Examkin

Soru

Zorluk: KolaySes Bilgisi

"Aklı karışan küçücük çocuk, kitabın kapağını yavaşça kapattı." cümlesinde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü düşmesi
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünsüz benzeşmesi
  4. D
    Ünsüz düşmesi
  5. Ünlü daralmasıCevap

Cevap

Cümlede 'ünlü daralması' ses olayına örnek olabilecek bir sözcük bulunmamaktadır.
Cümledeki ses olayları şöyledir: 'aklı' kelimesinde ünlü düşmesi, 'küçücük' kelimesinde ünsüz düşmesi, 'kitabın' ve 'kapağını' kelimelerinde ünsüz yumuşaması (değişimi), 'yavaşça' ve 'kapattı' kelimelerinde ise ünsüz benzeşmesi (sertleşme) bulunmaktadır. Ancak geniş ünlülerin daralması olan 'ünlü daralması' olayına dair bir kullanım yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelimeleri kök ve eklerine ayırarak inceleyin.
Akıl-ı → Aklı, Küçük-cük → Küçücük, Kitap-ın → Kitabın, Kapak-ı → Kapağı, Yavaş-ca → Yavaşça, Kapat-dı → Kapattı.
Ses olaylarını tespit edebilmek için kelimenin orijinal hali ile ek almış hali arasındaki farkları görmek gerekir.
2
Tespit edilen değişiklikleri ses bilgisi kuralları ile eşleştirin.
Aklı (Ünlü Düşmesi), Küçücük (Ünsüz Düşmesi), Kitabın/Kapağı (Ünsüz Yumuşaması), Yavaşça/Kapattı (Ünsüz Benzeşmesi).
Her bir değişim, Türkçedeki belirli bir ses bilgisi kuralına karşılık gelir.
3
Seçeneklerde verilen ancak cümlede örneği olmayan ses olayını belirleyin.
Ünlü daralması (a/e sesinin ı/i/u/ü olması) örneği bulunamadı.
Soru kökünde 'yoktur' ifadesi geçtiği için dışarıda kalan seçeneği bulmak gerekir.

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının (ünlü düşmesi, ünsüz düşmesi, yumuşama, benzeşme) metin üzerinde ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Cümledeki her bir kelimeyi tek tek inceleyerek ek alırken orijinal halinden bir harf kaybedip kaybetmediğine bakın.
2
'Akıl' kelimesine ve 'Küçük' kelimesine gelen eklere dikkat edin; birinde ünlü, diğerinde ünsüz kaybı var.
3
Ünlü daralması genellikle '-yor' ekiyle veya 'de-', 'ye-' fiillerinde görülür. Cümlede bu tür bir kullanım var mı?

Daha Fazla Pratik

İçinde hem ünlü daralması hem de ünsüz türemesi olan bir cümle kurarak bu ses olaylarını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ses olaylarını bir tabloya dökerek hangi kelimenin hangi kurala girdiğini işaretleyebilirsiniz. Bu yöntem, karmaşık cümlelerde hiçbir olayı atlamamanızı sağlar.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru