All practice questions

Question 701Question →

Ahlak felsefesinde ahlaki irade özgürlüğü problemi ve ahlaki eylemin amacı/ölçütü konusunda filozoflar farklı kuramsal açıklamalar geliştirmişlerdir.

Buna göre, sol sütunda verilen felsefi akım veya filozofları sağ sütundaki ahlak anlayışlarına dair temel açıklamaları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Determinizm, nedensellik bağıyla insanın özgür olmadığını savunan açıklamayla; fatalizm, insan hayatının doğaüstü bir güç veya kader tarafından önceden belirlendiğini savunan açıklamayla; Immanuel Kant, ahlaki değeri ödev bilincine bağlayan açıklamayla; Jeremy Bentham ise ahlaki eylemin ölçütünün en fazla sayıda insana fayda sağlamak olduğunu savunan açıklamayla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede determinizm nedensellik bağına dayalı açıklamayla; fatalizm kaderci/yazgıcı açıklamayla; Immanuel Kant ödev bilinci açıklamasıyla; Jeremy Bentham ise en fazla sayıda insana fayda sağlama açıklamasıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Eşleştirilecek ilk kavram olan determinizmin tanımını ve ahlaki iradeyle ilişkisini çözümlemek.

Determinizmin, insan eylemlerinin doğadaki fiziksel ve psikolojik neden-sonuç ilişkileriyle zorunlu olarak belirlendiğini, dolayısıyla insanın özgür olmadığını savunan görüş olduğu tespit edilir. Bu durum nedensellik bağına odaklanan ikinci açıklamayla eşleşir.

Determinizm ve fatalizm arasındaki temel farkı ortaya koyarak doğru nedensel açıklamayı bulmak.

2

Eşleştirilecek ikinci kavram olan fatalizmin (kadercilik) felsefi temelini analiz etmek.

Fatalizmin, insan eylemlerinin doğa yasalarından ziyade aşkın, doğaüstü bir güç (kader/yazgı) tarafından belirlendiğini savunduğu saptanır. Bu durum, insan dışı bir gücün belirleyiciliğine vurgu yapan üçüncü açıklamayla eşleşir.

Fatalizmi determinizmden ayıran doğaüstü belirleyicilik unsurunu tanımlamak.

3

Immanuel Kant'ın etik teorisini ve ahlaki eylemin ölçütüne dair yaklaşımını incelemek.

Kant'ın ödev ahlakına göre eylemin ahlaki değerinin, onun getireceği sonuçlardan bağımsız olarak, sadece ödev bilinci ve iyi niyetle yapılmasına bağlı olduğu saptanır. Bu durum koşulsuz buyruğa dayalı ödev bilincini içeren dördüncü açıklamayla eşleşir.

Kant'ın niyetçi ve ödev odaklı ahlak kuramının ayırt edici niteliğini belirlemek.

4

Jeremy Bentham'ın faydacı ahlak (utilitarizm) kuramını değerlendirmek.

Bentham'ın faydacılığına göre ahlaki eylemin amacının toplumdaki en fazla sayıda bireye en yüksek faydayı sağlamak olduğu saptanır. Bu durum toplumsal yarar odaklı birinci açıklamayla eşleşir.

Bentham'ın sonuççu ve faydacı ahlak anlayışını diğer kuramlardan ayırmak.

Key Concept

Ahlaki irade özgürlüğü yaklaşımları ile ahlaki eylemin amaç ve ölçütüne dair temel etik kuramlar

Question 702Question →

Aşağıda verilen ayet mealleri ile bu ayetlerin salih amelin kabul şartları, bireysel/toplumsal boyutları veya imanla ilişkisi yönünden temsil ettiği temel kavramsal karşılıkları eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Beyyine Suresi 7. ayet salih amelin imanla organik bağı ve insani değerle; En'âm Suresi 162. ayet ihlas ve tevhit şartıyla; İnsan Suresi 8-9. ayetler hasbîlik ve toplumsal dayanışmayla; Meryem Suresi 96. ayet ise bireysel ve toplumsal huzurla eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; Beyyine Suresi 7. ayet iman-amel ilişkisi ve insanın ahlaki değerini; En'âm Suresi 162. ayet ibadetin ve hayatın sadece Allah için olması yönüyle ihlas ve tevhidi; İnsan Suresi 8-9. ayetler karşılıksız iyilik yapılması yönüyle hasbîliği; Meryem Suresi 96. ayet ise toplumsal sevgi ve huzuru ifade edecek şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Ayetlerin içeriklerini ve ana mesajlarını çözümleme.

Beyyine Suresi 7. ayette 'iman edip salih amel işleyenler' vurgulanmakta ve en hayırlı varlıklar oldukları belirtilmektedir. En'âm Suresi 162. ayette tüm ibadet ve hayatın sadece Allah için olduğu vurgulanmaktadır. İnsan Suresi 8-9. ayetlerde muhtaçlara yapılan yardımda sadece Allah rızasının gözetildiği ve karşılık beklenmediği ifade edilmektedir. Meryem Suresi 96. ayette ise salih amel işleyenlere yönelik sevgi oluşacağı bildirilmektedir.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için öncelikle sol sütundaki verilerin tefsir ve kavramsal arka planının netleştirilmesi gerekir.

2

Sağ sütundaki kavramsal tanımları analiz etme.

Tanımlar sırasıyla; iman-amel ilişkisi/insani değer, ihlas/tevhit şartı, hasbîlik/toplumsal dayanışma ve bireysel/toplumsal huzurdur.

Sağ sütundaki akademik ifadelerin hangi ayetlerin ana mesajıyla doğrudan örtüştüğünü belirlemek için kavramsal çözümleme gereklidir.

3

Ayetler ile kavramsal tanımları eşleştirme.

Beyyine 7 -> İman-Amel ve insani değer (yaratıkların en hayırlısı); En'âm 162 -> İhlas ve Tevhit (Allah için olması); İnsan 8-9 -> Hasbîlik ve diğergamlık (karşılık beklememe); Meryem 96 -> Bireysel ve toplumsal huzur (gönüllerde sevgi var edilmesi). Eşleşmeler tam olarak birbirini karşılamaktadır.

Her bir ayetin lafzi ve ıstılahi anlamı, salih amel konusunun alt başlıklarındaki teorik çerçeve ile örtüştürülür.

Key Concept

Salih Amel

Estimated Time:3m 0s

Question 703Question →

Din kurumu, toplumsal yapının sürekliliğini sağlama ve bireysel ya da toplumsal düzeydeki temel gereksinimleri karşılama noktasında çeşitli işlevler üstlenir. Aşağıda verilen dinin toplumsal işlevleri ile bu işlevlerin sosyolojik açıklamalarını doğru biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Bütünleştirici ve Kolektif Bilinç Oluşturucu İşlev ortak dinsel ritüellerle toplumsal dayanışmayı pekiştiren açıklamayla; Normatif Düzen ve Toplumsal Kontrol İşlevi toplumsal kuralların ilahi otoriteyle içselleştirilmesini sağlayan açıklamayla; Anlam Kazandırıcı ve Varoluşsal Güvenlik İşlevi ölüm ve acılara karşı teodise sunarak ontolojik tutarlılık sağlayan açıklamayla; Politik ve Sosyo-Ekonomik Düzene Meşruiyet Sağlama İşlevi ise mevcut iktidarı kutsal düzene bağlayarak statükoyu koruyan açıklamayla eşleşir.

Doğru eşleştirmeler, din sosyolojisinde dinin toplumsal işlevlerine karşılık gelen kavramsal tanımları tam olarak yansıtmaktadır. Bütünleştirici işlev ortak ritüel ve duygudaşlıkla; toplumsal kontrol işlevi normların kutsallaştırılarak içselleştirilmesiyle; anlam kazandırıcı işlev teodise ve varoluşsal kaygının giderilmesiyle; meşrulaştırma işlevi ise mevcut iktidar yapılarının kutsal düzenle uyumlandırılarak haklılaştırılmasıyla ilişkilidir.

Step-by-Step Solution

1

Dinin 'bütünleştirici ve kolektif bilinç oluşturucu' işlevinin sosyolojik odağını belirlemek.

Bu işlev, bireyler arası dayanışmayı, ortak duygu birliğini ve toplumsal bağları güçlendirmeyi amaçlar. Bu durum, ortak dinsel ayin ve ritüellerin toplumsal dayanışmayı pekiştirmesi açıklamasıyla doğrudan örtüşür.

Toplumsal bütünleşmenin Durkheimcı sosyolojideki karşılığı olan ritüel temelli ortak duyguları saptamak amacıyla bu adım atılmıştır.

2

Dinin 'normatif düzen ve toplumsal kontrol' işlevinin anlamını incelemek.

Bu işlev, ahlaki normların ve kuralların aşkın bir otoriteye dayandırılarak kutsanmasını ve kuralların içsel kontrol mekanizmalarıyla korunmasını içerir. Bu da toplumsal normların ilahi iradeye dayandırılarak içselleştirilmesi açıklaması ile eşleşir.

Toplumsal düzenin korunmasında dinin yaptırım gücü ve otokontrol rolünü ilişkilendirmek amacıyla yapılmıştır.

3

Dinin 'anlam kazandırıcı ve varoluşsal güvenlik' işlevini analiz etmek.

Bu işlev, insanın ölüm, acı ve kaos karşısındaki anlam arayışına aşkın bir çerçeve (teodise) sunarak yanıt verir. Dolayısıyla, hayatın geçiciliği ve acılar karşısında kozmik bir adalet sunan açıklamayla eşleşir.

Bireyin psikolojik ve ontolojik güvencesi ile anlam dünyasının inşasını din kurumuyla bağdaştırmak amacıyla bu inceleme yapılmıştır.

4

Dinin 'meşruiyet sağlama' işlevini değerlendirmek.

Bu işlev, mevcut iktidar yapılarını veya sınıfsal eşitsizlikleri aşkın bir düzenin parçası gibi göstererek sorgulanamaz kılmayı kapsar. Bu da mevcut iktidar ve sınıf ilişkilerini kutsal kozmolojinin yansıması olarak gösteren açıklamayla eşleşir.

Din kurumunun siyasal ve sosyo-ekonomik sistemler üzerindeki haklılaştırıcı etkisini tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Key Concept

Din kurumunun toplumsal bütünleşme, kontrol, anlamlandırma ve meşrulaştırma işlevleri

Estimated Time:3m 0s

Question 704Question →

Aşağıda sol sütunda verilen nörobiyolojik ve fizyolojik unsurları, sağ sütunda verilen spesifik fonksiyonel veya patolojik karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sempatik sinir sistemi aktivasyonu ile göz bebeklerinin genişlemesi, bronşların gevşemesi ve sindirim organlarındaki peristaltik hareketlerin yavaşlaması; Asetilkolin transmisyonunun engellenmesi ile kas uyarımının durması, Alzheimer tipi demans tablolarında görülen ileri düzey bellek ve dikkat koordinasyon kayıpları; Temporal lobun lezyonu ile sözel uyarıcıların işitsel analizinin yapılamaması ve konuşulan dilin içeriğini anlamlandırma yetisinin yitirilmesi; Oksitosin hormonunun salgılanması ile sosyal bağlanma, eşler arası sadakat, güven duygusunun pekişmesi ve empati geliştirme eğiliminin artması eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmeler, her fizyolojik yapının veya kimyasalın bilinen nörobiyolojik ve davranışsal etkileriyle birebir örtüşmektedir. Sempatik aktivasyon acil durum tepkilerini tetikler; asetilkolin eksikliği motor ve bilişsel aksamalara neden olur; temporal lob hasarı işitsel anlamlandırmayı bozar; oksitosin ise sosyal bağları kuvvetlendirir.

Step-by-Step Solution

1

Otonom sinir sisteminin sempatik bölümünün etkilerini analiz etmek.

Sempatik aktivasyonun acil durum tepkisi (savaş veya kaç) kapsamında fizyolojik belirtileri saptanır.

Vücudun stres anındaki otonom fizyolojik değişimlerini belirlemek.

2

Asetilkolin nörotransmitterinin işlevlerini ve eksikliğinin sonuçlarını incelemek.

Asetilkolinin iskelet kası kasılması ve bellek (özellikle Alzheimer hastalığı ile ilişkisi) üzerindeki rolleri tespit edilir.

Sinaps düzeyindeki kimyasal iletim bozukluklarının etkilerini anlamak.

3

Temporal lob hasarının (Wernicke afazisi) bilişsel sonuçlarını değerlendirmek.

Wernicke alanının temporal lobda bulunduğ ve hasarında seslerin duyulmasına rağmen anlamlandırılamadığı sonucuna ulaşılır.

Beyin yarım kürelerindeki lobların ve özel alanların işlevlerini belirlemek.

4

Oksitosin hormonunun davranışsal etkilerini incelemek.

Oksitosinin sosyal bağlanma, güven ve empati gibi psikososyal davranışlarla ilişkili olduğu belirlenir.

Endokrin sistem salgılarının davranış üzerindeki etkilerini analiz etmek.

Key Concept

Sinir sistemi yapıları, beyin lobları, nörotransmitterler ve hormonların insan davranışı ve fizyolojisi üzerindeki etkileri

Estimated Time:2m 30s

Question 705Question →

Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBKP), Türkiye'nin sanayi, enerji ve lojistik odağında şekillenen en kapsamlı bölgesel kalkınma planlarından biridir. Projenin temel hedefi; havzanın ekonomik yapısını çeşitlendirmek, tek bir sektöre bağımlılığı azaltmak ve yeni istihdam alanları yaratmaktır.

Buna göre, sol sütunda verilen ZBKP kapsamındaki stratejik müdahale alanları ile sağ sütunda verilen bu alanların temel kalkınma amaçlarını doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Filyos Vadisi Projesi lojistik üs ve liman hedefleriyle; TTK maden sahaları iş güvenliği, modernizasyon ve monokültür yapının esnetilmesiyle; Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikaları çevre dostu teknoloji ve katma değerli üretimle; Bartın çayı havzası ise seracılık, hayvancılık ve ormancılıkla kırsal istihdamın çeşitlendirilmesiyle eşleşir.

Doğru eşleştirmede: Filyos Vadisi Projesi lojistik üs ve liman hedefleriyle; TTK maden ocakları modernizasyon ve sektörel çeşitlilikle; Karabük ve Ereğli demir-çelik tesisleri katma değerli metalürji üretimiyle; Bartın çevresi ise tarım, hayvancılık ve ormancılıkla bütünleşir. Bu eşleştirme ZBKP'nin temel ilçe/il bazlı ekonomik potansiyellerini ve resmi kalkınma hedeflerini tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Filyos Vadisi Projesi'nin hedeflerini analiz etme

Projenin Karadeniz havzasındaki lojistik entegrasyonu, serbest bölge ve derin deniz limanı hedefleriyle örtüştüğü belirlenir.

Filyos projesi ulaştırma, lojistik ve endüstriyel bölge kurma odaklıdır.

2

TTK ve taş kömürü madenciliğine yönelik planları değerlendirme

Madencilik faaliyetlerindeki iş güvenliği, verimlilik arayışları ve tek sektöre olan bağımlılığın azaltılması hedefleriyle örtüştüğü görülür.

Zonguldak'ın geleneksel olarak kömüre dayalı ekonomisinin dönüştürülmesi projenin temel kalkınma gerekçesidir.

3

Demir-çelik tesislerinin dönüşüm hedeflerini inceleme

Ağır sanayideki bu tesislerin katma değerli çelik üretimi, çevre yatırımları ve metalürji yan sanayisiyle eşleştiği saptanır.

Bölgedeki mevcut ağır sanayi kapasitesinin küresel rekabet gücünü artırmak amacıyla ürün kalitesi ve çeşitliliği hedeflenmiştir.

4

Bartın havzasındaki kırsal ve tarımsal hedefleri tespit etme

Bartın ve çevresinin tarımsal çeşitlilik (seracılık, hayvancılık) ve ormancılık yatırımlarıyla kırsal istihdam yaratma hedefiyle eşleştiği anlaşılır.

Bartın'ın tarımsal potansiyeli ve zengin orman varlığı, sanayiye alternatif bir ekonomik kalkınma alanı sunmaktadır.

Key Concept

Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi'nin (ZBKP) bölgesel ve sektörel kalkınma hedefleri

Estimated Time:3m 0s

Question 706Question →

İslam ahlak teorisinde değerlerin kaynağı; metafiziksel otorite (vahiy), insan�� idrak (akıl) ve toplumsal pratikler (örf) arasındaki hiyerarşik ve bütüncül ilişkiyle temellendirilir. Bu unsurların ahlakın kurucu, açıklayıcı, taşıyıcı ve destekleyici boyutu olarak üstlendiği roller müfredatta detaylıca ele alınır.

Buna göre, sol sütunda verilen ahlaki değer kaynaklarına dair işlevsel açıklamaları, sağ sütundaki kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Kurucu ahlaki ilkeleri ve nasları bildiren kaynak Kur'an-ı Kerim; bu ilkeleri pratik davranış normlarına dönüştüren en güzel örnek Sünnet; vahyin ışığında ahlaki doğruları idrak eden araç Akl-ı Selim; nasla çelişmeyen toplumsal teamüller ise Örf ve Âdet ile eşleşmektedir.

İslam ahlak sisteminde vahiy (Kur'an-ı Kerim) kurucu; bu vahyi pratik hayatta sergileyen peygamber davranışı (Sünnet) açıklayıcı; insanın fıtratındaki ahlaki idrak (Akl-ı Selim) algılayıcı; toplumsal teamüller (Örf ve Âdet) ise naslarla çelişmediği sürece ahlakı destekleyici roldedir. Eşleşme bu hiyerarşiyle birebir uyumludur.

Step-by-Step Solution

1

Ahlakın mutlak, vahiy temelli ve değişmez kurallarını belirleyen dinî kaynağı tespit etmek.

Bu tanım bizi doğrudan Kur'an-ı Kerim'e ulaştırır.

Çünkü Kur'an, İslam ahlakının yegane kurucu ve mutlak otoritesidir.

2

Kur'an'daki ahlaki ilkeleri hayata aktaran ve 'üsve-i hasene' olarak anılan örnek kaynağı belirlemek.

Bu tanım bizi Sünnet kavramına ulaştırır.

Çünkü sünnet, Kur'an ahlakının pratik hayatta somutlaşmış modelidir.

3

İnsanın fıtratında bulunan ve vahiy yardımıyla nesnel iyi-kötüyü kavrayan zihni aracı bulmak.

Bu araç akl-ı selimdir.

Akl-ı selim, ahlaki sorumluluk ve idrak için gerekli olan yaratılış donanımıdır.

4

Nasla çelişmeyen, toplumsal uzlaşıya ve zamanın şartlarına dayalı ahlaki teamülleri analiz etmek.

Bu teamüller örf ve âdettir.

Örf, doğrudan nas bulunmayan durumlarda ahlak ve hukukun şekillenmesine yardımcı olan ikincil bir kaynaktır.

Key Concept

İslam Ahlakının Kaynakları

Question 707Question →

Aşağıda verilen hatalı klasik kıyas örneklerini, doğrudan ihlal ettikleri kıyas kuralları ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Birinci kıyas öncüllerde dağıtılmamış olan büyük terimin sonuçta dağıtılamayacağı kuralıyla, ikinci kıyas orta terimin öncüllerin en az birinde dağıtılmış olması gerektiği kuralıyla, üçüncü kıyas iki tikel öncülden sonuç çıkarılamayacağı kuralıyla, dördüncü kıyas ise iki olumsuz öncülden sonuç çıkarılamayacağı kuralıyla eşleşmektedir.

Verilen kıyasların kurallarla doğru eşleştirilmesi, klasik mantıktaki dağıtılmışlık kuralları ile öncül nitelik/nicelik sınırlarının doğru analizine dayanır. Birinci kıyasta büyük terim olan 'duyarlı' teriminin yasadışı süreci hatası, ikinci kıyasta orta terim olan 'dürüst' teriminin dağıtılmaması hatası, üçüncü kıyasta iki tikel öncül hatası ve dördüncü kıyasta iki olumsuz öncül hatası bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Kıyaslardaki öncül ve sonuç önermelerinin niteliğini (olumlu/olumsuz) ve niceliğini (tümel/tikel) belirleyin.

I. kıyada öncüller tümel olumlu ve tikel olumsuz, sonuç tikel olumsuzdur. II. kıyasta öncüller ve sonuç tümel olumludur. III. kıyasta tüm önermeler tikel olumludur. IV. kıyasta öncüller tümel olumsuz ve tikel olumsuz, sonuç ise tikel olumludur.

Önermelerin nitelik ve nicelik yapısını kavramak, kuralların uygulanmasında temel adımdır.

2

Önermelerdeki terimlerin (özne ve yüklem) dağıtılmışlık durumunu analiz edin.

Tümel önermelerin öznesi ve olumsuz önermelerin yüklemi dağıtılmıştır (tümeldir). I. kıyastaki 'duyarlı' terimi ilk öncülde (olumlu yüklem) tikel iken sonuçta (olumsuz yüklem) tümeldir. II. kıyastaki orta terim 'dürüst' her iki öncülde de olumlu yüklem olduğundan tikeldir.

Dağıtılmışlık kurallarını test etmek, terimlerin sınır aşımı ve orta terim hatalarını saptamayı sağlar.

3

Belirlenen mantıksal hataları sağdaki kurallarla eşleştirin.

I. kıyas büyük terim hatasıyla, II. kıyas dağıtılmamış orta terim hatasıyla, III. kıyas iki tikel öncül hatasıyla, IV. kıyas iki olumsuz öncül hatasıyla eşleşir.

Her hatalı kıyasın yapısı, ihlal ettiği kuralın doğrudan karşılığıdır.

Key Concept

Kıyas kuralları çerçevesinde terimlerin dağıtılmışlığı ve öncüllerin nitelik/nicelik sınırları.

Question 708Question →

İslam medeniyetinde doğa ve sağlık bilimleri, yalnızca eski medeniyetlerin birikimini aktarmakla kalmamış; deney, gözlem ve matematiksel modellemeyi merkeze alarak modern bilimin metodolojisini inşa etmiştir. Aşağıda bu bilimsel uyanışın öncüsü olan bazı İslam bilginleri ve onlar��n bilim tarihine yön veren özgün katkıları verilmiştir. Bu bilginleri gerçekleştirdikleri temel bilimsel katkı ve metodolojilerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Câbir bin Hayyân maddelerin niteliksel dönüşümü ve deneysel kimya teknikleri ile; İbn el-Heysem görme teorisini çürüten fiziksel optik çalışmaları ile; Zekeriya er-Râzî klinik tıp ve psikoterapi uygulamaları ile; El-Bîrûnî ise yerin eksen hareketi ve astronomi/jeodezi çalışmaları ile eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede Câbir bin Hayyân kimya laboratuvar metotları ve niteliksel dönüşümle; İbn el-Heysem deneysel optik ve modern görme kuramıyla; Zekeriya er-Râzî klinik tıp ve psikolojik yaklaşımıyla; El-Bîrûnî ise yerin eksen hareketi ve karşılaştırmalı doğu astronomisiyle eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1

Câbir bin Hayyân'ın kimya bilimindeki katkılarını analiz etmek.

Câbir bin Hayyân'ın maddelerin niteliksel dönüşümü (istihale) üzerine deneysel çalışmalar yürüttüğü ve kalsinasyon gibi laboratuvar tekniklerini geliştirdiği belirlenir.

Maddenin yapısını inceleyen ve modern kimyaya zemin hazırlayan bu bilginin kimyasal yöntemlerle eşleşmesi gerekir.

2

İbn el-Heysem'in optik teorilerini incelemek.

İbn el-Heysem'in gözden çıkan ışınlar yerine dış kaynaklı ışınların göze ulaştığı tezini deneysel olarak kanıtladığı saptanır.

Modern optiğin kurucusu olan bilginin ışık fiziği ve görme teoriyle eşleştirilmesi bilim tarihi açısından zorunludur.

3

Zekeriya er-Râzî'nin tıp tarihindeki metodolojisini incelemek.

Zekeriya er-Râzî'nin klinik tıp gözlemlerini uyguladığı ve ruh-beden bütünlüğü çerçevesinde psikoterapiye öncülük ettiği anlaşılır.

Klinik tıbbın ve tıp etiğinin öncüsü olan er-Râzî'nin sağlık bilimlerindeki metodolojik katkısı budur.

4

El-Bîrûnî'nin kozmoloji ve astronomi alanındaki tezlerini değerlendirmek.

El-Bîrûnî'nin Hint medeniyetinin bilimsel mirasını incelediği ve dünyanın kendi eksenindeki dönüşünü matematiksel olarak irdelediği tespit edilir.

Dünyanın şekli, boyutu ve hareketleri üzerine yaptığı jeodezik ve astronomik araştırmalar onun temel katkısıdır.

Key Concept

İslam medeniyetinde doğa ve sağlık bilimlerinin gelişimi, bilginlerin metodolojik yaklaşımları ve özgün buluşları.

Estimated Time:3m 0s

Question 709Question →

Güdülenme ve duygu süreçlerini açıklamaya çalışan psikoloji kuramları ile bu kuramların temel savlarını içeren tanımların doğru e��leştirmesini yapınız.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

James-Lange Kuramı organizmanın somatik/otonom tepkilerinin ve fizyolojik geri bildiriminin duyguyu oluşturduğunu savunurken; Cannon-Bard Kuramı duyguların otonom uyarılma ve duygu hissinin bağımsız fakat talamus aracılığıyla eş zamanlı yönetildiğini belirtir. Schachter-Singer İki Faktör Kuramı belirsiz fizyolojik uyarılmanın çevresel ipuçlarıyla zihinsel olarak etiketlenmesiyle duyguların oluştuğunu ileri sürer. Lazarus Bilişsel Değerlendirme Kuramı ise duygusal ve fizyolojik uyarılmadan önce uyaranın birey için taşıdığı değerin zihinsel olarak değerlendirilmesinin gerçekleştiğini savunur.

Kuramların eşleşmesi, duyguların oluşumundaki fizyolojik uyarılma, bilişsel değerlendirme ve eş zamanlılık ilkelerine göre yapılmıştır. Somatik geri bildirime öncelik veren James-Lange; talamik/eş zamanlı süreci vurgulayan Cannon-Bard; uyarılma + bilişsel etiketleme diyen Schachter-Singer; fizyolojik uyarılmadan da önce bilişsel değerlendirmeyi şart koşan ise Lazarus'tur.

Step-by-Step Solution

1

James-Lange kuramının temel varsayımını analiz edin.

Bu kuram fizyolojik uyarılmanın duygunun ön koşulu olduğunu öne sürdüğü için, somatik ve otonom tepkilerin duygu hissini oluşturduğunu savunan ifadeyle eşleştirilir.

James-Lange kuramı duygunun uyarılma sonrası bedensel tepkilerin fark edilmesiyle oluştuğunu iddia eder.

2

Cannon-Bard kuramının ayırt edici özelliğini inceleyin.

Fizyolojik uyarılma ile duygusal hissin bağımsız fakat talamus üzerinden eş zamanlı olarak gerçekleştiğini savunan ifadeyle eşleştirilir.

Bu kuram, uyarılmanın duygu hissi için zorunlu bir neden olmadığını, ikisinin aynı anda ortaya çıktığını savunur.

3

Schachter-Singer kuramının iki temel bileşenini belirleyin.

Belirsiz fizyolojik uyarılmanın zihinsel olarak etiketlenmesi gerektiğini öne süren ifadeyle eşleştirilir.

Çünkü bu kuramda duygu, fizyolojik uyarılma ve bu uyarılmanın bilişsel olarak yorumlanması/etiketlenmesi sonucu oluşur.

4

Lazarus Bilişsel Değerlendirme kuramının bilişsel önceliğini değerlendirin.

Tepki ve uyarılma oluşmadan önce gerçekleşen zihinsel değerlendirmeyi vurgulayan ifadeyle eşleştirilir.

Lazarus, bilişsel değerlendirmenin (appraisal) her türlü fizyolojik ve duygusal süreçten önce geldiğini savunur.

Key Concept

Duygu Kuramları (James-Lange, Cannon-Bard, Schachter-Singer, Lazarus)

Question 710Question →

Aşağıda verilen kükürt bileşiklerini, bu bileşiklerdeki kükürt ( $S$ ) atomunun yükseltgenme basamakları ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

H_2SO_4

bileşiğindeki kükürt atomu

+6

,

SO_2

bileşiğindeki kükürt atomu

+4

ve

H_2S

bileşiğindeki kükürt atomu

-2

yükseltgenme basamağı ile eşleşir.

H_2SO_4

,

SO_2

ve

H_2S

bileşiklerindeki kükürt atomlarının yükseltgenme basamakları sırasıyla

+6

,

+4

ve

-2

olarak hesaplanır. Bu durum doğru eşleşmeyi sağlar.

Step-by-Step Solution

1

H_2SO_4

bileşiğindeki kükürtün (

S

) yükseltgenme basamağı hesaplanır.

Hidrojen için

+1

, oksijen için

-2

alınarak denklem kurulur:

2 \times (+1) + S + 4 \times (-2) = 0 \Rightarrow S = +6

bulunur.

Hidrojenin ametallerle yaptığı bileşiklerde y��kseltgenme basamağı

+1

, oksijenin ise peroksitler hariç bileşiklerinde genellikle

-2

'dir. Nötr bileşiklerin toplam yükü sıfıra eşittir.

2

SO_2

bileşiğindeki kükürtün (

S

) yükseltgenme basamağı hesaplanır.

Oksijen için

-2

alınarak denklem kurulur:

S + 2 \times (-2) = 0 \Rightarrow S = +4

bulunur.

Nötr bileşiklerde atomların yükseltgenme basamakları toplamı sıfırdır.

3

H_2S

bileşiğindeki kükürtün (

S

) yükseltgenme basamağı hesaplanır.

Hidrojen için

+1

alınarak denklem kurulur:

2 \times (+1) + S = 0 \Rightarrow S = -2

bulunur.

Hidrojen ametallerle yaptığı ikili bileşiklerde

+1

yükseltgenme basamağı alır. Toplam yük sıfıra eşitlenir.

Key Concept

Nötr bileşiklerde yer alan atomların yükseltgenme basamaklarının toplamı sıfıra eşittir. Hidrojen ametallerle yaptığı bileşiklerde

+1

, oksijen ise florürlü ve peroksitli bileşikleri hariç genellikle

-2

yükseltgenme basamağına sahiptir.

Estimated Time:1m 0s

Question 711Question →

Aşağıda sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl divan şairlerini, sağ sütundaki en belirgin edebî özellikleri ve eserleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Necati Bey - Deyim ve atasözlerini divan şiirine yerleştiren şair; Hayalî Bey - Tasavvufi rindane tarzı ve cihan-ara beytiyle tanınan şair; Ahmet Paşa - Kerem Kasidesi ile bilinen Fatih dönemi şairi; Bağdatlı Ruhi - Toplumsal eleştirileri ve Terkibibend'iyle tanınan şair.

Doğru eşleşmede Necati Bey mahallileşme çabaları ve 'döne döne' gazeliyle; Hayalî Bey tasavvufi rindane üslubu ve 'cihan-ara' beytiyle; Ahmet Paşa Fatih dönemindeki vezirliği ve 'Kerem Kasidesi'yle; Bağdatlı Ruhi ise hiciv ve toplumsal eleştiri içeren 'Terkibibend'iyle doğru şekilde gruplandırılmıştır.

Step-by-Step Solution

1

Sol sütundaki şairlerin yaşadıkları yüzyılları ve edebî kimliklerini belirleme.

Ahmet Paşa ve Necati Bey 15. yüzyıl; Hayalî Bey ve Bağdatlı Ruhi 16. yüzyıl şairleridir.

Yüzyıl bilgisi, sağ sütundaki tanımlarla şairleri eşleştirmeyi kolaylaştırır.

2

Ahmet Paşa ve Necati Bey'in 15. yüzyıl özellikleri doğrultusunda eşleştirilmesi.

Ahmet Paşa, Fatih dönemine ait 'Kerem' redifli kasideyle; Necati Bey ise 'döne döne' redifli gazeliyle ve irsal-i mesel kullanımıyla eşleşir.

Her iki şairin edebî tarihte kendilerine has en belirgin eser ve yönleri bunlardır.

3

Hayalî Bey ve Bağdatlı Ruhi'nin 16. yüzyıl özellikleri doğrultusunda eşleştirilmesi.

Hayalî Bey, felsefi derinliğe sahip 'cihan-ara' beytiyle; Bağdatlı Ruhi ise toplumsal eleştirileri ve ünlü 'Terkibibend'i ile eşleşir.

Şairlerin temsil ettikleri edebî tarzlar ve şöhret kazandıkları eserler bu eşleşmeyi doğrular.

Key Concept

15. ve 16. yüzyıl divan edebiyatı şairlerinin yüzyılları, belirgin üslup özellikleri ve meşhur eserlerinin ayırt edilmesi.

Question 712Question →

Yarı iletken teknolojisinde kullanılan bazı devre elemanları ile bu devre elemanlarının temel çalışma prensipleri ve işlevlerine ait açıklamaların doğru bir şekilde eşleştirilmesini sağlayınız.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Işık Yayan Diyot (LED) - Doğru kutuplanma altında çalışıp foton salan eleman; Fotodiyot - Ters kutuplanma altında çalışıp ışık algılayan eleman; Güneş Pili - Harici kaynak olmadan ışığı elektriğe dönüştüren eleman; Transistör - Giriş akımıyla çıkışı kontrol eden sinyal yükseltici eleman.

Doğru eşleştirmede; Işık Yayan Diyot (LED) doğru kutuplanıp foton yayınlayan elemanla; Fotodiyot ters kutuplanıp ışığı algılayan elemanla; Güneş Pili harici kaynak olmadan ışığı elektriğe dönüştüren elemanla; Transistör ise iki p-n eklemiyle akım kontrol eden yükseltici elemanla eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1

Işık yayan diyotun (LED) çalışma prensibini belirlemek.

Işık yayan diyot (LED), elektrik enerjisini doğrudan ışık enerjisine dönüştüren bir p-n eklemidir ve doğru kutuplanma (ileri besleme) altında çalışır. Bu nedenle ikinci açıklama ile eşleşir.

Yük taşıyıcılarının eklem bölgesinde birleşmesi sonucu açığa çıkan enerji foton olarak yayılır.

2

Fotodiyodun çalışma prensibini analiz etmek.

Fotodiyot, ters kutuplanma altında çalışan ve eklem yüzeyine düşen ışığın etkisiyle elektrik iletkenliği değişerek ışık algılayıcı işlevi gören bir p-n eklemidir. Bu nedenle üçüncü açıklama ile eşleşir.

Ters besleme altında karanlıkta çok az olan sızıntı akımı, ışık etkisiyle elektron-deşik çiftlerinin oluşması sonucu belirgin şekilde artar.

3

Güneş pilinin (Fotovoltaik hücre) çalışma ilkesini incelemek.

Güneş pili, harici bir gerilim kaynağına gerek duymadan, üzerine düşen ışık sayesinde kendi potansiyel farkını oluşturup ışık enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren bir p-n eklemidir. Bu nedenle birinci açıklama ile eşleşir.

Fotonların soğurulmasıyla eklem bölgesinde elektron-deşik çiftleri serbest kalır ve içsel elektrik alan sayesinde devreye elektrik akımı verilir.

4

Transistörün yapısını ve işlevini değerlendirmek.

Transistör, iki p-n ekleminden oluşan (n-p-n veya p-n-p yapılı) ve üç bağlantı ucu (emitör, baz, kolektör) bulunan, giriş akımıyla çıkış akımını kontrol edip sinyal yükseltme veya elektronik anahtarlama yapan devre elemanıdır. Bu nedenle dördüncü açıklama ile eşleşir.

Yarı iletken teknolojisinde anahtarlama ve amplifikasyon (yükseltme) işlemlerinin temel taşı transistörlerdir.

Key Concept

Yarı iletken devre elemanlarının (LED, fotodiyot, güneş pili, transistör) p-n eklem yapıları, kutuplanma durumları ve devre işlevleri.

Estimated Time:2m 0s

Question 713Question →

Modern fizik teknolojisinde çok geniş bir kullanım alanına sahip olan lazerlerin çalışma prensipleri, bileşenleri ve ürettikleri ışığın özellikleri hakkında bazı temel kavramlar aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen kavramları sağ sütunda verilen en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Uyarılmış Emisyon kavramı foton tetiklemesiyle başlayan özdeş foton yayımıyla; Tersine Birikim kavramı üst seviyedeki uyarılmış atom yoğunluğunun alt seviyeden fazla olmasıyla; Optik Rezonatör kavramı aynalar vasıtasıyla fotonların geri beslenmesiyle; Uyumlu (Koherent) Işık kavramı ise ışık dalgalarının aynı faz ve frekans ilişkisini korumasıyla eşleşir.

Lazerlerin çalışması ve özellikleri ile ilgili temel fiziksel kavramların tanımları doğru şekilde eşleştirilmiştir. Uyarılmış emisyon, lazer ışığının şiddetlendirilmesini sağlayan temel kuantum mekaniksel süreçtir. Tersine birikim, bu sürecin sürekli kılınması için gerekli olan atomik dağılım koşuludur. Optik rezonatör, bu emisyonu çığ gibi büyütecek geri besleme ortamını (aynalar sistemini) oluşturur. Uyumlu (koherent) ışık ise tüm bu süreçlerin sonucunda elde edilen, dalgaları aynı fazda ve frekansta olan lazer ışınının temel niteliğidir.

Step-by-Step Solution

1

Uyarılmış emisyon sürecinin temel mekanizmasını belirlemek

Uyarılmış emisyon, uyarılmış bir atomun dışarıdan gelen bir fotonun tetiklemesiyle alt seviyeye geçmesi ve gelen fotonla özdeş bir foton salmasıdır.

Bu kavram, uyarılmış atomun tetiklenerek aynı yönde, fazda ve frekansta özdeş foton üretmesi açıklamasıyla eşleşmektedir.

2

Tersine birikim durumunun fiziksel koşulunu tanımlamak

Tersine birikim, aktif ortamdaki uyarılmış atomların sayısının temel durumdaki atom sayısından fazla olmasıdır.

Bu kavram, üst enerji seviyesindeki atom sayısının alt seviyedekinden fazla olması açıklamasıyla eşleşmektedir.

3

Optik rezonatörün lazer sistemindeki rolünü belirlemek

Optik rezonatör, paralel aynalar kullanarak fotonları aktif ortam içinde geri yansıtıp emisyonu çığ etkisiyle artıran sistemdir.

Bu kavram, fotonların aynalarla geri besleme yapılarak şiddetlendirilmesini sağlayan düzenek açıklamasıyla eşleşmektedir.

4

Uyumlu (koherent) ışık özelliğinin optik anlamını çözümlemek

Uyumlu ışık, yayılan dalgaların zaman ve uzayda aynı faz ilişkisini koruyarak hareket etmesidir.

Bu kavram, ışık dalgalarının aynı faz ve frekansa sahip olması ve girişim yapabilmesi açıklamasıyla eşleşmektedir.

Key Concept

Lazer Işınlarının Elde Edilme İlkeleri ve Özellikleri

Estimated Time:2m 0s

Question 714Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir dizeleri ile sağ sütunda verilen edebî sanatları, dizelerdeki en belirgin/hâkim sanatı esas alarak eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki dizeler ile sağ sütundaki sanatların doğru eşleşmesi şu şekildedir:
- Bahar çiçeklerinin açılmasını sevgiliyi görme nedenine bağlayan beyit Hüsnütalil ile,
- Sevgilinin yabancılarla gezmesini gördüğü hâlde görmezden gelen beyit Tecahülüarif ile,
- 'Ulusun' kelimesinin iki farklı anlama gelebilecek şekilde kullanıldığı dize Tevriye ile,
- Hilâle insani özellikler yüklenip benzetilenin söylenmediği dize Kapalı İstiare ile eşleşir.

Dizelerdeki edebi sanatlar sırasıyla incelendiğinde; doğa olaylarının sevgiliye bağlanması hüsnütalili, bilinen bir şeyin bilmezlikten gelinmesi tecahülüarifi, çift anlamlılık barındıran kelime kullanımı tevriyeyi ve insani niteliklerin gizli benzetmeyle aktarılması kapalı istiare sanatını doğrudan doğrulamaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Birinci beyitteki anlam ilişkisini inceleyiniz.

Çeşm-i baharın (bahar gözünün/çiçeklerinin) açılması, sevgilinin görülmek istenmesi sebebine bağlanmıştır. Bu durum şairane bir güzel nedene bağlama (Hüsnütalil) sanatıdır.

Doğal bir durumun şairane bir sebebe bağlanması hüsnütalil sanatı ile açıklanır.

2

İkinci beyitteki soru sorma ve anlam ilişkisini inceleyiniz.

Şair sevgiliyi başkalarıyla gezerken gördüğü hâlde 'bildim de mi gördüm' diyerek sorulu bir şekilde bilmezlikten gelmektedir (Tecahülüarif).

Bilinmesine rağmen bilmezden gelme durumları tecahülüarif sanatını ifade eder.

3

Üçüncü beyitteki çift anlamlılığı tespit ediniz.

'Ulusun' sözcüğü hem 'yücesin, ulusun' hem de 'ulumak eylemini yapsın' anlamlarında kullanılmıştır. İki anlam da bağlama uygundur.

Birden fazla gerçek anlamı bulunan bir sözcüğün iki anlamını da kastedecek şekilde kullanılması Tevriye sanatıdır.

4

Dördüncü dizedeki benzetme ilişkisini çözümleyiniz.

Hilâlin çehre çatması, insani bir davranışın aktarılmasıdır (kişileştirme). Kişileştirmenin olduğu her yerde aynı zamanda kendisine benzetilenin (insan) söylenmediği kapalı istiare sanatı mevcuttur.

Kendisine benzetilen ögenin söylenmeyip sadece benzeyen ögeyle kurulan istiareye kapalı istiare denir.

Key Concept

Klasik ve modern Türk şiirinde edebi sanatların işlevleri, belirlenmesi ve yapısal çözümlenmesi.

Estimated Time:2m 30s

Question 715Question →

Divan edebiyatında beyit esasına dayalı olarak kurulan nazım şekillerinin kendilerine has yapısal (kafiye düzeni, mahlas kullanımı) ve tematik (olay anlatımı, lirik duygu, dua) özellikleri bulunmaktadır.

Aşağıda sol sütunda verilen beyitleri, sağ sütundaki ait oldukları nazım şekilleri ve beyit özellikleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Birinci beyit Kaside (Taç beyit) ile, ikinci beyit Gazel (Makta beyti) ile, üçüncü beyit Mesnevi (Olay/tasvir beyti) ile, dördüncü beyit ise Kıta (Matlasız ilk beyit) ile eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; 'Nef'î' mahlası taşıyan ve kaside türünün sunum/dua özelliklerini gösteren beyit Kaside (Taç beyit) ile; lirik unsurlar taşıyan ve 'Fuzûlî' mahlası olan beyit Gazel (Makta beyti) ile; olay anlatımına dayanan ve kendi içinde kafiyeli olan beyit Mesnevi (Olay/tasvir beyti) ile; matlasız kafiye düzenine (xa) sahip olan beyit ise Kıta (Matlasız ilk beyit) ile eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

Birinci beytin dil, üslup ve mahlas özelliklerini incelemek.

Beyitte 'Nef'î' mahlası ge��mektedir ve kasidelere özgü olarak bir büyüke yönelik bağlılık ve dua/tazarru dili hâkimdir. Bu durum kasidenin 'taç beyit' özelliğini gösterir.

Kasidelerde şairin mahlasının geçtiği beytin ayırt edici yapısal ve tematik rolünü belirlemek.

2

İkinci beytin kafiye ve mahlas durumunu analiz etmek.

Beyitte 'Fuzûlî' mahlası bulunmakta ve lirik, aşka dair rintçe bir tema işlenmektedir. Bu, gazelin son beyti olan makta beytine işaret eder.

Gazelde şairin imzasının bulunduğu son beyti saptamak.

3

Üçüncü beytin kafiye yapısını ve anlatım tekniğini incelemek.

Beyit kendi arasında kafiyelidir (nizâr - hesâr / aa) ve bir olay anlatımı (eşek tasviri) söz konusudur.

Mesnevilerin en belirgin özelliği olan her beytin kendi arasında kafiyeli olması ve olay anlatımına dayanması kuralını uygulamak.

4

Dördüncü beytin mısra sonlarındaki ses benzerliklerini kontrol etmek.

İlk mısra 'dûn' ve ikinci mısra 'bî-güman' kelimeleriyle bitmektedir; beyit matlasızdır (xa). Felsefi-ahlaki bir muhtevaya sahiptir.

Kıtaların en önemli ayırt edici özelliği olan matla beytinin bulunmaması (ilk beytin serbest kafiyeli olması) kuralını test etmek.

Key Concept

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin (gazel, kaside, mesnevi, kıta) yapısal ve tematik özellikleri

Estimated Time:3m 0s

Question 716Question →

Süperiletken malzemelerin sahip olduğu temel fiziksel özellikler ile bu özelliklerin fiziksel açıklamaları veya teknolojik uygulama alanları arasındaki ilişkiyi kurmak isteyen bir öğrenci aşağıdaki eşleştirme çalışmasını yapacaktır.

Buna göre, sol sütundaki süperiletkenlik özelliklerini sağ sütundaki en uygun açıklama veya teknolojik uygulama ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Meissner Etkisi -> Maglev trenlerinin havada asılı kalmasını sağlayan dış manyetik alan dışarlama olgusu; Kritik Sıcaklık -> Süperiletken faza geçiş için sınır sıcaklık değeri; Sıfır Direnç -> Parçacık hızlandırıcı ve MR cihazlarında enerji kaybı olmadan yüksek akım taşımayı sağlayan özellik; Kritik Manyetik Alan -> Süperiletkenliği yok eden üst sınır manyetik alan şiddeti.

Doğru eşleştirmede her bir süperiletken özelliği, onun doğrudan fiziksel tanımı ve günümüz teknolojisindeki en temel uygulamaları ile ilişkilendirilmiştir: Meissner etkisi Maglev trenlerindeki levitasyon ile; kritik sıcaklık faza geçiş sınırıyla; sıfır direnç MR ve parçacık hızlandırıcılardaki yüksek akım/güçlü manyetik alan eldesiyle; kritik manyetik alan ise süperiletkenlik fazını sonlandıran sınır değer ile eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

Meissner etkisinin fiziksel kökenini ve teknolojik yansımasını analiz etmek.

Meissner etkisi, süperiletken malzemenin dış manyetik alanı dışarlaması (kusursuz diyamanyetizma) olayıdır. Bu olayın en bilinen teknolojik uygulaması Maglev trenleridir. Bu nedenle 'Meissner Etkisi' ile 'Maglev trenlerinin havada asılı kalmasını sağlayan...' ifadesi eşleşir.

Süperiletkenlerin manyetik özelliklerinin teknolojik uygulamalarla ilişkisini belirlemek.

2

Kritik sıcaklık (

T_c

) kavramını tanımlamak.

Kritik sıcaklık, malzemenin normal iletken halden süperiletken hale geçtiği karakteristik sınır sıcaklıktır. Bu nedenle 'Kritik Sıcaklık (

T_c

)' ile 'Malzemenin süperiletken faza geçebilmesi için altına soğutulması gereken...' ifadesi eşleşir.

Süperiletkenliğin sıcaklığa bağlı faz geçiş koşulunu belirlemek.

3

Sıfır direnç özelliğinin pratik sonuçlarını ve uygulamalarını değerlendirmek.

Kritik sıcaklığın altında malzemenin direncinin sıfıra inmesi, Joule ısınması kaynaklı enerji kayıplarını tamamen engeller. Bu özellik, yüksek akımla güçlü manyetik alanlar oluşturan MR cihazlarında ve CERN parçacık hızlandırıcılarında kullanılır. Bu nedenle 'Sıfır Direnç' ile 'CERN gibi parçacık hızlandırıcılarda ve manyetik rezonans (

MR

) cihazlarında...' ifadesi eşleşir.

Elektriksel özelliklerin teknolojik cihazlardaki işlevini açıklamak.

4

Kritik manyetik alan (

B_c

) kavramını tanımlamak.

Kritik manyetik alan, süperiletken malzemenin bu alanın üzerinde normal iletken duruma dönmesine neden olan sınır manyetik alan şiddetidir. Bu nedenle 'Kritik Manyetik Alan (

B_c

)' ile 'Süperiletken malzemelerin maruz kalabileceği ve bu değer aşıldığında...' ifadesi eşleşir.

Manyetik alan sınırlamalarının süperiletkenlik üzerindeki etkisini açıklamak.

Key Concept

Süperiletken malzemelerin elektrik ve manyetik alan altındaki karakteristik sınır davranışları ve modern teknolojideki uygulamaları

Estimated Time:2m 0s

Question 717Question →

Aşağıda sol sütunda edebî özellikleri ve yüzyılları verilen şairler ile sağ sütundaki şair-eser eşleştirmelerini doğru biçimde birleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekilde kurulmalıdır: Hiciv ve fabl türünde Harnâme'yi yazan hekim şair Şeyhî'dir. Deyim ve atasözlerini şiire katıp mahallîleşmeye zemin hazırlayan Necâtî'dir. Tasavvuftan uzak durup dünyevi aşkı ve rintliği işleyen, Kanuni Mersiyesi'nin yazarı Bâkî'dir. Beşerî aşkı ilahi aşka dönüştüren, ızdırap şairi olarak bilinen lirik sanatçı ise Leylâ vü Mecnûn ile Fuzûlî'dir.

Şairlerin edebî yönelimleri ve eserleri göz önüne alındığında; 15. yüzyılın alegorik hiciv ve mesnevi yazarı Şeyhî Harnâme eseriyle; atasözü ve deyimleri şiire katan Necâtî, Divan'ıyla; rindane tarzın temsilcisi Bâkî, Kanuni Mersiyesi ile; ilahi aşkın ve ızdırabın lirik şairi Fuzûlî ise Leylâ vü Mecnûn eseriyle eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Birinci şair tanımının incelenmesi.

Tanımda 15. yüzyılda yaşayan, hekim olan ve alegorik hiciv (fabl) yazan şairin Şeyhî olduğu ve eserinin Harnâme olduğu tespit edilir.

Şairin mesle��i, yüzyılı ve eser türü üzerinden doğru şahsiyete ulaşmak.

2

İkinci şair tanımının incelenmesi.

Şiirde deyim ve atasözü kullanımını yaygınlaştırarak yerlileşmeye öncülük eden 15. yüzyıl sanatçısının Necâtî olduğu belirlenir.

Üslup özellikleri ve yerlileşme akımının öncülük tarihi ile eşleştirmeyi doğrulamak.

3

Üçüncü şair tanımının incelenmesi.

Tasavvufa yer vermeyen, dünyevi yaşamı ve rintliği İstanbul Türkçesiyle işleyen ve mersiyesi olan 16. yüzyıl sanatçısının Bâkî olduğu saptanır.

Dönem, üslup ve mersiye türündeki eseri üzerinden doğru eşleştirmeyi sağlamak.

4

Dördüncü şair tanımının incelenmesi.

Bağdat çevresinde yaşayan, ilmi şiirin temeli sayan, aşk acısıyla olgunlaşan lirik şairin Fuzûlî olduğu ve eserinin Leylâ vü Mecnûn olduğu belirlenir.

Coğrafya, tasavvufi aşk felsefesi ve ünlü aşk mesnevisi yardımıyla son eşleştirmeyi tamamlamak.

Key Concept

15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairlerinin Üslup, Yüzyıl ve Eser Eşleştirmesi

Question 718Question →

Aşağıda verilen beyitleri, temsil ettikleri Divan edebiyatı edebî akımlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Birinci beyit Sebk-i Hindî, ikinci beyit Hikemî Tarz, üçüncü beyit Mahallîleşme Akımı ve dördüncü beyit Türk-i Basit akımıyla eşleşmektedir.

Beyitlerin dil, üslup ve içerik özellikleri incelendiğinde; yoğun Farsça tamlamaları ve hayal gücünü ön plana çıkaran birinci beyit Sebk-i Hindî; hayat tecrübesi ve felsefi görüş sunan ikinci beyit Hikemî Tarz; İstanbul yaşamı ve mahallî unsurları barındıran üçüncü beyit Mahallîleşme; tamamen Türkçe kelimelerle yazılan dördüncü beyit ise Türk-i Basit akımının özelliklerini taşır.

Step-by-Step Solution

1

Birinci beyitin dil ve imge dünyasını incelemek.

Ağır dil ve karmaşık Farsça tamlama yapısı (Sebk-i Hindî)

Sebk-i Hindî şiirinde anlatımı güçleştirmek ve soyut hayaller kurmak esastır.

2

İkinci beyitin temasını ve didaktik yönünü belirlemek.

Hayat tecrübelerine dayalı felsefi ve ahlaki düşünce aktarımı (Hikemî Tarz)

Hikemî şiir, okuyucuya ders vermeyi ve doğru yolu göstermeyi hedefler.

3

Üçüncü beyitte geçen mekân ve günlük yaşam ögelerini tespit etmek.

İstanbul'a ait yerel mekân (Sa'd-âbâd) ve somut yaşam sahneleri (Mahallîleşme Akımı)

Mahallîleşme akımında yerel unsurlara, şehir hayatına ve somut güzellere yer verilir.

4

Dördüncü beyitteki dilin yalınlığını ve kelime kökenlerini değerlendirmek.

Yabancı sözcük barındırmayan arı Türkçe kelime kadrosu (Türk-i Basit)

Türk-i Basit akımı, divan şiirinin kalıpları içinde saf Türkçe ile yazma çabasıdır.

Key Concept

Divan edebiyatındaki edebî akımların beyitler üzerinden tahlili ve tespiti

Question 719Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatı şiirlerinden alınmış beyit ve bentleri, sağ sütunda verilen ve bu dizelerin biçim, içerik ve izlek özelliklerini çözümleyen edebi analizlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Doğru eşleşme şu şekildedir: Hürriyet Kasidesi'nden alınan ilk dize grubu kaside biçimi ve siyasi/sosyal içerik analiziyle; Mustafa Reşit Paşa Kasidesi'nden alınan ikinci dize grubu akılcılık ve kanun üstünlüğü analiziyle; Terkib-i Bend'den alınan üçüncü dize grubu Doğu-Batı medeniyet farkı ve sosyal eleştiri analiziyle; Vatan Şarkısı'ndan alınan dördüncü dize grubu ise coşkulu, epik vatan-millet analiziyle eşleşmelidir.

Eşleştirme, Tanzimat I. Dönem şiirlerindeki biçim-içerik ilişkisine ve şairlerin temel temalarına dayanmaktadır. Hürriyet Kasidesi hürriyet ve esaret temalarıyla Namık Kemal'in; Mustafa Reşit Paşa Kasidesi adalet, kanun ve medeniyet temalarıyla Şinasi'in; Terkib-i Bend ise Doğu-Batı kıyaslaması ve sosyal eleştiriyle Ziya Paşa'nın; Vatan Şarkısı ise coşkulu vatan sevgisi ve millet temasıyla yine Namık Kemal'in öncü sanat anlayışını ve edebi analizini temsil eder.

Step-by-Step Solution

1

Birinci dize grubunu (left_1) okuyarak anahtar kelimeleri ve nazım biçimini belirlemek.

Dizelerin 'didar-ı hürriyet' ve 'esaret' kavramlarını içerdiği, beyit birimiyle yazılmış bir kasideden alındığı tespit edilir.

Bu dizeler Namık Kemal'in Hürriyet Kasidesi'ne aittir ve biçim olarak klasik kasideyi korurken içerik olarak hürriyeti ele alır.

2

İkinci dize grubunu (left_2) incelemek ve kavramsal çerçevesini çıkarmak.

Dizelerin 'kanun', 'adalet' ve 'medeniyet' kavramlarına vurgu yaptığı, Şinasi'nin akılcı üslubunu yansıttığı belirlenir.

Şinasi, Mustafa Reşit Paşa Kasidesi'nde devlet adamını klasik övgülerle değil, kanun ve medeniyet çerçevesinde akılcı bir dille över.

3

Üçüncü dize grubunu (left_3) incelemek ve sosyo-kültürel bağlamını analiz etmek.

Dizelerde Doğu-Batı uygarlıkları kıyaslanmakta (diyar-ı küfür / mülk-i İslam) ve İslam dünyasının geri kalmışlığı eleştirilmektedir.

Ziya Paşa'nın meşhur Terkib-i Bend eseri, klasik form içinde sosyal eleştiriyi ve bu medeniyet ikilemini ele alır.

4

Dördüncü dize grubunu (left_4) incelemek ve biçimsel/tematik yapısını belirlemek.

Dörtlüklerle yazılmış (murabba) bu grupta vatan, millet ve hürriyet yolunda fedakarlık temasının epik-coşkulu bir dille işlendiği görülür.

Namık Kemal'in Vatan Şarkısı, Tanzimat I. Dönem'in coşkulu vatanseverlik temasını klasik murabba formu içinde işleyen en önemli örneklerdendir.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem Şiirinde Biçim ve İçerik İlişkisi (Klasik Biçim - Yeni İçerik)

Estimated Time:3m 0s

Question 720Question →

Aşağıda, Servet-i Fünun Dönemi Türk şiirine yön veren iki büyük şairin (Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin) eserlerinden alınmış şiir parçaları ile bu parçaların ait olduğu yapıtlara dair edebi ve tematik çözümlemeler verilmiştir. Sol sütunda yer alan şiir parçalarını, sağ sütundaki en uygun edebi çözümlemelerle doğru biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

İlk şiir parçası (Sis), Tevfik Fikret'in İstanbul'u parnasyen tasvirlerle eleştirdiği toplumsal şiirle; ikinci şiir parçası (Elhan-ı Şita), Cenap Şahabettin'in karın yağışını sembolist musikiyle işlediği doğa şiiriyle; üçüncü şiir parçası (Promete), Tevfik Fikret'in Batılılaşma idealini didaktik biçimde işlediği şiirle; dördüncü şiir parçası (Yakazat-ı Leyliyye) ise Cenap Şahabettin'in geceyi özgün imgelerle anlattığı bireysel şiirle eşleşmelidir.

Doğru eşleştirme; 'Sis' şiirinin Tevfik Fikret'in toplumsal eleştiriyi Parnasizm etkisiyle resmettiği şiirle, 'Elhan-ı Şita'nın Cenap Şahabettin'in kış mevsimini sembolist musikiyle işlediği şiirle, 'Promete'nin Tevfik Fikret'in mitolojik alegoriyle aydınlanmayı anlattığı şiirle ve 'Yakazat-ı Leyliyye'nin Cenap Şahabettin'in geceyi özgün imge ve bağdaştırmalarla anlattığı şiirle eşleşmesidir.

Step-by-Step Solution

1

Şiir parçalarının dil, üslup ve tema özelliklerini inceleyerek ait oldukları eserleri tespit edin.

İlk dizelerin 'Sis' (Tevfik Fikret), ikincinin 'Elhan-ı Şita' (Cenap Şahabettin), üçüncünün 'Promete' (Tevfik Fikret) ve dördüncünün 'Yakazat-ı Leyliyye' (Cenap Şahabettin) olduğu belirlenir.

Doğru edebi eşleştirmenin yapılabilmesi için öncelikle metinlerin Servet-i Fünun şiirindeki karşılıklarının bulunması gerekir.

2

Tevfik Fikret'e ait olan 'Sis' ve 'Promete' şiirlerinin tematik yönlerini karşılaştırın.

'Sis' şiirinin toplumsal-siyasal eleştiri ve parnasyen tasvir taşıdığı; 'Promete'nin ise didaktik ve batıcı-hümanist bir çizgide olduğu netleşir.

Şairin bireysel ve toplumsal dönemlerine ait şiir anlayışlarının farkını ortaya koymak eşleştirmeyi doğrular.

3

Cenap Şahabettin'e ait olan 'Elhan-ı Şita' ve 'Yakazat-ı Leyliyye' şiirlerinin estetik ve imgesel özelliklerini analiz edin.

'Elhan-ı Şita'nın kış mevsimini sembolist musikiyle, 'Yakazat-ı Leyliyye'nin ise tabiatın gece durumunu 'sâat-i semenfâm' gibi alışılmamış bağdaştırmalarla yansıttığı tespit edilir.

Cenap Şahabettin'in şiirlerindeki estetik, müzikalite ve alışılmamış bağdaştırma özelliklerini ayırt etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.

4

Belirlenen tüm metin ve özellik eşleştirmelerini bir araya getirerek nihai doğru eşleşmeyi kurun.

Bütün dizeler kendi sanatsal ve tematik çözümlemeleriyle hatasız şekilde eşleşir.

Metinlerin biçimsel ve tematik ipuçları, Servet-i Fünun şiirinin iki temel temsilcisinin edebiyat tarihindeki rolleriyle tam bir uyum gösterir.

Key Concept

Servet-i Fünun Şiirinde Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin'in Edebi Şahsiyetleri ile Eserlerinin Tematik ve Estetik Analizi

Estimated Time:3m 0s

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept