sekteye uğrattığı tespit edilir.
U-2 Buhranı ile Doğu-Batı arasındaki casusluk gerginliği eşleşir.
2
Camp David Antlaşmaları'nın amacını ve sonuçlarını incelemek.
Mısır'ın İsrail'i tanıyan ilk Arap ülkesi olduğu bilgisine ulaşılır.
Camp David Antlaşmaları ile Mısır'ın İsrail'i tanıması eşleşir.
3
Ping-pong Diplomasisi'nin önemini belirlemek.
Bu sürecin iki ülke arasındaki ilişkileri normalleştirdiği görülür.
Ping-pong Diplomasisi ile ABD-Çin ilişkilerinin normalleşmesi eşleşir.
4
Keşmir Sorunu'nun taraflarını ve niteliğini tespit etmek.
İngiliz sömürgeciliği sonrasında bölgede kalıcı bir sıcak çatışma alanı oluştuğu saptanır.
Keşmir Sorunu ile Hindistan-Pakistan arasındaki sınır ihtilafı eşleşir.

Key Concept

Yumuşama Dönemi diplomatik girişimleri ve bölgesel çatışmaları
Estimated Time:2m 0s
Question 264Question →

Karlofça (1699) ve İstanbul (1700) antlaşmaları, Osmanlı Devleti'nin dış politikadaki geleneksel hedeflerini ve uluslararası sistemdeki konumunu köklü bir değişime uğratmıştır.

Aşağıda verilen antlaşma maddeleri ile bu maddelerin Osmanlı siyaseti ve jeopolitiğinde yol açtığı yapısal değişimleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Azak Kalesi'nin Rusya'ya bırakılması ve İstanbul'da daimi elçilik açma hakkının tanınması.
Banat ve Temeşvar hariç tüm Macaristan coğrafyasının Avusturya'ya terk edilmesi.
Müzakereler sırasında İngiltere ve Hollanda'nın diplomatik arabuluculuğuna müracaat edilmesi.
Antlaşmanın yirmi beş yıllık yürürlük süresinin ve korunmasının Avusturya garantörlüğüne bırakılması.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Azak Kalesi'nin Rusya'yla eşleşmesi sıcak denizlere iniş ve iç siyasete müdahaleyi; Macaristan'ın kaybı Orta Avrupa hakimiyetinin bitişini; İngiltere ve Hollanda'nın arabuluculuğu diplomasi odaklı yeni anlayışı; Avusturya garantörlüğü ise uluslararası eşitliğin fiilen kabulünü gösterir.
Eşleştirmelerin tamamı, antlaşma maddelerinin doğrudan askeri, diplomatik ve egemenlik boyutundaki jeopolitik sonuçısıyla uyumludur.

Step-by-Step Solution

1
Azak Kalesi ve elçilik hakkının analiz edilmesi.
Rusya'nın güneye inme politikası ve Osmanlı iç işlerine müdahale imkanı ile eşleştirilir.
Azak Kalesi Karadeniz kıyısındadır ve elçilik de diplomasi yoluyla nüfuz sağlamak içindir.
2
Macaristan topraklarının kaybının jeopolitik sonuçlarının değerlendirilmesi.
Osmanlı'nın Orta Avrupa hakimiyetinin bitmesi ve Balkanlar'a çekilmesi ile eşleştirilir.
Macaristan coğrafyası Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa'daki en önemli uç kalesi konumundaydı.
3
İngiltere ve Hollanda'nın arabuluculuk rolünün incelenmesi.
Osmanlı'nın askeri güçten diplomasi ve denge politikasına geçiş yapması ile eşleştirilir.
Diplomatik arabuluculuk kabulü, tek taraflı güç kullanımından çok güç dengelerine dayanıldığını gösterir.
4
Avusturya garantörlüğünün egemenlik üzerindeki etkisinin sorgulanması.
Uluslararası hukukta eşitliğin (mütekabiliyetin) fiilen kabulüyle eşleştirilir.
Garantörlüğün başka bir devlete verilmesi, Osmanlı'nın anlaşma üzerindeki tek taraflı kontrol hakkının bittiğini gösterir.

Key Concept

Karlofça ve İstanbul Antlaşmaları ile Osmanlı Devleti'nin askeri ve diplomatik üstünlüğünü kaybederek savunma odaklı ve denge siyasetine dayalı bir dış politikaya geçiş yapması.
Question 265Question →

Küresel iklim değişiminin doğal sistemler üzerindeki etkileri ve bu süreçlerdeki geri besleme mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki iklim değişikliği süreçlerini, doğal sistemdeki karbon veya enerji döngüsü karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yüksek enlemlerdeki tundra topraklarının (permafrost) çözünerek organik maddelerin mikrobiyal yollarla ayrışması
Sıcaklık artışına bağlı olarak atmosferdeki su buharı miktarının artması ve bu durumun sera etkisini derinleştirmesi
Okyanusların ısınması ve asitlenmesi nedeniyle kalsiyum karbonat kabuklu organizmaların zarar görmesi ve karbon emiliminin azalması
Yüksek sıcaklıkların bitkisel terlemeyi artırarak bulutluluğu teşvik etmesi ve bu bulutların gelen güneş radyasyonunu geri yansıtması

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki tundra topraklarının çözünmesi süreci litosferdeki karbon depolarının salınımıyla; su buharı artışı atmosferik nem artışının sera etkisini artırmasıyla; okyanus asitlenmesi hidrosfer kaynaklı karbon yutağı kapasitesinin zayıflamasıyla; terleme sonucu bulutluluk artışı ise albedoyu artırarak sıcaklığı baskılayan negatif geri beslemeyle eşleşir.
Doğru eşleştirmeler, küresel iklim değişiminin farklı doğal sistemlerde (litosfer, hidrosfer, atmosfer ve biyosfer) tetiklediği pozitif ve negatif geri besleme mekanizmalarının fiziksel ve kimyasal süreçlerine dayanmaktadır. Tundra topraklarının çözülmesi litosferden karbon salınımına; su buharı artışı atmosferik sera etkisine; okyanus asitlenmesi hidrosfer kaynaklı karbon yutağı kapasitesinin zayıflamasına; bulutluluk artışı ise albedoyu artırarak negatif geri beslemeye karşılık gelir.

Step-by-Step Solution

1
Tundra topraklarının (permafrost) çözünmesiyle başlayan süreci analiz etmek.
Tundra topraklarının çözülmesiyle organik maddelerin ayrıştığı ve litosferde depolanan karbonun metan (CH4CH_4) ve karbondioksit (CO2CO_2) olarak salındığı görülür.
Bu süreç litosfer kaynaklı karbon depolarının atmosfere salınarak sera etkisini artıran pozitif bir geri beslemedir.
2
Atmosferik su buharı miktarındaki artışın sera etkisine olan etkisini incelemek.
Sıcaklık artışının buharlaşmayı artırdığı, artan su buharının ise sera etkisini derinleştirerek sıcaklıkları daha da yükselttiği belirlenir.
Su buharı en etkin sera gazlarından biridir ve bu döngü nem artışına bağlı doğrudan bir pozitif geri beslemedir.
3
Okyanuslardaki ısınma ve asitlenmenin karbon emilimine etkisini değerlendirmek.
Okyanus sularının ısınmasının gaz çözünürlüğünü azaltması ve kalsiyum karbonat kabuklu canlıların zarar görmesiyle karbon yutağı işlevinin zayıfladığı saptanır.
Okyanuslar hidrosferin bir parçasıdır ve karbon yutağı kapasitelerinin azalması atmosfere daha fazla karbon birikmesine yol açan pozitif bir geri besleme mekanizmasıdır.
4
Bitkisel terleme ve bulutluluk oluşumu arasındaki ilişkiyi ve bunun enerji dengesine etkisini analiz etmek.
Sıcaklıkla artan terlemenin bulutluluğu artırdığı, bulutların ise albedoyu yükselterek yeryüzünün fazla ısınmasını engellediği görülür.
Bulutların güneş radyasyonunu yansıtarak sıcaklık artışını sınırlandırması, atmosferik enerji dengesinde sıcaklığı azaltıcı yönlü negatif bir geri beslemedir.

Key Concept

Küresel iklim değişiminin doğal sistemler üzerindeki etkileri ve pozitif/negatif geri besleme mekanizmaları
Estimated Time:3m 0s
Question 266Question →

Coğrafi özelliklerine göre doğal kaynaklar; daimi (tükenmeyen), belirli şartlarda kendini yenileyebilen ve tükenebilen (yenilenemeyen) kaynaklar olarak sınıflandırılmaktadır. Aşağıda verilen doğal kaynakları, bu kaynakların sürdürülebilirlik ve tükenirlik özelliklerini açıklayan tan��mlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Güneş Radyasyonu
Orman Ekosistemleri
Jeotermal Akışkanlar
Petrol Rezervleri

Matches

Show answer & explanation

Answer

Güneş Radyasyonu - daimi tükenmeyen kaynak tanımıyla; Orman Ekosistemleri - kendini yenileme hızı taşıma kapasitesine bağlı olan dinamik kaynak tanımıyla; Jeotermal Akışkanlar - reenjeksiyon koşuluyla sürdürülebilen tükenmeyen kaynak tanımıyla; Petrol Rezervleri - oluşum hızı tüketim hızından yavaş olan fosil kaynak tanımıyla eşleşmelidir.
Doğal kaynaklar tükenme durumlarına göre sınıflandırıldığında; güneş radyasyonu hiçbir şekilde tükenmeyen daimi kaynaklar grubunda yer alır. Orman ekosistemleri, biyotik döngülerle yenilense de insan tahribatı taşıma kapasitesini aşarsa yenilenemez hale gelir. Jeotermal kaynaklar, magmatik ısıya bağlı olsa da reenjeksiyon yapılmazsa rezerv dengesini kaybeder. Petrol ise sınırlı rezerve sahip fosil bir kaynak olup yenilenemez.

Step-by-Step Solution

1
Doğal kaynakların kökenlerini ve oluşum sürelerini belirleme
Güneş radyasyonunun kozmik kaynaklı, ormanın biyotik, jeotermal akışkanların magmatik/termal ve petrolün ise fosil organik kökenli olduğu saptanır.
Sınıflandırma ve tükenirlik özelliklerinin analiz edilebilmesi için kaynağın kökeninin bilinmesi gerekir.
2
Kaynakların yenilenebilme potansiyellerini ve sürelerini karşılaştırma
Güneşin sınırsız/daimi olduğu, orman ve jeotermalin belirli çevrimsel/beşerî şartlara bağlı olduğu, petrolün ise jeolojik zaman gerektiren sınırlı bir rezerv olduğu belirlenir.
Yenilenebilme süreleri kaynakların tükenirlik sınıfını doğrudan belirleyen temel ölçüttür.
3
Tanımlardaki ayırt edici coğrafi ve teknik ifadeleri (daimi akış, taşıma kapasitesi, reenjeksiyon, fosil dönüşüm) kaynak isimleriyle eşleştirme
Daimi akış güneş radyasyonu ile, taşıma kapasitesi orman ekosistemi ile, reenjeksiyon jeotermal akışkanlar ile, fosil dönüşüm ise petrol ile eşleştirilir.
Teknik terimler ve coğrafi koşullar doğru eşleşmeyi sağlamada kesin kanıtlar sunar.

Key Concept

Doğal kaynakların tükenirlik ve yenilenebilme durumlarına göre sınıflandırılması
Estimated Time:3m 0s
Question 267Question →

Aşağıda verilen günlük yaşam senaryolarını (Sol Sütun), bu senaryolarda örneklendirilen koşullanma süreçleri ve ilkeleriyle (Sağ Sütun) doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Aracındaki emniyet kemeri uyarı sesinden rahatsız olan Ayhan'ın kemerini takarak bu sesi susturması ve sonraki yolculuklarında araca biner binmez emniyet kemerini takmayı alışkanlık haline getirmesi.
Ders esnasında sürekli olarak arkadaşleriyle konuşup sınıf d��zenini bozan Efe'nin öğretmen tarafından dersten sonra sınıfta tutularak fazladan temizlik göreviyle cezalandırılması sonucu sınıfta konuşma davranışının azalması.
Hatalı park ettiği için arabası çekilen ve para cezası ödemek zorunda kalan Selim'in, aracını bir daha yasak olan bölgelere park etmekten kaçınması.
Beyaz önlüklü doktordan aşı yerken duyduğu acı nedeniyle beyaz önlüğe karşı korku geliştiren bir çocuğun, bu korkusu zamanla sönmesine rağmen aylar sonra eczanede beyaz önlüklü bir çalışan gördüğünde aniden hafif bir korku hissetmesi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirmeler şu şekildedir: Emniyet kemeri takarak sesin susturulması olumsuz pekiştirmeyle; yaramazlık sonrası temizlik görevi verilmesi I. tip cezayla; hatalı park sonucu arabanın çekilmesi ve para cezası II. tip cezayla; sönen korkunun zamanla tekrar ortaya çıkması ise kendiliğinden geri gelme ilkesiyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; emniyet kemeri takılarak sesin susturulması olumsuz pekiştirmeyi; yaramazlık sonrası temizlik görevi verilmesi I. tip cezayı; hatalı park sonucu arabanın çekilmesi ve para cezası II. tip cezayı; sönen korkunun zamanla tekrar ortaya çıkması ise kendiliğinden geri gelme ilkesini doğru şekilde karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Sol sütundaki birinci senaryoyu incelemek.
Ayhan'ın rahatsız edici sesten kaçınmak için kemer takma alışkanlığını artırdığı belirlenir. Bu, ortamdan olumsuz uyarıcının çıkarılmasıyla bir davranışın pekiştirilmesi olan olumsuz pekiştirmedir.
Koşullanma süreçlerinde davranış sıklığındaki artışın nedenini ayırt etmek.
2
Sol sütundaki ikinci senaryoyu incelemek.
Efe'nin gürültü yapma davranışını azaltmak amacıyla ortama hoşa gitmeyen temizlik görevinin eklendiği belirlenir. Bu, I. tip cezadır.
Ortama rahatsız edici bir uyarıcı eklenerek davranışın sıklığının düşürüldüğü durumu saptamak.
3
Sol sütundaki üçüncü senaryoyu incelemek.
Selim'in hatalı park etme davranışını azaltmak amacıyla arabası ve parası gibi hoşa giden uyarıcıların elinden alındığı belirlenir. Bu, II. tip cezadır.
Ortamdan hoşa giden bir uyarıcı çıkarılarak davranışın sıklığının düşürüldüğü durumu saptamak.
4
Sol sütundaki dördüncü senaryoyu incelemek.
Çocuğun sönmüş korku tepkisinin, aradan zaman geçince yeni bir pekiştirme süreci olmaksızın tekrar ortaya çıktığı belirlenir. Bu, kendiliğinden geri gelmedir.
Sönmüş bir koşullu tepkinin zamanla tekrar belirdiği ilkeyi tespit etmek.

Key Concept

Koşullanma İlkeleri, Pekiştirme ve Ceza Çeşitleri
Estimated Time:2m 0s
Question 268Question →

Sol sütunda verilen parabol denklemlerini, sağ sütunda verilen ve bu parabollerin eksenleri kestiği noktalarla ilişkili olan geometrik özelliklerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

f(x)=x2−4x−5f(x) = x^2 - 4x - 5 parabolü
g(x)=−x2+6x−8g(x) = -x^2 + 6x - 8 parabolü
h(x)=12x2−3x+4h(x) = \frac{1}{2}x^2 - 3x + 4 parabolü

Matches

Show answer & explanation

Answer

f(x)f(x) parabolü eksenleri kestiği noktalardan geçen çemberin merkez koordinatları (2,−2)(2, -2) olan ifadeyle, g(x)g(x) parabolü tepe noktası, orijin ve yy eksenini kestiği noktanın oluşturduğu üçgenin alanı 1212 birimkare olan ifadeyle, h(x)h(x) parabolü ise eksenleri kestiği noktalardan geçen çemberin merkez koordinatları (3,3)(3, 3) olan ifadeyle eşleşir.
Sol sütundaki fonksiyonların eksenleri kestiği noktalar ve tepe noktaları analitik yöntemlerle doğru bir şekilde belirlenip, sağ sütundaki çember merkez koordinatları ve üçgen alan bağıntılarıyla eşleştirildiğinde tam uyum sağlanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
f(x)=x2−4x−5f(x) = x^2 - 4x - 5 parabolünün eksenleri kestiği noktaları bulma ve bu noktalardan geçen çemberin merkezini hesaplama.
Eksenleri kestiği noktalar A(−1,0)A(-1, 0), B(5,0)B(5, 0) ve C(0,−5)C(0, -5)'tir. Bu noktalardan geçen çemberin denklemi x2+y2−4x+4y−5=0x^2 + y^2 - 4x + 4y - 5 = 0 olup merkez koordinatları M(2,−2)M(2, -2)'dir.
Parabolün eksenleri kestiği noktaları bulmak için y=0y=0 ve x=0x=0 değerleri verilir. Üç noktadan geçen çemberin genel denklemi x2+y2+Dx+Ey+F=0x^2 + y^2 + Dx + Ey + F = 0 kullanılarak katsayılar bulunur ve merkez koordinatları (−D2,−E2)(-\frac{D}{2}, -\frac{E}{2}) formülüyle elde edilir.
2
g(x)=−x2+6x−8g(x) = -x^2 + 6x - 8 parabolünün tepe noktasını, yy eksenini kestiği noktayı belirleme ve oluşan üçgenin alanını hesaplama.
yy eksenini kestiği nokta F(0,−8)F(0, -8) ve tepe noktası T(3,1)T(3, 1)'dir. O(0,0)O(0,0), T(3,1)T(3,1) ve F(0,−8)F(0,-8) noktalarından oluşan üçgenin alanı 1212 birimkaredir.
Tepe noktasının apsisi r=−b2a=3r = -\frac{b}{2a} = 3 ve ordinatı k=g(3)=1k = g(3) = 1 olarak bulunur. Üçgenin tabanı yy ekseni üzerinde [0,−8][0, -8] aralığında olup 88 birimdir. Bu tabana ait yükseklik ise tepe noktasının apsisi olan 33 birimdir. Buradan alan 12⋅8⋅3=12\frac{1}{2} \cdot 8 \cdot 3 = 12 birimkare çıkar.
3
h(x)=12x2−3x+4h(x) = \frac{1}{2}x^2 - 3x + 4 parabolünün eksenleri kestiği noktaları bulma ve bu noktalardan geçen çemberin merkezini hesaplama.
Eksenleri kestiği noktalar K(2,0)K(2, 0), L(4,0)L(4, 0) ve M(0,4)M(0, 4)'tür. Bu noktalardan geçen çemberin denklemi x2+y2−6x−6y+8=0x^2 + y^2 - 6x - 6y + 8 = 0 olup merkez koordinatları M′(3,3)M'(3, 3)'tür.
Parabol denkleminde y=0y=0 yazılarak xx eksenini kestiği noktalar, x=0x=0 yazılarak yy eksenini kestiği nokta bulunur. Bu üç noktadan geçen çemberin denklemi çözülerek merkez koordinatları belirlenir.

Key Concept

Parabolün eksenleri kestiği noktalar ve analitik geometri uygulamaları

Alternative Method

Çemberlerin merkez koordinatlarını bulmak için çemberin genel denklemini yazmak yerine, eksenleri kestiği noktalar olan A,B,CA, B, C noktalarının orta dikmelerinin kesişim noktası bulunarak da çemberin merkezine ulaşılabilir.
Estimated Time:3m 0s
Question 269Question →

Sol sütunda verilen parabol denklemleri ile sağ sütunda verilen ve bu parabollerin eksenleri kestiği noktalarla ilgili olan özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

f(x)=x2−9f(x) = x^2 - 9
g(x)=(x+2)2g(x) = (x + 2)^2
h(x)=x2−x−6h(x) = x^2 - x - 6

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki parabol denklemleri sırasıyla sağ sütundaki uygun kesim noktası özellikleri ile eşleştirilmiştir.
Verilen fonksiyonlarda sırasıyla x=0x=0 ve y=0y=0 değerleri konularak eksenleri kestiği noktalar tespit edilmiş ve eşleştirmeler doğru yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci parabolün eksen kesim noktalarını hesaplama
f(x)=x2−9f(x) = x^2 - 9 parabolü için yy-keseni (0,−9)(0, -9) ve xx-kesenleri (−3,0)(-3, 0) ile (3,0)(3, 0)'dır.
x=0x = 0 verilerek yy-eksenini kestiği nokta, y=0y = 0 verilerek xx-eksenini kestiği noktalar bulunur.
2
İkinci parabolün eksen kesim noktalarını hesaplama
g(x)=(x+2)2g(x) = (x + 2)^2 parabolü için yy-keseni (0,4)(0, 4) ve teğet noktası (−2,0)(-2, 0)'dır.
Tam kare ifadelerin diskriminantı sıfır olduğundan xx-eksenine teğettirler.
3
Üçüncü parabolün eksen kesim noktalarını hesaplama
h(x)=(x−3)(x+2)h(x) = (x - 3)(x + 2) parabolü için xx-kesenleri (−2,0)(-2, 0) ve (3,0)(3, 0)'dır.
İkinci dereceden ifadenin kökleri çarpanlara ayırma yöntemiyle bulunarak eksen kesişim koordinatları belirlenir.

Key Concept

Parabolün eksenleri kestiği noktaların analitik olarak bulunması ve yorumlanması
Estimated Time:1m 30s
Question 270Question →

Aşağıda sol sütunda verilen parabol denklemleri ile sağ sütunda verilen ve bu parabollerin koordinat eksenlerini kestiği noktalarla ilgili olan geometrik ve analitik özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

f(x)=x2−6x+5f(x) = x^2 - 6x + 5
g(x)=x2−2x−8g(x) = x^2 - 2x - 8
h(x)=−x2+x+6h(x) = -x^2 + x + 6

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki birinci parabol, eksenleri kestiği noktaları köşe kabul eden üçgenin ağırlık merkezinin koordinatları toplamı 11/3 olan özellik ile; ikinci parabol, eksenleri kestiği noktaların orijine olan uzaklıkları toplamı 14 birim olan özellik ile; üçüncü parabol ise eksenleri kestiği noktalardan geçen doğrulardan eğimi pozitif olanın eğiminin 3 olduğu özellik ile eşleşmektedir.
Verilen parabollerin eksenleri kestiği noktalar tek tek bulunup analitik geometri kuralları uygulandığında; birinci parabolün eksen kesim noktalarından oluşan üçgenin ağırlık merkezinin koordinatları toplamı 11/3, ikinci parabolün eksen kesim noktalarının orijine uzaklıkları toplamı 14 birim, üçüncü parabolün ise eksen kesim noktalarından geçen doğruların pozitif olanının eğimi 3 olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci parabolün (f(x)=x2−6x+5f(x) = x^2 - 6x + 5) eksenleri kestiği noktaları ve bu noktaların oluşturduğu üçgenin ağırlık merkezinin koordinatlarını bulalım.
x=0⇒y=5x = 0 \Rightarrow y = 5 olduğundan yy-eksenini kestiği nokta (0,5)(0, 5)'tir. y=0⇒x2−6x+5=0⇒(x−1)(x−5)=0y = 0 \Rightarrow x^2 - 6x + 5 = 0 \Rightarrow (x-1)(x-5) = 0 denkleminden xx-eksenini kestiği noktalar (1,0)(1, 0) ve (5,0)(5, 0) olarak bulunur. Köşeleri A(1,0)A(1, 0), B(5,0)B(5, 0) ve C(0,5)C(0, 5) olan üçgenin ağırlık merkezi G(1+5+03,0+0+53)=G(2,53)G\left(\frac{1+5+0}{3}, \frac{0+0+5}{3}\right) = G\left(2, \frac{5}{3}\right) olur. Koordinatlar toplamı ise 2+53=1132 + \frac{5}{3} = \frac{11}{3}'tür.
Parabolün eksenleri kestiği noktaları bulmak için sırasıyla x=0x=0 ve y=0y=0 değerleri verilir. Üçgenin ağırlık merkezinin koordinatları köşelerin koordinatlarının aritmetik ortalamasıdır.
2
İkinci parabolün (g(x)=x2−2x−8g(x) = x^2 - 2x - 8) eksenleri kestiği noktaları ve bu noktaların orijine olan uzaklıklarının toplamını hesaplayalım.
x=0⇒y=−8x = 0 \Rightarrow y = -8 olduğundan yy-eksenini kestiği nokta (0,−8)(0, -8)'dir. y=0⇒x2−2x−8=0⇒(x−4)(x+2)=0y = 0 \Rightarrow x^2 - 2x - 8 = 0 \Rightarrow (x-4)(x+2) = 0 denkleminden xx-eksenini kestiği noktalar (4,0)(4, 0) ve (−2,0)(-2, 0) olarak bulunur. Bu noktaların orijine olan uzaklıkları sırasıyla ∣−8∣=8|-8| = 8 birim, ∣4∣=4|4| = 4 birim ve ∣−2∣=2|-2| = 2 birimdir. Toplam uzaklık ise 8+4+2=148 + 4 + 2 = 14 birimdir.
Eksenler üzerindeki noktaların orijine olan uzaklığı, sıfır dışındaki koordinatın mutlak değerine eşittir.
3
Üçüncü parabolün (h(x)=−x2+x+6h(x) = -x^2 + x + 6) eksenleri kestiği noktaları bulalım ve bu noktalardan geçen doğruların eğimlerini inceleyelim.
x=0⇒y=6x = 0 \Rightarrow y = 6 olduğundan yy-eksenini kestiği nokta (0,6)(0, 6)'dır. y=0⇒−x2+x+6=0⇒x2−x−6=0⇒(x−3)(x+2)=0y = 0 \Rightarrow -x^2 + x + 6 = 0 \Rightarrow x^2 - x - 6 = 0 \Rightarrow (x-3)(x+2) = 0 denkleminden xx-eksenini kestiği noktalar (3,0)(3, 0) ve (−2,0)(-2, 0) olarak bulunur. Bu noktaların ikişerli birleştirilmesiyle elde edilen doğruların eğimleri: xx-ekseninin eğimi 00, (−2,0)(-2,0) ve (0,6)(0,6) noktalarından geçen doğrunun eğimi 6−00−(−2)=3\frac{6-0}{0-(-2)} = 3, (3,0)(3,0) ve (0,6)(0,6) noktalarından geçen doğrunun eğimi ise 6−00−3=−2\frac{6-0}{0-3} = -2 olur. Pozitif eğimli olan doğrunun eğimi 33 olarak belirlenir.
İki noktası bilinen doğrunun eğimi ordinatlar farkının apsisler farkına oranıyla hesaplanır.

Key Concept

Parabolün eksenleri kestiği noktaların bulunması ve bu noktaların analitik/geometrik özelliklerinin incelenmesi
Estimated Time:2m 30s
Question 271Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen iki bilinmeyenli eşitsizlik sistemlerini, sağ sütundaki analitik düzlemde belirttikleri boyalı bölgelerin sınırsal ve geometrik özellikleri ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

{y≥x2−1y<−x+1\begin{cases} y \ge x^2 - 1 \\ y < -x + 1 \end{cases}
{y≤−x2+1y>x−1\begin{cases} y \le -x^2 + 1 \\ y > x - 1 \end{cases}
{y>x2−1y≤x+1\begin{cases} y > x^2 - 1 \\ y \le x + 1 \end{cases}

Matches

Show answer & explanation

Answer

İlk sistem birinci açıklama ile, ikinci sistem ikinci açıklama ile, üçüncü sistem ise üçüncü açıklama ile eşleşmektedir.
Verilen eşitsizlik sistemlerindeki her bir eşitsizliğin sınır eğrisi (parabol veya doğru), dahillik sembolüne (düz veya kesikli çizgi) ve eşitsizlik yönüne (grafiğin üstü veya altı) göre analiz edildiğinde, her bir sistem sağ sütundaki tam tanımlayıcı geometrik ifadelerle birebir eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Eşitsizliklerdeki eşitlik durumlarını inceleyerek sınır çizgilerinin karakterini belirlemek.
Küçük-eşit (≤\le) veya büyük-eşit (≥\ge) sembolleri içeren sınırlar düz çizgiyle, küçüktür (<<) veya büyüktür (>>) sembolleri içeren sınırlar kesikli çizgiyle gösterilir.
Sınır çizgilerinin dahil olup olmadığını ayırt etmek için.
2
Parabollerin kollarının yönünü belirlemek.
y=x2−1y = x^2 - 1 parabolünde x2x^2'li terimin katsayısı pozitif olduğundan kollar yukarı doğrudur. y=−x2+1y = -x^2 + 1 parabolünde ise katsayı negatif olduğundan kollar aşağı doğrudur.
Parabollerin analitik düzlemdeki temel duruşunu anlamak için.
3
Eşitsizliklerin yönlerine göre taralı bölgelerin sınır eğrilerine göre konumunu analiz etmek.
y>y > veya y≥y \ge durumunda eğrinin veya doğrunun üst bölgesi, y<y < veya y≤y \le durumunda ise alt bölgesi taranır. Bu kurallarla ortak kesişim bölgeleri belirlenir ve tanımlarla eşleştirilir.
Çözüm kümesinin geometrik sınırlarını netleştirmek için.

Key Concept

Eşitsizliklerin Analitik Düzlemde Gösterimi
Estimated Time:2m 0s
Question 272Question →

Aşağıda sol sütunda verilen iki bilinmeyenli eşitsizlik sistemlerini, sağ sütunda analitik düzlemde belirttikleri bölgelerin özellikleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

y≥x2−1y \ge x^2 - 1
y<x+1y < x + 1
y<1−x2y < 1 - x^2
y≥x−1y \ge x - 1
y≥x2−1y \ge x^2 - 1
y≥x+1y \ge x + 1

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci eşitsizlik sistemi birinci bölge tanımıyla, ikinci eşitsizlik sistemi ikinci bölge tanımıyla, üçüncü eşitsizlik sistemi ise üçüncü bölge tanımıyla eşleşir.
Her bir eşitsizlik sisteminin belirttiği bölgeler, parabol kollarının yönü, sınır çizgisi dahil/hariç durumu (düz veya kesikli çizgi) ve test noktalarının doğruluğu kontrol edilerek karşılık gelen sözel grafik tanımlarıyla eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci eşitsizlik sistemindeki sınır eğrilerini ve eşitsizlik yönlerini analiz etme.
y≥x2−1y \ge x^2 - 1 ifadesi kolları yukarı doğru olan parabolün üst bölgesini (sınır dahil), y<x+1y < x + 1 ifadesi ise doğrunun alt bölgesini (sınır hariç) belirtir. (0,0)(0,0) noktası bu eşitsizlikleri sağladığı için bu sistem birinci tanım ile eşleşir.
Eşitsizliklerin belirttiği bölgeleri tespit edebilmek için sınır eğrilerinin grafikleri ve sınırların dahil olup olmadığı incelenmelidir.
2
İkinci eşitsizlik sistemindeki sınır eğrilerini ve eşitsizlik yönlerini analiz etme.
y<1−x2y < 1 - x^2 ifadesi kolları aşağı doğru olan y=−x2+1y = -x^2 + 1 parabolünün alt bölgesini (sınır hariç), y≥x−1y \ge x - 1 ifadesi ise y=x−1y = x - 1 doğrusunun üst bölgesini (sınır dahil) belirtir. (0,0)(0,0) noktası bu sistemi de sağladığı için bu sistem ikinci tanım ile eşleşir.
Kolları aşağı doğru olan parabolün iç kısmının taranma durumu ve sınır çizgisi doğrulanmalıdır.
3
Üçüncü eşitsizlik sistemindeki sınır eğrilerini ve eşitsizlik yönlerini analiz etme.
y≥x2−1y \ge x^2 - 1 ifadesi parabolün üst bölgesini (sınır dahil), y≥x+1y \ge x + 1 ifadesi ise doğrunun üst bölgesini (sınır dahil) belirtir. (0,0)(0,0) noktası bu sistemi sağlamazken, (0,2)(0,2) noktası sistemi sağlar. Bu nedenle üçüncü tanım ile eşleşir.
Eşitsizlik yönleri ve test noktaları yardımıyla doğru eşleştirme tamamlanır.

Key Concept

İki bilinmeyenli eşitsizlik sistemlerinin analitik düzlemde boyalı bölge olarak gösterimi, sınır çizgilerinin kesikli veya düz çizgi olmasının belirlenmesi ve bölgenin içindeki test noktalarının kullanımı.
Question 273Question →

İlk ve Orta Çağlarda Avrasya coğrafyasında hüküm süren ve Türk dünyasının farklı bölgelere yayılmasında etkili olan Türk devletleri ve toplulukları ile bunlara ait tarihi özellikler aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki Türk devlet ve topluluklarını sağ sütundaki en belirgin tarihi özellikleri ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Macarlar
Oğuzlar (Uzlar)
Sibirler (Sabarlar)
Kimekler

Matches

Show answer & explanation

Answer

Macarlar ile Katolik mezhebini benimseme ve Türkoloji enstitüsü kurma; Oğuzlar (Uzlar) ile Bizans ordusunda paralı askerlik yapıp Malazgirt'te Selçuklu safına geçme; Sibirler (Sabarlar) ile Anadolu'ya ikinci Türk akınlarını düzenleme ve Sibirya'ya adını verme; Kimekler ile ülkeyi on bir bölgeye ayırma ve posta teşkilatı kurma özellikleri eşleşmektedir.
Verilen Türk topluluklarının her biri kendilerine has ayırt edici tarihi özelliklerle doğru şekilde eşleşmiştir: Macarlar Katoliklik ve Türkoloji enstitüsüyle; Oğuzlar (Uzlar) Bizans ordusundaki paralı askerlikleri ve Malazgirt Savaşı'ndaki saf değiştirmeleriyle; Sibirler (Sabarlar) Anadolu'ya ikinci akınları düzenlemeleri ve Sibirya'ya adlarını vermeleriyle; Kimekler ise on bir idari bölge ve gelişmiş posta teşkilatıyla bilinmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Tarihsel özellikleri verilen ilk Türk topluluğunu belirleme.
Katolikliği benimseyen ve Budapeşte'de ilk Türkoloji enstitüsünü kuran topluluğun Macarlar olduğu tespit edilir.
Macarlar, Hristiyanlığın Katolik mezhebini seçen ve modern Türkoloji biliminin kurucularından olan devlettir.
2
Bizans ordusunda askerlik yapıp savaşta taraf değiştiren topluluğu belirleme.
Malazgirt Savaşı'nda Selçuklu safına geçen Hristiyan Türk topluluğunun Oğuzlar (Uzlar) olduğu belirlenir.
Uzlar (Hristiyan Oğuzlar), Bizans saflarında savaşırken Peçenekler ile birlikte Selçuklu ordusuna katılmışlardır.
3
Anadolu'ya yönelik erken dönem akınları düzenleyen ve bir coğrafyaya adını veren topluluğu bulma.
Sibirya isminin kaynağı olan ve Anadolu'ya Hunlardan sonra akın yapan topluluğun Sibirler (Sabarlar) olduğu saptanır.
Sibirler (Sabarlar), VI. yüzyılda Anadolu'ya kadar ulaşan askeri seferler düzenlemişlerdir.
4
Ülke yönetimi ve haberleşme sistemleriyle öne çıkan topluluğu saptama.
Posta teşkilatı kuran ve ülkeyi on bir idari bölgeye ayıran topluluğun Kimekler olduğu belirlenir.
Kimekler, geniş topraklara sahip olduklarından dolayı haberleşme için gelişmiş bir posta ağını hayata geçirmişlerdir.

Key Concept

Diğer Türk Devletleri ve Topluluklarının kendine özgü siyasi, kültürel ve idari özellikleri.
Question 274Question →

Aşağıda sol sütunda verilen Milli Edebiyat Dönemi şiir anlayışları/temsilcilerini, sağ sütunda yer alan ve sanat anlayışlarını açıklayan ifadelerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Manzum Hikâye ve Sosyal Gerçekçilik (Mehmet Âkif Ersoy)
Saf (Öz) Şiir Anlayışı (Yahya Kemal Beyatlı)
Memleketçi Şiir Hareketi (Beş Hececiler)
Fikir Şiiri ve Didaktik Şiir (Ziya Gökalp)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Manzum Hikâye ve Sosyal Gerçekçilik (Mehmet Âkif Ersoy) - Şiiri ahlaki ve sosyal bir fayda sağlamak amacıyla yazılan bir tür olarak görüp günlük konuşma dilini ve sokaktaki halkın yaşam mücadelesini realizmle şiire aktarma; Saf (Öz) Şiir Anlayışı (Yahya Kemal Beyatlı) - Dili ve şiirsel biçimi bir musiki aleti gibi işleyerek aruz ölçüsüyle Osmanlı tarihine, geçmişe duyulan özlemi ve rindane yaşamı estetik bir dille yüceltme; Memleketçi Şiir Hareketi (Beş Hececiler) - Şiir serüvenlerine aruzla başlayıp daha sonra hece ölçüsüne yönelerek memleket manzaralarını, Anadolu insanının hayatını sade ve içten bir dille anlatma; Fikir Şiiri ve Didaktik Şiir (Ziya Gökalp) - Türkçülük ve halkçılık fikirlerini yayma amacı güderek sanatı estetik bir amaç değil didaktik bir araç kabul edip sade Türkçe ve hece ölçüsüyle yazma.
Soruda verilen Milli Edebiyat Dönemi şiir yönelimleri ve temsilcileri, savundukları estetik ve ideolojik ilkelerle doğrudan eşleşmektedir. Mehmet Âkif toplumsal gerçekçilikle, Yahya Kemal estetik/saf şiirle, Beş Hececiler aruzdan heceye geçiş ve memleket sevgisiyle, Ziya Gökalp ise didaktik Türkçülük ideolojisiyle bağdaşır.

Step-by-Step Solution

1
Mehmet Âkif Ersoy'un manzum hikâye ve realizm anlayışını belirleme.
Mehmet Âkif Ersoy toplumsal faydayı gözeterek halkın yaşayışını anlatan manzumeler yazar. Bu da sosyal gerçekçilik ve realizmle uyuşur.
Şairin günlük konuşma dilini aruzla başarıyla buluşturup toplumsal sorunları ele alması bu eşleşmeyi gerektirir.
2
Yahya Kemal Beyatlı'nın biçim ve musiki merkezli saf şiir anlayışını belirleme.
Yahya Kemal, aruzu Türkçeye uygularken tarihi ve rindlik temalarını musikiyle birleştirerek estetik kaygıyı zirveye taşır.
Sanatçının saf şiir yaklaşımı, kelime seçimi ve aruzun mükemmelliğine dayanır.
3
Beş Hececiler'in memleketçi şiir ve vezin tercihini belirleme.
Beş Hececiler ilk olarak aruzla yazsalar da sonradan hece ölçüsüne geçerek Anadolu'yu ve memleketi sade dille anlatmışlardır.
Gruptaki şairlerin ortak özelliklerinden biri aruza veda edip memleket edebiyatı çizgisinde heceye yönelmeleridir.
4
Ziya Gökalp'in fikir ve didaktik şiir anlayışını belirleme.
Ziya Gökalp Türkçülük ideolojisini yaymak için şiiri bir araç olarak kullanmış, sade dil ve heceyle didaktik manzumeler yazmıştır.
Şairin estetik yerine fikri planda şiiri araçsallaştırması bu tanıma uyar.

Key Concept

Milli Edebiyat Dönemi'ndeki Şiir Anlayışları ve Temsilcileri
Question 275Question →

Aşağıda sol sütunda Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki bazı yönelimlerin ve toplulukların poetik görüşleri, sağ sütunda ise bu yönelim ve toplulukların adları verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki poetik görüşleri sağ sütundaki uygun yönelim veya toplulukla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Şiirde her şeyden önce ses, ahenk ve şekil m��kemmelliği aranmalıdır. Kelimeler bir müzik aleti gibi tınlamalı, okurda estetik bir haz uyandırmalıdır. Şiirin toplumsal bir tezi olamaz; o, sadece kendi kendisinin gayesidir.
Bizim şiirimiz fabrikaların dumanı, işçilerin alın teri ve ezilen kitlelerin mücadelesiyle yoğrulmalıdır. Sanat, geniş halk kitlelerini harekete geçiren, kurulu düzeni sorgulayan serbest nazımlı bir mücadele aracıdır.
Şiirimizin besleneceği asıl kaynak Anadolu coğrafyası, memleket gerçekleri ve halk kültürüdür. Hece ölçüsüyle yazılan şiirlerimizde vatan sevgisi ve Anadolu insanının yaşamı samimi ve memleketçi bir duyarlılıkla dile getirilmelidir.
Sanatta taklitçiliğe ve basmakalıplığa karşı çıkarak 'canlılık, samimiyet ve daima yenilik' ilkesini benimseriz. Cumhuriyet Dönemi'nde hecenin son dönem temsilcilerine tepki göstererek saf şiir anlayışına yönelen ilk edebi topluluğuz.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki estetik mükemmellik ve sanatın sanat için olması düşüncesi Saf Şiir anlayışıyla; makineler, işçiler ve toplumsal mücadele vurgusu Toplumcu Gerçekçi şiirle; Anadolu coğrafyası ve memleket gerçeklerini heceyle işleme hedefi Millî Edebiyat zevkini sürdüren şiirle; 'canlılık, samimiyet ve daima yenilik' ilkesi ise Yedi Meşaleciler topluluğuyla eşleşmektedir.
Sol sütundaki açıklamalar sırasıyla Saf Şiir (biçim/ahenk kaygısı), Toplumcu Şiir (işçi/mücadele teması), Millî Edebiyat anlayışı (Anadolu/hece ölçüsü) ve Yedi Meşaleciler (canlılık, samimiyet, yenilik ilkesi) ile kusursuz bir şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk ifadedeki 'ahenk', 'şekil mükemmelliği' ve 'şiirin toplumsal tezi olamaz' anahtar kavramlarını analiz edin.
Bu kavramlar şiiri bir biçim sanatı olarak gören Saf (Öz) Şiir anlayışına yönlendirir. Dolayısıyla ilk ifade Saf Şiir Anlayışı ile eşleşir.
Saf şiirin temel amacı dilde estetik hazzı yakalamaktır.
2
İkinci ifadedeki 'fabrikaların dumanı', 'işçilerin alın teri', 'mücadele' ve 'serbest nazım' kelimelerini değerlendirin.
Bu kavramlar sanatı ideolojik ve toplumsal bir araç olarak kullanan Toplumcu Gerçekçi Şiir anlayışına aittir. Dolayısıyla ikinci ifade Toplumcu Gerçekçi Şiir ile eşleşir.
Toplumcu gerçekçiler, materyalist bir felsefeyle toplumsal sorunları şiire taşımışlardır.
3
Üçüncü ifadedeki 'Anadolu coğrafyası', 'halk kültürü', 'hece ölçüsü' ve 'memleketçi duyarlılık' kavramlarını inceleyin.
Bu unsurlar Millî Edebiyat zevkini sürdüren memleketçi şiirin temel nitelikleridir. Dolayısıyla üçüncü ifade Millî Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şiir ile eşleşir.
Bu akım, hece ölçüsüyle memleket ve halk konularını işlemeyi amaçlar.
4
Dördüncü ifadedeki 'canlılık, samimiyet ve daima yenilik' parolasını ve 'ilk edebi topluluk' ifadesini belirleyin.
Bu parola ve Cumhuriyet tarihindeki ilk edebi beyannameyi yayımlama özelliği Yedi Meşaleciler'e aittir. Dolayısıyla dördüncü ifade Yedi Meşaleciler ile eşleşir.
Yedi Meşaleciler, Beş Hececilere tepki olarak bu sloganla şiir sahnesine çıkmıştır.

Key Concept

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki farklı poetik yönelimlerin (Saf Şiir, Toplumcu Şiir, Millî Edebiyat Zevkini Sürdüren Şiir, Yedi Meşaleciler) ayırt edici estetik ve tematik özelliklerinin kavranması.
Question 276Question →

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde Garip Akımı (I. Yeni) temsilcileri ile Garip dışında yeniliği sürdüren sanatçıların şiir anlayışları ve eserleri üzerine bir çalışma yapılmaktadır. Buna göre, sol sütundaki şairleri sağ sütundaki uygun açıklama ve eserlerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Orhan Veli Kanık
Behçet Necatigil
Cahit Külebi
Oktay Rifat Horozcu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Orhan Veli Kanık - Vazgeçemediğim; Behçet Necatigil - Evler; Cahit Külebi - Adamın Biri; Oktay Rifat Horozcu - Yaşayıp Ölmek, Aşk ve Avarelik Üzerine Şiirler.
Garip Akımı'nın öncüleri olan Orhan Veli Kanık ile Oktay Rifat Horozcu, sırasıyla sokak dilini yansıtan 'Vazgeçemediğim' ve ironik söyleyişlerin yer aldığı 'Yaşayıp Ölmek, Aşk ve Avarelik Üzerine Şiirler' ile eşleşir. Garip dışında yeniliği sürdüren şairlerden Behçet Necatigil, çevre ve ev yaşantısını anlattığı 'Evler' eseriyle; Cahit Külebi ise Anadolu duyarlılığını işlediği 'Adamın Biri' eseriyle doğru eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Şairlerin bağlı oldukları edebi anlayışları belirleyin.
Orhan Veli Kanık ve Oktay Rifat Horozcu Garip Akımı (I. Yeni) temsilcileridir. Behçet Necatigil ve Cahit Külebi ise Garip dışında yeniliği sürdüren şairlerdir.
Şairlerin şiir anlayışları, eserlerindeki tema ve dil tercihlerini anlamamıza yardımcı olur.
2
Sağ sütundaki açıklamaları ve eser isimlerini inceleyin.
'Vazgeçemediğim' Orhan Veli Kanık'a; 'Evler' Behçet Necatigil'e; 'Adamın Biri' Cahit Külebi'ye; 'Yaşayıp Ölmek, Aşk ve Avarelik Üzerine Şiirler' ise Oktay Rifat Horozcu'ya aittir.
Eserlerin üslup özellikleri ve yazar eşleştirmeleri doğru bağlamı kurmamızı sağlar.
3
Bulunan şair-eser çiftlerini birleştirerek nihai eşleştirmeyi tamamlayın.
Orhan Veli Kanık ile Vazgeçemediğim açıklaması; Behçet Necatigil ile Evler açıklaması; Cahit Külebi ile Adamın Biri açıklaması; Oktay Rifat Horozcu ile Yaşayıp Ölmek, Aşk ve Avarelik Üzerine Şiirler açıklaması eşleşir.
Her şair kendi poetikasına uygun olan doğru eseri ve onun açıklamasını karşılamaktadır.

Key Concept

Garip Akımı (I. Yeni) şairlerinin özellikleri ile Garip dışında yeniliği sürdüren bağımsız şairlerin şiir tarzları ve eserleri arasındaki farklar.
Question 277Question →

Osmanlı Devleti'nin son döneminde devleti çöküşten kurtarmak amacıyla ortaya atılan fikir akımları ile bu akımların fiili uygulamaları ve temsil ettikleri tarihsel gelişmeleri eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Osmanlıcılık
İslamcılık
Türkçülük
Adem-i Merkeziyetçilik

Matches

Show answer & explanation

Answer

Osmanlıcılık akımı Kanun-i Esasi'nin ilanıyla, İslamcılık akımı II. Abdülhamid'in hilafet ve demiryolu siyasetiyle, Türkçülük akımı Balkan Savaşları sonrası kültürel dernekleşmeyle, Adem-i Merkeziyetçilik akımı ise Prens Sabahattin'in yerinden yönetim ve özel teşebbüs fikirleriyle doğru şekilde eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; tüm tebaayı eşit sayıp mecliste temsil etmeyi hedefleyen Osmanlıcılık Kanun-i Esasi uygulamasıyla, ümmet birliğini ve halifeliğin gücünü savunan İslamcılık II. Abdülhamid'in politikalarıyla, gayrimüslimlerin ayrılmasından sonra kültürel ve milli kimliğe yönelen Türkçülük Balkan Savaşları sonrası cemiyetleşmeyle, merkeziyetçilik karşıtı liberal adem-i merkeziyetçilik ise Prens Sabahattin'in görüşleriyle örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Osmanlıcılık akımının temel amacını ve siyasi uygulamasını tespit etmek.
Bu akımın Kanun-i Esasi'nin ilanı ve Mebusan Meclisi'nin açılmasıyla eşleştiği belirlenir.
Tüm tebaayı eşit kabul etme ve mecliste temsil etme gayreti Osmanlıcılık ilkesine dayanır.
2
İslamcılık akımının uygulandığı dönemi ve devlet politikalarını incelemek.
II. Abdülhamid dönemindeki hilafet siyaseti ve Hicaz Demiryolu projesiyle eşleştiği görülür.
Müslümanların birliğini korumak için halifeliğin nüfuzu ve ulaşım ağı kullanılmıştır.
3
Türkçülük akımının gelişim sürecini ve kültürel yansımalarını belirlemek.
Balkan Savaşları sonrasındaki gelişmeler ve Türk Ocağı gibi derneklerle eşleştiği saptanır.
Gayrimüslimlerin ayrılması sonrası Türk nüfusa ve milli kültüre odaklanılmıştır.
4
Adem-i Merkeziyetçilik fikrinin kuramsal çerçevesini ve temsilcisini bulmak.
Prens Sabahattin'in yerinden yönetim ve özel teşebbüs fikriyle eşleştiği anlaşılır.
Federal yönetim anlayışı ve liberal ekonomi bu akımın temelidir.

Key Concept

Osmanlı Devleti'ni Kurtarma Çabaları ve Fikir Akımları
Estimated Time:2m 0s
Question 278Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi modernist ve postmodernist Türk romanlarını, sağ sütunda verilen belirleyici özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sevgili Arsız Ölüm
Benim Adım Kırmızı
Puslu Kıtalar Atlası
Gece

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sevgili Arsız Ölüm büyülü gerçekçilik ve Dirmit karakteriyle; Benim Adım Kırmızı nakkaşlar dünyası ve çoklu bakış açısıyla; Puslu Kıtalar Atlası düş ile felsefi kurgunun birleşimiyle; Gece ise karanlık/şiddet atmosferi ve dört farklı anlatıcılı alegorik yapısıyla eşleşmektedir.
Eserlerin her biri kendine özgü kurgusal yapıları, anlatıcı sayıları ve izledikleri edebi eğilimler (büyülü gerçekçilik, üstkurmaca vb.) dikkate alındığında sağ sütundaki uygun tanımlarla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci eserin incelenmesi
Sevgili Arsız Ölüm adlı eser, Latife Tekin tarafından yazılmıştır. Eserdeki çocuk kahraman 'Dirmit' ve kullanılan 'büyülü gerçekçilik' tekniği, eseri doğrudan birinci açıklama ile eşleştirir.
Yazar-eser-karakter eşleşmesinden hareketle doğru tanımı belirlemek.
2
İkinci eserin incelenmesi
Benim Adım Kırmızı, Orhan Pamuk'un postmodern tarzda yazdığı bir romandır. Osmanlı dönemi minyatür sanatı ve her bölümün farklı bir anlatıcı tarafından dile getirilmesi (polifonik yapı), eseri ikinci açıklama ile eşleştirir.
Romanın temel kurgusal niteliklerini ve anlatıcı yapısını analiz etmek.
3
Üçüncü eserin incelenmesi
Puslu Kıtalar Atlası, İhsan Oktay Anar'ın ilk romanıdır. Eserde düş görme, felsefi sorgulamalar ve üstkurmaca ögeleri ön plandadır. Bu durum eseri üçüncü açıklama ile eşleştirir.
Eserin felsefi arka planını ve üstkurmaca niteliğini tespit etmek.
4
Dördüncü eserin incelenmesi
Gece, Bilge Karasu'nun postmodern anlatımıyla dikkat çeken, şiddet ve baskı ortamını alegorik bir kurguyla ve dört anlatıcıyla aktardığı eseridir. Bu özellikler eseri dördüncü açıklama ile eşleştirir.
Eserin dilsel/tematik yapısını ve anlatıcı sayısını değerlendirmek.

Key Concept

Cumhuriyet Dönemi modernist ve postmodernist Türk romanlarının ayırt edici kurgusal özellikleri, kahramanları ve anlatım biçimleri.
Question 279Question →

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde Garip Akımı (I. Yeni) ile bu akımın dışında kalarak kendi özgün yenilikçi çizgisini sürdüren şairlerin poetik özellikleri ve eserleri farklılık göstermektedir. Buna göre, sol sütunda verilen şiir anlayışı açıklamalarını, sağ sütundaki şair-eser eşleşmeleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Geleneksel vezin, kafiye ve söz sanatlarını tamamen reddederek şiiri sokağa ve sıradan insanın günlük diline indirgemeyi amaçlayan I. Yeni'nin öncüsü şair.
Garip hareketine katılmayıp kendine has ev, aile ve yakın çevre konularını içe dönük, titiz bir dil işçiliği ve biçimsel ahenkle işleyen şair.
Bireysel duyarlılıkları, doğa sevgisini ve Anadolu insanının yaşamını yerel renklerle ama Garipçilerin aksine lirizmi ve ses ahengini dışlamadan aktaran şair.
Şiir serüvenine mistik ve felsefi arayışlarla başlayıp daha sonra destansı söyleyişe yönelen, dili 'ses bayrağı' olarak gören özgün şair.

Matches

Show answer & explanation

Answer

İlk açıklama Orhan Veli Kanık - Vazgeçemediğim ile, ikinci açıklama Behçet Necatigil - Kapalı Çarşı ile, üçüncü açıklama Cahit Külebi - Yeşeren Otlar ile, dördüncü açıklama ise Fazıl Hüsnü Dağlarca - Çocuk ve Allah ile eşleşmelidir.
Verilen eşleştirmede şairlerin kendilerine özgü edebi duruşları ve poetikaları en karakteristik eserleriyle doğru şekilde ilişkilendirilmiştir. Gelenek karşıtlığıyla bilinen Orhan Veli 'Vazgeçemediğim' ile; ev ve çevre temalarını biçimsel titizlikle ele alan Behçet Necatigil 'Kapalı Çarşı' ile; Anadolu duyarlılığını lirizmi kaybetmeden yansıtan Cahit Külebi 'Yeşeren Otlar' ile; felsefi derinlik ve destansı üslupla bilinen Fazıl Hüsnü Dağlarca ise 'Çocuk ve Allah' ile eşleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Açıklamalarda verilen poetik ilkeleri analiz etme
Birinci açıklama vezin ve kafiyeyi reddeden Garip akımının öncüsünü (Orhan Veli), ikinci açıklama evler şairini (Behçet Necatigil), üçüncü açıklama lirizmi koruyan Anadolucu şairi (Cahit Külebi), dördüncü açıklama ise dili ses bayrağı gören destan şairini (Fazıl Hüsnü Dağlarca) işaret etmektedir.
Her şairin kendine özgü üslup ve tema dünyasını doğru belirleyebilmek.
2
Sanatçıları ve eserlerini eşleştirme
Orhan Veli 'Vazgeçemediğim', Behçet Necatigil 'Kapalı Çarşı', Cahit Külebi 'Yeşeren Otlar', Fazıl Hüsnü Dağlarca ise 'Çocuk ve Allah' eseriyle eşleşir.
Şairlerin eserleriyle olan bağlantılarını kurarak eşleştirmeyi tamamlamak.

Key Concept

Garip Akımı (I. Yeni) ve Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir temsilcilerinin poetik özellikleri ve eserleri
Question 280Question →

Anadolu, coğrafi konumu ve elverişli iklim şartları nedeniyle insanlık tarihinin ilk dönemlerinden itibaren yerleşme alanı olarak seçilmiştir. Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yerleşmelerin tarihsel gelişimine ait bazı önemli merkezler ile bu merkezlerin ortaya çıktığı dönemler ve genel özellikleri verilmiştir. Tablodaki merkezleri, ait oldukları tarihsel dönemlerin genel özellikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Karain ve Yarımburgaz Mağaraları
Çatalhöyük ve Çayönü
Alacahöyük ve Truva
Hattuşaş ve Efes

Matches

Show answer & explanation

Answer

Karain ve Yarımburgaz Mağaraları Paleolitik Çağ yerleşmeleriyle; Çatalhöyük ve Çayönü Neolitik Çağ köy yerleşmeleriyle; Alacahöyük ve Truva Kalkolitik ve Tunç Çağı merkezleriyle; Hattuşaş ve Efes ise İlk Çağ yerleşmeleriyle eşleşmektedir.
Eşleştirmede; mağara yerleşmeleri Paleolitik Çağ'daki avcı-toplayıcı yaşam biçimini; Çatalhöyük ve Çayönü Neolitik Çağ'daki ilk tarım ve yerleşik hayata geçişi; Alacahöyük ve Truva madenciliğin başlamasıyla surlarla çevrili korunaklı Kalkolitik/Tunç Çağı yerleşmelerini; Hattuşaş ve Efes ise İlk Çağ'da gelişen büyük idari, askeri ve liman kentlerini temsil etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Paleolitik Çağ yerleşmelerini tespit etme
Karain ve Yarımburgaz Mağaraları'nın Paleolitik Çağ'a ait doğal barınaklar olduğu belirlenir.
Anadolu'daki en eski yerleşim izleri mağaralarda avcı-toplayıcı olarak yaşayan insanlara aittir.
2
Neolitik Çağ yerleşmelerini tespit etme
Çatalhöyük (Konya) ve Çayönü (Diyarbakır) yerleşmelerinin tarımsal üretim ve yerleşik hayatın ilk örnekleri olan Neolitik Çağ'a ait olduğu belirlenir.
Tarımla birlikte kurulan ilk köy yerleşmeleri bu dönemin karakteristik özelliğidir.
3
Kalkolitik ve Tunç Çağı yerleşmelerini tespit etme
Alacahöyük ve Truva'nın maden işleme ve surlarla çevrili korunaklı yapılarıyla Kalkolitik ve Tunç Çağı'na ait olduğu belirlenir.
Madenlerin keşfi ve savunma ihtiyacı şehirlerin etrafına sur yapılmasına yol açmıştır.
4
İlk Çağ kentlerini tespit etme
Hattuşaş ve Efes gibi idari, askeri ve ticaret fonksiyonları gelişmiş büyük kentlerin İlk Çağ'a ait olduğu belirlenir.
Devletleşme süreciyle birlikte imparatorluk başkentleri ve önemli ticaret limanları bu dönemde ortaya çıkmıştır.

Key Concept

Anadolu'daki yerleşmelerin tarihsel gelişim aşamaları ve bu dönemlere ait önemli yerleşim merkezlerinin coğrafi ve fonksiyonel özellikleri.
PreviousPage 14 / 90Next
All practice questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin