XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

I. Dünya Savaşı devam ederken İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin Asya ve Avrupa'daki topraklarını taksim etmek amacıyla çeşitli ikili ve çok taraflı gizli antlaşmalar akdetmişlerdir. Bu antlaşmalar; müttefiklerin savaştaki devamlılığını sağlama, yeni güçleri kendi saflarına çekme ve stratejik coğrafyalardaki nüfuz alanlarını netleştirme hedefleri doğrultusunda şekillenmiştir.

Buna göre, Osmanlı topraklarının paylaşımını öngören gizli antlaşmalar ve bu antlaşmaların kapsamları ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

I. Dünya Harbi'nde Osmanlı Harbiye Nezareti; sınırları dâhilindeki toprak bütünlüğünü, stratejik enerji koridorlarını ve mukaddes beldeleri korumak amacıyla savunma cepheleri açarken, müttefiklerinin Doğu Avrupa ve Balkanlar'daki askeri yükünü hafifletmek gayesiyle sınır ötesine kolordular sevk ederek yardım cephelerinde harekât icra etmiştir.

Buna göre, Osmanlı ordusunun bahsi geçen savunma ve yardım cephelerinde yürüttüğü askerî faaliyetlerin nitelikleri ve sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

I. Dünya Savaşı'nın çıkışında etkili olan özel nedenler incelendiğinde; Çarlık Rusyası'nın Balkanlardaki Slav topluluklarını kendi etki alanına çekme gayesi (Panslavizm) ile Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun aynı coğrafyada egemenlik kurma ve güneye doğru genişleme politikası doğrudan çatışmıştır.

Bu çıkar çatışmasının I. Dünya Savaşı'nın bloklaşma sürecine ve tarafların saflaşmasına etkisiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Amerika Birleşik Devletleri'nin I. Dünya Savaşı'na girerken ilan ettiği ilkeler arasında; devletlerarası antlaşmaların kamuoyuna açık biçimde yapılması ve kapalı kapılar ardında yürütülen gizli diplomasiye son verilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Bu düzenlemeyle doğrudan aşağıdakilerden hangisinin önüne geçilmek istendiği savunulabilir?

I. Dünya Savaşı sırasında müttefik devletlerin Osmanlı topraklarını taksim etmek üzere imzaladıkları gizli antlaşmalar, 1917 yılında yaşanan siyasi dönüşüm neticesinde "Sarı Kitap" adıyla dünya kamuoyuna duyurulmuştur.

Söz konusu gizli paylaşım tasarılarını ifşa ederek bu antlaşmalardan çekildiğini bildiren devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Sevr Barış Antlaşması'nda yer alan;

• Boğazlar bölgesinin, içinde Türk temsilcinin yer almadığı, ayrı bir bayrağı ve bütçesi bulunan uluslararası bir komisyonca yönetilmesi,
• İngiltere, Fransa ve İtalya temsilcilerinden oluşan Maliye Komisyonunun onayı olmaksızın Osmanlı Hükûmetinin iç ve dış borçlanmaya gidememesi, bütçe hazırlayamaması ve vergi sisteminde düzenleme yapamaması,
• Kapitülasyonların İtilaf Devletleri lehine genişletilerek savaştan önce bundan yararlanmayan müttefik devletlerin de kapsama dahil edilmesi

hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Osmanlı Devleti'nin siyasi ve hukuki durumu hakkında ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin işgale uğraması ve merkezi otoritenin çökmesi durumunda yerel bir cumhuriyet yönetimi kurmayı programına dahil eden, Edirne ve Lüleburgaz kongrelerini toplayarak bölgesindeki Türk varlığını korumaya çalışan milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı'nın başlangıcında Akdeniz'de İngiliz donanmasının takibinden kaçarak Osmanlı Devleti'ne sığınan Goben (Goeben) ve Breslav (Breslau) adlı Alman savaş gemileri, Osmanlı Devleti tarafından satın alındığı açıklanarak "Yavuz" ve "Midilli" isimlerini almıştır.

Alman Amiral Souchon komutasındaki bu gemilerin Karadeniz'e açılarak Sivastopol ve Odessa gibi limanlarını bombalaması sonucu Osmanlı Devleti'nin fiilen savaşa girmesine neden olduğu devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesi, İtilaf Devletleri'ne 'güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkması hâlinde herhangi bir stratejik noktayı işgal etme' yetkisi vererek tüm Osmanlı ülkesini fiilen işgale açık hâle getirmiştir. Buna karşılık antlaşmanın 24. maddesinde; 'Vilâyât-ı Sitte'de (Erzurum, Van, Harput, Diyarbakır, Sivas, Bitlis) bir karışıklık çıkması durumunda İtilaf Devletleri'nin bu vilayetlerin herhangi bir kısmını işgal edebileceği ayrıca ve özel olarak hükme bağlanmıştır.

İtilaf Devletleri'nin 7. maddenin sağladığı genel işgal yetkisine rağmen mütareke metnine 24. maddeyi özel bir hüküm olarak ekletmelerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı sonrasında İtilaf Devletleri tarafından hazırlanan ve Osmanlı Hükûmeti'nce imzalanan Sevr Antlaşması'nda, Osmanlı Devleti'ni savunmasız bırakmayı amaçlayan ağır askerî kısıtlamalara yer verilmiştir.

Buna göre, Sevr Antlaşması'nda yer alan askerî hükümlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Sevr Antlaşması'nın maddeleri arasında yer alan aşağıdaki düzenlemelerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarını kısıtlayan doğrudan "ekonomik ve mali" bir hüküm niteliğindedir?

I. Dünya Savaşı'nda 16. Kolordu Komutanı olarak görevlendirildiği Kafkas Cephesi'nde, 1916 yılında Rus işgali altında bulunan Muş ve Bitlis'i geri alarak 'Altın Kılıç Madalyası' kazanan Osmanlı komutanı aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı askerî idaresi, bir yandan kendi sınırları içerisindeki stratejik sahaları korumak için savunma cephelerinde (Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen) muharebe yürütürken diğer yandan İttifak ortaklarının askerî yükünü hafifletmek adına sınırları dışındaki yardım cephelerine (Galiçya, Romanya, Makedonya) kolordu düzeyinde birlikler sevk etmiştir.

Bu cephelerde cereyan eden askerî harekâtlar, kuvvet kaydırmaları ve ortaya çıkan stratejik-siyasi sonuçlar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

I. Dünya Savaşı sürecinde İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin topraklarını kendi aralarında paylaşmak ve savaşı lehlerine sonuçlandırmak amacıyla bir dizi gizli antlaşma yapmışlardır. Bu kapsamda İngiltere'nin Mısır Yüksek Komiseri ile Mekke Emiri Şerif Hüseyin arasında gizli mektuplaşmalar yürütülmüş; Osmanlı yönetimine karşı isyan başlatılması karşılığında bağımsız bir Arap devletinin kurulması vadedilmiştir.

Osmanlı Devleti'nde İslamcılık (Ümmetçilik) fikrinin geçerliliğini yitirmesinde ve Hicaz-Yemen Cephesi'ndeki mücadelelerde belirleyici rol oynayan bu gizli antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Paris Barış Konferansı sürecinde Yunanistan Başbakanı Elefterios Venizelos; sunduğu sahte nüfus istatistikleri ve asılsız katliam iddialarıyla Batı Anadolu'da Rum nüfusun çoğunlukta olduğunu savunarak bölgenin Yunanistan'a bırakılmasını talep etmiştir.

Yunan heyetinin konferansta yürüttüğü bu faaliyetler, öncelikle Wilson İlkeleri'nde yer alan aşağıdaki prensiplerden hangisine hukuki ve meşru bir dayanak kazandırma amacına yöneliktir?

Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında kurulan ve 'milli varlığa zararlı cemiyetler' başlığı altında incelenen Türk ve Müslüman kökenli bazı yapılar, işgaller karşısında kurtuluş için farklı siyasi stratejiler ve ideolojik reçeteler benimsemişlerdir. Bu kapsamda bazı cemiyetler büyük bir yabancı devletin vesayet ve himayesini (mandaterliğini) tek çıkar yol kabul ederken, bazıları ise kurtuluşun ancak saltanat ve hilafet makamına mutlak itaatle, ümmet birliği ve dini esaslara sımsıkı bağlılıkla mümkün olabileceğini savunmuştur.

Buna göre, kurtuluşu 'yabancı bir devletin manda ve himayesinde değil; doğrudan doğruya padişah ve halifenin otoritesine koşulsuz bağlılıkta ve İslam birliğinde' arayan cemiyetler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda İtilaf kuvvetlerine karşı büyük bir direniş gösterdiği Çanakkale Cephesi; gerek boğaz savunması gerekse Gelibolu Yarımadası'ndaki kara muharebeleriyle harbin seyrini değiştiren stratejik bir mücadeleye sahne olmuştur.

Bu cephenin açılma gerekçeleri, muharebe süreci ve ortaya çıkardığı sonuçlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması'nda yer alan;

• Hükûmet haberleşmesi dışındaki bütün telsiz, telgraf ve kabloların denetiminin İtilaf Devletleri'ne bırakılması,
• Toros tünelleri ve bütün demiryollarının İtilaf güçlerince kontrol altına alınması

hükümleri doğrultusunda İtilaf Devletleri'nin doğrudan ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kafkas Cephesi'nde Rus birlikleriyle yaşanan muharebeler sırasında, ordu birliklerinin lojistik ikmal hatlarını korumak, isyan hareketlerini engellemek ve cephe gerisindeki asayişi temin etmek amacıyla Osmanlı Hükûmeti tarafından Mayıs 1915'te yürürlüğe konulan yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı Çanakkale Kara Muharebeleri sırasında 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal’in, 57. Alay askerlerine "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum." emrini vererek düşman taarruzunu püskürttüğü ve savaşın seyrini değiştirdiği mevki aşağıdakilerden hangisidir?