All practice questions

1052 questions

Question 281Question

Aşağıdaki paragrafta Anadolu dokuma kültürünün önemli bir parçası olan heybeler anlatılmaktadır:

(I) Anadolu coğrafyasının köklü dokuma kültürünün en özgün ögelerinden biri olan heybeler, geçmiş dönemlerde yalnızca eşya taşımak amacıyla kullanılan sıradan araçlar olmanın ötesinde, dokuyucusunun iç dünyasını yansıtan kıymetli birer sanat eseri kabul edilirdi. (II) Genellikle kırsal bölgelerde keçi kılı ya da koyun yününden el tezgahlarında emekle dokunan bu torbalar, hammaddesinin doğal yapısı sayesinde dış etkenlere karşı olağanüstü bir dayanıklılık gösterir ve uzun yıllar yıpranmadan kullanılırdı. (III) Heybelerin üzerindeki renkli geometrik motiflerin her biri; dokuyan kişinin hayallerini, kederlerini veya aile içindeki toplumsal konumunu sessizce dışa vuran simgesel bir iletişim dili işlevi görürdü.

Buna göre, paragrafta numaralanmış cümleleri, bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle

Matches

Show answer & explanation

Answer

I. Cümle - Heybelerin pratik kullanım amaçlarının ötesinde, üretenin duygularını aktaran sanatsal bir boyut taşıdığı; II. Cümle - Heybelerin yapımında kullanılan doğal malzemelerin ürünlerin kullanım ömrünü uzattığı; III. Cümle - Heybelerdeki motiflerin dokuyucunun duygu dünyasını ve toplumsal statüsünü yansıtan bir araç olduğu eşleşmesi doğrudur.
I. cümlede heybelerin salt taşıma aracı olmanın ötesinde sanatsal/duygusal yönü vurgulanmış; II. cümlede doğal malzemelerin (yün ve kıl) kullanımıyla sağlanan dayanıklılık ve uzun ömürlülük belirtilmiş; III. cümlede ise motiflerin dokuyucunun iç dünyasını ve toplumsal yerini gösteren bir dil olduğu ifade edilmiştir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler tamamen doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Paragraftaki I. cümlede yer alan 'yalnızca eşya taşımak amacıyla kullanılan sıradan araçlar olmanın ötesinde' ve 'dokuyucusunun iç dünyasını yansıtan kıymetli birer sanat eseri' ifadeleri incelenir.
I. cümlenin, heybelerin pratik işlevleri dışındaki sanatsal değerini ve duygu yansıtma özelliğini vurguladığı tespit edilir.
Bu tespit, cümlenin 'heybelerin pratik kullanım amaçlarının ötesinde duyguları aktaran sanatsal bir boyut taşıdığı' düşüncesiyle eşleşmesini sağlar.
2
Paragraftaki II. cümlede yer alan 'keçi kılı ya da koyun yününden el tezgahlarında emekle dokunan bu torbalar, hammaddesinin doğal yapısı sayesinde... uzun yıllar yıpranmadan kullanılırdı' ifadeleri incelenir.
II. cümlenin, yapımda kullanılan doğal malzemeler ile ürünlerin dayanıklılığı (uzun ömürlülüğü) arasındaki bağı kurduğu tespit edilir.
Bu tespit, cümlenin 'heybelerin yapımında kullanılan doğal malzemelerin ürünlerin kullanım ömrünü uzattığı' düşüncesiyle eşleşmesini sağlar.
3
Paragraftaki III. cümlede yer alan 'motiflerin her biri; dokuyan kişinin hayallerini, kederlerini veya aile içindeki toplumsal konumunu sessizce dışa vuran simgesel bir iletişim dili' ifadesi incelenir.
III. cümlenin, dokuma desenlerinin duygu dünyası ve sosyal statüyü aktaran birer simge olduğunu belirttiği tespit edilir.
Bu tespit, cümlenin 'motiflerin dokuyucunun duygu dünyasını ve toplumsal statüsünü yansıtan bir araç olduğu' düşüncesiyle eşleşmesini sağlar.

Key Concept

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Estimated Time:1m 30s
Question 282Question

Aşağıda sol sütunda yer alan kısaltma durumları ile sağ sütundaki bu kısaltmalara uygun eklerin getirildiği doğru yazımları eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

TDK kısaltmasına yönelme durumu ekinin getirilmesi
kg kısaltmasına ayrılma durumu ekinin getirilmesi
vb. kısaltmasına çokluk ve yönelme eklerinin getirilmesi
RTÜK kısaltmasına yönelme durumu ekinin getirilmesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki kısaltma durumları ile sağ sütundaki doğru yazımların eşleşmesi şu şekildedir: TDK kısaltmasına yönelme durumu ekinin getirilmesi -> TDK'ye, kg kısaltmasına ayrılma durumu ekinin getirilmesi -> kg'dan, vb. kısaltmasına çokluk ve yönelme eklerinin getirilmesi -> vb.leri, RTÜK kısaltmasına yönelme durumu ekinin getirilmesi -> RTÜK'e.
Eşleştirmelerin tamamı, Türk Dil Kurumunun belirlediği kısaltmaların yazımı ve ek getirilmesi kurallarına uygundur. Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu (TDK'ye), küçük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımı (kg'dan), noktalı kısaltmalarda kesmesiz yazım (vb.leri) ve sert ünsüzle biten kısaltmalarda yumuşama yapılmaması (RTÜK'e) kuralları doğru eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Büyük harfle yapılan kısaltmaların ek alma kuralını uygulayın.
TDK kısaltmasının son harfi olan 'K' (ke) sesi dikkate alınarak yönelme eki 'ye' şeklinde eklenir.
Büyük harfli kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre getirilmesi gerekir.
2
Küçük harfle yapılan kısaltmaların ek alma kuralını uygulayın.
kg kısaltmasının açılımı 'kilogram' olduğu için ek 'dan' şeklinde eklenir.
Küçük harfli kısaltmalarda eklerin kelimenin açılımının okunuşuna göre getirilmesi gerekir.
3
Sonunda nokta bulunan kısaltmaların ek alma kuralını uygulayın.
vb. kısaltmasına getirilen ekler kesme işareti kullanılmadan doğrudan eklenerek 'vb.leri' şeklinde yazılır.
Nokta ile biten kısaltmalarda ek getirilirken kesme işareti kullanılmaz.
4
Sert ünsüzle biten kısaltmaların ek alma kuralını uygulayın.
RTÜK kısaltmasına gelen yönelme eki, yazımda yumuşama gösterilmeden 'RTÜK'e' şeklinde yazılır.
Kısaltmaların sonundaki sert ünsüzler ek aldığında yazıda yumuşatılmaz.

Key Concept

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara ek getirilmesi kuralları
Estimated Time:1m 30s
Question 283Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen cümleleri, taşıdıkları anlam özelliklerine göre sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Romanda, Anadolu'nun ücra bir köyünde öğretmenlik yapan genç bir kadının karşılaştığı zorluklar ve yöre halkıyla kurduğu sıcak ilişkiler ele alınmaktadır.
Yazar, kahramanlarının iç dünyalarını aktarırken devrik cümlelerden ve yerel söyleyişlerden yararlanarak anlatıma doğallık kazandırmıştır.
Eserde, I. Dünya Savaşı yıllarında cephe gerisinde yaşanan toplumsal dram, imgelerle örülü ve oldukça şiirsel bir dille gözler önüne seriliyor.
Söz konusu roman, yazarın yirmi yıllık bir aradan sonra yayımladığı ve toplamda dört yüz sayfadan oluşan son çalışmasıdır.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle içerik açıklamasıyla, ikinci cümle üslup açıklamasıyla, üçüncü cümle hem içerik hem üslup açıklamasıyla, dördüncü cümle ise değerlendirme barındırmayan nesnel açıklamayla eşleşir.
Verilen cümlelerden birincisi sadece konuya odaklandığı için içerik açıklamasıyla; ikincisi yazarın dil ve anlatım tercihlerini yansıttığı için üslup açıklamasıyla; üçüncüsü hem konuyu hem de dilin şiirselliğini yansıttığı için hem içerik hem üslup açıklamasıyla; dördüncüsü ise esere yönelik hiçbir edebi değerlendirme yapmayıp sadece sayfa sayısı gibi nesnel veriler sunduğu için edebi değerlendirme taşımayan nesnel açıklamayla eşleşmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Eşleştirme yapılacak cümlelerin yüklemlerine ve anahtar sözcüklerine bakılarak hangisinin konudan, hangisinin anlatış biçiminden bahsettiği belirlenir.
Birinci cümlede 'öğretmen kadının karşılaştığı zorluklar ele alınmaktadır' denilerek doğrudan konu (içerik) verilmiştir. İkinci cümlede 'devrik cümleler, yerel söyleyişler, doğallık' ifadeleriyle dil ve anlatım (üslup) öne çıkmıştır.
İçerik cümlesi 'ne anlatılıyor?', üslup cümlesi ise 'nasıl anlatılıyor?' sorusuna yanıt verir.
2
Hem içerik hem üslup barındıran veya edebi değerlendirme taşımayan cümleler tespit edilir.
Üçüncü cümlede 'yaşanan toplumsal dram' (içerik) ile 'imgelerle örülü şiirsel dil' (üslup) bir aradadır. Dördüncü cümlede ise sayfa sayısı gibi nesnel bilgi verilmiş, sanatsal bir değerlendirme yapılmamıştır.
Bazı cümleler hem konuya hem biçeme değinirken, bazı cümleler sadece esere dair dışsal, teknik bilgiler içerir ve edebi bir değerlendirme barındırmaz.
3
Tüm cümleler ilgili tanımlarıyla eşleştirilir.
Birinci cümle içerik açıklamasıyla, ikinci cümle üslup açıklamasıyla, üçüncü cümle hem içerik hem üslup açıklamasıyla, dördüncü cümle ise değerlendirme barındırmayan açıklamayla eşleşir.
Her cümlenin anlam özelliği ile sağ sütundaki tanım birebir örtüşmektedir.

Key Concept

Edebi eserlerin değerlendirilmesinde içerik (konu) ve üslup (biçem) cümlelerinin ayırt edilmesi
Estimated Time:2m 0s
Question 284Question

Aşağıda verilen cümleleri, yapılarına göre ait oldukları birleşik cümle türleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ders çalışırken müzik dinlemeyi çok severim.
Yarın kar yağarsa okullar tatil edilir.
Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
Öğretmen, 'Bu soruyu herkes çözecek,' dedi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

"Ders çalışırken müzik dinlemeyi çok severim" cümlesi girişik birleşik cümleyle; "Yarın kar yağarsa okullar tatil edilir" cümlesi koşullu birleşik cümleyle; "Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini" cümlesi ki'li birleşik cümleyle; "Öğretmen, 'Bu soruyu herkes çözecek,' dedi" cümlesi ise iç içe birleşik cümleyle eşleşir.
Verilen cümlelerdeki yan cümleciklerin kuruluş özellikleri (fiilimsi, şart kipi, ki bağlacı, doğrudan aktarma) sırasıyla girişik birleşik, koşullu birleşik, ki'li birleşik ve iç içe birleşik cümle türleriyle tam olarak uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümlede fiilimsi olup olmadığını kontrol etme
"çalışırken" (zarf-fiil) ve "dinlemeyi" (isim-fiil) kelimelerinin fiilimsi olduğu ve cümleyi girişik birleşik yaptığı belirlenir.
Girişik birleşik cümlelerin en belirgin özelliği yan cümleciğin fiilimsiyle kurulmasıdır.
2
İkinci cümlede şart eki (-se/-sa) olup olmadığını inceleme
"yağarsa" kelimesinde yer alan şart ekinin cümleye koşul anlamı kattığı ve cümleyi koşullu birleşik yaptığı belirlenir.
Şartlı birleşik cümlelerde yan cümlecik dilek-şart kipiyle çekimlenir.
3
Üçüncü cümlede "ki" bağlacının işlevini analiz etme
"ki" bağlacının yan cümleciği temel cümleye bağladığı ve ki'li birleşik cümle kurduğu belirlenir.
Ki'li birleşik cümlelerde temel cümle ile yan cümle "ki" bağlacıyla bağlanır.
4
Dördüncü cümlede aktarma/alıntı söz olup olmadığını tespit etme
"'Bu soruyu herkes çözecek'" alıntı cümlesinin temel cümlenin içinde nesne görevinde kullanıldığı ve iç içe birleşik cümle oluşturduğu belirlenir.
İç içe birleşik cümlelerde bir cümle, diğer bir cümlenin ögesi durumundadır.

Key Concept

Birleşik cümle türlerinin (girişik, koşullu, ki'li, iç içe) yapısal özelliklerine göre ayırt edilmesi
Estimated Time:1m 0s
Question 285Question

Sınav salonuna girdiğinde heyecandan yüre��i hızlıca çarpmaya başladı (I). Önündeki kitapçığı açtığında zor sorular (II) göreceğini düşünmüştü. Ancak öğretmenlerin güler yüzünü görünce korktu (III) diyemezdik, tam aksine gözümüz (IV) yükseklerdeydi ve kendimize güvenimiz tamdı.

Bu parçada numaralanmış sözcükleri, aldıkları eklere ve köklerine göre sahip oldukları yapısal özellikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. başladı
II. sorular
III. korktu
IV. gözümüz

Matches

Show answer & explanation

Answer

'başladı' sözcüğü isim kökünden türemiş eylemle, 'sorular' sözcüğü fiil kökünden türemiş isimle, 'korktu' sözcüğü basit eylemle, 'gözümüz' sözcüğü ise basit isimle eşleşir.
Sözcüklerin kökleri ve aldıkları ekler incelendiğinde; 'başladı' sözcüğünün kökü 'baş' (isim) olup '-la' yapım ekini alarak türemiş eylem olmuştur. 'sorular' sözcüğünün kökü 'sor-' (fiil) olup '-u' yapım ekini alarak türemiş isim olmuştur. 'korktu' ve 'gözümüz' sözcükleri ise sadece çekim eki alarak basit yapıda kalmıştır. Bu durum doğru eşleşmeyi sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki numaralanmış sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri belirlemek.
Sözcüklerin kök ve ek analizi şu şekildedir: I. başladı (baş-la-dı), II. sorular (sor-u-lar), III. korktu (kork-tu), IV. gözümüz (göz-ümüz).
Sözcüklerin yapısal özelliklerini (basit mi türemiş mi olduğunu) doğru saptayabilmek için öncelikle doğru kök ve ek tahlili yapılması şarttır.
2
Sözcüklerin yapım eki alıp almadıklarını kontrol etmek.
'başladı' sözcüğündeki '-la' eki isimden fiil yapım ekidir; 'sorular' sözcüğündeki '-u' eki ise fiilden isim yapım ekidir. 'korktu' ve 'gözümüz' sözcüklerinde ise herhangi bir yapım eki bulunmamaktadır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, yapım eki almayan ve sadece çekim eki alan (veya hiç ek almayan) sözcükler ise basittir.
3
Kök türleri ve kelime yapısı özelliklerine göre sözcükleri tanımlarla eşleştirmek.
'başladı' türemiş fiildir (isim kökünden türemiş), 'sorular' türemiş isimdir (fiil kökünden türemiş), 'korktu' basit fiildir, 'gözümüz' basit isimdir.
Her bir sözcüğün kök türü (isim/fiil) ve yapısı (basit/türemiş) belirlendikten sonra tanımlarla eşleştirme tamamlanır.

Key Concept

Yapı Bakımından Sözcükler: Basit ve Türemiş Sözcükler
Question 286Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri, ünlüyle başlayan ek aldıklarında gösterdikleri ünsüz yumuşaması (değişimi) kuralı veya bu kuralın istisnaları ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Demokratik toplumlarda her vatandaşın hukuka saygı göstermesi gerekir.
Gurbette geçirdiği uzun yıllardan sonra nihayet kendi yurdu için çalışmaya başladı.
Rüzgâr sert estikçe bahçedeki yaşlı ağacın dalları penceremize vuruyordu.
Yaz tatilinin bir bölümünü geçirmek üzere ailece Ayvalık'a gitmeye karar verdik.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme sonucunda: 'hukuka' kelimesi yabancı kökenli istisnayla, 'yurdu' kelimesi tek heceli olmasına rağmen yumuşayan istisnayla, 'ağacın' kelimesi kurallı ünsüz yumuşamasıyla, 'Ayvalık'a' kelimesi ise özel isimlerde yazıda yumuşama olmaması kuralıyla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede: 'hukuka' sözcüğü yabancı kökenli olması nedeniyle ünsüz yumuşamasına aykırılık gösterir. 'yurdu' sözcüğü tek heceli kelimelerin yumuşamaması kuralına bir istisna olarak yumuşar. 'ağacın' sözcüğü çok heceli Türkçe kelimelerin standart yumuşama kuralına uyar. 'Ayvalık'a' sözcüğü ise özel isim olduğundan yazıda yumuşamaz.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen ve koyu belirtilen sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri belirleyin.
'hukuk' + '-a' yönelme eki, 'yurt' + '-u' iyelik eki, 'ağaç' + '-ın' ilgi eki, 'Ayvalık' + '-a' yönelme eki.
Sözcüklerde ses olayını tespit edebilmek için kelimenin ek almadan önceki yalın halini bilmek gerekir.
2
Köklerin sonundaki sert ünsüzlerin (p, ç, t, k) ünlüyle başlayan ek aldıklarında uğradıkları değişimi gözlemleyin.
'hukuk' sözcüğündeki 'k' değişmemiş, 'yurt' sözcüğündeki 't' sesi 'd'ye dönüşmüş, 'ağaç' sözcüğündeki 'ç' sesi 'c'ye dönüşmüş, 'Ayvalık' sözcüğündeki 'k' sesi yazıda değişmeden kalmıştır.
Ünsüz yumuşaması kuralına uygunluğu ve istisnaları tespit etmek için ses değişimlerinin türü incelenmelidir.
3
Gözlemlenen durumları dil bilgisi kuralları ve istisnaları ile eşleştirin.
'hukuka' yabancı kökenli istisnaya, 'yurdu' tek heceli istisnaya, 'ağacın' standart kurala, 'Ayvalık'a' ise özel isim kuralına eşlenir.
Her ses değişimi veya değişmeme durumu, Türkçe ses bilgisi kurallarının farklı bir yönünü temsil eder.

Key Concept

Ünsüz Yumuşaması ve Kuralın İstisnaları
Question 287Question

Aşağıdaki paragrafı okuyunuz:

"Zeigarnik etkisi, psikolojide yarım kalmış ya da kesintiye uğramış işlerin, tamamlanmış olanlara kıyasla zihinde daha kolay ve net bir şekilde hatırlanması eğilimidir. Rus psikolog Bluma Zeigarnik tarafından 1920’lerde keşfedilen bu durum, beynin tamamlanmamış görevleri birer açık dosya gibi görerek onları sürekli işlem belleğinde tutmasından kaynaklanır. İş tamamlandığında ise beyin bu bilgiyi arşivler ve hatırlama ihtiyacı ortadan kalkar. Günümüzde modern reklamcılık ve dizi sektörü, izleyicide merak uyandırarak bağlılık oluşturmak için bu etkiden sıkça yararlanır. Örneğin dizilerin en heyecanlı yerinde kesilerek bir sonraki bölümün beklenmesinin sağlanması, tamamen bu zihinsel mekanizmayı tetiklemeye yöneliktir."

Buna göre, sol sütunda verilen parçadaki ifadeler ile bu ifadelerin anlamca karşıladığı sağ sütundaki yardımcı düşünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

'İş tamamlandığında ise beyin bu bilgiyi arşivler ve hatırlama ihtiyacı ortadan kalkar.'
'beynin tamamlanmamış görevleri birer açık dosya gibi görerek onları sürekli işlem belleğinde tutması'
'modern reklamcılık ve dizi sektörü, izleyicide merak uyandırarak bağlılık oluşturmak için bu etkiden sıkça yararlanır.'

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki birinci ifade sağ sütundaki üçüncü ifadeyle, ikinci ifade birinciyle, üçüncü ifade ise ikinciyle eşleşir.
Eşleşmeler metindeki ifadelerin birebir karşılık gelen anlamlarıyla yapılmıştır: Bitirilen işlerin arşivlenmesi zihinsel yükün bitmesini; tamamlanmamış işlerin bellekte tutulması bitirilmemiş işlerin aktif saklanmasını; reklam ve dizi sektörünün bu durumdan yararlanması ise ticari strateji olarak kullanılmasını karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki 'İş tamamlandığında ise beyin bu bilgiyi arşivler ve hatırlama ihtiyacı ortadan kalkar.' cümlesini incelemek.
İş bittiğinde beynin hatırlama ihtiyacının kalmaması, sürecin tamamlanmasıyla zihindeki yükün sona erdiği anlamına gelir.
Bu durum, 'Sonuçlandırılan süreçlerin zihinsel yük oluşturmaktan çıkması' ifadesiyle eşleşmeyi sağlar.
2
Parçadaki 'beynin tamamlanmamış görevleri... sürekli işlem belleğinde tutması' ifadesini incelemek.
Tamamlanmamış işlerin zihinde saklanmaya devam etmesi, bitirilmemiş durumların bellekte aktif tutulması demektir.
Bu durum, 'Zihnin bitirilmemiş işleri aktif bir biçimde saklama eğilimi' ifadesiyle eşleşmeyi sağlar.
3
Parçadaki 'modern reklamcılık ve dizi sektörü... bu etkiden sıkça yararlanır' ifadesini incelemek.
Zihinsel bir etkinin reklam ve dizi sektöründeki bağlılık yaratma stratejilerinde kullanılması, ticari bir amaca hizmet eder.
Bu durum, 'Psikolojik bir olgunun ticari alanlarda stratejik olarak kullanılması' ifadesiyle eşleşmeyi sağlar.

Key Concept

Paragraftaki cümle ve ifadeleri anlamca karşılayan yardımcı düşüncelerle eşleştirme
Estimated Time:1m 30s
Question 288Question

Aşağıdaki sıralı cümleleri, içerdikleri öge ortaklığı durumlarına göre sağda verilen uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Öğrenciler sınav salonuna sessizce girdiler, kendilerine ayrılan sıralara oturdular.
Mektubu postacı getirdi, babam sessizce okudu.
Zil çaldı, öğrenciler sınıftan hızlıca çıktı.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sınav salonuna sessizce giren ve sıralara oturan öğrencileri anlatan cümle özne ortaklığı bulunan bağımlı sıralı cümleyle; postacının getirdiği mektubun babası tarafından okunmasını anlatan cümle nesne ortaklığı bulunan bağımlı sıralı cümleyle; zilin çalması ve öğrencilerin sınıftan çıkmasını anlatan cümle ise herhangi bir öge ortaklığı bulunmayan bağımsız sıralı cümleyle eşleşmelidir.
Birinci cümlede 'öğrenciler' öznesi her iki yüklem için de ortaktır. İkinci cümlede 'mektubu' belirtili nesnesi her iki yüklem için de ortaktır. Üçüncü cümlede ise ögeler tamamen ayrı olup hiçbir öge ortaklığı yoktur.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümlenin yüklemlerini ve ögelerini incelemek
'girdiler' ve 'oturdular' yüklemlerinin her ikisinin de 'Öğrenciler' öznesiyle doğrudan ilişkili olduğunu belirlemek
Sıralı cümlede ortak olarak kullanılan ögeyi tespit ederek bağımlı sıralı cümlenin türünü belirlemek
2
İkinci cümlenin yüklemlerini ve ögelerini incelemek
'getirdi' (öznesi: postacı) ve 'okudu' (öznesi: babam) yüklemlerinin öznelerinin farklı olduğunu, ancak her iki eylemin de ortak olarak 'Mektubu' nesnesiyle gerçekleştiğini saptamak
Cümleler arasındaki nesne ortaklığını belirleyip bağımlı sıralı cümle yapısını doğrulamak
3
Üçüncü cümlenin yüklemlerini ve ögelerini incelemek
'çaldı' (öznesi: zil) ve 'çıktı' (öznesi: öğrenciler) cümleleri arasında hiçbir öge ortaklığı bulunmadığını görmek
Cümlelerin bağımsız sıralı cümle yapısında olduğunu doğrulamak

Key Concept

Sıralı cümlelerde öge ortaklığına göre bağımlı ve bağımsız sıralı cümle ayrımı
Question 289Question

Aşağıda sol sütunda verilen ek birleşimi içeren sözcük veya sayı yapılarını, sağ sütundaki ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) durumuyla ilgili açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

sınıf-da
19231923-de
yap-dı
tuz-cu

Matches

Show answer & explanation

Answer

sınıf-da ifadesi bulunma durum ekinin sertleşmesiyle, 19231923-de ifadesi sayı sonundaki sert ünsüzün eke etki etmesiyle, yap-dı ifadesi geçmiş zaman ekinin sertleşmesiyle eşleşir; tuz-cu kelimesi ise yumuşak ünsüzle bittiği için benzeşmeye uğramaz.
Eşleştirmede sınıf-da ifadesi bulunma durum ekinin sertleşmesiyle, 19231923-de ifadesi sayı sonundaki sert ünsüzün eke etki etmesiyle, yap-dı ifadesi geçmiş zaman ekinin sertleşmesiyle eşleşir; tuz-cu kelimesi ise yumuşak ünsüzle bittiği için benzeşmeye uğramaz. Bu durum tüm kavramların ve örneklerin kurallara uygun biçimde eşleştiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Kelimelerin son seslerini inceleme
sınıf (-f, sert), 19231923 / üç (-ç, sert), yap- (-p, sert) ve tuz (-z, yumuşak) ünsüzleriyle bitmektedir.
Ünsüz benzeşmesinin gerçekleşmesi için kelimenin sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biriyle bitmesi gerekir.
2
Eklenecek eklerin ilk seslerini kontrol etme
Gelen ekler sertleşebilen ünsüzlerle (-d, -c) başlamaktadır.
Sertleşebilen ünsüzler c, d, g olup sert ünsüzlerden sonra ç, t, k seslerine dönüşürler.
3
Eşleştirmeleri tamamlama
sınıf-da -> sınıfta (bulunma eki sertleşmesi), 19231923-de -> 19231923'te (sayı okunuşuna bağlı sertleşme), yap-dı -> yaptı (geçmiş zaman eki sertleşmesi) ve tuz-cu -> tuzcu (benzeşme yok).
Her bir kelimenin son ses özellikleri ve aldığı eklerin türleri sağ sütundaki tanımlarla birebir uyuşmaktadır.

Key Concept

Türkçede sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten sözcüklere sertleşebilen ünsüzlerle (c, d, g) başlayan bir ek getirildiğinde ekin başındaki ünsüzün sertleşerek (ç, t, k) sözcük sonundaki ünsüze benzemesine ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) denir.
Question 290Question

Aşağıda verilen isim cümlelerini, yüklemlerinin sözcük türü veya söz öbeği yapısı bakımından doğru olan sınıflandırmalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Çocukluğumuzun geçtiği o dar sokaklar, şimdi bile gözümde canlanan tatlı bir rüyaydı.
Yazarın son romanında anlatmak istediği asıl şey, insanın kendi yalnızlığıyla yüzleşmesidir.
Sabahtan beri aradığımız o tarihi binanın anahtarı meğer sendeymiş.
Fırtınadan sonra deniz kenarına vuran yosun kokusu, çocukluğumun geçtiği kasaba gibiydi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Cümlelerin yüklemleri sırasıyla sıfat tamlaması, isim-fiil (eylemsi), zamir ve edat öbeğinden oluşmaktadır. Birinci cümle sıfat tamlamasıyla, ikinci cümle eylemsiyle, üçüncü cümle zamirle ve dördüncü cümle edat öbeğiyle eşleşmelidir.
Cümlelerin yüklemleri ve türleri doğru analiz edildiğinde: Birinci cümlede 'tatlı bir rüyaydı' (sıfat tamlaması), ikinci cümlede 'yüzleşmesidir' (isim-fiil/eylemsi), üçüncü cümlede 'sendeymiş' (kişi zamiri), dördüncü cümlede 'kasaba gibiydi' (edat öbeği) yüklem görevindedir. Bu eşleştirmeler kurallara tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümlenin yüklemini belirleme ve türünü inceleme.
Cümlenin yüklemi 'tatlı bir rüyaydı' grubudur. Bu grup bir sıfat tamlaması olduğundan yüklemi sıfat tamlaması olan isim cümlesi ile eşleşir.
Cümlenin yükleminin yapısını ve türünü doğru sınıflandırmak.
2
İkinci cümlenin yüklemini belirleme ve türünü inceleme.
Cümlenin yüklemi 'yüzleşmesidir' kelimesidir. Bu kelime isim-fiil eki (-me) almış bir eylemsidir. Eylemsiler ek eylem alarak yüklem olduğunda isim cümlesi kurar.
Fiilimsi yüklemlerin isim cümlesi sayıldığını doğrulamak.
3
Üçüncü cümlenin yüklemini belirleme ve türünü inceleme.
Cümlenin yüklemi 'sendeymiş' kelimesidir. Bu kelime bir kişi zamiridir ve ek eylem (-miş) alarak yüklem olmuştur.
Zamirlerin ek eylem alarak isim cümlesi kurabildiğini tespit etmek.
4
Dördüncü cümlenin yüklemini belirleme ve türünü inceleme.
Cümlenin yüklemi 'çocukluğumun geçtiği kasaba gibiydi' edat öbeğidir. 'Gibi' edatı kendinden önceki sözcüklerle öbekleşerek edat grubunu oluşturmuştur.
Edat gruplarının ek eylem alarak isim cümlesi kurabildiğini tespit etmek.

Key Concept

İsim cümlelerinde yüklemin farklı sözcük türlerinden veya söz öbeklerinden oluşabilmesi.
Estimated Time:2m 0s
Question 291Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen sözcük ve sayıları, sağ sütundaki ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) durumuyla ilgili açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

seçti
2005'ten
çiçekçi
tuzcu

Matches

Show answer & explanation

Answer

seçti kelimesi fiil kökünün sonundaki sert ünsüzün benzeşmesi açıklamasıyla; 2005'ten ifadesi sayının okunuşundaki sert ünsüzün benzeşmesi açıklamasıyla; çiçekçi sözcüğü isim kökünün sonundaki sert ünsüzün benzeşmesi açıklamasıyla; tuzcu sözcüğü ise ünsüz benzeşmesinin gerçekleşmediği durum açıklamasıyla eşleşir.
Türkçede sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten sözcüklere yumuşak ünsüzlerle (c, d, g) başlayan ekler getirildiğinde bu eklerin başındaki ünsüzler sertleşerek ç, t, k seslerine dönüşür. Eşleştirmede yer alan "seçti" sözcüğü bir fiil kökünün, "çiçekçi" sözcüğü bir isim kökünün, "2005'ten" ifadesi ise okunuşu sert ünsüzle biten bir sayının ünsüz benzeşmesine uğramış örnekleridir. "Tuzcu" sözcüğü ise yumuşak ünsüzle bittiği için bu kuralın dışındadır.

Step-by-Step Solution

1
Kelimelerin ve sayıların son seslerini tespit ediniz.
"seç" kelimesi "ç", "2005" (beş) sayısı "ş", "çiçek" kelimesi "k" sert ünsüzleriyle biterken "tuz" kelimesi "z" yumuşak ünsüzüyle bitmektedir.
Ünsüz benzeşmesi kuralının geçerli olabilmesi için kelime sonunun sert ünsüzle bitmesi gerekir.
2
Kelimelere gelen eklerin ilk seslerindeki değişimleri inceleyiniz.
"-di" eki "-ti"ye, "-den" eki "-ten"e, "-ci" eki "-çi"ye dönüşerek sertleşmiş; "-cu" eki ise "tuz" kelimesi yumuşak ünsüzle bittiği için değişmeden kalmıştır.
Sert ünsüzden sonra gelen yumuşak ünsüzler (c, d, g) sertleşerek ç, t, k seslerine dönüşür.
3
Sözcüklerin dil bilgisel yapılarına göre doğru açıklamalarla eşleştirilmesini tamamlayınız.
"seç-" eylemi fiil kökü, "çiçek" isim kökü, "2005" sayı değeri ve "tuz" ise yumuşak ünsüzle biten isim kökü olarak sınıflandırılıp eşleştirilir.
Eşleştirmenin doğru olması için hem ses olayının türü hem de sözcüğün yapısal özelliği tam uyuşmalıdır.

Key Concept

Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi)
Estimated Time:2m 0s
Question 292Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış kısaltmalı sözcükler ile bu sözcüklerin tabi olduğu yaz��m kurallarını eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bu projeyi TÜBİTAK'ın desteklemesi bizim için çok önemliydi.
Araştırmamızda TDK'ye göre güncellenmiş sözlük verilerini kullandık.
Marketten aldığımız patateslerin kg'ı beklenenden eksik çıktı.
Kütüphanede sözlük, ansiklopedi vb.nin bulunduğu rafları inceledi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirmenin doğru biçimi şu şekildedir: TÜBİTAK'ın ifadesi kelime gibi okunan büyük harfli kısaltmalar kuralıyla; TDK'ye ifadesi harfleri tek tek okunan büyük harfli kısaltmalar kuralıyla; kg'ı ifadesi küçük harfli kısaltmaların açılımına göre ek alma kuralıyla; vb.nin ifadesi ise noktalı kısaltmalara kesme işareti konulmadan açılıma göre ek getirilmesi kuralıyla eşleşmektedir.
Verilen cümlelerdeki kısaltmaların tamamı Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzundaki kurallara göre ek almıştır. TÜBİTAK bir kelime gibi okunarak ek alırken, TDK son harfinin okunuşuna (ke) göre ek almıştır. kg ölçü birimi olduğu için açılımına (kilogramı) göre ek almış, vb. ise noktalı kısaltma olduğu için kesme kullanılmadan açılımına (ve benzerinin) göre ek almıştır. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler tamamen doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen kısaltmaları ve eklerini tek tek analiz etmek.
TÜBİTAK'ın, TDK'ye, kg'ı ve vb.nin kullanımları tespit edilir.
Kısaltmaların hangi yapısal özelliklere sahip olduğunu anlamak doğru kuralı bulmanın ilk adımıdır.
2
TÜBİTAK kısaltmasını incelemek.
Bu kısaltma harf harf değil, bir kelime gibi telaffuz edilir (TÜBİTAK).
Kelime gibi okunan kısaltmalarda ek kelime okunuşuna göre gelir; bu yüzden TÜBİTAK'ın biçimi doğru kuralıyla eşleşir.
3
TDK kısaltmasını incelemek.
Büyük harflerden oluşur ve harf harf okunur (T-D-K). Son harf olan 'K' Türkçede 'ke' sesiyle bittiği için ek 'ye' olarak gelir.
Büyük harfli harf harf okunan kısaltmalarda son harfin okunuşu (TDK'ye) esas alınır.
4
kg kısaltmasını incelemek.
Küçük harfle yazılmış bir ölçü birimidir. Eki getirmek için açılımı olan 'kilogram' esas alınır (kilogram-ı).
Küçük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın okunuşuna göre değil kelime açılımının okunuşuna göre gelir.
5
vb. kısaltmasını incelemek.
Sonunda nokta bulunan bir kısaltmadır. Kesme işareti kullanılmadan kelimenin açılımına göre ek alır (ve benzeri-nin -> vb.nin).
Noktayla biten kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.

Key Concept

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin kuralları
Estimated Time:2m 0s
Question 293Question

Bir kap içerisindeki sıvıya bırakılan üç cismin denge durumları şekildeki gibidir. Buna göre, görselde numaralandırılmış cisimlerin denge durumlarını sağ sütundaki doğru fiziksel özelliklerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

1 numaralı cismin denge durumu (yüzen cisim)
2 numaralı cismin denge durumu (askıda kalan cisim)
3 numaralı cismin denge durumu (batan cisim)

Matches

Show answer & explanation

Answer

1 numaralı cisim (yüzen cisim), cismin özkütlesinin sıvı özkütlesinden küçük ve kaldırma kuvvetinin ağırlığa eşit olduğu durumla eşleşir. 2 numaralı cisim (askıda kalan cisim), cismin özkütlesinin sıvı özkütlesine eşit ve kaldırma kuvvetinin ağırlığa eşit olduğu durumla eşleşir. 3 numaralı cisim (batan cisim) ise cismin özkütlesinin sıvı özkütlesinden büyük ve kaldırma kuvvetinin ağırlığa oranla küçük olduğu (ağırlıktan küçük oldu��u) durumla eşleşir.
Sıvı içerisinde dengede duran yüzen ve askıda kalan cisimlerde yukarı yönlü kaldırma kuvveti, aşağı yönlü ağırlığa tam olarak eşittir (Fk=GF_k = G). Yüzen cisimde cismin özkütlesi sıvıdan küçükken, askıda kalan cisimde sıvınınkine eşittir. Tabanla temas eden batan cisimlerde ise cismin özkütlesi sıvınınkinden büyüktür ve kaldırma kuvveti cismin ağırlığından küçüktür (Fk<GF_k < G).

Step-by-Step Solution

1
1 numaralı yüzen cismin özkütle ve kuvvet dengesi ilişkisini analiz etmek.
Cisim sıvı yüzeyinde dengede durduğundan özkütlesi sıvınınkinden küçüktür (dcisim<dsıvıd_{cisim} < d_{sıvı}) ve kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir (Fk=GF_k = G).
Yüzen cisimlerde aşağı yönlü ağırlık kuvvetini yukarı yönlü sıvı kaldırma kuvveti dengeler.
2
2 numaralı askıda kalan cismin özkütle ve kuvvet dengesi ilişkisini analiz etmek.
Cisim sıvı içinde tamamen batmış ancak tabana değmeden dengede durduğundan özkütlesi sıvınınkine eşittir (dcisim=dsıvıd_{cisim} = d_{sıvı}) ve kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir (Fk=GF_k = G).
Askıda kalan cisimler üzerinde net kuvvet sıfırdır ve taban tepki kuvveti yoktur.
3
3 numaralı batan cismin özkütle ve kuvvet dengesi ilişkisini analiz etmek.
Cisim tabana oturduğundan özkütlesi sıvınınkinden büyüktür (dcisim>dsıvıd_{cisim} > d_{sıvı}). Tabandan cisme uygulanan yukarı yönlü tepki kuvveti (NN) nedeniyle düşey dengede Fk+N=GF_k + N = G yazılır; bu da kaldırma kuvvetinin cismin ağırlığından küçük olduğunu gösterir (Fk<GF_k < G).
Batan cisimlerin ağırlığı, sıvı tarafından uygulanan kaldırma kuvvetinden daha büyüktür.

Key Concept

Sıvıların kaldırma kuvveti ve cisimlerin denge durumları (yüzme, askıda kalma, batma koşulları)
Question 294Question

Maddenin plazma hâline ilişkin aşağıda verilen örnek ve özellikleri, uygun sınıflandırma ve kavramlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Güneş ve kutup ışıkları (aurora)
Neon lambası ve plazma televizyon
Pozitif iyon ve serbest elektron barındırmasına rağmen toplamda yüksüz olma durumu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Güneş ve kutup ışıkları doğal plazma sınıfına girer; neon lambası ve plazma televizyon yapay plazma sınıfına girer; pozitif iyon ve elektron içermesine rağmen toplamda yüksüz olma durumu ise plazmanın elektriksel olarak nötr olması özelliğini tanımlar.
Doğru eşleştirmede; Güneş ve kutup ışıkları doğada kendiliğinden oluştukları için doğal plazma sınıfındadır. Neon lambası ve plazma televizyon insan üretimi olduğu için yapay plazmadır. Toplamda yüksüz olma durumu ise plazmanın nötr karakterini açıklar.

Step-by-Step Solution

1
Güneş ve kutup ışıklarının oluşum kökenini belirlemek.
Güneş yıldızlar sınıfındadır ve yüksek sıcaklıklarda doğal olarak plazma hâlindedir. Kutup ışıkları (aurora) da Dünya atmosferinde doğal etkileşimlerle oluşur. Bu nedenle doğal plazma sınıflandırmasıyla eşleşir.
Doğada kendiliğinden var olan plazmaların tespiti için bu adım gereklidir.
2
Neon lambası ve plazma televizyonun çalışma prensibini ve yapısını değerlendirmek.
Bu araçlar, içlerindeki gazın elektrik akımı etkisiyle iyonize edilmesi sonucu insan eliyle oluşturulan yapay plazma sistemleridir. Bu nedenle yapay plazma sınıflandırmasıyla eşleşir.
Teknolojik ve yapay yollarla üretilen plazmaların belirlenmesi için gereklidir.
3
Plazmanın elektriksel yapısını incelemek.
Plazma içerisinde serbestçe hareket eden pozitif iyonlar ve serbest elektronlar bulunur. Ancak pozitif ve negatif yüklerin toplam miktarı birbirini dengelediği için plazma elektriksel olarak nötrdür.
Plazmanın en temel elektriksel özelliklerinden biri olan nötrlük ilkesini açıklamak için gereklidir.

Key Concept

Maddenin plazma hâlinin tanımı, özellikleri ve doğal/yapay plazma örnekleri.
Estimated Time:1m 0s
Question 295Question

Aşağıdaki sol sütunda ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralına örnek oluşturan sözcükler ve yapılar, sağ sütunda ise bu ses olayının gerçekleştiği ek ve kelime yapısı özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki örnekleri sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

seçkin
2023'te
yurtta
Türkçe

Matches

Show answer & explanation

Answer

seçkin sözcüğü fiilden isim yapım ekiyle, 2023'te ifadesi rakamla yazılan sayıya gelen bulunma ekinle, yurtta sözcüğü isim köküne gelen bulunma ekinle ve Türkçe sözcüğü dil yapım ekinle eşleşmektedir.
Sol sütunda verilen örneklerden "seçkin" sözcüğü "seç-" eylem kökünden "-gin" ekiyle türetilmiş bir fiilden isimdir. "2023'te" yapısı "üç" kelimesinin sonundaki "ç" sesi nedeniyle sertleşen bir bulunma ekidir. "yurtta" sözcüğü "yurt" isim köküne getirilen bulunma durum ekidir. "Türkçe" sözcüğü ise "Türk" özel ismine getirilen dil yapım ekidir. Bu durumlar sağ sütundaki ilgili dil bilgisel tanımlarla birebir uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Sol sütundaki kelimelerin kök ve ek yapılarını incelemek.
"seçkin" sözcüğünün kökü "seç-" fiili ve eki "-gin"dir. "2023'te" ifadesindeki sayının okunuşu "iki bin yirmi üç" olup sonu "ç" ile biter, ek ise "-de"dir. "yurtta" sözcüğünün kökü "yurt" ismi, eki "-da"dır. "Türkçe" sözcüğünün kökü "Türk" ismi, eki "-ce"dir.
Sözcüklerin özgün ek biçimlerini ve kök türlerini belirleyerek benzeşme olayının zeminini tespit etmek.
2
Kök veya taban sonundaki sert ünsüzler ile ekin başındaki yumuşak ünsüzün etkileşimini kontrol etmek.
"seç-" fiilindeki "ç" sert ünsüzü, "-gin" ekinin başındaki "g"yi "k"ye dönüştürmüştür. "üç" sayısındaki "ç" sesi, "-de" ekinin başındaki "d"yi "t"ye dönüştürmüştür. "yurt" ismindeki "t" sert ünsüzü, "-da" ekinin başındaki "d"yi "t"ye dönüştürmüştür. "Türk" ismindeki "k" sert ünsüzü, "-ce" ekinin başındaki "c"yi "ç"ye dönüştürmüştür.
Seslerin benzeşme kurallarına uygun olarak nasıl sertleştiğini açıklamak.
3
Belirlenen özellikleri sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek.
"seçkin" -> fiilden isim yapım ekiyle oluşan yapı, "2023'te" -> sayıya getirilen bulunma eki, "yurtta" -> isim köküne gelen bulunma eki, "Türkçe" -> dil yapım eki özellikleri ile eşleşir.
Eşleşen çiftleri eksiksiz ve doğru biçimde tamamlamak.

Key Concept

Ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi), sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüzün sertleşerek sırasıyla ç, t, k ünsüzlerine dönüşmesidir.
Estimated Time:1m 30s
Question 296Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen sıralı cümleleri, sağ sütunda yer alan öge ortaklığı sınıflandırmalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Fırtına sabaha karşı etkisini iyice artırdı, limandaki küçük tekneleri birer birer sürükledi.
Çocuklar bahçedeki elmaları hevesle topladı, anneleri mutfakta özenle yıkadı.
Tarihî konağa yıllardır kimse uğramamıştı, geçen hafta belediye ekipleri girdi.
Güneş dağların arkasında kayboldu, köyün sokaklarına derin bir sessizlik çöktü.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme sonucunda fırtına ile başlayan cümle özne ortaklığıyla, çocuklar ile başlayan cümle nesne ortaklığıyla, tarihî konak ile başlayan cümle yer tamlayıcısı ortaklığıyla ve güneş ile başlayan cümle ise öge ortaklığı bulunmayan bağımsız sıralı cümle sınıfıyla eşleşmektedir.
Sıralı cümleler, birden fazla yüklemin birbirine virgül veya noktalı virgülle bağlanmasıyla oluşur. Bu cümleler arasında herhangi bir öge ortaklığı varsa bağımlı sıralı cümle, öge ortaklığı yoksa bağımsız sıralı cümle adını alır. Eşleştirmede yer alan ilk üç cümle sırasıyla özne, nesne ve yer tamlayıcısı ortaklığına sahip bağımlı sıralı cümleler iken, son cümle hiçbir öge ortaklığı barındırmayan bağımsız sıralı bir cümledir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümlenin yüklemlerini bularak öznelerini belirlemek.
'Artırdı' ve 'sürükledi' yüklemlerinin her ikisinin de öznesinin 'fırtına' olduğu saptanır.
Özne ortaklığının varlığını kontrol etmek amacıyla bu işlem gerçekleştirilir.
2
İkinci cümlenin öge dizilişini ve yüklemlerin nesneyle olan ilişkisini incelemek.
'Topladı' ve 'yıkadı' yüklemlerinin farklı özneleri (çocuklar / anneleri) olsa da her ikisinin de etkilediği ortak ögenin 'bahçedeki elmaları' (nesne) olduğu görülür.
Cümledeki nesne ortaklığını doğrulamak için nesne ögesi tespit edilir.
3
Üçüncü cümledeki dolaylı tümleçlerin ortaklığını analiz etmek.
'Tarihî konağa' dolaylı tümlecinin hem 'uğramamıştı' hem de 'girdi' eylemlerine bağlandığı saptanır.
Yer tamlayıcısı ortaklığını netleştirmek için yönelme durumu eki almış öge incelenir.
4
Dördüncü cümleyi bağımsız iki yargı olarak ögelerine ayırmak.
İlk cümlenin ögeleri 'Güneş' (özne), 'dağların arkasında' (yer tamlayıcısı), 'kayboldu' (yüklem); ikinci cümlenin ögeleri 'köyün sokaklarına' (yer tamlayıcısı), 'derin bir sessizlik' (özne), 'çöktü' (yüklem) şeklindedir ve hiçbir öge ortak değildir.
Cümlenin bağımsız sıralı yapıda olduğunu kanıtlamak için tüm ögeler ayrıştırılır.

Key Concept

Sıralı cümlelerde öge ortaklığının (bağımlı sıralı cümle) ve bağımsız sıralı cümle yapısının ayırt edilmesi
Estimated Time:2m 0s
Question 297Question

Aşağıdaki cümlelerde kalın yazılmış sözcüklerin aldığı "-ın / -in / -un / -ün" eklerini, bu eklerin üstlendiği dil bilgisel işlevlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Her yazın kendine özg�� bir güzelliği ve havası vardır.
Yüzündeki o tatlı gülüşün sebebini bir türlü öğrenemedik.
Toplantıda alınan kararları yarın akşam iyice tartışın.
Tarım kooperatifi bu sene ekin alım fiyatlarını açıkladı.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Her yazın cümlesindeki ek ilgi durumu ekiyle, gülüşün cümlesindeki ek iyelik ekiyle, tartışın c��mlesindeki ek fiil çekim ekiyle, ekin cümlesindeki ek ise yapım ekiyle eşleşmektedir.
Verilen eşleştirmede "yazın" ilgi durumu ekidir, "gülüşün" iyelik ekidir, "tartışın" ikinci çoğul şahıs ekidir ve "ekin" fiilden isim yapım ekidir. Bu eşleştirmeler dil bilgisel kurallara tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
"Her yazın kendine özgü..." cümlesindeki "yazın" sözcüğünü incelemek.
"yazın güzelliği" tamlamasındaki tamlayan eki belirlenir.
Sözcük isim köklüdür ve tamlama kurduğu için ilgi (tamlayan) durumu eki görevindedir.
2
"Yüzündeki o tatlı gülüşün..." cümlesindeki "gülüşün" sözcüğünü incelemek.
"senin gülüşün" anlamından hareketle iyelik eki belirlenir.
Sözcük isim soyludur ve aidiyet anlamı kattığı için ikinci tekil kişi iyelik ekidir.
3
"Toplantıda alınan kararları... tartışın" cümlesindeki "tartışın" sözcüğünü incelemek.
Eylem tabanlı sözcükteki şahıs eki belirlenir.
"tartış-" fiil köküne gelerek eylemin kim tarafından yapılacağını (siz) gösteren şahıs çekim ekidir.
4
"Tarım kooperatifi bu sene ekin..." cümlesindeki "ekin" sözcüğünü incelemek.
Fiilden türetilmiş isimdeki yapım eki belirlenir.
"ek-" fiil kökünden "ekin" adını türeten ek, sözcüğün anlamını değiştirdiği için yapım ekidir.

Key Concept

Dilimizde aynı seslerden oluşan ekler (-ın/-in), isim veya fiil köklerine gelerek ilgi eki, iyelik eki, yapım eki veya şahıs eki gibi tamamen farklı işlevler kazanabilir.
Question 298Question

Aşağıda verilen türetilmiş sözcükleri, bu sözcüklerde ünsüz düşmesine yol açan eklerin işlevleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

yükselmek
küçümsemek
sıcacık
kaldırmak

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sözcüklerin kökleri ve ekleri incelenerek doğru eşleştirmeler şu şekilde olmalıdır: "yükselmek" sözcüğü "yüksek-el-mek" biçiminde türetilir ve '-el' ekiyle eşleşir; "küçümsemek" sözcüğü "küçük-mse-mek" biçiminde türetilir ve '-mse' ekiyle eşleşir; "sıcacık" sözcüğü "sıcak-cık" biçiminde türetilir ve '-cik' ekiyle eşleşir; "kaldırmak" sözcüğü ise "kalk-dır-mak" biçiminde türetilir ve '-dir' ekiyle eşleşir.
Verilen sözcükler doğru köklere ayrıldığında ("yüksek", "küçük", "sıcak", "kalk-") hepsinin sonunda 'k' ünsüzü olduğu görülür. Bu sözcüklere sırasıyla '-el', '-mse', '-cik' ve '-dir' ekleri getirildiğinde 'k' ünsüzleri düşmektedir. Bu eklerin işlevleri sağ sütundaki tanımlarla birebir uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
"yükselmek" sözcüğünün köküne ve aldığı eklere bakılır.
"yüksek" isim köküne fiil türeten '-el' eki getirilmiş ve 'k' ünsüzü düşmüştür. Bu durum birinci açıklama ile eşleşir.
Sözcüğün türeme sürecindeki ses olayını ve ekin işlevini belirlemek.
2
"küçümsemek" sözcüğünün köküne ve aldığı eklere bakılır.
"küçük" isim köküne fiil türeten '-mse' eki getirilmiş ve 'k' ünsüzü düşmüştür. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.
Sözcüğün kökündeki ünsüz düşmesinin kaynağını tespit etmek.
3
"sıcacık" sözcüğünün köküne ve aldığı eklere bakılır.
"sıcak" isim köküne küçültme anlamı katan '-cik' eki getirilmiş ve 'k' ünsüzü düşmüştür. Bu durum üçüncü açıklama ile eşleşir.
Küçültme ekiyle türetilen sözcüklerdeki ünsüz düşmesini doğrulamak.
4
"kaldırmak" sözcüğünün köküne ve aldığı eklere bakılır.
"kalk-" fiil köküne fiilden fiil türeten '-dir' eki getirilmiş ve 'k' ünsüzü düşmüştür. Bu durum dördüncü açıklama ile eşleşir.
Fiil köklerine gelen eklerin neden olduğu ünsüz düşmesini belirlemek.

Key Concept

Türkçede sonu 'k' ünsüzüyle biten bazı sözcüklere isimden fiil yapım ekleri (-el, -mse), küçültme ekleri (-cik, -cek) veya fiilden fiil yapım ekleri (-dir) getirildiğinde kök sonundaki 'k' ünsüzü düşer.
Question 299Question

Aşağıda verilen tarihsel gelişmeleri ve kavramsal açıklamaları ilgili oldukları olay veya olgu tanımlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

İstanbul'un Fethi
Anadolu'nun Türkleşmesi
Başlangıç ve bitiş zamanı belli olan, kısa sürede gerçekleşen somut gelişmeler
Tarihsel süreç içinde yavaş yavaş meydana gelen genel ve soyut durumlar

Matches

Show answer & explanation

Answer

İstanbul'un Fethi tarihsel olay örneğiyle, Anadolu'nun Türkleşmesi tarihsel olgu örneğiyle eşleşir. Başlangıç ve bitiş zamanı belli olan somut gelişmeler tarihsel olayın tanımıyla, süreç içindeki genel durumlar ise tarihsel olgunun tanımıyla eşleşir.
Tarihsel olaylar kısa süreli ve biricik gelişmelerken (İstanbul'un Fethi), tarihsel olgular uzun süreli süreçleri ve genel durumları (Anadolu'nun Türkleşmesi) ifade eder. Eşleştirmede de bu tanımlar ve örnekler doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen tarihsel örnekleri olay ve olgu özelliklerine göre sınıflandırın.
İstanbul'un Fethi kısa süreli ve somut olduğundan olay; Anadolu'nun Türkleşmesi ise uzun süreli ve soyut bir süreç olduğundan olgu sınıfına girer.
Örnekleri doğru kavramsal kategorilere yerleştirmek için.
2
Olay ve olgu kavramlarının teorik tanımlarını belirleyin.
Kısa sürede gerçekleşen somut durumlar olay tanımını; uzun süreçte meydana gelen genel durumlar ise olgu tanımını açıklar.
Teorik tanımlar ile kavramsal eşleştirmeyi tamamlamak için.

Key Concept

Tarihsel olay ve olgu ayrımı
Estimated Time:1m 30s
Question 300Question

Aşağıdaki numaralanmış metin parçalarını, bu parçalarda belirgin olarak kullanılan düşünceyi geliştirme yollarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Biyolüminesans; bazı canlı organizmaların gerçekleştirdiği kimyasal reaksiyonlar sırasında kimyasal enerjinin ışık enerjisine dönüştürülerek dışarıya soğuk ışık yayılması olgusudur. Bu benzersiz yetenek, derin deniz canlılarından ateş böceklerine kadar geniş bir yelpazede görülür ve temelde lüsiferin maddesinin lüsiferaz enzimi eşliğinde oksijenle tepkimeye girmesiyle gerçekleşir.
II. Yapay zekanın sanat alanındaki üretkenliği, insan yaratıcılığının sınırlar��nı sorgulatan yepyeni boyutlar kazanmıştır. Günümüzde algoritmalar sadece veri analizi yapmakla kalmayıp özgün resimler çizebilmekte, senfoniler besteleyebilmekte ve edebi metinler kaleme alabilmektedir. Örneğin, 'The Next Rembrandt' projesinde bir yapay zeka, ünlü ressamın tüm eserlerini inceleyerek onun fırça tekniği ve ışık kullanımına tamamen sadık kalan yeni bir tablo üretmiştir.
III. Dikey tarım sistemleri, ekilebilir arazi ihtiyacını ortadan kaldırarak metropollerin göbeğinde, kontrollü kapalı alanlarda üretim yapma imkânı sunar. Geleneksel tarım yöntemleriyle karşılaştırıldığında bu yenilikçi model, birim alandan yaklaşık yirmi kat daha fazla ürün alınmasını sağlarken su tüketimini de yüzde doksan oran��nda azaltır. Ancak dikey tarımın yüksek enerji maliyeti, doğaya bağımlı olan ve güneş ışığından ücretsiz faydalanan konvansiyonel tarıma göre en büyük dezavantajıdır.
IV. Bilim tarihi boyunca paradigmaların değişimi, sadece eski bilgilerin üzerine yenilerinin eklenmesiyle değil, köklü zihniyet devrimleriyle gerçekle��miştir. Ünlü fizikçi Max Planck da bu durumu kendi penceresinden değerlendirirken, 'Yeni bir bilimsel gerçek, muhaliflerini ikna edip onları aydınlatarak değil; aksine bu muhaliflerin zamanla ölüp yerlerini yeni gerçekliğe alışkın bir nesle bırakmasıyla zafer kazanır.' diyerek bilimsel kabullerin arkasındaki sosyolojik gerçeğe işaret etmiştir.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci metin Tanımlama, ikinci metin Örneklendirme, üçüncü metin Karşılaştırma, dördüncü metin ise Tanık Gösterme ile eşleşmektedir.
Eşleştirme yapıldığında; biyolüminesans kavramının açıklandığı birinci metin Tanımlama ile, yapay zekanın sanat alanındaki çalışmasının örneklendiği ikinci metin Örneklendirme ile, dikey tarım ve geleneksel tarımın kıyaslandığı üçüncü metin Karşılaştırma ile, Max Planck'ın sözünün doğrudan aktarıldığı dördüncü metin ise Tanık Gösterme ile doğru şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci metindeki temel düşünceyi geliştirme yolunu belirleme
Metinde 'Biyolüminesans nedir?' sorusuna yanıt veren bir tanımlama cümlesi ('Biyolüminesans; ... olgusudur.') yer almaktadır. Bu nedenle bu metin Tanımlama yöntemi ile eşleşir.
Tanımlama, bir kavramın ne olduğunu eksiksiz ve belirgin nitelikleriyle açıklamaktır.
2
İkinci metindeki temel düşünceyi geliştirme yolunu belirleme
Metinde yapay zekanın sanat alanındaki üretkenliğine somut bir kanıt olarak 'The Next Rembrandt' projesi sunulmuştur. Bu durum Örneklendirme yöntemi ile eşleşir.
Örneklendirme, soyut bir düşünceyi somutlaştırmak ve anlaşılırlığını artırmak için örnekler sunma yöntemidir.
3
Üçüncü metindeki temel düşünceyi geliştirme yolunu belirleme
Metinde dikey tarım yöntemi ile geleneksel/konvansiyonel tarım yönteminin verimlilik, su tüketimi ve enerji gibi açılardan benzerlik ve farklılıkları ortaya konmuştur. Bu durum Karşılaştırma yöntemi ile eşleşir.
Karşılaştırma, birden fazla durum, olay veya kavram arasındaki benzerlik veya farklılıkları ortaya koymaktır.
4
Dördüncü metindeki temel düşünceyi geliştirme yolunu belirleme
Metinde yazar, paradigmaların değişimiyle ilgili kendi tezini savunmak için dünyaca ünlü fizikçi Max Planck'ın doğrudan alıntılanmış bir sözünü kullanmıştır. Bu durum Tanık Gösterme yöntemi ile eşleşir.
Tanık gösterme, savunulan bir düşüncenin doğruluğunu kanıtlamak amacıyla alanında uzman veya tanınmış bir kişinin görüşlerine yer vermektir.

Key Concept

Paragrafta düşünceyi geliştirme yolları (tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme) arasındaki yapısal ve işlevsel farkları ayırt edebilme.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 15 / 53Next
All practice questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin