Examkin

Soru

Zorluk: KolaySes Bilgisi

Türkçede sert ünsüzlerle (p,c\c,t,kp, ç, t, k) biten bir sözcüğe ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde, bu sert ünsüzler yumuşayarak b,c,d,gb, c, d, g veya g˘ğ seslerine dönüşür. Bu ses olayına ünsüz yumuşaması (ünsüz değişimi) adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşamasına uğramış bir sözcük kullanılmıştır?

  1. A
    Memurlar sabah erkenden görev yerlerine gittiler.
  2. Bahçedeki ağacın dalları rüzgarda sallanıyordu.Cevap
  3. C
    Sınıftaki herkes sessizce öğretmeni dinledi.
  4. D
    Kurumun yeni binası oldukça geniş görünüyor.
  5. E
    Bu akşam hava dünden daha soğuk olacak.

Cevap

Bahçedeki ağacın dalları rüzgarda sallanıyordu cümlesinde 'ağacın' sözcüğü ünsüz yumuşamasına örnektir.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'ağacın' sözcüğü, 'ağaç' köküne ünlüyle başlayan bir ilgi eki getirilmesi sonucu 'ç' sesinin 'c'ye dönüşmesiyle oluşmuştur. Bu durum soruda verilen ünsüz yumuşaması tanımına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kelimelerin köklerini belirle.
İkinci cümledeki 'ağacın' sözcüğünün kökü 'ağaç' olarak tespit edilir.
Ses olaylarını görebilmek için kelimenin ek almadan önceki halini bilmek gerekir.
2
Kökün son harfini ve gelen eki incele.
'Ağaç' (sert ünsüz 'ç') + '-ın' (ünlüyle başlayan ek).
Yumuşama kuralı, sert ünsüzle biten köke ünlüyle başlayan ek gelmesiyle oluşur.
3
Meydana gelen ses değişimini kontrol et.
'ç' sesinin 'c' sesine dönüştüğü görülür (c\c→cç \rightarrow c).
Tanımda belirtilen p,c\c,t,k→b,c,d,g/g˘p, ç, t, k \rightarrow b, c, d, g/ğ kuralına tam uyum sağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Ünsüz Yumuşaması (Değişimi)

İpuçları

1
Cümlelerdeki kelimelerin köklerini (asıl hallerini) düşünerek bir harf değişikliği olup olmadığını kontrol edin.
2
Özellikle kelime sonlarında yer alan p,c\c,t,kp, ç, t, k harflerinin ek aldığında b,c,d,g,g˘b, c, d, g, ğ harflerine dönüşüp dönüşmediğine bakın.
3
'Ağaç' kelimesine '-ın' eki getirdiğinizde kelime nasıl telaffuz edilir ve yazılır?

Daha Fazla Pratik

Ünsüz yumuşamasına aykırı olan 'tek heceli kelimeler' veya 'özel isimler' gibi istisnaları inceleyerek konuyu derinleştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sert ünsüzleri 'Fıstıkçı Şahap' (f,s,t,k,c\c,s\c,h,pf, s, t, k, ç, ş, h, p) şeklinde kodlayabilir ve bu seslerle biten kelimelerin ünlüyle başlayan ek aldığında nasıl değiştiğini takip edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru