Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSes Bilgisi

Türkçede bazı sözcükler −cik/−cu¨k-cik / -cük küçültme ekini aldıklarında, sözcük kökü ile ek arasında bir ünlü türediği görülür. Bu ses olayına "ünlü türemesi" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü türemesine örnek olabilecek bir kullanım vardır?

  1. A
    Sıcacık bir çorba içmek hepimize çok iyi gelmişti.
  2. B
    Ufacık bir ihmal, büyük sorunlara yol açabilir.
  3. O, bu hayattaki biricik dostumdur.Cevap
  4. D
    Kitapçıdan aldığı son eseri bir solukta bitirdi.
  5. E
    Büyükçe bir kutunun içine eşyalarını yerleştirdi.

Cevap

Cümledeki "biricik" sözcüğü, "bir" köküne "-cik" ekinin gelmesiyle oluşmuş ve aradaki "i" sesi türemiştir.
Doğru seçenekte yer alan "biricik" sözcüğü incelendiğinde; sözcüğün kökü "bir", aldığı ek ise küçültme eki olan "-cik"tir. Kelime oluşurken kök ile ek arasında fazladan bir "i" ünlüsü ortaya çıkmıştır. Bu durum, sorunun kökünde verilen ünlü türemesi tanımıyla tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcükleri kök ve eklerine ayırma
bir + cik →\rightarrow biricik
Sözcüğün orijinal yapısını görmek ve ses değişimini saptamak için.
2
Ek ile kök arasındaki ses değişimini kontrol etme
"bir" ve "-cik" arasında fazladan bir "i" ünlüsü belirdiği görülür.
Tanımda belirtilen "ünlü türemesi" kuralının uygulanıp uygulanmadığını anlamak için.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer ekli sözcükleri inceleme
Sıcacık (sıca-k-cık), ufacık (ufa-k-cık) kelimelerinde ünsüz kaybı olduğu saptanır.
Aynı ekle yapılan fakat farklı ses olayına (ünsüz düşmesi) uğrayan kelimeleri eleyerek doğru sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Ünlü Türemesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki −cik/−cu¨k-cik / -cük eki almış kelimelere odaklanın.
2
Kelimenin köküne bakın: Kökün sonunda bir harf mi eksilmiş (düşme) yoksa araya yeni bir harf mi gelmiş (türeme)?
3
Bir, az, dar, genç gibi kelimelere −cik-cik eki getirildiğinde ne olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Ünlü türemesi sadece küçültme eklerinde değil, 'pekiştirmeli sözcüklerde' (sapasağlam, güpegündüz) de karşımıza çıkabilir. Bu konuya da göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru