Examkin

Soru

Zorluk: ZorSes Bilgisi

"Yalnızlığın kıyısında, sönmekte olan ocağın başında otururken aklından geçenleri susturamıyordu. İçindeki sızıyı dindirmek için sabretmesi gerektiğini çok iyi biliyordu."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü düşmesi
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünsüz benzeşmesi
  4. D
    Ünlü daralması
  5. Ünsüz türemesiCevap

Cevap

Ünsüz türemesi
Metin incelendiğinde 'yalın-ız', 'akıl-ın' ve 'sabır-etmek' kelimelerinde ünlü düşmesi; 'yalnızlık-ın', 'ocak-ın' ve 'gerektik-i' kelimelerinde ünsüz yumuşaması; 'sönmek-de' ve 'gerek-dik' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi; 'sustur-ama-yor' kelimesinde ise ünlü daralması tespit edilir. Ancak metnin hiçbir yerinde bir ünsüzün türediği (ikizleştiği) bir örnek bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ünlü düşmelerini belirleme
'Yalnızlığın' (yalın-ız), 'aklından' (akıl-ın) ve 'sabretmesi' (sabır-et-) sözcükleri ünlü düşmesi içermektedir.
Kelime türetilirken veya birleşirken orta hecedeki dar ünlü düşmüştür.
2
Metindeki ünsüz yumuşamalarını belirleme
'Yalnızlığın' (yalnızlık-ın), 'ocağın' (ocak-ın) ve 'gerektiğini' (gerektik-i) sözcüklerinde ünsüz yumuşaması vardır.
Sert ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında 'k' sesleri 'ğ' sesine dönüşmüştür.
3
Metindeki ünsüz benzeşmelerini belirleme
'Sönmekte' (sönmek-de > sönmekte) ve 'gerektiğini' (gerek-dik > gerekti) sözcüklerinde ünsüz benzeşmesi vardır.
Sert ünsüzle biten kelimeye gelen yumuşak ünsüzle başlayan ekler (d), kelimenin sonundaki sert ünsüzün etkisiyle sertleşmiştir (t).
4
Metindeki ünlü daralmasını belirleme
'Susturamıyordu' (sustur-ama-yor) kelimesinde ünlü daralması vardır.
Olumsuzluk ekinin geniş ünlüsü (a), kendisinden sonra gelen 'yor' ekinin etkisiyle daralarak 'ı' olmuştur.
5
Ünsüz türemesi kontrolü
Metinde ünsüz türemesi örneği bulunamamıştır.
Kelime kökünde olmayan bir ünsüzün ek veya birleşme sırasında ortaya çıkması durumu metinde yoktur.

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının (ünlü düşmesi, ünlü daralması, ünsüz yumuşaması ve benzeşmesi) metin üzerinde analizi.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru