Bir Fonksiyonun Tersi

18 questions

Question 1Question

Gerçek sayılar kümesinde tanımlı, bire bir ve örten ff ve gg fonksiyonları için

f(x)=2x+5f(x) = 2x + 5
(fg)1(x)=3x1(f \circ g)^{-1}(x) = 3x - 1

eşitlikleri veriliyor.

Buna göre, g(2)g(2) değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: -2

Answer

g(2) değeri -2'dir.
Verilen (fg)1(x)=3x1(f \circ g)^{-1}(x) = 3x - 1 eşitliğinde ters fonksiyon tanımı kullanıldığında (fg)(3x1)=x(f \circ g)(3x - 1) = x yani f(g(3x1))=xf(g(3x - 1)) = x eşitliğine ulaşılır. f(x)=2x+5f(x) = 2x + 5 kuralı uygulandığında 2g(3x1)+5=x2g(3x - 1) + 5 = x denklemi elde edilir. Buradan g(3x1)=x52g(3x - 1) = \frac{x - 5}{2} bulunur. İstenen g(2)g(2) değerini elde etmek amacıyla parantez içini 2'ye eşitlemek için 3x1=2    x=13x - 1 = 2 \implies x = 1 seçilir. Sonuç olarak g(2)=152=2g(2) = \frac{1 - 5}{2} = -2 bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Ters fonksiyon tanımını kullanarak bileşke fonksiyonun kendisini elde etme.
f(g(3x1))=xf(g(3x - 1)) = x
Bir fonksiyonun tersi için h1(x)=y    h(y)=xh^{-1}(x) = y \iff h(y) = x kuralı geçerlidir.
2
f(x)=2x+5f(x) = 2x + 5 kuralını bileşke ifadesinde yerine yazma.
2g(3x1)+5=x2g(3x - 1) + 5 = x
f(g(3x1))f(g(3x - 1)) ifadesini elde etmek için ff fonksiyonundaki girdi yerine g(3x1)g(3x - 1) yazılır.
3
g(3x1)g(3x - 1) ifadesini yalnız b��rakma.
g(3x1)=x52g(3x - 1) = \frac{x - 5}{2}
Eşitliğin her iki tarafından 5 çıkarılıp 2'ye bölünerek gg fonksiyonunun kuralına ulaşılır.
4
g(2)g(2) değerini hesaplamak için uygun xx değerini bulup yerine koyma.
3x1=2    x=13x - 1 = 2 \implies x = 1 için g(2)=152=2g(2) = \frac{1 - 5}{2} = -2
Fonksiyonun girdisini 2 yapmak için gereken bağımsız değişken değeri belirlenir ve fonksiyonda yerine yazılır.

Key Concept

Bileşke Fonksiyonun Tersi ve Değer Bulma
Estimated Time:2m 0s
Question 2Question
Tanımlı olduğu aralıkta bire bir ve örten bir ff fonksiyonu için
x=3f(x)52f(x)+4x = \frac{3 \cdot f(x) - 5}{2 \cdot f(x) + 4}
eşitliği sağlanmaktadır.

Buna göre, f1(x)f^{-1}(x) fonksiyonunun en geniş tanım kümesi aşağıdakilerden hangidir?

Show answer & explanation

Answer: \mathbb{R} \setminus \{-2\}

Answer

\mathbb{R} \setminus \{-2\}
Ters fonksiyon tanımı gereği, verilen bağıntıda xx yalnız bırakıldığı için f(x)f(x) yerine xx yazılmasıyla f1(x)=3x52x+4f^{-1}(x) = \frac{3x-5}{2x+4} elde edilir. Bu rasyonel fonksiyonun paydasını sıfır yapan x=2x = -2 değeri tanım kümesinde olamayacağından, en geniş tanım kümesi R{2}\mathbb{R} \setminus \{-2\} olur.

Step-by-Step Solution

1
f(x)f(x) yerine yy yazılarak eşitlik düzenlenir.
x=3y52y+4x = \frac{3y - 5}{2y + 4} elde edilir.
Değişken dönüşümü yaparak ters fonksiyon tanımını uygulamak kolaylaştırılır.
2
Ters fonksiyon tanımı olan f(y)=x    f1(x)=yf(y) = x \iff f^{-1}(x) = y ilişkisi kullanılır.
f1(y)=3y52y+4f^{-1}(y) = \frac{3y - 5}{2y + 4} olur. Değişken xx cinsinden yazılırsa f1(x)=3x52x+4f^{-1}(x) = \frac{3x - 5}{2x + 4} bulunur.
Eşitlikte xx yalnız bırakılmış olduğundan, doğrudan ters fonksiyonun kuralına geçiş yapılır.
3
Elde edilen rasyonel fonksiyonun paydayı sıfır yapan değeri bulunur ve reel sayılardan çıkarılır.
2x+4=0    x=22x + 4 = 0 \implies x = -2 olup en geniş tanım kümesi R{2}\mathbb{R} \setminus \{-2\} olarak bulunur.
Rasyonel ifadeler payda sıfır olduğunda tanımsızdır, bu yüzden bu nokta tanım kümesinden çıkarılmalıdır.

Key Concept

Bir fonksiyonun tersinin tanım kümesi
Question 3Question
Tanımlı olduğu aralıkta bire bir ve örten bir ff fonksiyonu i��in
f(x)=ax+4bx2f(x) = \frac{ax + 4}{bx - 2}
ve f(x)=f1(x)f(x) = f^{-1}(x) eşitlikleri sağlanmaktadır.

f(3)=10f(3) = 10 olduğuna göre, f(a+b+1)f(a+b+1) değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 6

Answer

f(a+b+1)f(a+b+1) değeri 66 olarak bulunur.
Verilen f(x)=f1(x)f(x) = f^{-1}(x) koşulundan a=2a = 2 elde edilir. Ardından f(3)=10f(3) = 10 eşitliğinden b=1b = 1 bulunur. Son olarak f(a+b+1)=f(4)f(a+b+1) = f(4) değeri fonksiyonda yerine yazılarak 66 olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
f(x)f(x) fonksiyonunun tersini bulup f(x)=f1(x)f(x) = f^{-1}(x) eşitliğini kurmak
a=2a = 2
Bir rasyonel fonksiyonun kendisiyle tersinin eşit olabilmesi için paydaki xx'li terimin katsayısı ile paydadaki sabit terimin zıt işaretli ve eşit olması gerekir.
2
f(3)=10f(3) = 10 değerini fonksiyonda yerine yazarak bb değerini bulmak
b=1b = 1
Fonksiyonun tam kuralını elde etmek için bilinmeyen bb katsayısı bulunmalıdır.
3
İstenen f(a+b+1)f(a+b+1) ifadesini f(4)f(4) şeklinde yazıp hesaplamak
6
a=2a = 2 ve b=1b = 1 değerleri yerine yazıldığında aranan ifade f(4)f(4) olur ve f(4)=2(4)+442=6f(4) = \frac{2(4)+4}{4-2} = 6 olarak bulunur.

Key Concept

Bir rasyonel fonksiyonun tersi kendisine eşit olduğunda, paydaki xx'in katsayısı ile paydadaki sabit terim yer ve işaret değiştirerek birbirine eşitlenir.
Question 4Question
f:R{2}R{1}f: \mathbb{R} \setminus \{2\} \rightarrow \mathbb{R} \setminus \{1\} olmak üzere,
f(x)=x+3x2f(x) = \frac{x+3}{x-2}
g:(,2][2,)g: (-\infty, 2] \rightarrow [2, \infty) olmak üzere,
g(x)=x24x+6g(x) = x^2 - 4x + 6

fonksiyonlar�� tanımlanıyor. Bire bir ve örten olan bu fonksiyonlar yardımıyla h(x)=(f1g)(x)h(x) = (f^{-1} \circ g)(x) fonksiyonu oluşturuluyor.

Buna göre, h1(x)h^{-1}(x) fonksiyonunun en geniş tanım kümesindeki tam sayıların toplamı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 25

Answer

Bileşke fonksiyonunun görüntü kümesi (2,7](2, 7] aralığı olarak bulunur. Bu aralık, ters fonksiyonun en geniş tanım kümesidir. Bu kümedeki tam sayılar 3,4,5,6,73, 4, 5, 6, 7 olup toplamları 2525 olarak hesaplanır.
Bileşke fonksiyonun görüntü kümesi (2,7](2, 7] aralığı olarak elde edilir. Bu aralık, ters fonksiyonun tanım kümesidir ve bu kümedeki tam sayıların (3,4,5,6,73, 4, 5, 6, 7) toplamı 2525'tir.

Step-by-Step Solution

1
f(x)=x+3x2f(x) = \frac{x+3}{x-2} fonksiyonunun tersini bulalım.
f1(x)=2x+3x1f^{-1}(x) = \frac{2x+3}{x-1} olur.
f(x)=ax+bcx+df(x) = \frac{ax+b}{cx+d} biçimindeki fonksiyonların tersi f1(x)=dx+bcxaf^{-1}(x) = \frac{-dx+b}{cx-a} kuralı ile elde edilir.
2
g(x)=x24x+6g(x) = x^2 - 4x + 6 fonksiyonunun görüntü kümesini analiz edelim.
g(x)=(x2)2+2g(x) = (x-2)^2 + 2 olup x(,2]x \in (-\infty, 2] için görüntü kümesi [2,)[2, \infty) aralığıdır.
Tanım kümesindeki x2x \le 2 değerleri için (x2)20(x-2)^2 \ge 0 olacağından g(x)2g(x) \ge 2 elde edilir.
3
h(x)=f1(g(x))h(x) = f^{-1}(g(x)) fonksiyonunun görüntü kümesini belirleyelim.
h(x)h(x) fonksiyonunun görüntü kümesi (2,7](2, 7] aralığıdır.
g(x)2g(x) \ge 2 olduğuna g��re f1(g(x))f^{-1}(g(x)) ifadesini incelemek için x2x \ge 2 iken f1(x)=2+5x1f^{-1}(x) = 2 + \frac{5}{x-1} ifadesinin değer aralığını bulmalıyız. x2    x11    0<1x11    0<5x15    2<2+5x17x \ge 2 \implies x-1 \ge 1 \implies 0 < \frac{1}{x-1} \le 1 \implies 0 < \frac{5}{x-1} \le 5 \implies 2 < 2 + \frac{5}{x-1} \le 7 elde edilir.
4
h1(x)h^{-1}(x) fonksiyonunun en geniş tanım kümesindeki tam sayıların toplamını bulalım.
Tam sayıların toplamı 3+4+5+6+7=253 + 4 + 5 + 6 + 7 = 25 olur.
Bir fonksiyonun tersinin en geniş tanım kümesi, o fonksiyonun görüntü kümesine eşittir. Dolayısıyla h1h^{-1} fonksiyonunun tanım kümesi (2,7](2, 7] aralığıdır. Bu aralıktaki tam sayılar 3,4,5,6,73, 4, 5, 6, 7 olup toplamları 2525'tir.

Key Concept

Bir fonksiyonun tersinin tanım kümesi, kendisinin görüntü kümesine eşittir.
Question 5Question

Tanım kümesi A=(,2]A = (-\infty, 2] olan bire bir ve örten f:A[1,)f: A \rightarrow [1, \infty) fonksiyonu

f(x)=x24x+132f(x) = \sqrt{x^2 - 4x + 13} - 2

biçiminde tanımlanıyor.

Buna göre, ff fonksiyonunun tersi olan f1(x)f^{-1}(x) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 2x2+4x52 - \sqrt{x^2 + 4x - 5}

Answer

2x2+4x52 - \sqrt{x^2 + 4x - 5}
Ters fonksiyon kuralını bulmak için y=f(x)y = f(x) denkleminde xx yalnız bırakılır. (x2)2(x-2)^2 ifadesini yalnız bıraktıktan sonra her iki tarafın karekökü alınırken tanım kümesi kısıtı olan x2x \le 2 eşitsizliğine dikkat edilmelidir. x20x-2 \le 0 olduğu için karekökün sonucu (x2)-(x-2) olur. Buradan xx yalnız bırakıldığında doğru kural elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen fonksiyon kuralında karekökün içerisindeki ifadeyi tam kareye tamamlayalım.
x24x+13=x24x+4+9=(x2)2+9x^2 - 4x + 13 = x^2 - 4x + 4 + 9 = (x - 2)^2 + 9 elde edilir. Böylece fonksiyon f(x)=(x2)2+92f(x) = \sqrt{(x - 2)^2 + 9} - 2 şeklinde yazılabilir.
Fonksiyonda xx değişkenini yalnız b��rakabilmek için ifadeyi tam kare biçiminde yazmamız gerekir.
2
y=f(x)y = f(x) diyerek xx'i yy cinsinden yalnız bırakmaya çalışalım.
y=(x2)2+92    y+2=(x2)2+9y = \sqrt{(x - 2)^2 + 9} - 2 \implies y + 2 = \sqrt{(x - 2)^2 + 9}
Ters fonksiyonu bulmanın temel adımı y=f(x)y = f(x) eşitliğinden x=f1(y)x = f^{-1}(y) ilişkisini elde etmektir.
3
Eşitliğin her iki tarafının karesini alalım ve xx terimini yalnız bırakalım.
(y+2)2=(x2)2+9    (x2)2=(y+2)29    (x2)2=y2+4y5(y + 2)^2 = (x - 2)^2 + 9 \implies (x - 2)^2 = (y + 2)^2 - 9 \implies (x - 2)^2 = y^2 + 4y - 5
Karekök ifadesinden kurtulmak ve xx'in karesel terimini yalnız bırakmak için iki tarafın da karesi alınır.
4
Her iki tarafın karekökünü alırken tanım kümesi sınırını göz önünde bulunduralım.
Tanım kümesi A=(,2]A = (-\infty, 2] olduğu için x2    x20x \le 2 \implies x - 2 \le 0 olur. Dolayısıyla, (x2)2=x2=(x2)\sqrt{(x-2)^2} = |x-2| = -(x-2) olarak çıkar. Buradan (x2)=y2+4y5    x2=y2+4y5-(x-2) = \sqrt{y^2 + 4y - 5} \implies x - 2 = -\sqrt{y^2 + 4y - 5} elde edilir.
Karekök dışına çıkarma işlemi yapılırken, değişkenin tanım aralığına göre mutlak değerin işaretine dikkat edilmelidir.
5
xx'i tamamen yalnız bırakıp ters fonksiyon kuralını yazalım.
x=2y2+4y5    f1(x)=2x2+4x5x = 2 - \sqrt{y^2 + 4y - 5} \implies f^{-1}(x) = 2 - \sqrt{x^2 + 4x - 5}
Yalnız bırakılan xx değişkeni f1(y)f^{-1}(y) ifadesine eşittir. Son adımda değişkenler yer değiştirilerek fonksiyonun tersinin kuralı bulunur.

Key Concept

Bir fonksiyonun tersinin bulunması ve tanım kümesi kısıtlamaları
Question 6Question
f:RRf: \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R} olmak üzere,
f(x)=2x+35f(x) = \frac{2x + 3}{5}
fonksiyonu tanımlanıyor.

Buna göre, f1(3)f^{-1}(3) değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 6

Answer

Doğru cevap 6'dır.
f1(3)=kf^{-1}(3) = k olsun. Ters fonksiyon tanımı gereği f(k)=3f(k) = 3 olmalıdır. Buradan 2k+35=3\frac{2k + 3}{5} = 3 denklemi kurulur. Bu denklem çözüldüğünde 2k+3=152k + 3 = 15 ve 2k=122k = 12 elde edilir, böylece k=6k = 6 olarak bulunur. Dolayısıyla f1(3)f^{-1}(3) değeri 66 olur.

Step-by-Step Solution

1
f1(3)=kf^{-1}(3) = k eşitliğini yazarak fonksiyonun tersi tanımını uygulayın.
f(k)=3f(k) = 3 olur.
Bir fonksiyonun tersinin tanımı gereği, f1(y)=xf^{-1}(y) = x ise f(x)=yf(x) = y olur.
2
f(x)f(x) fonksiyonunun kuralında xx yerine kk yazıp 33'e eşitleyin.
2k+35=3\frac{2k + 3}{5} = 3 denklemi elde edilir.
f(k)f(k) ifadesini oluşturmak için fonksiyonda değişken yerine kk yazılır.
3
Elde edilen birinci dereceden denklemi çözün.
2k+3=15    2k=12    k=62k + 3 = 15 \implies 2k = 12 \implies k = 6 bulunur.
İçler dışlar çarpımı yapılarak ve bilinenler bir tarafa toplanarak bilinmeyen yalnız bırakılır.

Key Concept

Bir fonksiyonun tersinin tanımı (f(x)=y    f1(y)=xf(x) = y \iff f^{-1}(y) = x)
Estimated Time:45s
Question 7Question
Tanımlı olduğu aralıkta bire bir ve örten bir ff fonksiyonu için,
f(x+3)=2x1f(x + 3) = 2x - 1
eşitliği veriliyor.

Buna göre, f1(5)f^{-1}(5) değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 6

Answer

Aranan f^{-1}(5) değeri 6'dır.
Verilen f(x+3)=2x1f(x + 3) = 2x - 1 eşitliğinde ters fonksiyon kuralı uygulandığında f1(2x1)=x+3f^{-1}(2x - 1) = x + 3 elde edilir. Bu ifadenin içinin 55 olması istendiğinden 2x1=52x - 1 = 5 denklemi kurulur. Buradan x=3x = 3 bulunur. Bulunan xx değeri sağ taraftaki x+3x + 3 ifadesinde yerine yazıldığında f1(5)=3+3=6f^{-1}(5) = 3 + 3 = 6 elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Ters fonksiyon ilişkisini kurarak denklem formunda ifade etmek.
f^{-1}(2x - 1) = x + 3 elde edilir.
f(a) = b ise f^{-1}(b) = a özelliğinden yararlanarak ters fonksiyonun kuralı değişken cinsinden yazılır.
2
Ters fonksiyonun içindeki ifadeyi aranan değer olan 5'e eşitleyerek x değişkenini bulmak.
2x - 1 = 5 denkleminden 2x = 6 ve x = 3 bulunur.
Ters fonksiyonun girdisinin 5 olmasını sağlayan uygun x değerinin belirlenmesi gerekir.
3
Bulunan x = 3 değerini ters fonksiyonun karşı tarafındaki x + 3 ifadesinde yerine yazmak.
f^{-1}(5) = 3 + 3 = 6 elde edilir.
Ters fonksiyonda x girdisinin tanım kümesindeki karşılığını hesaplamak için x değeri yerine konur.

Key Concept

Bir fonksiyonun tersi alınırken tanım ve değer kümelerinin yer değiştirmesi ve f(a) = b ise f^{-1}(b) = a ilişkisi.
Question 8Question
Tanımlı olduğu aralıkta bire bir ve örten bir ff fonksiyonu için,
x=3f(x)+2f(x)4x = \frac{3f(x) + 2}{f(x) - 4}
eşitliği veriliyor. Buna göre, f1(5)f^{-1}(5) değeri kaçtır?
Show answer & explanation

Answer: 17

Answer

Fonksiyonun tersinin tanımı gereği f1(5)=17f^{-1}(5) = 17 olarak bulunur.
Verilen denklemde xx zaten f(x)f(x) cinsinden yalnız bırakılmıştır. f(x)=yf(x) = y dersek x=f1(y)x = f^{-1}(y) olur. Dolayısıyla f1(y)=3y+2y4f^{-1}(y) = \frac{3y + 2}{y - 4} elde edilir. Buradan y=5y = 5 yazıldığında f1(5)=17f^{-1}(5) = 17 bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Ters fonksiyon tanımını uygulamak için f(x)=yf(x) = y değişken dönüşümü yapılır.
x=f1(y)x = f^{-1}(y) eşitliği elde edilir ve verilen denklem x=3y+2y4x = \frac{3y + 2}{y - 4} haline gelir.
Bir fonksiyonun tersi, bağımsız değişkeni (xx) bağımlı değişken (yy) cinsinden ifade eder.
2
Elde edilen f1(y)=3y+2y4f^{-1}(y) = \frac{3y + 2}{y - 4} ifadesinde yy yerine 5 yazılır.
f1(5)=3(5)+254f^{-1}(5) = \frac{3(5) + 2}{5 - 4} işlemi kurulur.
İstenen f1(5)f^{-1}(5) değerini hesaplamak için.
3
İşlemler tamamlanarak sonuç bulunur.
f1(5)=17f^{-1}(5) = 17 elde edilir.
Toplama, çarpma ve bölme işlemlerinin yapılması.

Key Concept

Bir fonksiyonun tersinin tanımı: y=f(x)    x=f1(y)y = f(x) \iff x = f^{-1}(y)
Question 9Question
Bire bir ve örten ff fonksiyonu için,
f1(2x+3)=x1f^{-1}(2x + 3) = x - 1
eşitliği veriliyor.

Buna göre, f(3)f(3) değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 11

Answer

11
Ters fonksiyonların temel özelliği gereği f1(A)=B    f(B)=Af^{-1}(A) = B \iff f(B) = A bağıntısı vardır. Soruda verilen f1(2x+3)=x1f^{-1}(2x + 3) = x - 1 eşitliğine bu özellik uygulandığında f(x1)=2x+3f(x - 1) = 2x + 3 elde edilir. f(3)f(3) değerini bulmak için fonksiyonun girdisi olan x1x-1 ifadesi 3'e eşitlenir ve buradan x=4x = 4 bulunur. Son olarak, 2x+32x+3 ifadesinde xx yerine 4 yazıldığında f(3)=2(4)+3=11f(3) = 2(4)+3 = 11 sonucuna ulaşılır. Bu nedenle doğru cevap 11 değeridir.

Step-by-Step Solution

1
Ters fonksiyonun temel özelliğini (f1(a)=b    f(b)=af^{-1}(a) = b \iff f(b) = a) uygulayarak eşitliği düzenleyin.
f(x1)=2x+3f(x - 1) = 2x + 3 eşitliği elde edilir.
Ters fonksiyondan orijinal fonksiyona geçiş yaparak f(3)f(3) değerini hesaplamayı kolaylaştırmak için.
2
İstenen f(3)f(3) ifadesini elde etmek için fonksiyonun içindeki x1x - 1 ifadesini 3'e eşitleyin.
x1=3    x=4x - 1 = 3 \implies x = 4 bulunur.
Fonksiyonun girdisinin 3 olması için gereken xx değerini belirlemek için.
3
Bulunan x=4x = 4 değerini fonksiyonun kuralındaki çıkış ifadesinde (2x+32x + 3) yerine yazın.
f(3)=2(4)+3=11f(3) = 2(4) + 3 = 11 elde edilir.
f(3)f(3) değerinin sayısal karşılığını bulmak için.

Key Concept

Ters fonksiyonun tanımı ve temel özellikleri
Estimated Time:1m 30s
Question 10Question
Tanım kümesi A=(,a]A = (-\infty, a] ve değer kümesi B=[b,)B = [b, \infty) olmak üzere,
f:ABf: A \rightarrow B
f(x)=x26x+8f(x) = x^2 - 6x + 8
fonksiyonu bire bir ve örtendir.

aa sayısının alabileceği en büyük değer için, f1(15)+abf^{-1}(15) + a \cdot b ifadesinin değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: -4

Answer

İfadenin değeri -4'tür.
Parabolün tepe noktası r=3r = 3 olup fonksiyonun bire bir olmasını sağlayan en büyük aa değeri 33'tür. Bu noktadaki minimum değer f(3)=1f(3) = -1 olduğundan örtenlik şartı gereği b=1b = -1 olur. f(x)=15f(x) = 15 denkleminin köklerinden (,3](-\infty, 3] aralığında olanı x=1x = -1 olduğundan f1(15)=1f^{-1}(15) = -1 elde edilir. Bu değerler yerine konulduğunda sonuç 4-4 bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Tanım kümesinin sınırı olan a değerini belirlemek için parabolün tepe noktasını bulma
a=3a = 3
f(x)=x26x+8f(x) = x^2 - 6x + 8 fonksiyonunun tanım kümesi (,a](-\infty, a] olarak verilmiştir. İkinci dereceden bir fonksiyonun bire bir olabilmesi için tanım kümesi tepe noktasının apsisi olan r=62=3r = -\frac{-6}{2} = 3 değerini aşmamalıdır (a3a \le 3). Dolayısıyla aa'nın alabileceği en büyük değer 3'tür.
2
Değer kümesinin sınırı olan b değerini belirlemek için fonksiyonun görüntü kümesini bulma
b=1b = -1
a=3a = 3 için fonksiyonun tanım kümesi (,3](-\infty, 3] olur. Bu aralıkta fonksiyon azalandır ve en küç��k değerini tepe noktasında alır. f(3)=326(3)+8=1f(3) = 3^2 - 6(3) + 8 = -1 olduğundan görüntü kümesi [1,)[-1, \infty) olur. Fonksiyon örten olduğu için değer kümesi görüntü kümesine eşit olmalıdır, buradan b=1b = -1 bulunur.
3
f1(15)f^{-1}(15) değerini bulmak için uygun kökü seçerek denklem çözme
f1(15)=1f^{-1}(15) = -1
f(x)=15    x26x+8=15    x26x7=0    (x7)(x+1)=0f(x) = 15 \implies x^2 - 6x + 8 = 15 \implies x^2 - 6x - 7 = 0 \implies (x-7)(x+1) = 0 denkleminin kökleri x=7x = 7 ve x=1x = -1'dir. Tanım kümesi (,3](-\infty, 3] olduğundan sadece x=1x = -1 bu kümeye aittir.
4
Bulunan değerleri ifadeye yerleştirip sonucu hesaplama
4-4
f1(15)+abf^{-1}(15) + a \cdot b ifadesinde a=3a = 3, b=1b = -1 ve f1(15)=1f^{-1}(15) = -1 değerleri yerine yazılarak 1+3(1)=4-1 + 3 \cdot (-1) = -4 elde edilir.

Key Concept

İkinci dereceden bir fonksiyonun bire bir ve örten olabilmesi için tepe noktasına göre tanım ve değer kümelerinin sınırlandırılması ve ters fonksiyon değerinin bu sınırlar içinde bulunması.
Question 11Question
Gerçek sayılar kümesinde tanımlı, bire bir ve örten ff ve gg fonksiyonları için
f(x)=3x5f(x) = 3x - 5
(g1f)1(x)=2x+1x3(g^{-1} \circ f)^{-1}(x) = \frac{2x + 1}{x - 3}
eşitlikleri veriliyor.

Buna g��re, g(2)g(2) değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: -20

Answer

g(2) değeri -20'dir.
Bileşke fonksiyonun tersi kuralı ve ters fonksiyon tanımı adım adım uygulandığında g(2)=f(5)g(2) = f(-5) eşitliğine ulaşılır. f(x)=3x5f(x) = 3x - 5 fonksiyonunda xx yerine 5-5 yazılarak doğru sonucun -20 olduğu bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Bileşke fonksiyonun tersi kuralını uygulayarak verilen ifadeyi sadeleştirin.
f1(g(x))=2x+1x3f^{-1}(g(x)) = \frac{2x + 1}{x - 3}
İki fonksiyonun bileşkesinin tersi alınırken fonksiyonların tersleri alınır ve işlem sırası tersine döner: (g1f)1(x)=(f1(g1)1)(x)=(f1g)(x)(g^{-1} \circ f)^{-1}(x) = (f^{-1} \circ (g^{-1})^{-1})(x) = (f^{-1} \circ g)(x) olur.
2
Elde edilen eşitlikte x=2x = 2 yazarak f1(g(2))f^{-1}(g(2)) değerini bulun.
f1(g(2))=5f^{-1}(g(2)) = -5
Bizden g(2)g(2) değeri istendiği için eşitliğin sağ tarafında xx yerine 22 yazılır: 2(2)+123=51=5\frac{2(2) + 1}{2 - 3} = \frac{5}{-1} = -5 elde edilir.
3
Ters fonksiyon özelliğini kullanarak ifadeyi ff cinsinden yazın.
g(2)=f(5)g(2) = f(-5)
Ters fonksiyon tanımı gereği f1(y)=x    f(x)=yf^{-1}(y) = x \iff f(x) = y kuralı uygulanır.
4
Tanımlı f(x)=3x5f(x) = 3x - 5 fonksiyonunda xx yerine 5-5 yazarak sonucu hesaplayın.
g(2)=20g(2) = -20
f(5)=3(5)5=155=20f(-5) = 3(-5) - 5 = -15 - 5 = -20 olur, bu da g(2)g(2) değerine eşittir.

Key Concept

Bileşke ve Ters Fonksiyon Özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 12Question
Bire bir ve örten f:R{a}R{b}f: \mathbb{R} \setminus \{a\} \rightarrow \mathbb{R} \setminus \{b\} fonksiyonu
f(x)=4x+5x3f(x) = \frac{4x + 5}{x - 3}
biçiminde tanımlanıyor.
Buna göre, a+ba + b toplamı kaçtır?
Show answer & explanation

Answer: 7

Answer

Doğru cevap 7'dir.
Fonksiyonu tanımsız yapan x=3x = 3 değeri tanım kümesinden çıkarılan aa değeridir. Fonksiyonun tersi olan f1(x)=3x+5x4f^{-1}(x) = \frac{3x + 5}{x - 4} ifadesini tanımsız yapan x=4x = 4 değeri ise değer kümesinden çıkarılan bb değeridir. Buradan a+b=3+4=7a + b = 3 + 4 = 7 bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Fonksiyonu tanımsız yapan xx değerini bulmak için paydayı sıfıra eşitleriz.
x3=0    x=3x - 3 = 0 \implies x = 3 ve dolayısıyla a=3a = 3 bulunur.
Fonksiyonun tanım kümesinde yer alamayacak değer, paydayı sıfır yapan değerdir.
2
Verilen f(x)f(x) fonksiyonunun tersini buluruz.
f1(x)=3x+5x4f^{-1}(x) = \frac{3x + 5}{x - 4} elde edilir.
f(x)=px+qrx+sf(x) = \frac{px+q}{rx+s} tipindeki fonksiyonların tersi f1(x)=sx+qrxpf^{-1}(x) = \frac{-sx+q}{rx-p} kuralı ile bulunur.
3
Ters fonksiyonu tanımsız yapan xx değerini bulmak için paydayı sıfıra eşitleriz.
x4=0    x=4x - 4 = 0 \implies x = 4 ve dolayısıyla b=4b = 4 bulunur.
Ters fonksiyonun tanım kümesi, orijinal fonksiyonun değer kümesidir. Bu yüzden f1(x)f^{-1}(x) fonksiyonunu tanımsız yapan değer değer kümesinden çıkarılmalıdır.
4
Bulunan aa ve bb değerlerini toplarız.
a+b=3+4=7a + b = 3 + 4 = 7 bulunur.
Bizden istenen a+ba + b toplamını elde etmek için.

Key Concept

Bir rasyonel fonksiyonun tersinin var olabilmesi için tanım ve değer kümelerinin sınırlandırılması
Estimated Time:1m 30s
Question 13Question
Tanım kümesi A=[3,)A = [3, \infty) olan bire bir ve örten f:ABf: A \rightarrow B fonksiyonu
f(x)=x26x+14f(x) = x^2 - 6x + 14
biçiminde tanımlanıyor.

Buna göre, ff fonksiyonunun tersi olan f1(x)f^{-1}(x) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 3+x53 + \sqrt{x - 5}

Answer

Ters fonksiyon 3+x53 + \sqrt{x - 5} ifadesidir.
Fonksiyon f(x)=(x3)2+5f(x) = (x-3)^2 + 5 biçiminde düzenlendikten sonra y=(x3)2+5    y5=(x3)2y = (x-3)^2 + 5 \implies y - 5 = (x-3)^2 elde edilir. x3x \ge 3 kısıtlamasından dolayı her iki tarafın karekökü alındığında x3=y5x - 3 = \sqrt{y - 5} eşitliğinden x=3+y5x = 3 + \sqrt{y - 5} bağıntısına ulaşılır. Değişkenler yer değiştirdiğinde ters fonksiyon formülü elde edilmiş olur.

Step-by-Step Solution

1
Verilen f(x)f(x) fonksiyonunun ifadesini tam kare biçimine dönüştürelim.
f(x)=x26x+9+5=(x3)2+5f(x) = x^2 - 6x + 9 + 5 = (x - 3)^2 + 5 elde edilir.
İkinci dereceden fonksiyonların tersini alabilmek için değişkeni tam kare yardım��yla yalnız bırakmak gerekir.
2
f(x)f(x) yerine yy yazarak xx değişkenini yalnız bırakma işlemlerine başlayalım.
y=(x3)2+5    y5=(x3)2y = (x - 3)^2 + 5 \implies y - 5 = (x - 3)^2 olur.
Eşitliğin sağındaki sabit sayıyı karşıya geçirerek kareli terimi yalnız bırakırız.
3
Her iki tarafın karekökünü alalım ve tanım kümesi kısıtlamasına göre işareti belirleyelim.
y5=x3\sqrt{y - 5} = |x - 3| olur. Tanım kümesi A=[3,)A = [3, \infty) olduğundan x3    x30x \ge 3 \implies x - 3 \ge 0'dır. Bu yüzden x3=x3|x - 3| = x - 3 olarak çıkar. Buradan y5=x3    x=3+y5\sqrt{y - 5} = x - 3 \implies x = 3 + \sqrt{y - 5} elde edilir.
Karekök dışına çıkarma işleminde, tanım kümesi kısıtlaması mutlak değerin işaretini belirlemek için kullanılır.
4
xx ile yy değişkenlerinin yerini değiştirerek ters fonksiyon formülünü yazalım.
f1(x)=3+x5f^{-1}(x) = 3 + \sqrt{x - 5} olarak bulunur.
Fonksiyonun tersini bağımsız değişken xx cinsinden ifade etmek için değişkenlerin isimlerini değiştiririz.

Key Concept

İkinci dereceden bir fonksiyonun tersini bulurken tanım kümesi sınırlarına dikkat edilerek tam kareye tamamlama yöntemi uygulanır.
Estimated Time:1m 40s
Question 14Question
Bire bir ve örten ff ve gg fonksiyonları için
f(3x12)=g(2x+1)f\left(\frac{3x - 1}{2}\right) = g(2x + 1)
eşitliği sağlanmaktadır.

Buna göre, (g1f)(4)(g^{-1} \circ f)(4) ifadesinin değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 7

Answer

İfadenin değeri 7'dir.
Verilen eşitlikte ff fonksiyonunun girdisini 4 yapmak için x=3x = 3 yazılması gerektiği belirlenir. Bu değer eşitliğin sağ tarafında yerine yazıldığında f(4)=g(7)f(4) = g(7) eşitliği elde edilir. Ters fonksiyon tanımı gereği, g(7)=f(4)g(7) = f(4) ise g1(f(4))=7g^{-1}(f(4)) = 7 olur. Bu da bizden istenen (g1f)(4)(g^{-1} \circ f)(4) ifadesinin değeridir.

Step-by-Step Solution

1
Bileşke ve ters fonksiyon tanımını kullanarak istenen ifadeyi düzenleyin.
(g1f)(4)=g1(f(4))(g^{-1} \circ f)(4) = g^{-1}(f(4)) yazılır. Bu ifadenin değerini bulmak için f(4)f(4) değerinin hangi gg değerine eşit olduğunu bulmamız gerekir.
Bileşke fonksiyon işlemi d��ştan içe doğru çözümlenir ve ters fonksiyon özelliği kullanılır.
2
ff fonksiyonunun girdisini 4 yapan xx değerini bulun.
3x12=4    3x1=8    3x=9    x=3\frac{3x - 1}{2} = 4 \implies 3x - 1 = 8 \implies 3x = 9 \implies x = 3 bulunur.
f(4)f(4) değerini elde edebilmek için verilen eşitlikte ff fonksiyonunun parantez içindeki ifadesini 4'e eşitlememiz gerekir.
3
Bulunan x=3x = 3 değerini ana eşitlikte yerine yazın.
f(3(3)12)=g(2(3)+1)    f(4)=g(7)f\left(\frac{3(3) - 1}{2}\right) = g(2(3) + 1) \implies f(4) = g(7) elde edilir.
Eşitliğin her iki tarafında aynı xx değerini yazarak f(4)f(4) ile gg fonksiyonu arasındaki ilişkiyi kurarız.
4
Ters fonksiyon özelliğini uygulayarak sonucu bulun.
f(4)=g(7)    g1(f(4))=7f(4) = g(7) \implies g^{-1}(f(4)) = 7 olur. Dolayısıyla (g1f)(4)=7(g^{-1} \circ f)(4) = 7'dir.
g(a)=b    g1(b)=ag(a) = b \iff g^{-1}(b) = a temel kuralı uygulanır.

Key Concept

Bir fonksiyonun tersi ile kendisi arasındaki ilişkiyi (g(a)=b    g1(b)=ag(a) = b \iff g^{-1}(b) = a) ve bileşke fonksiyonun özelliklerini kullanma.
Question 15Question

Gerçek sayılar kümesinde tanımlı, bire bir ve örten f:RRf: \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R} fonksiyonu

f(x)={2x+6,x<1x2+7,x1f(x) = \begin{cases} 2x + 6, & x < 1 \\ x^2 + 7, & x \geq 1 \end{cases}

biçiminde tanımlanıyor.

Buna göre, f1(11)+f1(2)f^{-1}(11) + f^{-1}(2) toplamının değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 0

Answer

0
Verilen parçalı fonksiyonun kısımları incelendiğinde, x<1x < 1 için görüntü kümesi (,8)(-\infty, 8) ve x1x \geq 1 için görüntü kümesi [8,)[8, \infty) aralığıdır. f1(11)f^{-1}(11) değeri için görüntü 1111 olup 11811 \geq 8 olduğundan ikinci parça kullanılır ve x2+7=11    x=2x^2 + 7 = 11 \implies x = 2 elde edilir. f1(2)f^{-1}(2) değeri için ise görüntü 22 olup 2<82 < 8 olduğundan birinci parça kullanılır ve 2x+6=2    x=22x + 6 = 2 \implies x = -2 elde edilir. Bu değerlerin toplamı 2+(2)=02 + (-2) = 0 olur.

Step-by-Step Solution

1
f1(11)f^{-1}(11) değerini hesaplamak için f(x)=11f(x) = 11 denklemini çözelim.
f1(11)=2f^{-1}(11) = 2
Fonksiyonun parçalarını incelediğimizde, x<1x < 1 için f(x)<8f(x) < 8 ve x1x \geq 1 için f(x)8f(x) \geq 8 değerleri elde edilir. 11811 \geq 8 olduğundan, x1x \geq 1 için tanımlı olan x2+7=11x^2 + 7 = 11 denklemi çözülmelidir. Buradan x2=4x^2 = 4 elde edilir. x1x \geq 1 şartını sağlayan kök x=2x = 2 olduğundan f1(11)=2f^{-1}(11) = 2 bulunur.
2
f1(2)f^{-1}(2) değerini hesaplamak için f(x)=2f(x) = 2 denklemini çözelim.
f1(2)=2f^{-1}(2) = -2
2<82 < 8 olduğundan, x<1x < 1 için tan��mlı olan 2x+6=22x + 6 = 2 denklemi çözülmelidir. Buradan 2x=4    x=22x = -4 \implies x = -2 bulunur. Bu değer x<1x < 1 şartını sağladığı için f1(2)=2f^{-1}(2) = -2 olur.
3
Elde edilen ters fonksiyon değerlerini toplayalım.
0
f1(11)+f1(2)=2+(2)=0f^{-1}(11) + f^{-1}(2) = 2 + (-2) = 0 bulunur.

Key Concept

Parçalı tanımlı fonksiyonlarda ters fonksiyon değeri bulurken ilgili aralıkların ve tanım kümelerinin kontrol edilmesi.
Estimated Time:1m 30s
Question 16Question
Dik koordinat düzleminde, uygun aralıklarda tanımlı bire bir ve örten ff ve gg fonksiyonları için
f1(2x1)=g(x+2)f^{-1}(2x - 1) = g(x + 2)
eşitliği sağlanmaktadır.

g(3)=5g(3) = 5 olduğuna göre, f(5)f(5) değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 1

Answer

1
Verilen f1(2x1)=g(x+2)f^{-1}(2x - 1) = g(x + 2) denkleminde her iki tarafın ff altındaki görüntüsü alındığında 2x1=f(g(x+2))2x - 1 = f(g(x + 2)) elde edilir. g(3)=5g(3) = 5 olduğundan, f(5)f(5) değerine ulaşmak için g(x+2)=5g(x + 2) = 5 olmalıdır. Buradan x+2=3    x=1x + 2 = 3 \implies x = 1 bulunur. Bulunan x=1x = 1 değeri denklemde yerine yazıldığında 2(1)1=f(g(3))    1=f(5)2(1) - 1 = f(g(3)) \implies 1 = f(5) sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Ters fonksiyon özelliğini kullanarak fonksiyonu normal forma getirme.
f1(2x1)=g(x+2)    2x1=f(g(x+2))f^{-1}(2x - 1) = g(x + 2) \implies 2x - 1 = f(g(x + 2))
f1(A)=B    f(B)=Af^{-1}(A) = B \iff f(B) = A özelliğinden dolayı.
2
İstenen f(5)f(5) değerini bulmak için eşitlikteki iç fonksiyonun argümanını belirleme.
g(x+2)=5g(x + 2) = 5 olmalıdır.
f(g(x+2))f(g(x + 2)) ifadesini f(5)f(5) haline getirmek için.
3
Verilen g(3)=5g(3) = 5 eşitliğini kullanarak xx değişkeninin değerini bulma.
x+2=3    x=1x + 2 = 3 \implies x = 1
g(x+2)=g(3)g(x + 2) = g(3) eşitliğini sağlamak için.
4
x=1x = 1 değerini ana denklemde yerine yazarak sonucu elde etme.
2(1)1=f(g(1+2))    1=f(g(3))    f(5)=12(1) - 1 = f(g(1 + 2)) \implies 1 = f(g(3)) \implies f(5) = 1
g(3)=5g(3) = 5 olarak verildiği için.

Key Concept

Bir fonksiyonun tersinin tanımı ve ters fonksiyon ile düz fonksiyon arasındaki ilişki.
Question 17Question
Tanımlı olduğu uygun aralıkta bire bir ve örten bir ff fonksiyonu için
f(2x+3x1)=3x2f\left(\frac{2x+3}{x-1}\right) = 3x - 2
olduğuna göre, f1(7)f^{-1}(7) değeri kaçtır?
Show answer & explanation

Answer: 4.5

Answer

Ters fonksiyon tanımı gereği, f1(7)f^{-1}(7) değeri 4.54.5 (veya 92\frac{9}{2}) olarak bulunur.
Ters fonksiyon tanımı gereği f1(7)=a    f(a)=7f^{-1}(7) = a \iff f(a) = 7 olur. Fonksiyonun değerini 7 yapan xx sayısı 3'tür. x=3x = 3 için tanım kümesindeki eleman 2(3)+331=4.5\frac{2(3)+3}{3-1} = 4.5 olmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Ters fonksiyon tanımını uygulamak.
f1(7)=a    f(a)=7f^{-1}(7) = a \implies f(a) = 7 ilişkisi kurulur.
Fonksiyonun tersi ile kendisi arasındaki girdi-çıktı ilişkisini kullanarak çözüme başlamak işlemi kolaylaştırır.
2
Verilen fonksiyonda çıktıyı 7 yapan x değerini bulmak.
3x2=7    x=33x - 2 = 7 \implies x = 3 elde edilir.
Fonksiyonun çıktısının 7 olmasını sağlayan girdi değişkeninin değerini belirlemek için denklem çözülür.
3
Bulunan x değerini fonksiyonun tanım kümesindeki (içindeki) ifadede yerine yazmak.
a=2(3)+331=4.5a = \frac{2(3)+3}{3-1} = 4.5 elde edilir.
f(a)=7f(a) = 7 eşitliğini sağlayan aa değerini doğrudan hesaplamak için x değeri yerine yazılır.

Key Concept

Bir fonksiyonun tersinin tanımı ve girdi-çıktı ilişkisi
Question 18Question
[2,)[3,)[2, \infty) \rightarrow [3, \infty)
f(x)=x24x+7f(x) = x^2 - 4x + 7

fonksiyonu bire bir ve örten olduğuna göre, bu fonksiyonun tersi olan f1(x)f^{-1}(x) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 2+x32 + \sqrt{x-3}

Answer

2+x32 + \sqrt{x-3}
Verilen fonksiyonun tanım kümesi [2,)[2, \infty) olduğu için x2x \ge 2 olup x20x - 2 \ge 0 koşulu sağlanır. Eşitliğin her iki tarafının karekökü alındığında y3=x2\sqrt{y-3} = x-2 elde edilir. Buradan xx yalnız bırakılarak 2+x32 + \sqrt{x-3} ifadesine ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Fonksiyonun kuralını tam kare şeklinde ifade edelim.
f(x)=x24x+4+3=(x2)2+3f(x) = x^2 - 4x + 4 + 3 = (x-2)^2 + 3
İkinci dereceden fonksiyonlarda de��işkeni yalnız bırakabilmek için tam kareye tamamlama yöntemi kullanılır.
2
y=f(x)y = f(x) eşitliğini kurup xx'i yalnız bırakmaya çalışalım.
y=(x2)2+3    y3=(x2)2y = (x-2)^2 + 3 \implies y - 3 = (x-2)^2
Ters fonksiyonu bulmak için bağımlı ve bağımsız değişkenlerin yerini değiştirmek üzere xx'i yy cinsinden ifade etmeliyiz.
3
Eşitliğin her iki tarafının karekökünü alalım.
y3=x2\sqrt{y - 3} = |x - 2|
Kareli bir ifadenin kökü alınırken mutlak değer sembolü kullanılarak ifadenin işareti kontrol edilmelidir.
4
Tanım kümesi bilgisini kullanarak mutlak değerli ifadeyi dışarı çıkaralım.
x2    x20    x2=x2    y3=x2x \ge 2 \implies x - 2 \ge 0 \implies |x - 2| = x - 2 \implies \sqrt{y - 3} = x - 2
Fonksiyonun tanım kümesi [2,)[2, \infty) olarak verildiğinden x2x - 2 ifadesi negatif olamaz ve mutlak değer dışına aynen çıkar.
5
xx'i yalnız bırakıp değişkenlerin yerini değiştirelim.
x=2+y3    f1(x)=2+x3x = 2 + \sqrt{y - 3} \implies f^{-1}(x) = 2 + \sqrt{x - 3}
Yalnız bırakılan xx değişkeni ters fonksiyonu temsil eder; son adımda yy yerine xx yazarak genel gösterimi elde ederiz.

Key Concept

İkinci dereceden fonksiyonlarda uygun tanım aralığında ters fonksiyon bulma
Estimated Time:2m 0s
Bir Fonksiyonun Tersi Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin