Soru

Zorluk: OrtaSes Bilgisi

Gecenin ilerleyen saatlerinde nihayet uykusu gelmişti. Masanın üzerindeki kitapları toplayıp ışığı kapattı. Bu kararın, hayatının en doğru şıkkı olduğunu hissediyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü düşmesi
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünsüz benzeşmesi
  4. D
    Ünsüz türemesi
  5. Ünlü daralmasıCevap

Cevap

Ünlü daralması, verilen metinde örneği bulunmayan ses olayıdır.
Metin incelendiğinde; 'uykusu' kelimesinde 'uyu-' kökündeki ünlünün düşmesi (ünlü düşmesi), 'gecenin' (geç-e), 'ışığı' (ışık-ı) ve 'hissediyordu' (et-i-yor) kelimelerinde p, ç, t, k seslerinin yumuşaması (ünsüz yumuşaması), 'kapattı' (kapat-dı) kelimesinde sertleşme (ünsüz benzeşmesi) ve 'şıkkı' ile 'hissediyordu' kelimelerinde ünsüz ikizleşmesi (ünsüz türemesi) görülmektedir. Ancak metinde herhangi bir ünlü daralması örneği yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimelerin kök ve eklerini analiz etmek
'Gece' (geç-e), 'uyku' (uyu-ku), 'ışığı' (ışık-ı), 'kapattı' (kapat-tı), 'şıkkı' (şık-ı), 'hissediyordu' (his-et-i-yor) kelimeleri tespit edildi.
Ses olaylarını bulmak için kelimelerin orijinal halleriyle ek almış hallerini karşılaştırmak gerekir.
2
Tespit edilen kelimelerdeki ses değişimlerini sınıflandırmak
Ünlü düşmesi (uykusu), Ünsüz yumuşaması (gecenin, ışığı, hissediyordu), Ünsüz benzeşmesi (kapattı), Ünsüz türemesi (şıkkı, hissediyordu) belirlendi.
Her kelimedeki değişimin hangi gramer kuralına girdiğini belirlemek şıkları elememizi sağlar.
3
Ünlü daralması kontrolü yapmak
'Hissediyordu' kelimesindeki '-yor' eki daralma yapmamıştır çünkü fiil kökü 'et-' ünsüzle bitmektedir.
Öğrencilerin en çok yanıldığı nokta olan 'yardımcı ünlü' ile 'daralma' farkını teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Ses olaylarının metin üzerinde tespiti ve ayırt edilmesi

Daha Fazla Pratik

Ünsüz türemesi ile kelime kökündeki çift ünsüzleri (hükümet, hürriyet vb.) birbirine karıştırmamak için kelime köklerini iyi analiz edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla