Cümlede Anlam

192 soru

Soru 141Soru

Tarihsel gerçekleri edebi bir kurgu içinde yeniden üretirken geçmişin birebir kopyasını sunmayı amaçlamayan bir yazar, dünü anlatırken aslında bugünün insanına ayna tuttuğunun bilincindedir.

Bu cümlede anlatılmak istenene anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçmişteki olayları yazınsal dünyada işlerken aslına bütünüyle sadık kalma kaygısı gütmeyen romancı, eskiyi aktarırken çağdaş bireyin gerçekliğini yansıttığını bilir.

Cevap

Geçmişteki olayları yazınsal dünyada işlerken aslına bütünüyle sadık kalma kaygısı gütmeyen romancı, eskiyi aktarırken çağdaş bireyin gerçekliğini yansıttığını bilir.
Doğru yanıt olan cümlede, öncül cümledeki tüm temel kavramlar eş anlamlıları ve yakın anlamlılarıyla yer değiştirerek aynı anlamı korumuştur. Öncülde geçen 'edebi kurguda yeniden üretirken geçmişin birebir kopyasını sunmayı amaçlamayan' ifadesi, 'yazınsal dünyada işlerken aslına bütünüyle sadık kalma kaygısı gütmeyen' ifadesiyle karşılanmıştır. Yine öncüldeki 'dünü anlatırken aslında bugünün insanına ayna tuttuğunun bilincindedir' kısmı da 'eskiyi aktarırken çağdaş bireyin gerçekliğini yansıttığını bilir' ifadesiyle birebir aynı anlamı verecek şekilde kurgulanmıştır. Dolayısıyla bu iki cümle anlamca birbirine en yakındır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz ederek temel yargıları belirlemek.
Yazarın geçmişin birebir kopyasını sunma amacı gütmediği ve geçmişi anlatırken aslında bugünün insanına ayna tuttuğu (yansıttığı) belirlenir.
Cümlenin ana fikrini ve yardımcı ögelerini doğru saptamak yakın anlamlı cümleyi bulmanın ilk adımıdır.
2
Seçeneklerdeki cümleleri anlamsal açıdan öncülle karşılaştırmak.
Doğru yanıt olan seçenekteki 'aslına bütünüyle sadık kalma kaygısı gütmeyen' ile öncüldeki 'birebir kopyasını sunmayı amaçlamayan'; 'eskiyi aktarırken çağdaş bireyin gerçekliğini yansıttığını bilir' ile de 'dünü anlatırken aslında bugünün insanına ayna tuttuğunun bilincindedir' ifadelerinin örtüştüğü görülür.
Öncüldeki kavramların eş anlamlıları veya yakın anlamlılarıyla kurulmuş alternatif yapıları tespit etmek gerekir.
3
Çeldirici seçeneklerdeki anlam kaymalarını tespit etmek.
Diğer seçeneklerin gerekçelendirme, zorunluluk, amaç-sonuç ilişkileri veya başarı ölçütü gibi öncülde bulunmayan yargılar eklediği saptanır.
Öncül cümlede bulunmayan zorunluluk, amaç veya değerlendirme ilişkilerini içeren cümleleri elemek gerekir.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam ve Yakın Anlamlı Cümleler
Soru 142Soru

(I) Son yıllarda yapay zekâ algoritmaları, eski medeniyetlerden kalan ve henüz çözülememiş çivi yazılı tabletlerin deşifre edilmesinde sıklıkla kullanılıyor. (II) Bu algoritmalar, binlerce yıllık kırık tablet parçalarını görsel olarak eşleştirerek eksik metinleri tamamlamak amacıyla tasarlanmıştır. (III) Bilgisayarlı analizin sunduğu hız sayesinde araştırmac��lar, daha önce onlarca yıl süren filolojik incelemeleri artık birkaç güne sığdırabiliyor. (IV) Ancak yapay zekanın sunduğu bu önerilerin bilimsel olarak kabul görmesi, uzman filologların son kontrolleri titizlikle yapması koşuluna bağlıdır. (V) Teknolojinin bu alanda sunduğu imkânlar arttıkça geçmişin karanlıkta kalmış yazılı kültürlerine dair yeni pencerelerin açılacağı muhakkaktır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde sırasıyla amaç-sonuç, neden-sonuç ve koşul-sonuç ilişkileri kurulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II, III ve IV

Cevap

II, III ve IV numaralı cümlelerin yer aldığı seçenek
Doğru seçenekte belirtilen II. cümlede 'eksik metinleri tamamlamak amacıyla tasarlanmıştır' ifadesiyle amaç-sonuç ilişkisi; III. cümlede 'bilgisayarlı analizin sunduğu hız sayesinde filolojik incelemeleri artık birkaç güne sığdırabiliyor' ifadesiyle neden-sonuç ilişkisi; IV. cümlede ise 'önerilerin bilimsel olarak kabul görmesi, uzman filologların son kontrolleri titizlikle yapması koşuluna bağlıdır' ifadesiyle koşul-sonuç ilişkisi kurulmuştur. Bu durum soruda istenen sırayı tam olarak karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin yargı ve gerekçelerini teker teker belirlemek.
İkinci cümlede 'eksik metinleri tamamlamak amacıyla' ifadesi eylemin hedeflenen yönünü (amacı) gösterir. Üçüncü cümlede 'hız sayesinde' ifadesi eylemin gerekçesini (nedenini) belirtir. Dördüncü cümlede 'koşuluna bağlıdır' ifadesi ise eylemin gerçekleşme şartını (koşulunu) ortaya koyar.
Soruda istenen sırayı (amaç-sonuç, neden-sonuç ve koşul-sonuç) doğru tespit edebilmek için her bir cümlenin anlam ilişkisini tek tek ortaya çıkarmak gerekir.
2
Bulunan anlam ilişkilerini soruda verilen sırayla eşleştirmek.
Sırasıyla amaç-sonuç (II. cümle), neden-sonuç (III. cümle) ve koşul-sonuç (IV. cümle) ilişkilerinin kurulduğu görülür.
Bulunan sonuçların soru kökündeki sırayla uyumlu olup olmadığını kontrol etmek.

Anahtar Kavram

Cümleler Arasındaki Anlam İlişkileri (Neden-Sonuç, Amaç-Sonuç, Koşul-Sonuç)

İpuçları

1
Cümlelerdeki '-mak amacıyla', '-den dolayı / sayesinde' ve '-sa / -se / koşuluna bağlıdır' gibi ipucu kelimelerine dikkat edin.
2
İkinci cümledeki 'amacıyla' kelimesi amaç-sonuç ilişkisini, üçüncü cümledeki 'sayesinde' kelimesi neden-sonuç ilişkisini işaret eder.
3
Dördüncü cümlede yer alan 'koşuluna bağlıdır' ifadesi doğrudan koşul-sonuç (şart) ilişkisini kurmaktadır. Bu üç cümlenin sıralamasını seçeneklerde arayın.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç farkını pekiştirmek için 'için' edatının kullanıldığı cümlelerde 'hangi gerekçeyle' ve 'hangi hedefle' ayrımını yapan diğer soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleleri incelerken 'Hangi amaçla?', 'Neden/Niçin?' ve 'Hangi koşulla?' sorularını yüklemlere yönelterek aldığınız yanıtların doğruluğunu teyit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 143Soru

"Ön yargılarından arınmayı başaramamış bir eleştirmenin, incelediği yapıtın gerçek değerini ortaya koyması beklenemez."

Bu cümleye anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir eserin tarafsız ve doğru bir biçimde değerlendirilmesi, eleştirmenin tarafsız bir bakış açısına sahip olmasına bağlıd��r.

Cevap

Bir eserin tarafsız ve doğru bir biçimde değerlendirilmesi, eleştirmenin tarafsız bir bakış açısına sahip olmasına bağlıdır.
Verilen cümlede, eleştirmenin ön yargılarından sıyrılamamasının, eserin gerçek değerini belirlemesine engel olacağı belirtilmektedir. Buradan hareketle, bir eserin doğru değerlendirilebilmesi için eleştirmenin tarafsız (ön yargısız) olması gerektiği sonucuna varılır. Bu yargı, bir eserin tarafsız ve doğru bir biçimde değerlendirilmesinin eleştirmenin tarafsız bir bakış açısına sahip olmasına bağlı olduğunu belirten seçenekle tamamen örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncelikle verilen kök cümlenin anahtar kelimelerini ve anlam ilişkilerini analiz edin.
"Ön yargılardan arınamamak" tarafsız olamamak anlamına gelir; "yapıtın gerçek değerini ortaya koyamamak" ise doğru ve adil bir değerlendirme yapamamak demektir.
Cümlenin temel iletisini belirlemek, yakın anlamlısını bulmak için atılması gereken ilk adımdır.
2
Seçeneklerde bu koşul-sonuç ilişkisini (tarafsızlık -> doğru değerlendirme) karşılayan ifadeyi arayın.
"Bir eserin tarafsız ve doğru bir biçimde değerlendirilmesi, eleştirmenin tarafsız bir bakış açısına sahip olmasına bağlıdır" ifadesi bu ilişkiyi tam olarak karşılamaktadır.
Anahtar kavramların eş anlamlıları veya yakın anlamlılarıyla kurulan yargıyı tespit etmek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Cümleler arası yakın anlamlılık ilişkisi ve kavram eşleştirme
Soru 144Soru

I. her okunuşunda okura
II. zamansız metinlerdir
III. yeni anlam kapıları aralayan ve
IV. klasik yapıtlar
V. zamanın yıpratıcı etkisine
VI. karşı koyabilen

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üç��ncü hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

III
Verilen söz gruplarıyla oluşturulabilecek anlamlı ve kurallı cümle 'Klasik yapıtlar her okunuşunda okura yeni anlam kapıları aralayan ve zamanın yıpratıcı etkisine karşı koyabilen zamansız metinlerdir.' şeklindedir. Bu cümlenin baştan üçüncü ögesi 'yeni anlam kapıları aralayan ve' ifadesidir. Bu nedenle doğru yanıt III numaralı söz grubudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirlemek
Yargı bildiren ve cümlenin yüklemi olmaya uygun olan ifade 'zamansız metinlerdir' söz grubudur. Cümle kurallı olacağı için bu ifade cümlenin en sonunda (altıncı sırada) yer almalıdır.
Türkçe dil bilgisinde kurallı cümlelerin yüklemi sonda bulunur.
2
Özneyi belirlemek
Cümlenin öznesi olmaya aday ifade 'klasik yapıtlar' söz grubudur. Bu grup cümlenin en başında (birinci sırada) yer almalıdır.
Kurallı cümlelerde özne genellikle cümlenin başında bulunur.
3
Bağlaç ve sıfat-fiil ilişkilerini kurmak
'yeni anlam kapıları aralayan ve' ifadesindeki 've' bağlacı, benzer işlevdeki sıfat-fiil gruplarını bağlar. Diğer sıfat-fiil grubu 'zamanın yıpratıcı etkisine karşı koyabilen' yapısıdır. Bağlaç ilk sıfat-fiilin sonunda olduğu için sıralama 'yeni anlam kapıları aralayan ve zamanın yıpratıcı etkisine karşı koyabilen' şeklinde olmalıdır. Bu durum, üçüncü ifadeden sonra beşinci ve altıncı ifadelerin gelmesini zorunlu kılar.
've' bağlacı eş görevli ögeleri birbirine bağlama işlevine sahiptir.
4
Zarf tümleci ve anlam bütünlüğünü sağlamak
'her okunuşunda okura' ifadesi yönelme durumuyla birlikte 'aralayan' sıfat-fiiline bağlanmaktadır. Dolayısıyla bu ifade 'yeni anlam kapıları aralayan ve' söz grubundan hemen önce gelmelidir. Bu da birinci ifadenin ikinci sırada yer alacağını gösterir.
Zarf ve dolaylı tümleç gibi belirteçler niteledikleri eylemsilerden önce gelir.
5
Cümlenin tam sıralamasını oluşturmak
Elde edilen veriler doğrultusunda anlamlı ve kurallı cümle şu şekildedir: 'Klasik yapıtlar (IV) her okunuşunda okura (I) yeni anlam kapıları aralayan ve (III) zamanın yıpratıcı etkisine (V) karşı koyabilen (VI) zamansız metinlerdir (II).' Bu sıralamaya göre baştan üçüncü sırada III numaralı söz grubu yer almaktadır.
Cümlenin mantıksal ve dil bilgisel akışı bu sıralamayla tamamlanır.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı bir cümle oluşturmak için ögelerin dil bilgisi kurallarına (özne-yüklem ilişkisi, tamlamalar, bağlaçlar, fiilimsiler) ve mantık akışına göre doğru sıralanması gerekir.

İpuçları

1
Cümle oluşturma sorularında öncelikle yüklem olabilecek kelimeyi bulup sona, özne olabilecek kelimeyi bulup başa yerleştirmeyi deneyin.
2
İçinde bağlaç (ve) veya sıfat-fiil eki (-an, -en) barındıran kelime gruplarının hangi kelimelerle bağ oluşturabileceğini tespit edin.
3
'yeni anlam kapıları aralayan ve' ifadesindeki bağlaç, cümlenin diğer sıfat-fiil grubu olan 'karşı koyabilen' ile birleşmelidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer yapıda sıfat-fiiller ve bağlaçlar içeren cümle oluşturma soruları çözerek dil bilgisel bağ kurma hızınızı artırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sondaki yüklemden (II) geriye doğru giderek anlamlı tamlamalar kurabilirsiniz. 'Nasıl metinlerdir?' sorusunun cevabı sıfat-fiil gruplarıdır. Bu da doğrudan sıfat-fiillerin yüklemden hemen önce geleceğini gösterir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 145Soru

Tarih yazımı, geçmişi olduğu gibi aktaran tarafsız bir ayna olmaktan ziyade, tarihçinin kendi çağının entelektüel eğilimleriyle biçimlendirdiği etkin bir ---- sürecidir; bu yüzden geçmişe yöneltilen her retrospektif bakış, aslında hedeflenen dönemden ziyade ---- bir yansımasıdır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: yeniden inşa - gözlemi yapan şimdinin

Cevap

yeniden inşa - gözlemi yapan şimdinin
Doğru yanıt olan 'yeniden inşa - gözlemi yapan şimdinin' kelime grubu, cümlenin felsefi altyapısıyla kusursuz bir uyum yakalar. Tarihin salt bir ayna olmadığı tespiti, onun aktif olarak 'yeniden inşa' edildiğini gösterir; geçmişe yönelen retrospektif (geriye dönük) bakışın ise hedeflenen dönemden ziyade 'gözlemi yapan şimdinin' (tarihçinin kendi zamanının) izlerini taşıdığı fikri anlamsal bütünlüğü tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ilk kısmındaki 'ayna olmaktan ziyade' ipucu değerlendirilir.
Tarihin geçmişi aynen yansıtmadığı, aktif bir süreç olduğu anlaşılır. İlk boşluğa 'aktarım', 'belgeleme' veya 'koruma' gibi edilgen/birebir yansıtıcı ifadeler yerine 'yeniden inşa' gibi etkin bir kavram getirilmelidir.
Cümledeki 'ziyade' bağlacı karşıtlık yaratır ve aynanın pasif yansıtıcılığının karşıtı olan aktif bir eylem gerektirir.
2
Cümlenin ikinci kısmındaki 'hedeflenen dönemden ziyade' karşılaştırması incelenir.
Tarihçinin geçmişe bakarken aslında geçmişin kendisini değil, kendi yaşad��ğı anı yansıttığı çıkarılır. Bu doğrultuda ikinci boşluğa 'gözlemi yapan şimdinin' ifadesi getirilmelidir.
Tarihçinin kendi çağının entelektüel eğilimleriyle geçmişi biçimlendirmesi, geçmişin aslında o 'şimdi'nin bakış açısıyla kurulduğunu gösterir.
3
Seçilen iki ifadenin cümle genelindeki anlamsal ve mantıksal uyumu kontrol edilir.
Cümle hem dil bilgisisi kurallarına hem de metindeki felsefi/tarihsel bağlama tam olarak oturur.
Metin, tarih yazımının nesnel bir kopyalama değil, tarihçinin şimdisinden hareketle yaptığı öznel bir yeniden inşa faaliyeti olduğunu savunmaktadır.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri ve Bağlam Uyumu

İpuçları

1
Cümlenin başındaki 'tarafsız bir ayna olmaktan ziyade' ifadesi, tarih yazımının pasif değil, aktif/yaratıcı bir süreç olduğunu gösterir.
2
İkinci boşluktan önceki 'hedeflenen dönemden ziyade' ifadesi, tarihçinin geçmişe bakarken aslında kendi yaşadığı döneme ait izler yansıttığına işaret eder.
3
İlk boşluk için 'ayna' kavramının zıddı olan etkin bir eylem (yeniden inşa), ikinci boşluk için de tarihçinin içinde bulunduğu anı (şimdi) temsil eden bir ifade aranmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Boşluk doldurma sorularında karşıtlık ve sebep-sonuç bağlaçlarının ('aksine', 'bu nedenle', 'ziyade') cümle mantığını nasıl kurduğunu inceleyen benzer felsefi metin çözümlemeleri yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'ziyade' ve 'bu yüzden' gibi bağlaçların yönlendiriciliğini kullanarak seçeneklerdeki kelime çiftlerinin birbirini destekleyip desteklemediğini kontrol edebilirsiniz. İlk kısımda etkin bir kavram varken ikinci kısımda günümüzü/tarihçiyi işaret eden bir unsur bulunmalıdır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 146Soru

Bilimsel bilginin doğası gereği mutlak bir ---- taşımadığını, aksine sürekli bir sınama ve ayıklama süreciyle ---- kabul etmek; bilimi dogmatik bir yapı olmaktan kurtarıp onu sürekli gelişen dinamik bir ---- dönüştüren temel güçtür.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: kesinlik - olgunlaştığını - sürece

Cevap

kesinlik - olgunlaştığını - sürece
Doğru seçenek olan ifadedeki sözcükler sırasıyla yerleştirildiğinde cümle mantıksal bir bütünlük kazanır. Bilimsel bilginin mutlak bir 'kesinlik' taşımaması, onun dogmatik olmasını engeller. Sürekli sınama ve ayıklama ile bilginin 'olgunlaştığı' gerçeği, onun doğruluğunun pekiştiğini ve nitelik kazandığını gösterir. Son olarak bilimin 'sürekli gelişen dinamik bir sürece' dönüştüğünün belirtilmesi de cümlenin sonundaki hareketlilik ve değişim vurgusunu tam olarak karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin genel anlamını ve boşlukların çevresindeki ipuçlarını analiz etme
Cümlede bilimin dogmatik olmamasından ve sürekli gelişmesinden bahsedildiği belirlenmiştir. Bu durum, bilimsel bilginin değişmez ya da mutlak bir özelli��e sahip olmadığı ipucunu verir.
Doğru seçeneği bulmak için öncelikle cümlenin ana düşüncesini ve anlamsal yönünü (olumlu/olumsuz) kavramak gerekir.
2
İlk boşluk için en uygun kavramı belirleme
Bilimin dogmatik inanç sistemlerinden farkı, mutlak ve deği��mez doğruları olmamasıdır. Bu yüzden ilk boşluğa 'kesinlik' sözcüğü getirilmelidir. 'Tutarlılık' bilim için gerekli bir koşuldur, dolayısıyla elenir.
İlk boşluğa getirilecek kelime, 'mutlak' sıfatıyla ve cümlenin devamındaki sorgulama vurgusuyla uyumlu olmalıdır.
3
İkinci boşluğa gelecek kelimenin mantıksal uyumunu test etme
Sürekli sınama ve ayıklama süreçleri bilimsel bilgiyi zayıflatmaz veya durağanlaştırmaz; aksine onu geliştirir, yani 'olgunlaştırır'. Bu nedenle 'olgunlaştığını' sözcüğü anlamca tam oturmaktadır.
İkinci boşluk, eylemin (sınama ve ayıklama) bilgi üzerindeki olumlu etkisini karşılamalıdır.
4
Üçüncü boşluğu tamamlayarak cümlenin bütününü kontrol etme
Bilimi 'sürekli gelişen dinamik bir...' olarak tanımlarken en uygun kavram 'süreç' olacaktır. Böylece 'kesinlik - olgunlaştığını - sürece' kelimeleriyle cümle hem mantıksal hem de dil bilgisel olarak kusursuz biçimde tamamlanır.
Son boşluk, 'dinamik' sıfatıyla doğrudan nitelenebilecek ve bilimin durağan olmayan yapısını yansıtacak bir kavram gerektirir.

Anahtar Kavram

Cümle tamamlama sorularında anlamsal tutarlılık, mantıksal bağ ve dil bilgisi uyumu
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 147Soru

İlk kez 20. yüzyılın başlarında İsviçre Alpleri'nde keşfedilen ve yalnızca yüksek rakımlarda yetişen bu dağ çiçeği, günümüzde sadece laboratuvar ortamında çoğaltılabilmektedir.

Bu cümleden hareketle sözü edilen dağ çiçeğiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sözü edilen dağ çiçeğinin günümüzdeki üretimi yalnızca yapay ortamlarda gerçekleştirilmektedir.

Cevap

Sözü edilen dağ çiçeğinin günümüzdeki üretimi yalnızca yapay ortamlarda gerçekleştirilmektedir.
Cümlede yer alan 'günümüzde sadece laboratuvar ortamında çoğaltılabilmektedir' ifadesi, bu çiçeğin üretiminin günümüzde doğal yollarla değil, sadece laboratuvar gibi yapay koşullarda yapılabildiğini kesin olarak göstermektedir. Bu nedenle, çiçeğin günümüzdeki üretiminin yalnızca yapay ortamlarda gerçekleştirildiği yargısı doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncelikle verilen cümlenin anlam sınırlarını ve içerdiği kesin bilgileri belirleyin.
Cümle bize çiçeğin keşif zamanını/yerini (20. yüzyılın başı, İsviçre Alpleri), yetişme koşulunu (yalnızca yüksek rakımlar) ve günümüzdeki çoğaltılma biçimini (sadece laboratuvar ortamı) vermektedir.
Kesin çıkarım sorularında seçeneklerin doğruluğu sadece cümlede verilen bu sınırlarla test edilmelidir.
2
Seçenekleri cümledeki bilgilerle tek tek karşılaştırarak yorum katılmış yargıları eleyin.
İsviçre Alpleri'nin tek bölge olduğu, çalışmaların ilk İsviçre'de başladığı, neslinin tükenme tehlikesi altında olduğu ve yetiştirilme kolaylığı gibi iddialar cümlede yer almayan öznel veya aşırı yorumlardır ve elenmelidir.
Cümleden çıkarılamayacak ek bilgiler barındıran seçenekler kesin yargı olamaz.
3
Cümledeki ifadenin doğrudan veya eş anlamlı kelimelerle yeniden ifade edildiği seçeneği bulun.
'Sadece laboratuvar ortamında çoğaltılabilmektedir' ifadesi ile 'yalnızca yapay ortamlarda üretilmektedir' ifadesi anlamca tamamen örtüşmektedir.
Doğru seçenek cümledeki bir bilginin farklı sözcüklerle kesin bir biçimde aktarılmış halidir.

Anahtar Kavram

Cümleden çıkarılabilecek kesin yargıyı bulurken metnin dışına çıkmamak, öznel yorumlar eklememek ve cümledeki ifadeleri tam karşılayan yargıyı seçmek gerekir.
Soru 148Soru

17. yüzyılın ortalarında Hollandalı ressamların, tablolarında mavi tonları elde etmek için kullandıkları denizaşırı (ultramarin) pigmenti, sadece Afganistan'daki tek bir vadiden çıkarılan yarı değerli lapis lazuli taşından üretildiği için o dönemde altından bile daha yüksek bir piyasa değerine sahipti.

Bu cümleden yola çıkılarak aşağıdaki yargılardan hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hollandalı ressamların mavi rengi elde etmekte yararland��kları pigmentin ham maddesi coğrafi açıdan sınırlandırılmış tek bir kaynaktan elde edilmektedir.

Cevap

Hollandalı ressamların mavi rengi elde etmekte yararlandıkları pigmentin ham maddesi coğrafi açıdan sınırlandırılmış tek bir kaynaktan elde edilmektedir.
Hollandalı ressamların mavi rengi elde etmekte yararlandıkları pigmentin ham maddesi coğrafi açıdan sınırlandırılmış tek bir kaynaktan elde edilmektedir ifadesi doğrudur. Çünkü cümlede ultramarin pigmentinin sadece Afganistan'daki tek bir vadiden çıkarılan lapis lazuli taşından üretildiği belirtilmiştir. Bu durum, ham maddenin coğrafi olarak son derece sınırlandırılmış tek bir kaynakla sınırlı olduğunu kesin olarak kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki temel kavramları, zamanı ve koşulları analiz etme.
Hollandalı ressamların 17. yüzyılın ortalarında mavi tonları elde etmek için kullandıkları ultramarin pigmentinin, yalnızca Afganistan'daki tek bir vadiden çıkarılan lapis lazuli taşından üretildiği ve altından daha pahalı olduğu belirlendi.
Cümlenin verdiği tüm yargı sınırlarını doğru çizebilmek için.
2
Seçeneklerdeki yargıları cümledeki bilgilerle karşılaştırarak doğruluğunu test etme.
Ham maddenin (lapis lazuli) sadece Afganistan'daki tek bir vadiden çıkarılması bilgisinin, coğrafi açıdan sınırlandırılmış tek bir kaynak ifadesini doğrudan ve kesin olarak karşıladığı görüldü.
Kesin olarak ulaşılabilecek tek yargıyı tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 149Soru

19. yüzyılın sonlarında kutup araştırmalarında kullanılmak üzere özel olarak inşa edilen ve ahşap gövdesi buz basıncına dayanacak şekilde küresel bir tasarıma sahip olan Fram gemisi, Norveçli kâşif Nansen'in Kuzey Kutbu'na ulaşmak amacıyla gerçekleştirdiği üç yıllık seferde başarıyla kullanılmıştır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Norveçli kâşif Nansen'in gerçekleştirdiği üç yıllık kutup seferinde, gövde yapısı ahşap olan küresel tasarımlı bir gemiden yararlanılmıştır.

Cevap

Norveçli kâşif Nansen'in gerçekleştirdiği üç yıllık kutup seferinde, gövde yapısı ahşap olan küresel tasarımlı bir gemiden yararlanılmıştır.
Cümlede Fram gemisinin ahşap gövdeli ve küresel tasarımlı olduğu, Nansen'in üç yıllık Kuzey Kutbu seferinde bu geminin kullanıldığı açıkça ifade edilmektedir. Buradan hareketle Nansen'in seferinde ahşap ve küresel gövdeli bir gemiden yararlanıldığı yargısına kesin olarak ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana unsurları ve geminin özelliklerini belirlemek.
Geminin ahşap gövdeli, küresel tasarımlı olduğu ve Nansen'in üç yıllık seferinde kullanıldığı belirlenmiştir.
Çıkarılabilecek kesin yargının temel dayanaklarını saptamak için.
2
Seçenekleri cümledeki kesin bilgilerle karşılaştırmak.
Kullanılan geminin ahşap ve küresel gövdeli olduğu bilgisinin doğrudan eşleştiği görülmüştür.
Yorum veya tahmin içermeyen, doğruluğu kesin olan seçeneği bulmak için.

Anahtar Kavram

Cümleden çıkarılabilecek kesin yargı bulma
Soru 150Soru

Sanatçı, eserlerinde toplumsal sorunları ---- bir dille ele alırken bireysel duyarlılıkları da göz ardı etmemiştir; böylece hem halkın geniş kesimlerine ulaşmayı başarmış hem de sanatının estetik değerinden ----.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: yalın - ödün vermemiştir

Cevap

yalın - ödün vermemiştir
Doğru yanıt olan ifadeler getirildiğinde, cümle anlamca ve mantıkça tutarlı bir bütün oluşturur. Yazarın halka ulaşması 'yalın' bir dil kullandığını gösterirken, aynı zamanda estetik kaliteden 'ödün vermemesi' sanatsal başarısını sürdürdüğünü ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ilk kısmındaki ipuçlarını analiz etme
Sanatçının 'halkın geniş kesimlerine ulaşması' hedeflendiğine göre, tercih ettiği dilin sade, anlaşılır yani 'yalın' olması gerektiği belirlenir.
Topluma seslenen ve geniş kitlelere ulaşmak isteyen bir yazarın ağır, kapalı veya aşırı süslü bir dil kullanması mantıksal olarak beklenemez.
2
Cümlenin ikinci kısmındaki mantıksal bağları inceleme
Sanatçının 'bireysel duyarlılıkları göz ardı etmemesi' ve 'hem... hem de...' yapısıyla başarılarının sıralanması, onun sanatın estetik yönünü feda etmediğini, yani estetik değerinden 'ödün vermediğini' gösterir.
Cümlenin yapısı, sanatçının iki olumlu durumu aynı anda gerçekleştirdiğini vurgulamaktadır: Hem halka ulaşmış hem de sanatının estetik kalitesini korumuştur.
3
Boşluklara getirilen sözcüklerin dil bilgisi ve anlamsal uyumunu kontrol etme
'yalın' ve 'ödün vermemiştir' ifadelerinin cümleyi hem dil bilgisi kurallarına hem de anlamsal mantık örgüsüne tam uygun şekilde tamamladığı görülür.
Seçilen sözcükler cümlenin hem neden-sonuç ilişkisini hem de karşılaştırmalı yapısını tutarlı bir şekilde tamamlamaktadır.

Anahtar Kavram

Cümle tamamlama sorularında anlam bütünlüğü, sözcüklerin bağlamsal uyumu ve mantıksal bağlaçların yönlendirdiği doğrultuda boşlukların doldurulması gerekir.
Soru 151Soru

Aksum Krallığı'nın 4. yüzyıla tarihlenen Adulis Limanı kazılarında ele geçen, üzerinde Güney Hindistan kökenli zanaatkârların damgaları bulunan pişmiş toprak kaplar; bu iki bölge arasındaki deniz ticaretinin, daha önce sanılanın aksine, sadece Roma İmparatorluğu'nun aracılığıyla gerçekleşen dolaylı bir alışveriş olmadığını, doğrudan bir ticari ağın varlığını ortaya koymuştur.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aksum Krallığı ile Güney Hindistan arasında, üçüncü bir devletin aracılığı olmaksızın yürütülen doğrudan bir deniz ticareti ilişkisi kurulmuştur.

Cevap

Aksum Krallığı ile Güney Hindistan arasında, üçüncü bir devletin aracılığı olmaksızın yürütülen doğrudan bir deniz ticareti ilişkisi kurulmuştur.
Aksum Krallığı ile Güney Hindistan arasında, üçüncü bir devletin aracılığı olmaksızın yürütülen doğrudan bir deniz ticareti ilişkisi kurulmuştur yargısı kesin olarak çıkarılır. Çünkü cümle, bu iki bölge arasındaki deniz ticaretinin sadece Roma İmparatorluğu'nun aracılığıyla (yani dolaylı) gerçekleşmediğini, doğrudan bir ticari ağın bulunduğunu kanıtlarla ortaya koymaktadır. Doğrudan ticaret, aracı bir gücün olmadığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar ifadeleri belirleme
Cümlede 'Aksum Krallığı', 'Adulis Limanı', 'Güney Hindistan kökenli zanaatkârların damgaları', 'Roma İmparatorluğu'nun aracılığ��' ve 'doğrudan bir ticari ağ' ifadeleri öne çıkmaktadır.
Kesin yargıya ulaşmak için cümlede verilen unsurların sınırlarını ve birbirleriyle olan ilişkilerini doğru saptamak gerekir.
2
Eski kabul ile yeni kanıtı karşılaştırma
Daha önce ticaretin sadece Roma aracılığıyla (dolaylı) yapıldığı sanılırken, yeni bulguların doğrudan bir ticari ağın varlığını kanıtladığı görülmüştür.
Cümlenin 'aksine' ifadesiyle kurduğu karşılaştırma, kesin yargının temelini oluşturmaktadır.
3
Doğrudan ticari ağ kavramını analiz etme
Doğrudan bir ticari ağın varlığı, iki bölge arasındaki alışverişte Roma İmparatorluğu gibi üçüncü bir tarafın aracılığına ihtiyaç duyulmadığını kanıtlar.
Bulgulardan çıkarılabilecek en yalın, yorumsuz ve kesin mantıksal sonuç budur.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 152Soru

Gökbilimciler, son teknoloji teleskoplarla yaptıkları gözlemler sonucunda Güneş sistemine komşu bir yıldızın yörüngesinde dolanan yeni bir ötegezegen keşfetmiş olsalar da bu gezegenin atmosfer bileşimi hakkında kesin verilere ulaşabilmek için yeni nesil uzay gözlemevinin hizmete girmesini beklemek zorundadırlar.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sözü edilen ötegezegenin keşfedilmesini sağlayan gözlem araçları, bu gezegenin atmosferik özellikleri hakkında kesin bilgi sunma noktasında yetersizdir.

Cevap

Sözü edilen ötegezegenin keşfedilmesini sağlayan gözlem araçları, bu gezegenin atmosferik özellikleri hakkında kesin bilgi sunma noktasında yetersizdir.
Cümlede son teknoloji teleskoplarla bir ötegezegenin keşfedildiği aktarılmış, ancak atmosfer bileşimine dair kesin verilerin elde edilmesi yeni nesil uzay gözlemevinin hizmete girmesi şartına bağlanmıştır. Buradan, keşfi sağlayan mevcut teleskopların (gözlem araçlarının) atmosfer bileşimi hakkında kesin bilgi sunma konusunda yetersiz olduğu sonucu net ve kesin olarak çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana yargıları ve koşulları belirlemek.
Gökbilimcilerin son teknoloji teleskoplarla yeni bir ötegezegen keşfettiği ancak atmosfer bileşimi için yeni nesil bir uzay gözlemevinin beklendiği saptanmıştır.
Cümlenin sınırlarını çizerek dışarıdan yorum katılmasını engellemek.
2
Keşifte kullanılan araçlar ile atmosfer analizi arasındaki ilişkiyi kurmak.
Mevcut araçlar keşif yapabilmiş fakat atmosferin kesin bileşimini ortaya koyamamıştır.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu test etmek.
3
Doğru yargıyı tespit etmek.
Mevcut keşif araçlarının atmosferik özellikleri kesin olarak belirlemede yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Metindeki koşulun mantıksal sonucunu doğrudan ifade eden seçeneği bulmak.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 153Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç (gerekçe) ilişkisi vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yoğun sis nedeniyle vapur seferleri geçici olarak iptal edildi.

Cevap

Yoğun sis nedeniyle vapur seferleri geçici olarak iptal edildi.
Vapur seferlerinin iptal edilmesinin somut nedeni olan yoğun sis durumu gerçekleşmiştir. Sonuç olan iptal edilme eylemi de tamamlanmıştır. Cümlede iki durum da gerçekleşmiş olduğundan net bir neden-sonuç (gerekçe) ilişkisi kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yüklemlerine yönelik yöneltilen sorularla eylemlerin gerçekleşme gerekçesini aramak.
Yoğun sis nedeniyle vapur seferlerinin iptal edildiği cümlesinde 'Vapur seferleri neden iptal edildi?' sorusunun karşılığı olarak 'yoğun sis nedeniyle' cevabı alınır.
Yükleme sorulan 'neden?' sorusuna mantıklı ve gerçekleşmiş bir gerekçe sunan cümle neden-sonuç cümlesidir.
2
Diğer seçeneklerdeki anlam ilişkilerini ayırt etmek.
Proje yetiştirme ve kitap satın alma cümlelerinde henüz gerçekleşmemiş bir hedefin (amaç) olduğu; spor yapma cümlesinde ise bir şartın (koşul) öne sürüldüğü tespit edilir.
Amaç-sonuç ve koşul-sonuç cümlelerinin neden-sonuç cümlelerinden temel farkı, eylemin gerekçesinin değil, hedefinin veya şartının sunulmasıdır.

Anahtar Kavram

Cümlede Neden-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümlelerdeki yargıların gerçekleşip gerçekleşmediğine dikkat edin. Neden-sonuç cümlelerinde hem neden hem de sonuç gerçekleşmiştir.
2
Cümleleri birbirine bağlayan ek ve sözcüklere odaklanın. '-mak amacıyla' ifadesi amaç bildirirken, 'nedeniyle' ifadesi doğrudan bir gerekçe sunar.
3
Vapur seferlerinin iptal edilme gerekçesinin kesin olarak yaşanıp yaşanmadığını değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımını daha iyi kavramak için cümlelerdeki '-mak için' yerine '-mak amacıyla' ifadesini koyarak test edebilirsiniz. Eğer uyuyorsa amaç-sonuçtur.

Alternatif Yöntem

Cümleleri 'çünkü' bağlacını kullanarak tersten okuyun: 'Vapur seferleri geçici olarak iptal edildi çünkü yoğun sis vardı.' Bu ifade anlamlı olduğu için neden-sonuç ilişkisidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 154Soru

Yazarın bu yıl yayımlanan son romanı, ilk ayında tükenerek yayınevinin bu dönemdeki en çok satan kitabı oldu.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sözü edilen roman, yayınevinin aynı dönemde piyasaya sunduğu diğer eserlerden daha yüksek bir satış rakamına ulaşmıştır.

Cevap

Sözü edilen romanın, yayınevinin aynı dönemde çıkardığı diğer kitaplardan daha fazla satmış olması
Cümlede yazarın son romanının yayınevinin o dönemdeki en çok satan kitabı olduğu belirtilmiştir. Bir kitabın en çok satan olması, yayınevinin aynı dönemdeki diğer eserlerinden daha fazla satıldığını mantıksal olarak kesin kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar ifadeleri belirleme
Cümlede 'bu yıl yayımlanan son roman', 'ilk ayında tükenme' ve 'yayınevinin bu dönemdeki en çok satan kitabı' ifadeleri öne çıkmaktadır.
Kesin çıkarım yapabilmek için cümlede verilen sınırları ve net bilgileri tespit etmek gerekir.
2
Seçenekleri cümledeki bilgilerle karşılaştırma
Romanın 'en çok satan' olması, doğrudan diğer kitaplardan daha fazla satıldığını gösterir. Yazarın diğer eserlerinin başarısı, kitabın ilk gün tükenmesi veya yayınevinin başka tür basmaması gibi bilgiler ise cümlede yer almaz.
Metin dışı yorumlar içeren veya bilgi sınırlarını aşan seçenekleri elemek gerekir.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 155Soru

"Düşüncelerini içinden geldiği gibi, süslemeden aktaran yazarlar okurla daha sıcak bir bağ kurarlar."

Bu cümleye anlamca en yakın olan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazılarında yapaylıktan uzak durup samimi bir dili tercih eden sanatçılar, okuyucuyla daha içten ilişkiler geliştirir.

Cevap

Yazılarında yapaylıktan uzak durup samimi bir dili tercih eden sanatçılar, okuyucuyla daha içten ilişkiler geliştirir.
Doğru yargı, özgün cümledeki 'içinden geldiği gibi' ifadesini 'samimi', 'süslemeden' ifadesini 'yapaylıktan uzak' ve 'sıcak bağ kurmak' ifadesini ise 'içten ilişkiler geliştirmek' kavramlarıyla eşleştirerek cümlenin anlamını eksiksiz şekilde yeniden üretmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen cümledeki anahtar kelimeleri ve anlamı analiz etmek.
'İçinden geldiği gibi' (samimi), 'süslemeden' (yapaylıktan uzak, sade) ve 'sıcak bağ kurmak' (içten ilişki kurmak) kavramları belirlenmiştir.
Cümlenin temel mesajını ve bu mesaja kaynaklık eden kavramları belirleyerek seçeneklerle doğru eşleştirme yapabilmek için.
2
Seçenekleri analiz ederek verilen cümlenin anlamını tam olarak karşılayan seçeneği bulmak.
Yapaylıktan uzak, samimi dili tercih eden sanatçıların okurla içten ilişkiler geliştireceğini belirten seçeneğin, verilen cümleyle tam olarak uyuştuğu görülmüştür.
Verilen cümledeki üslup ve iletişim biçiminin okuyucu üzerindeki etkisini aynı anlam doğrultusunda ifade eden yargıyı saptamak için.

Anahtar Kavram

Cümleler Arası Yakın Anlamlılık İlişkisi
Soru 156Soru

(I) Modern edebiyat eleştirisinde metinlerarasılık, bir metnin kendisinden önce yazılmış diğer metinlerle kurduğu anlamsal ve biçimsel ilişkiler ağını ifade eder. (II) Bir yazarın, seleflerinin yapıtlarını körü körüne taklit etmekten kaçınması, kendi özgün sesini bulabilmesinin en temel koşuludur. (III) Yazar, edebi geleneğin sunduğu zengin birikimi kendi estetik potasında eriterek yeniden üretmek amacıyla metinlerarası göndermelere sıklıkla başvurur. (IV) Ancak okur, metindeki bu göndermelerin izini sürecek kültürel donanıma sahip değilse yazarın kurduğu bu çok katmanlı anlam dünyası büyük oranda kapalı kalacaktır. (V) Edebi metinlerin bu gizemli doğası, okuru pasif bir alıcı olmaktan çıkarıp metnin üretimine aktif olarak katılan bir figür hâline getirdiği için edebiyat eleştirisinin de yönünü değiştirmiştir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede, yazarın metinlerarası göndermeleri kullanma gerekçesi neden-sonuç ilişkisiyle açıklanmıştır.

Cevap

III. cümlede yazarın metinlerarası göndermelere başvurma gerekçesinin neden-sonuç ilişkisiyle açıklandığını iddia eden seçenek.
Doğru cevap, III. cümlede neden-sonuç ilişkisi olduğunu iddia eden seçenektir. Çünkü bu cümlede geçen 'yeniden üretmek amacıyla' ifadesi, eylemin gerekçesini bir amaca bağlamaktadır. Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş olup geleceğe yönelik bir hedef barındırır. Bu yüzden cümle amaç-sonuç ilişkisi kurmaktadır, neden-sonuç değil.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış cümlelerin anlam ilişkilerini analiz edin.
I. cümlede tanım yapılmış; II. cümlede 'koşul' kelimesiyle şart anlamı verilmiş; III. cümlede 'amacıyla' ifadesiyle amaç-sonuç ilişkisi kurulmuş; IV. cümlede '-se/sa' ekiyle koşul-sonuç ilişkisi kurulmuş; V. cümlede '-diği için' yapısıyla neden-sonuç ilişkisi kurulmuştur.
Her bir cümlenin yargı taşıma yönünü ve kullanılan bağlaç/eklerin işlevini doğru belirlemek gerekir.
2
III. cümleyi dil bilgisel ve anlamsal açıdan tekrar değerlendirin.
Cümledeki 'yeniden üretmek amacıyla' ifadesi, eylemin gerçekleştirilmesindeki hedefi (amacı) bildirmektedir. Eylem henüz gerçekleşmemiştir ve geleceğe yöneliktir.
Amaç-sonuç ilişkisi ile neden-sonuç ilişkisi arasındaki farkı ayırt etmek, doğru cevaba ulaşmayı sağlar.
3
Seçeneklerdeki iddialarla cümlelerin gerçek anlam ilişkilerini karşılaştırın.
III. cümleyle ilgili seçenekte cümlenin 'neden-sonuç' ilişkisi barındırdığı iddia edilmiştir. Oysa bu cümle amaç-sonuç cümlesidir. Dolayısıyla bu yargı yanlıştır.
Soruda yanlış olan ifade sorulduğu için amaç-sonuç ilişkisini yanlış tanımlayan seçenek doğru yanıt olmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümlede anlam ilişkileri (Neden-sonuç ve amaç-sonuç farkı)
Soru 157Soru

İstanbul'un en eski simgelerinden biri olan Galata Kulesi, 2024 yılında tamamlanan son restorasyon çalı��masının ardından müze olarak hizmet vermeye başlamıştır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Galata Kulesi, 2024 yılında tamamlanan restorasyonun ardından müze statüsü kazanmıştır.

Cevap

Galata Kulesi, 2024 yılında tamamlanan restorasyonun ardından müze statüsü kazanmıştır.
Cümlede kulenin 2024 yılında tamamlanan restorasyon çalışmasının ardından müze olarak hizmet vermeye başladığı açıkça ifade edilmektedir. Bu durum, kulenin bu tarihteki çalışmanın bitimiyle birlikte müze statüsü kazandığını kesin olarak gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar ifadeleri belirlemek.
Belirlenen ifadeler: '2024 yılında tamamlanan son restorasyon çalışması' ve 'ardından müze olarak hizmet vermeye başlamıştır'.
Kesin yargıya ulaşmak için cümlede verilen bilgilerin sınırlarını netleştirmek gerekir.
2
Verilen bilgileri seçeneklerle karşılaştırmak.
Kulenin 2024'teki restorasyon sonrasında müze olarak hizmete başladığı bilgisiyle tam uyuşan seçeneğin belirlenmesi.
Cümlede doğrudan yer almayan öznel yorumları ve aşırı genellemeleri içeren seçenekleri elemek.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 158Soru

Yukarıda verilen numaralanmış sözleri anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak biçimde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama 'toplumsal değişimin yönünü belirleyen en önemli etken bireylerin ortak değerler etrafında bir araya gelme arzusudur.' şeklinde olmalıdır.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde birleştirildiğinde cümlenin yüklemi 'arzusudur' ifadesi olur. 'Bireylerin... arzusudur' ifadesi bir isim tamlaması oluştururken 'ortak değerler etrafında bir araya gelme' söz öbeği de bu tamlamanın arasına girer. Cümlenin özne kısmı ise 'toplumsal değişimin yönünü belirleyen en önemli etken' sıfat-fiil grubudur. Bu durumda kurallı ve anlamlı sıralama III - I - VI - II - IV - V şeklinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin ve cümlenin son ögesinin belirlenmesi
Ek-eylem ekini (-dur) almış olan 'arzusudur.' sözcüğü cümlenin yüklemi olarak tespit edilir ve en sona yerleştirilir.
Türkçe kurallı cümle yapısında yüklemin sonda bulunması zorunludur.
2
Yükleme bağlanan tamlama ve eylem öbeklerinin gruplandırılması
'Bireylerin' ve 'bir araya gelme' sözleri, yüklemle birleşerek 'bireylerin ortak değerler etrafında bir araya gelme arzusudur' şeklinde bir tamlama yapısı oluşturur.
İsim tamlamaları ve fiilimsi grupları anlam bütünlüğü nedeniyle birbirinden ayrılamaz.
3
Özne grubunun oluşturulması ve cümlenin baş kısmının kurulması
'Toplumsal değişimin yönünü' ifadesi ile 'belirleyen en önemli etken' sıfat-fiil grubu birleştirilerek özne öbeği kurulur.
Sıfat-fiil ekleri kendisinden önceki ögeleri bağlayarak bir sıfat tamlaması/fiilimsi grubu oluşturur.
4
Parçaların birleştirilerek cümlenin genel kontrolünün yapılması
Tüm öbeklerin mantık ve dil bilgisisi kurallarına göre bir araya getirilmesiyle 'Toplumsal değişimin yönünü belirleyen en önemli etken bireylerin ortak değerler etrafında bir araya gelme arzusudur.' cümlesi elde edilir.
Elde edilen cümlenin hem kurallı hem de anlamlı bir bütün oluşturduğunu teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma ve Ögelerin Sıralanışı
Soru 159Soru

I. açan en değerli
II. kitaplar,
III. insan zihnini geliştiren
IV. hazinelerdir
V. ve ona yeni ufuklar

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

V numaralı parça (ve ona yeni ufuklar)
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında 'Kitaplar, insan zihnini geliştiren ve ona yeni ufuklar açan en değerli hazinelerdir.' cümlesi elde edilir. Bu sıralamada (II - III - V - I - IV) baştan üçüncü sırada 've ona yeni ufuklar' ifadesi yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin temel ögelerini (özne ve yüklem) tespit edin.
Özne 'Kitaplar,' (II) ve yüklem 'hazinelerdir' (IV) olarak belirlenir.
Kurallı ve anlamlı bir cümle oluşturmak için yüklemin sonda, öznenin ise başında yer alması gerekir.
2
Yükleme bağlanan ve onu niteleyen sıfat fiil gruplarını gruplandırın.
'insan zihnini geliştiren' (III) ve 'ona yeni ufuklar açan' (V + I) ifadeleri yüklemi niteleyen iki gruptur.
Sıfat fiiller, niteledikleri isimlerden (hazinelerdir) önce gelerek sıfat tamlaması oluşturur.
3
Bu iki sıfat fiil grubunu 've' bağlacıyla birbirine bağlayarak sıralamayı tamamlayın.
Sıralama II - III - V - I - IV şeklinde gerçekleşir ve 'Kitaplar, insan zihnini geliştiren ve ona yeni ufuklar açan en değerli hazinelerdir.' cümlesi oluşur.
İki niteleyici grup 've' bağlacıyla bağlanarak anlamlı bir bütün oluşturur.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı cümle oluşturma, sözcüklerin ve söz öbeklerinin dil bilgisi kurallarına uygun olarak sıralanması prensibine dayanır.
Soru 160Soru

I. kendi zihinsel sınırlarını ve estetik kavrayışını da
II. yalnızca fiziksel çevreyi şekillendirmekle kalmayıp
III. insanın doğayı dönüştürme çabası,
IV. yeniden inşa eden
V. aynı zamanda
VI. kültürel bir süreçtir.

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan dördüncü hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Romen rakamıyla I numaralı söz grubu
Verilen ifadeler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında cümle: 'İnsanın doğayı dönüştürme çabası (III), yalnızca fiziksel çevreyi şekillendirmekle kalmayıp (II) aynı zamanda (V) kendi zihinsel sınırlarını ve estetik kavrayışını da (I) yeniden inşa eden (IV) kültürel bir süreçtir (VI).' şeklini alır. Bu dizilime göre baştan dördüncü sırada Romen rakamıyla I numaralı ifade yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi ve cümlenin son ögesini belirleme
VI numaralı 'kültürel bir süreçtir' ifadesi cümlenin yüklemidir ve sonda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerin sonunda yüklem yer alır.
2
Yükleme bağlanan sıfat-fiil grubunu bulma
IV numaralı 'yeniden inşa eden' ifadesi sıfat-fiil grubu olarak yüklemin sıfatı konumundadır ve yüklemden hemen önce gelmelidir. Bu durumda son iki öge '... IV - VI' şeklindedir.
Sıfat-fiiller niteledikleri isim öbeklerinden önce gelerek sıfat tamlaması oluşturur.
3
Özne ve cümlenin başlangıç ögesini belirleme
III numaralı 'insanın doğayı dönüştürme çabası,' ifadesi cümlenin öznesidir ve en başta yer almalıdır.
Türkçe cümle yapısında temel ögelerden olan özne genellikle cümlenin başında bulunur.
4
Kalan ögeleri bağlaç uyumuna göre birleştirme
II numaralı 'yalnızca fiziksel çevreyi şekillendirmekle kalmayıp' ifadesi, V numaralı 'aynı zamanda' bağlacı ve I numaralı 'kendi zihinsel sınırlarını ve estetik kavrayışını da' ifadesiyle birleşerek anlamlı bir bütün oluşturur. Sıralama III - II - V - I - IV - VI şeklinde tamamlanır. Bu sıralamada baştan dördüncü öge I numaralı söz olur.
'Yalnızca... kalmayıp... aynı zamanda... da' kalıbı Türkçede birbiriyle uyumlu bağlaç grupları oluşturur.

Anahtar Kavram

Öge dizilimi, sıfat-fiil grupları ve bağlaç yapıları yardımıyla anlamlı ve kurallı cümle oluşturma.
ÖncekiSayfa 8 / 10Sonraki
Cümlede Anlam Alıştırma Soruları — ALES — Sayfa 8 | Examkin