Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSes Bilgisi

"Gökyüzündeki kızıllık kaybolurken çevreye yayılan bu eşsiz koku, ruhundaki sızıyı dindiriyor; bu anın tadını seçkin bir şekilde hissetmek gerektiğini düşünüyordu."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü düşmesi
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünsüz benzeşmesi
  4. D
    Ünsüz türemesi
  5. Ünlü daralmasıCevap

Cevap

Metinde ünlü daralması (geniş bir ünlünün dar ünlüye dönüşmesi) olayına örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmamaktadır.
Metinde geçen fiillerden "dindiriyor" (din-dir-iyor) ve "düşünüyordu" (düşün-üyor-du) incelendiğinde, şimdiki zaman eki olan "-yor" ekinin kendinden önceki geniş ünlüyü daraltma (a, e -> ı, i, u, ü) işlevini yerine getirebileceği bir durum yoktur; çünkü fiil gövdeleri ünsüzle bitmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Ünlü düşmesi kontrolü yap
"kaybolurken" (kayıp+olkayıp + ol) ve "çevreye" (c\cevir+eçevir + e) sözcüklerinde ünlü kaybı tespit edildi.
Sözcükler ek alırken veya birleşirken orta hecedeki dar ünlüler düşmüştür.
2
Ünsüz yumuşaması (değişimi) kontrolü yap
"kaybolurken" (kayıp→kaybkayıp \rightarrow kayb), "tadını" (tat→tadtat \rightarrow tad) ve "gerektiğini" (gerek−dik−i→gerektig˘inigerek-dik-i \rightarrow gerektiğini) sözcüklerinde p,t,kp, t, k ünsüzleri yumuşamıştır.
Sert ünsüzle biten sözcüklere ünlüyle başlayan ek geldiğinde ünsüzler yumuşar.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) kontrolü yap
"seçkin" (sec\c−gin→sec\ckinseç-gin \rightarrow seçkin) ve "gerektiğini" (gerek−dik→gerek−tikgerek-dik \rightarrow gerek-tik) sözcüklerinde eklerin başındaki ünsüzler sertleşmiştir.
Sert ünsüzle biten köklere gelen yumuşak ünsüzlü ekler sertleşir.
4
Ünsüz türemesi kontrolü yap
"hissetmek" (his+ethis + et) sözcüğünde "s" ünsüzünün ikizleştiği görüldü.
Arapça kökenli bazı sözcükler yardımcı eylemle birleşirken ünsüz türemesi gerçekleşir.
5
Ünlü daralması kontrolü yap
"dindiriyor" ve "düşünüyordu" fiillerinde daralma yoktur; çünkü fiil kökleri dar ünlüyle bitmez veya geniş ünlü içermez.
Ünlü daralması için fiilin sonunun "a" veya "e" ile bitmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Ses Olayları (Ünlü ve Ünsüz Değişimleri)

İpuçları

1
Metindeki her bir sözcüğü eklerine ve köklerine ayırarak inceleyin.
2
"-yor" eki alan kelimelerin köklerine bakın; daralma olması için kökün "a" veya "e" ile bitmesi gerekir.
3
"hissetmek", "çevreye" ve "tadını" sözcüklerindeki değişimleri belirlediğinizde, sadece ünlü daralmasının eksik kaldığını göreceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Ünlü daralması ile yardımcı ünlü (ı, i, u, ü) arasındaki farkı pekiştirmek için 'geliyor' ve 'bekliyor' sözcüklerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru