Soru

Zorluk: OrtaSes Bilgisi

Şehrin ufkunda beliren kızıllık, her geçen dakika biraz daha koyulaşarak ufku kaplıyor; bu eşsiz manzara, izleyenlerin ruhunda tarif edilemez bir duygu hissettiriyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü düşmesi
  2. B
    Ünsüz benzeşmesi
  3. C
    Ünsüz yumuşaması
  4. D
    Ünlü daralması
  5. Ünsüz düşmesiCevap

Cevap

Metinde ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması ve ünlü daralması gibi ses olayları bulunurken ünsüz düşmesi bulunmamaktadır.
Metin incelendiğinde 'şehrin' ve 'ufkunda' kelimelerinde ünlü düşmesi, 'kaplıyor' kelimesinde ünlü daralması, 'edilemez' kelimesinde ünsüz yumuşaması ve 'hissettiriyordu' kelimesinde hem ünsüz türemesi hem de ünsüz benzeşmesi olduğu görülür. Ancak ünsüz düşmesine (genellikle 'k' ünsüzünün düşmesi gibi) örnek bir kullanım bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kelimelerin kök ve ek analizini yapmak.
Şehir-in > Şehrin (Ünlü Düşmesi), Ufuk-u > Ufku (Ünlü Düşmesi).
Ünlü düşmesini tespit etmek.
2
Eylem köklerindeki değişimleri incelemek.
Kapla-yor > Kaplıyor (Ünlü Daralması).
Ünlü daralmasını tespit etmek.
3
Ünsüz değişimlerini kontrol etmek.
Et-il-e-mez > Edilemez (Ünsüz Yumuşaması); His-et-dir-i-yor-du > Hissettiriyordu (Türeme, Benzeşme).
Ünsüz yumuşaması, benzeşmesi ve türemesini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Ses Bilgisi (Ses Olayları)

İpuçları

1
Metindeki kelimelerin ek almadan önceki hallerini (köklerini) düşünerek değişimleri yakalamaya çalışın.
2
'Hissettiriyordu' kelimesi oldukça zengindir; burada hem bir ünsüz türemesi (his-et) hem de bir ünsüz benzeşmesi (et-tir) vardır.
3
Seçeneklerdeki ses olaylarından hangisinin kuralını (örneğin k ünsüzünün düşmesi) metindeki hiçbir kelimede göremediğinize odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz türemesi ve ünsüz yumuşamasının aynı sözcükte görüldüğü 'hakkını', 'reddetti' gibi örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ses olaylarını türlerine göre (ünlüler ve ünsüzler) gruplandırarak metni taramak, karmaşayı önleyebilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla