Soru

Zorluk: ZorSes Bilgisi

Kamu kurumları arasındaki yetki paylaşımında, sorumlulukların alt birimlere devredilmesi idari işleyişin daha sağlıklı ve hızlı ilerlemesini sağlamaktadır.

Bu cümledeki altı çizili sözcükte gerçekleşen ses olayları aşağıdakilerin hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?

  1. Ünlü düşmesi - Ünsüz yumuşamasıCevap
  2. B
    Ünsüz benzeşmesi - Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünlü düşmesi - Ünsüz türemesi
  4. D
    Ünsüz türemesi - Ünsüz benzeşmesi
  5. E
    Ünlü daralması - Ünsüz yumuşaması

Cevap

Söz konusu sözcükte 'ünlü düşmesi' ve 'ünsüz yumuşaması' ses olayları birlikte görülmektedir.
Sözcüğün kökü 'devir'dir. Bu isim, 'etmek' yardımcı eylemiyle birleşirken 'devretmek' halini alır ve 'i' ünlüsü düşer (ünlü düşmesi). Daha sonra bu yapıya ünlüyle başlayan edilgenlik eki (-il) getirildiğinde 't' ünsüzü yumuşayarak 'd'ye dönüşür (ünsüz yumuşaması).

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğü eklerine ve köklerine ayırın.
devir + et + il + me + si
Ses olaylarını görebilmek için kelimenin orijinal kök halini ve aldığı ekleri belirlemek gerekir.
2
Birinci ses olayını (Ünlü Düşmesi) tespit edin.
devir + et -> devret
'Devir' ismi yardımcı fiille birleşirken ikinci hecedeki dar ünlü (i) düşer. Bu olaya ünlü düşmesi denir.
3
İkinci ses olayını (Ünsüz Yumuşaması) tespit edin.
devret + il -> devredil
'Devret-' fiiline ünlüyle başlayan '-il' eki geldiğinde, 't' sert ünsüzü yumuşayarak 'd' sesine dönüşür. Bu olaya ünsüz yumuşaması (değişimi) denir.

Anahtar Kavram

Bir sözcükte birden fazla ses olayının bir arada bulunması

İpuçları

1
Sözcüğün kökünü (yalın halini) düşünün: 'devir'.
2
'Devir' kelimesi 'etmek' ile birleştiğinde bir sesini kaybediyor mu? Peki 't' harfine ne oluyor?
3
Sözcükte hem bir sesin yok olduğunu (düşme) hem de sert bir sesin yumuşak bir sese (t > d) dönüştüğünü fark edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde hem ünlü düşmesi hem de yumuşama içeren 'kaybolan', 'sabrediyor' gibi sözcükleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla