Examkin

Soru

Zorluk: ZorSes Bilgisi

Gittikçe koyulaşan sis, şoförün ufkunu kapatıyor; yolun kenarındaki ağaçların gölgesi ise sanki birer dev gibi üzerine geliyordu. Bu durumun kendisini ne kadar korkuttuğunu kimseye söylemiyor, sadece içindeki endişeyi bastırmaya çalışıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü düşmesi
  2. B
    Ünsüz benzeşmesi
  3. C
    Ünsüz yumuşaması
  4. D
    Ünlü daralması
  5. Ünsüz türemesiCevap

Cevap

Parçada ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması ve ünlü daralması örnekleri bulunurken ünsüz türemesine dair bir örnek yoktur.
Ünsüz türemesi, Arapça kökenli bazı kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldığında veya yardımcı fiille birleştiğinde ortaya çıkan bir olaydır (örneğin: sır-ı > sırrı, affetmek). Verilen metinde bu kurala uygun bir kullanım bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki sözcükleri ses olayları açısından analiz etme
Gittikçe: git-dik-ce (İki adet ünsüz benzeşmesi),
Ufkunu: ufuk-u (Ünlü düşmesi),
Korkuttuğunu: korkut-duk-u (Ünsüz benzeşmesi ve ünsüz yumuşaması),
Söylemiyor: söyle-me-yor (Ünlü daralması)
Soruda istenen ses olaylarının metinde olup olmadığını belirlemek için kelime kök ve ek tahlili yapılır.
2
Çeldirici olarak kullanılan 'yor' ekli kelimeleri inceleme
Kapatıyor, geliyordu ve çalışıyordu sözcüklerinde daralma yoktur (kapat-ıyor, gel-iyor, çalış-ıyor); sadece 'söylemiyor' sözcüğünde daralma vardır.
Öğrencilerin her 'yor' ekini daralma sanma yanılgısını (trap) elemek gerekir.
3
Seçeneklerle karşılaştırma yapma
Ünlü düşmesi, benzeşme, yumuşama ve daralma metinde tespit edilmiştir. Ünsüz türemesi (hiss-et > hisset gibi) bulunamamıştır.
Hangi ses olayının eksik olduğunu kesinleştirmek için son kontrol yapılır.

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının (ünlü düşmesi, daralma, benzeşme, yumuşama) metin üzerinde tespiti ve ayırt edilmesi.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz türemesi ile ünsüz benzeşmesi arasındaki farkı pekiştirmek için 'hissetmek' ve 'fıstıkçı şahap' kurallarını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru