Examkin

Soru

Zorluk: ZorSes Bilgisi

Gönlündeki düğümü çözmek isteyen genç adam, keşfettiği bu garip duygunun kaynağını ararken zamanın nasıl geçtiğini anlamıyordu. Çevresindeki sesler sustuğunda iç dünyasının yankısı daha da belirginleşti.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü düşmesi
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünsüz benzeşmesi
  4. D
    Ünlü daralması
  5. Ünsüz türemesiCevap

Cevap

Ünsüz türemesi parçada yer almayan ses olayıdır.
Verilen parçada 'gönlündeki' (gönül), 'keşfettiği' (keşif) ve 'çevresindeki' (çevir-e) kelimelerinde ünlü düşmesi; 'kaynağını', 'keşfettiği' ve 'sustuğunda' kelimelerinde ünsüz yumuşaması; 'keşfettiği' ve 'sustuğunda' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi; 'anlamıyordu' (anla-ma-yor) kelimesinde ise ünlü daralması mevcuttur. Ancak parçanın hiçbir yerinde ünsüz türemesine örnek olabilecek bir kullanım yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimeleri kök ve eklerine ayırarak ünlü düşmesini ara.
'gönül' -> 'gönl', 'keşif' -> 'keşf', 'çevir-e' -> 'çevre' kelimelerinde ünlü düşmesi saptandı.
Kelime türetilirken veya birleşirken orta hecedeki dar ünlünün düşmesi kuralı incelenir.
2
Sert ünsüzle biten kelimelere ünlü ile başlayan ek geldiğinde oluşan yumuşamayı kontrol et.
'kaynak-ı' -> 'kaynağ', 'keşfet-dik-i' -> 'keşfettiğ', 'sus-tuk-u' -> 'sustuğ' kelimelerinde yumuşama bulundu.
p, ç, t, k ünsüzlerinin b, c, d, g/ğ seslerine dönüşümü aranır.
3
Sert ünsüzle biten köklere gelen yumuşak ünsüzlü eklerin sertleşmesini incele.
'keşfet-dik' -> 'keşfettik', 'sus-duk' -> 'sustuk' örneklerinde ünsüz benzeşmesi görüldü.
f, s, t, k, ç, ş, h, p ile biten kelimelere c, d, g ile başlayan ek gelince bu eklerin ç, t, k olması durumudur.
4
'-yor' eki alan fiillerde geniş ünlülerin daralıp daralmadığına bak.
'anla-ma-yor' -> 'anlamıyor' kelimesinde ünlü daralması tespit edildi.
Fiil kökünde veya olumsuzluk ekinde bulunan 'a/e' seslerinin 'ı/i/u/ü' olması durumudur.
5
Kelime aslına ait olmayan bir ünsüzün sonradan ortaya çıkıp çıkmadığını kontrol et.
Metinde ünsüz türemesine dair bir örnek bulunamadı.
Genellikle yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde görülen bir ses olayıdır.

Anahtar Kavram

Karma Ses Olayları Analizi

Daha Fazla Pratik

Benzer metinlerde 'kaynaştırma ünsüzleri' ve 'ulama' gibi diğer ses olaylarını da bulmaya çalışarak pratiğinizi artırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru