Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSes Bilgisi

"Yalnızlığın kör kuyusunda, kaybolan umutlarını sabırla bekleyen ihtiyar; gönlündeki sızıyı kimseyle paylaşmıyordu."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü daralması
  2. B
    Ünlü düşmesi
  3. Ünsüz benzeşmesiCevap
  4. D
    Ünsüz yumuşaması
  5. E
    Kaynaştırma ünsüzü

Cevap

Verilen cümlede ünsüz benzeşmesi (sertleşme) ses olayı bulunmamaktadır.
Cümledeki tüm sözcükler ek ve köklerine ayrıldığında; ünlü düşmesi (yalnız, kaybolan, gönlü), ünsüz yumuşaması (yalnızlığın, kaybolan), ünlü daralması (paylaşmıyordu) ve kaynaştırma ünsüzleri (kuyusunda, sızıyı) net bir şekilde görülmektedir. Ancak, 'fıstıkçı şahap' ünsüzlerinden biriyle biten bir kelimenin ardından gelen ekin sertleşmesi (benzeşme) durumuna örnek teşkil eden bir sözcük bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcükleri tek tek inceleyerek ünlü düşmelerini tespit et.
Yalın-ız (Yalnız), Kayıp-ol (Kaybol), Gönül-ü (Gönlü) sözcüklerinde ünlü düşmesi vardır.
Ünlü ile başlayan ek alan veya birleşen bazı sözcüklerde orta hece ünlüsü düşer.
2
Sözcük sonlarındaki ünsüz değişimlerini (yumuşama) kontrol et.
Yalnızlık-ın (Yalnızlığın) ve Kayıp-ol (Kaybolan) sözcüklerinde k>ğ ve p>b yumuşamaları mevcuttur.
Sert ünsüzle biten sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşar.
3
Eklere gelen yardımcı sesleri (kaynaştırma) ve fiillerdeki daralmaları belirle.
Kuyu-s-u, sızı-y-ı sözcüklerinde kaynaştırma; paylaş-ma-yor (paylaşmıyor) sözcüğünde daralma vardır.
Türkçede iki ünlü yan yana gelemez, araya kaynaştırma girer; -yor eki de kendinden önceki geniş ünlüleri daraltır.
4
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) kuralını cümle genelinde ara.
Cümlede sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) bitip yumuşak ünsüzle başlayan ek alan ve bu eki sertleştiren bir durum yoktur.
Ünsüz benzeşmesi için sert ünsüzden sonra c, d, g ile başlayan bir ek gelmelidir.

Anahtar Kavram

Ses Olayları Analizi

İpuçları

1
Cümledeki 'yalnız' ve 'kaybolan' gibi birleşik veya türemiş sözcüklerin köklerini düşünün.
2
-yor eki alan fiillerde genellikle ünlü daralması aranır; 'paylaşmıyordu' kelimesini bu açıdan inceleyin.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) olması için 'f, s, t, k, ç, ş, h, p' harfleriyle biten bir kelimeye 'c, d, g' ile başlayan bir ek gelmelidir (Örn: kitap-çı).

Daha Fazla Pratik

Karma ses bilgisi sorularında başarılı olmak için sözcükleri her zaman ek-kök ayrımına tabi tutarak inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru