Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSes Bilgisi

"Gittikçe zorlaşan bu yolda, azmi sayesinde engelleri birer birer aşıyor; gönlündeki umudun yeşerdiğini ve bu huzuru hiç kaybetmeyeceğini hissediyordu." Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünsüz benzeşmesi
  2. B
    Ünsüz türemesi
  3. C
    Ünlü düşmesi
  4. D
    Ünsüz yumuşaması
  5. Ünlü daralmasıCevap

Cevap

Cümlede ünlü daralması ses olayı bulunmamaktadır.
Ünlü daralması ses olayının gerçekleşebilmesi için fiil kök veya gövdesinin 'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle bitmesi ve üzerine '-yor' ekinin gelmesi gerekir. Metindeki 'aşıyor' kelimesinin kökü 'aş-', 'hissediyordu' kelimesinin gövdesi ise 'hisset-' şeklindedir. Her iki durumda da kelimeler ünsüzle bittiği için araya giren 'ı' ve 'i' sesleri daralma değil, yardımcı ünlüdür. Bu nedenle metinde ünlü daralması örneği yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Ünsüz benzeşmesini tespit etmek
'Gittikçe' kelimesinde 'git-dik-ce' yapısı 'git-tik-çe'ye dönüşerek iki kez benzeşme oluşturmuştur.
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek geldiğinde ekin başındaki ünsüz sertleşir.
2
Ünlü düşmesini tespit etmek
'Azmi' (azim), 'Gönlündeki' (gönül), 'Kaybet' (kayıp) ve 'Yeşer' (yeşil-er) kelimelerinde ünlü düşmesi saptanmıştır.
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında veya birleştiğinde dar ünlü düşer.
3
Ünsüz yumuşamasını tespit etmek
'Umudun' (t-d), 'Kaybet' (p-b), 'Yeşerdiğini' (k-ğ) ve 'Hissediyordu' (t-d) kelimelerinde yumuşama görülür.
'p, ç, t, k' ile biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında bu ünsüzler yumuşar.
4
Ünsüz türemesini tespit etmek
'His + etmek' birleşimi sırasında 'hissediyordu' şeklinde 's' sesi türemiştir.
Yardımcı eylemle birleşen bazı tek heceli kelimelerde ünsüz ikizleşmesi (türemesi) meydana gelir.
5
Ünlü daralmasını kontrol etmek
'Aşıyor' ve 'hissediyordu' kelimelerinde daralma yoktur; bu kelimelerin kökü (aş- ve et-) daralmaya uygun ünlüyle bitmez.
Ünlü daralması için fiil kök veya gövdesinin 'a' veya 'e' sesleriyle bitmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Türkçede Ses Olayları ve Karma Analiz

Daha Fazla Pratik

İçinde hem ünlü düşmesi hem de ünsüz yumuşaması barındıran 'kaybet-' ve 'yeşer-' gibi karma yapılı kelimeler üzerinde pratik yapmak sınavda hız kazandıracaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru