Soru

Zorluk: KolaySes Bilgisi

"Kitaptaki öyküleri okudukça ufkumun genişlediğini, zihnimin yeni fikirlere açıldığını hissediyorum. Bu eşsiz yolculukta her satır, ruhumu besleyen bir pınar gibiydi."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü düşmesi
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünsüz benzeşmesi
  4. D
    Ünsüz türemesi
  5. Ünlü daralmasıCevap

Cevap

Metinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulunurken ünlü daralması bulunmamaktadır.
Verilen parçada 'ufkumun' (ufuk), 'zihnimin' (zihin) ve 'besleyen' (besi-le-yen) sözcüklerinde ünlü düşmesi; 'genişlediğini' sözcüğünde ünsüz yumuşaması; 'kitaptaki' ve 'okudukça' sözcüklerinde ünsüz benzeşmesi; 'hissediyorum' sözcüğünde ise hem ünsüz türemesi (his-s-et-) hem de ünsüz yumuşaması (et-ed) vardır. Ancak parçada ünlü daralmasına (geniş ünlünün daralması) örnek olabilecek bir kullanım yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki sözcükleri ses olayları açısından incelemek.
Birden fazla sözcükte farklı ses olayları tespit edildi.
Soruda hangi ses olayının olmadığını bulmak için mevcut olanları elemek gerekir.
2
Ünlü düşmesi örneklerini belirlemek.
ufuk -> ufkumun, zihin -> zihnimin, besi -> besleyen.
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan sözcüklerin ek aldığında ünlüsünü kaybetmesi kontrol edilir.
3
Ünsüz değişimlerini (yumuşama ve benzeşme) belirlemek.
kitap-taki (benzeşme), okuduk-ça (benzeşme), genişledik-ini (yumuşama).
Sert ünsüzlerin yumuşaması veya sertleşmesi kuralları kontrol edilir.
4
Ünsüz türemesini kontrol etmek.
his + etmek -> hissediyorum (s türemesi).
Yardımcı fiille birleşen bazı sözcüklerdeki ünsüz ikizleşmesi kontrol edilir.
5
Ünlü daralmasını kontrol etmek.
hissediyorum (hisset-i-yor), daralma yoktur; yardımcı ünlü vardır.
-yor ekinin kendisinden önceki geniş ünlüyü daraltıp daraltmadığına bakılır.

Anahtar Kavram

Türkçede Ses Olayları

İpuçları

1
Önce ek almış ve değişime uğramış kelimeleri köklerine ayırarak inceleyin.
2
'Ufuk' ve 'zihin' kelimelerindeki orta hece değişimine dikkat edin.
3
'-yor' eki alan fiilin köküne bakın; 'hisset-' fiili geniş ünlüyle mi bitiyor yoksa ünsüzle mi?

Daha Fazla Pratik

Ünlü daralması ile yardımcı ünlü (koruyucu ünlü) farkını pekiştirmek için benzer fiil çekimlerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şıklardaki ses olaylarını sırasıyla metinde arayıp bulduğunuzun üzerini çizerek ilerlemek, hata payını azaltacaktır.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla