Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 521Soru →

İsimler; cümle içerisindeki görevlerine göre iyelik ve hâl eklerini bir arada alabilirler. Özellikle üçüncü tekil kişi iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü / -sı, -si, -su, -sü) almış bir isme belirtme hâl eki (-ı, -i, -u, -ü) getirildiğinde, iki ek arasına 'n' koruyucu ünsüzü (kaynaştırma harfi) girer.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isim hem üçüncü tekil kişi iyelik eki hem de belirtme hâl eki almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirketin geçen ay duyurduğu yeni vizyonunu tüm çalışanlar kısa sürede benimsedi.

Cevap

Vizyonunu sözcüğü, hem iyelik hem de belirtme hâl ekini bir arada barındırmaktadır.
Doğru seçenekte yer alan 'vizyonunu' sözcüğü, 'vizyon' ismine önce 'onun vizyonu' anlamını veren üçüncü tekil kişi iyelik ekini (-u), ardından bu iyelik ekini belirtme hâl ekine (-u) bağlayan 'n' kaynaştırma harfini almıştır. Yapısal olarak 'Vizyon-u-n-u' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini ve türlerini belirleyin.
'Vizyon', 'çanta', 'sergi' ve 'yakacak' isim; 'gelecek' ise bu cümlede sıfattır.
Soruda hem sözcük türünün isim olması hem de belirli ekleri alması şart koşulmuştur.
2
Üçüncü tekil kişi iyelik eki alan sözcükleri tespit edin.
'Vizyonu' (Şirketin vizyonu) ve 'sergisi' (Sanatçının sergisi) iyelik eki almıştır.
Sözcüğün kime veya neye ait olduğunu bildiren ek iyelik ekidir.
3
İyelik ekinden sonra belirtme hâl eki ve 'n' kaynaştırma harfi gelip gelmediğini kontrol edin.
'Vizyonu-n-u' yapısında 'n' kaynaştırma harfi ve sonrasında belirtme hâl eki görülmektedir.
İsim tamlamalarında tamlanan eki (iyelik) üzerine hâl eki geldiğinde 'n' koruyucu ünsüzü kullanılır.

Anahtar Kavram

İsimlerde İyelik ve Belirtme Hâl Eki Ayrımı

İpuçları

1
Bir sözcükte iyelik eki olup olmadığını anlamak için sözcüğün başına 'onun' zamirini getirmeyi deneyin.
2
Üçüncü tekil kişi iyelik ekinden sonra bir hâl eki geldiğinde araya her zaman 'n' kaynaştırma harfi girer; 'y' giriyorsa orada iyelik eki yoktur.
3
Sözcüğü eklerine ayırın: [İsim Kökü] + [İyelik Eki] + n + [Belirtme Hâl Eki] formülünü arayın.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarındaki tamlanan ekinin aslında bir iyelik eki olduğunu hatırlayarak, belirtme hâl ekiyle arasındaki farkı test eden diğer soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 522Soru →

(I)Meclisin (II)adalete olan (III)inancı, yürütülen (IV)kararlı (V)çalışmalardan açıkça anlaşılmaktadır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, yapısı bakımından türemiş bir isimdir.

Cevap

Dördüncü sözcüğün türemiş bir isim olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü bu sözcük bir sıfattır.
Dördüncü sözcük olan 'kararlı' sözcüğü, cümlede 'çalışmalar' ismini niteleyen bir sıfat görevindedir. Yapısı bakımından türemiş olsa da türü isim değil, sıfattır. Bu nedenle 'türemiş bir isimdir' ifadesi dil bilgisi açısından yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin türlerini belirle.
Meclis, adalet, inanç ve çalışmalar isimdir; ancak kararlı sözcüğü bir ismi (çalışmalar) nitelediği için sıfattır.
Bir sözcüğün isim mi sıfat mı olduğunu anlamak için cümledeki görevine bakılmalıdır.
2
İsimlerin aldıkları ekleri analiz et.
I'de tamlayan (-in), II'de yönelme (-e), III'te iyelik (-ı), V'te ise çoğul (-lar) ve ayrılma (-dan) ekleri bulunmaktadır.
Hâl ve iyelik ekleri isim çekim ekleridir ve ismin cümlede kazandığı anlamı belirler.
3
Yanlış olan yargıyı tespit et.
IV. sözcük olan 'kararlı' sözcüğü 'karar' isminden '-lı' yapım ekiyle türetilmiştir, ancak türü isim değil sıfattır.
Yapım eki alan her sözcük isim olarak kalmaz; yeni bir sözcük türüne (sıfat, fiil vb.) dönüşebilir.

Anahtar Kavram

İsimlerin türleri ve aldıkları çekim ekleri ile sıfatlardan ayrımı.

İpuçları

1
Cümledeki sözcüklerin bir ismi niteleyip nitelemediğine dikkat edin.
2
IV numaralı sözcük 'Nasıl çalışmalar?' sorusuna cevap vermektedir; bu durum onun türü hakkında ipucu verir.
3
İsimler hâl ve iyelik eklerini alabilirken; sıfatlar genellikle bir ismin önüne gelerek onu niteler. Kararlı sözcüğü burada sıfattır.

Daha Fazla Pratik

Sıfatlaşan isimler ve kalıcı isimler arasındaki farkları pekiştirmek için fiilimsi sorularına da göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri cümleden çıkararak türlerini kontrol edebilirsiniz. 'Kararlı' sözcüğü tek başına bir varlığın adı değil, bir özelliğin adıdır ve ismi nitelediğinde sıfat olur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 523Soru →

Resmî yazışmaların ve kurumsal belgelerin incelendiği bir seminerde, örnek cümleler üzerinde sözcük türleri analizi yapılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret zamiri, iyelik zamiri ve ilgi zamiri bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şunun kapağındaki mühür, benimkinden farklı bir renkte basılmış.

Cevap

Doğru cevap, içerisinde işaret zamiri (şunun), iyelik zamiri (kapağı) ve ilgi zamiri (benimkinden) ifadelerini barındıran seçenektir.
Doğru kabul edilen cümlede üç farklı zamir türü bulunmaktadır: 'Şunun' sözcüğü bir nesnenin yerini işaret yoluyla tuttuğu için işaret zamiridir. 'Kapağı' kelimesindeki '-ı' eki nesnenin aitliğini bildiren bir iyelik zamiridir. 'Benimkinden' kelimesindeki '-ki' eki ise düşen bir ismin (mühür) yerini tutan ilgi zamiridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki işaret bildiren sözcükleri kontrol et.
'Şunun' sözcüğü bir ismin yerini işaret yoluyla tuttuğu için işaret zamiridir. Diğer seçeneklerdeki 'şu' ve 'öteki' sözcükleri bir ismi belirttiği için sıfat görevindedir.
İşaret bildiren sözcük bir ismi etkiliyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamirdir.
2
Ek hâlindeki zamirlerden iyelik zamirini (iyelik eki) tespit et.
'Kapağı' sözcüğündeki '-ı' eki, kapağın 'şuna' ait olduğunu bildirdiği için iyelik zamiridir.
İyelik ekleri, eklendiği varlığın kime veya neye ait olduğunu gösteren ek hâlinde zamirlerdir.
3
Ek hâlindeki zamirlerden ilgi zamirini (-ki) tespit et.
'Benimkinden' sözcüğündeki '-ki' eki, 'benim mührümden' tamlamasındaki mühür isminin yerini tuttuğu için ilgi zamiridir.
Tamlayan ekinden sonra gelerek bir ismin yerini tutan '-ki' eki ilgi zamiridir.

Anahtar Kavram

Zamirlerin (Adılların) Türleri ve Ek Hâlindeki Zamirler

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcüklerin bir ismi etkileyip etkilemediğine (sıfat mı zamir mi olduğuna) dikkat edin.
2
Ek hâlindeki zamirler olan iyelik eklerini ve tamlayandan sonra gelen '-ki' ilgi zamirini arayın.
3
'Şunun' ifadesi bir işaret zamiridir; 'kapağı' iyelik, 'benimki' ise ilgi zamiri barındırır.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile işaret sıfatlarının cümledeki görev farklarını pekiştirmek için 'o, bu, şu' sözcüklerinin farklı kullanımlarını içeren cümleler kurun.

Alternatif Yöntem

Cümledeki '-ki' eklerini kontrol ederek başlayın. Eğer '-ki' eki bir ismin yerini tutuyorsa ilgi zamiridir (benimki gibi); eğer bir ismin önünde bulunup o ismi niteliyorsa (odadaki dosya gibi) sıfat yapan ektir. Bu ayrım sizi doğru cevaba hızla yaklaştırır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 524Soru →

Diplomatik metinlerde ve akademik raporlarda kullanılan birleşik kelimelerin yazımı, mesajın resmî niteliği ve doğruluğu açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelişen teknolojiyle birlikte devletlerarası siber güvenlik protokollerinin tüm kurumlarca güncellenmesi zorunlu hâle geldi.

Cevap

D seçeneğinde yer alan 'devletlerarası' sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre 'arası' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler kural olarak ayrı yazılır (örneğin: şehirler arası, devletler arası, öğrenciler arası). Ancak 'uluslararası' ve 'milletlerarası' sözcükleri bu kuralın istisnası olarak kalıplaşmış kabul edilir ve bitişik yazılır. İlgili seçenekte 'devletlerarası' şeklinde bitişik yazılan ifade bu kurala aykırıdır; 'devletler arası' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki birleşik kelimeleri tespit etme
'Milletlerarası', 'Şehirler arası', 'Uluslararası', 'sıra dışı', 'devletlerarası', 'kurum içi', 'birimler arası' ifadeleri incelenir.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu belirlemek için ilk adımdır.
2
'Arası' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin kuralını uygulama
TDK'ye göre 'uluslararası' ve 'milletlerarası' kalıplaşmış oldukları için bitişik yazılırken; 'şehirler arası', 'devletler arası', 'birimler arası' gibi diğer örnekler ayrı yazılır.
KPSS'de sıklıkla sorulan istisnai ve kurala bağlı birleşik kelimelerin ayrımını yapmak gerekir.
3
Yanlış yazılan ifadeyi belirleme
D seçeneğinde 'devletlerarası' şeklinde bitişik yazılan ifadenin 'devletler arası' şeklinde ayrı yazılması gerektiği tespit edilir.
Kalıplaşmış istisnalar dışında kalan 'arası'lı tamlamaların ayrı yazılma kuralına aykırılık bulunmuştur.

Anahtar Kavram

Arası sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin yazımı

İpuçları

1
'Arası' sözcüğüyle kurulan kelimelerin hangilerinin istisna olarak bitişik yazıldığını hatırlamaya çalışın.
2
'Uluslararası' ve 'milletlerarası' sözcükleri TDK'ye göre istisnai olarak bitişik yazılır, ancak diğerleri kurala tabidir.
3
'Devletler arası' ve 'şehirler arası' gibi ifadeler, 'uluslararası' sözcüğünün aksine her zaman ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

İç, dış ve sıra sözcükleriyle kurulan diğer birleşik kelimelerin (hafta içi, yurt dışı, ardı sıra) yazımını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün kalıplaşıp kalıplaşmadığını test etmek için benzer yapılarla (yollar arası, birimler arası) kıyaslayabilirsiniz; eğer genel kurala uyuyorsa ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 525Soru →

Zamirler (adıllar), isimlerin yerini geçici olarak tutan sözcüklerdir. İşaret zamirleri ise bazen tek bir ismin yerini tutmak yerine bir yargının (cümlenin) tamamını karşılayabilir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret zamiri bu görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumumuzun çalışma saatleri yeniden düzenlendi; bunu, tüm çalışanlar memnuniyetle karşıladı.

Cevap

Kurumumuzun çalışma saatlerinin yeniden düzenlendiğini ifade eden yargının yerini tutan işaret zamirinin bulunduğu seçenek doğrudur.
Doğru cevapta geçen işaret zamiri, sadece bir nesnenin değil, kendisinden önce gelen 'Kurumumuzun çalışma saatleri yeniden düzenlendi' şeklindeki tam bir yargının yerini tutarak işaret yoluyla o duruma gönderme yapmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki işaret bildiren sözcükleri (bu, şu, o, bunu, şunu, onu vb.) belirleyin.
A'da 'şunları', B'da 'onu', C'de 'bunu', D'de 'öteki', E'de 'buranın' sözcükleri tespit edilir.
Zamirlerin türünü ve görevini belirlemek için önce aday sözcükleri bulmak gerekir.
2
İşaret bildiren sözcüğün bir ismi mi nitelediğini yoksa ismin yerini mi tuttuğunu analiz edin.
D seçeneğindeki 'öteki' sözcüğü ismi nitelediği için elenir (sıfat). Diğerleri zamirdir.
Zamir ve sıfat ayrımını yapmak, sorunun kapsamını daraltmak için kritiktir.
3
Zamir olan sözcüğün neyi temsil ettiğini kontrol edin; bir ismi mi yoksa bir cümleyi mi?
C seçeneğindeki 'bunu' sözcüğü 'çalışma saatlerinin düzenlenmesi' olayının (yargısının) tamamını temsil etmektedir.
Soruda istenen özel görev, zamirin bir yargıyı (cümleyi) karşılamasıdır.

Anahtar Kavram

İşaret zamirlerinin cümle (yargı) yerini tutma işlevi

İpuçları

1
İşaret zamirleri bazen 'Neyi?' sorusuna bir isimle değil, bir eylemle/cümleyle cevap verir.
2
Cümlelerdeki zamirlerin yerine 'bu durumu' veya 'bu olayı' ifadelerini getirip getiremediğinizi kontrol edin.
3
Kurumun saatlerinin değişmesi bir yargıdır. Bu yargıyı tek bir sözcükle (bunu) temsil eden cümleye odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'ki' ilgi zamirinin ve iyelik eklerinin (ek halindeki zamirlerin) isim tamlamalarındaki kullanımını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İşaret zamirinden hemen önce bir noktalı virgül (;) veya virgül gelmişse, genellikle kendisinden önceki tüm cümleye gönderme yapıyor olabilir. Bu yapısal ipucunu takip edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 526Soru →

İşaret bildiren sözcükler bir ismi işaret yoluyla belirttiğinde "işaret sıfatı", bir ismin yerini tuttuğunda ise "işaret zamiri" olur. Türkçede zamirler sadece sözcük halinde değil; iyelik ve ilgi zamirleri gibi "ek halinde" de bulunabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem işaret zamiri hem de ek halinde bir zamir kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şunları alıp kendi dolabına yerleştirir misin?

Cevap

Şunları alıp kendi dolabına yerleştirir misin? cümlesinde 'Şunları' işaret zamiri, 'dolabına' kelimesindeki iyelik eki ise ek halinde zamirdir.
Doğru cevap olan cümlede, 'Şunları' sözcüğü bir nesne grubunun yerini işaret yoluyla tuttuğu için işaret zamiri; 'dolabına' kelimesindeki iyelik eki (-ın) ise bir varlığın kime ait olduğunu ek yoluyla belirttiği için ek halinde zamir (iyelik zamiri) görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki işaret bildiren sözcükleri tespit et ve türünü belirle.
'Şunları' sözcüğü bir ismin yerini tuttuğu için işaret zamiridir.
İsmi nitelemediği, doğrudan ismin yerine geçtiği için zamir görevindedir.
2
Cümlede ek halinde zamir (iyelik veya ilgi eki) olup olmadığını kontrol et.
'dolab-ın-a' sözcüğündeki '-ın' eki ikinci tekil şahıs iyelik ekidir.
İyelik ekleri, isimlere gelerek aidiyet bildirdikleri için 'ek halinde zamir' olarak kabul edilir.
3
Her iki türün de aynı cümlede bulunup bulunmadığını doğrula.
İşaret zamiri (Şunları) ve iyelik zamiri (dolabına) aynı cümlededir.
Soruda istenen her iki özellik de karşılanmaktadır.

Anahtar Kavram

İşaret zamirleri ile ek halindeki (iyelik ve ilgi) zamirlerin tespiti ve işaret sıfatlarından ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Önce cümlede 'bu, şu, o' gibi işaret bildiren kelimenin bir ismin önüne gelip gelmediğine bakın.
2
İşaret zamiri ismin yerini tutar; ek halindeki zamir ise iyelik eki (-im, -in, -i...) veya ilgi eki (-ki) şeklindedir.
3
'Şunları' kelimesi bir zamirdir; 'dolabın' kelimesindeki aidiyet eki ise ek halinde bir zamirdir.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatı ile işaret zamiri arasındaki farkı pekiştirmek için 'o' sözcüğünün hem sıfat hem de zamir olarak kullanıldığı cümleler kurun.

Alternatif Yöntem

Cümledeki işaret sözcüğünün yerine bir isim koymayı deneyin; eğer isim koyabiliyorsanız (örneğin: 'Dosyaları alıp...') o bir zamirdir. Ardından kelimelerin sonundaki iyelik eklerini tarayın.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 527Soru →

Türkçede belirli bir tarih bildiren (yanında sayı bulunan) ay ve gün adları büyük harfle başlar; ancak belirli bir tarih bildirmeyen ay ve gün adları küçük harfle yazılır.

Örnek Tablo:

DurumDoğru Yazım
Sayı Varsa1515 Ocak, 2929 Ekim
Sayı Yoksaocak ayı, her ekim

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni hizmet binasının açılışı 1515 ocak tarihinde gerçekleştirilecek.

Cevap

Yeni hizmet binasının açılışıyla ilgili cümlede '15 ocak' ifadesindeki ay adı büyük harfle yazılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede '1515 ocak' ifadesi geçmektedir. Kurala göre, yanında bir sayı (1515) bulunan ay adlarının ilk harfi büyük yazılmalıdır. Dolayısıyla 'ocak' değil, 'Ocak' yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki ay ve gün adlarını (haziran, ocak, salı, mayıs) tespit edin.
Dört cümlede de zaman bildiren bu isimler belirlendi.
Yazım kuralının hangi kelimelere uygulanacağını saptamak gerekir.
2
Bu kelimelerin hemen yanında bir sayı (1515, 20262026 vb.) olup olmadığını kontrol edin.
Sadece bir cümlede 'ocak' isminin yanında '1515' sayısı olduğu görüldü.
Belirli bir tarih olup olmadığını anlamak için sayısal veri kontrol edilmelidir.
3
Kuralı uygulayın: Sayı varsa büyük harf, yoksa küçük harf.
'1515 ocak' ifadesi hatalıdır, doğru yazımı '1515 Ocak' olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre sayı ile kullanılan ay adları özel isim statüsünde değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Belirli tarih bildiren ay ve gün adlarının yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen ay ve gün adlarının yanındaki sayılara odaklanın.
2
Eğer bir ay isminin önünde veya arkasında bir sayı varsa, o isim özel isim gibi büyük harfle başlar.
3
'15 ocak' ifadesindeki '1515' sayısının ay isminin yazımını nasıl değiştirmesi gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir kural olan 'ki' bağlacının yazımı ile ilgili alıştırmalar yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleden sayıyı çıkardığınızda anlam bozulmuyor ama ay ismi genel bir anlam kazanıyorsa küçük, sayı oradayken belirli bir günü işaret ediyorsa büyük yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 528Soru →

İşaret bildiren sözcükler, bir ismi işaret yoluyla belirttiklerinde "işaret sıfatı"; bir ismin yerini tuttuklarında ise "işaret zamiri" görevinde kullanılırlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu, geçen ay yayımlanan yönetmelikte belirtilen şartlara tam olarak uymuyor.

Cevap

İçerisinde "Şu, geçen ay yayımlanan..." ifadesi geçen cümlede kullanılan işaret sözcüğü bir ismin yerini tuttuğu için zamirdir; diğer seçeneklerde ise sözcükler isimleri etkileyerek sıfat görevini üstlenmiştir.
Doğru cevap olan seçenekteki "Şu" sözcüğü, cümlede bir ismi işaret ederek belirtmek yerine, bir ismin (örneğin madde, durum veya belge) yerini tutacak şekilde kullanılmıştır. Kendisinden sonra gelen virgül de bu sözcüğün sıfat olmadığını, özne görevinde bir zamir olduğunu desteklemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (bu, şu, o, öteki, böyle) tespit et.
İşaret sözcükleri: "Bu (rapor)", "Şu (yönetmelik maddesi kast ediliyor)", "O (bölge)", "Öteki (adaylar)", "Böyle (projeler)".
Sözcüğün türünü belirlemek için önce hangi kelimeye odaklanılacağı saptanmalıdır.
2
Sözcüklerin bir ismi etkileyip etkilemediğini kontrol et.
İçinde "Şu" geçen cümlede sözcükten sonra virgül gelmiş ve bir ismi belirtmemiştir. Diğer cümlelerde ise sözcükler doğrudan bir ismin (rapor, bölge, adaylar, projeler) önüne gelmiştir.
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları niteler veya belirtir, zamirler ise ismin yerini tutar.
3
Sözcük türlerini sınıflandırarak farklı olanı bul.
Dört cümlede işaret sıfatı, bir cümlede ise işaret zamiri kullanılmıştır.
Sorunun kökünde istenen farklı türü belirleme işlemini sonuçlandırır.

Anahtar Kavram

İşaret Sıfatı ve İşaret Zamiri Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren kelimeden sonra bir isim gelip gelmediğine ve o ismi etkileyip etkilemediğine bakın.
2
İşaret sıfatlarından sonra virgül gelmez; ancak işaret zamirleri özneliği vurgulamak için virgül alabilir.
3
"Bu rapor", "O bölge", "Öteki aday" tamlamaları sıfat tamlamasıdır. Kendisinden sonra virgül gelen ve bir varlığın adını karşılayan kelime ise zamirdir.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirlerinin ek alıp almama durumlarını inceleyen soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz (Zamirler hal eklerini alabilirken sıfatlar genellikle eksizdir).

Alternatif Yöntem

Kelimenin yerine somut bir isim koymayı deneyin. Eğer "Şu madde uymuyor" diyebiliyorsanız ve orijinal cümlede "madde" kelimesi yoksa, o kelime zamirdir. Ancak "Bu rapor" yapısında kelime zaten ismi etkilemektedir.
Tahmini Süre:50s
Soru 529Soru →

Türkçede "alt, üst ve üzeri" sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerde, bu sözcüklerin somut olarak yer bildirip bildirmemesi yazımı belirleyen temel unsurdur. Somut olarak yer bildirmeyen durumlar bitişik, yer bildiren durumlar ise ayrı yazılır.

Bu kural ve açıklamalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma kapsamında şüphelilerin emniyetteki göz altına alınma süreleri, savcılık kararıyla yirmi dört saat daha uzatıldı.

Cevap

Emniyet sürecinden ve hukuki bir terimden bahseden cümlede geçen 'göz altına' ifadesi, somut bir yer bildirmediği için bitişik yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; somut olarak yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Gözaltı' kelimesi 'gözetim altına alma' anlamında kullanıldığında somut bir yer bildirmediği için bitişik yazılmalıdır. Cümlede ise ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'alt, üst, üzeri' ile kurulan birleşik kelimeleri belirleyin.
Belirlenen kelimeler: göz altına, yer altı, ayaküstü, deri altı, olağanüstü.
Kuralın uygulanacağı hedef sözcükleri tespit etmek için.
2
Bu kelimelerin cümlede 'somut bir yer' (alt/üst mekan) bildirip bildirmediğini analiz edin.
'Yer altı' ve 'deri altı' somut yer bildirirken; 'ayaküstü', 'olağanüstü' ve gözetim anlamındaki 'gözaltı' bildirmemektedir.
TDK'nin yazım kuralını doğru uygulayabilmek için anlam analizi gereklidir.
3
Tespit edilen anlamlara göre yazımları kontrol edin.
Gözetim altına alma anlamındaki 'gözaltı' sözcüğü ayrı yazılarak kural ihlal edilmiştir.
Hukuki bir terim olan ve yer bildirmeyen 'gözaltı' daima bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerde Alt/Üst Sözcüklerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümledeki 'alt' ve 'üst' sözcüklerinin gerçekten fiziksel bir boşluğu/mekanı mı yoksa mecazi bir durumu mu anlattığına odaklanın.
2
'Gözaltı' sözcüğü eğer bir polisin gözetiminden bahsediyorsa bitişik; eğer gözün altındaki morluktan bahsediyorsa ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yeraltı' (illegal yapı) ve 'yer altı' (maden ocağı gibi fiziksel mekan) arasındaki farkı test eden soruları inceleyin.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine 'altında/üstünde' gibi somut bir yer tamlayıcısı getirip getiremediğinize bakın. Örneğin 'derinin altında' diyebiliyoruz (somut/ayrı), ancak 'gözün altında' (gözetim için) diyemiyoruz (soyut/bitişik).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 530Soru →

"Ayrılığın ardından, her şeyin bittiğini zannettiği bir anda hayatında yeni bir sayfa açıldı." cümlesinde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Cümledeki sözcükler incelendiğinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulunurken ünlü daralması örneği bulunmamaktadır.
Verilen cümlede "ünlü daralması" (sözcük sonundaki 'a, e' seslerinin 'ı, i, u, ü'ye dönüşmesi) gerçekleşen bir kullanım yoktur. Diğer ses olaylarının tamamı cümlede örneklendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
"Ayrılığın" sözcüğünü incele.
Ayır−ılık→AyrılıkAyır - ılık \rightarrow Ayrılık (Ünlü düşmesi), Ayrılık−ın→Ayrılıg˘ınAyrılık - ın \rightarrow Ayrılığın (Ünsüz yumuşaması).
Kelime türetilirken orta hecedeki dar ünlü düşmüş, ek alırken sonundaki sert ünsüz yumuşamıştır.
2
"Bittiğini" sözcüğünü incele.
Bit−dik→BittikBit - dik \rightarrow Bittik (Ünsüz benzeşmesi), Bittik−ini→Bittig˘iniBittik - ini \rightarrow Bittiğini (Ünsüz yumuşaması).
Sert ünsüzle biten kelimeye gelen ek sertleşmiş, sonrasında ünlüyle başlayan ek gelince yumuşama olmuştur.
3
"Zannettiği" sözcüğünü incele.
Zan+et→ZannetZan + et \rightarrow Zannet (Ünsüz türemesi), Zannet−dik→ZannettikZannet - dik \rightarrow Zannettik (Ünsüz benzeşmesi), Zannettik−i→Zannettig˘iZannettik - i \rightarrow Zannettiği (Ünsüz yumuşaması).
İki kelime birleşirken ünsüz türemiş, ardından gelen eklerde benzeşme ve yumuşama olayları gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

Ses Olayları (Karma)

İpuçları

1
Sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri tek tek ayırarak değişimleri gözlemleyin.
2
"Ayır-", "bit-" ve "zan" sözcüklerinin ek aldıklarında hangi harflerini kaybettiklerini veya hangi yeni harflerin eklendiğini bulun.
3
Ünlü daralması genellikle fiillerin sonundaki 'a, e' seslerinin '-yor' ekiyle etkileşimi sonucu oluşur; cümlede '-yor' eki alan bir kelime var mı?

Daha Fazla Pratik

Benzer bir cümlede 'bekliyor' veya 'oynuyor' gibi daralma içeren sözcükler kullanarak daralmanın farkını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ses olaylarını bulurken önce en belirgin olanlardan (yumuşama ve benzeşme) başlayarak seçenekleri eleyebilir, en sona kalan ve cümlede karşılığı olmayan şıkkı işaretleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 531Soru →

Kurumsal (I)başarıyı hedefleyen (II)gözlemci raporları, (III)eşitlik ilkesiyle ve (IV)izleyici beklentileriyle (V)seçkinler tarafından değerlendirildi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapı bakımından "gövdeden türemiş" bir sözcük değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Seçkinler sözcüğü, sadece bir adet yapım eki aldığı için gövde durumundadır ancak gövdeden türemiş bir yapıda değildir.
Seçkinler sözcüğü analiz edildiğinde, 'seç-' fiil köküne '-kin' fiilden isim yapım ekinin geldiği görülür. Bu noktada sözcük bir gövde haline gelmiştir. Ancak sonrasında gelen '-ler' eki bir çekim ekidir (çoğul eki). Bir sözcüğün gövdeden türemiş sayılabilmesi için gövde halindeyken (yani en az bir yapım eki almışken) üzerine bir yapım eki daha alması gerekir. Bu sözcükte sadece bir yapım eki olduğu için gövdeden türemiş değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Gövde ve gövdeden türeme kavramlarını tanımla.
Bir sözcük köküne bir yapım eki geldiğinde 'gövde' oluşur. Bu gövdeye en az bir yapım eki daha gelirse sözcük 'gövdeden türemiş' olur.
Sorunun kökünde istenen yapısal özelliği belirlemek için temel kriteri oluşturur.
2
İlk dört sözcüğün yapım eklerini analiz et.
Başarıyı: baş (kök) + ar (1. yapım) + ı (2. yapım); Gözlemci: göz (kök) + le (1. yapım) + m (2. yapım) + ci (3. yapım); Eşitlik: eş (kök) + it (1. yapım) + lik (2. yapım); İzleyici: iz (kök) + le (1. yapım) + ici (2. yapım).
Bu sözcüklerin her biri en az iki yapım eki aldığı için gövdeden türemiş kategorisine girer.
3
Beşinci sözcüğün (seçkinler) eklerini analiz et.
Seçkinler: seç- (fiil kök) + -kin (fiilden isim yapım eki) + -ler (çoğul çekim eki).
Çekim ekleri gövdeyi yeni bir gövdeye dönüştürmediği için bu sözcük sadece bir yapım ekiyle gövde halinde kalmıştır.

Anahtar Kavram

Gövdeden Türemiş Sözcük Yapısı

İpuçları

1
Gövde, bir sözcüğün en az bir yapım eki almış halidir.
2
Gövdeden türemiş bir sözcük bulmak için sözcükte en az iki tane yapım eki aramalısınız.
3
Seçkinler sözcüğündeki ekleri ayırırken '-ler' ekinin yapım eki mi yoksa çekim eki mi olduğuna odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Sözcük köklerinin isim mi yoksa fiil mi olduğunu belirleyerek, eklerin isimden isim mi yoksa fiilden isim mi türettiği üzerinde pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri köklerine ayırdıktan sonra, anlamlı her bir ekleme adımında sözcüğün türünün veya anlamının değişip değişmediğini kontrol edin. Eğer sadece bir kez anlam/tür değişimi (yapım eki) varsa o sözcük gövdeden türememiştir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 532Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan altı çizili sözcük, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelecekteki olası riskleri öngörmek stratejik bir yönetim becerisidir.

Cevap

İki farklı sözcüğün birleşmesiyle oluşan 'öngörmek' sözcüğü yapısı bakımından birleşiktir.
Gelecekteki riskleri 'öngörmek' ifadesindeki sözcük, 'ön' ismi ile 'görmek' fiilinin birleşmesiyle oluşmuş, anlamca kaynaşmış birleşik bir fiildir. Diğer seçeneklerdeki tüm sözcükler yapım ekleri yardımıyla türetilmişken, bu sözcük iki farklı kökün bir araya gelmesiyle oluştuğu için birleşiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etmek
Sözcükler: yalın-ız-lık-ı, baş-ar-ı-sı, aç-ı-k-la-ma, ön-gör-mek, değ-iş-im-i
Sözcük yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı şarttır.
2
Yapım eki alıp almadıklarını kontrol etmek
A, B, C ve E seçeneklerindeki sözcüklerin tamamı en az bir yapım eki almıştır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş yapıdadır.
3
Birleşik yapıdaki sözcüğü tespit etmek
'Ön' ve 'görmek' sözcüklerinin birleşmesiyle oluşan 'öngörmek' anlamca kaynaşmış birleşik bir fiildir.
Farklı iki kavramın yeni bir anlam oluşturması birleşik yapıyı gösterir.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı: Basit, Türemiş ve Birleşik Sözcükler

İpuçları

1
Sözcüklerin yapısını incelerken 'tek bir kökten mi türemiş' yoksa 'iki farklı sözcük mü birleşmiş' ona bakmalısın.
2
'Yalnız' (yalın-ız) ve 'başarı' (baş-ar-ı) gibi kelimelerde kök değişimlerine dikkat et; bunlar türemiş sözcüklerdir.
3
'Öngörmek' sözcüğünü parçaladığında 'ön' ve 'görmek' gibi iki bağımsız anlamlı birimle karşılaşırsın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'başvurmak', 'vazgeçmek' veya 'ayakkabı' gibi birleşik yapıların türemiş sözcüklerle karıştırıldığı soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin sadece yapım eki alıp almadığına bakmak yerine, sözcüğün içinde başka bir anlamlı sözcük 'saklı mı' (birleşme var mı) diye kontrol etmek süreci hızlandırabilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 533Soru →

Sıfatlar (ön adlar); isimlerden önce gelerek onların rengini, şeklini veya durumunu bildiren sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ismi niteleyen (durumunu belirten) bir sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geniş bir çalışma odasında dosyalama yapıyordu.

Cevap

Geniş bir çalışma odasında dosyalama yapıyordu cümlesinde 'geniş' sözcüğü sıfat görevindedir.
Doğru seçenekte yer alan 'geniş' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'çalışma odası' isminin fiziksel bir özelliğini ve durumunu bildirmektedir. İsme sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verdiği için bu sözcük tipik bir niteleme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri belirleyin.
Seçeneklerdeki 'oda', 'telefon', 'belgeler' gibi sözcükler isimdir.
Sıfatlar her zaman bir isimle ilişkilidir; ismi bulmak sıfatı bulmanın ilk adımıdır.
2
İsimlere 'Nasıl?' sorusunu yöneltin.
'Nasıl çalışma odası?' sorusuna 'geniş' cevabı alınmaktadır.
Niteleme sıfatlarını bulmak için ilgili isme 'Nasıl?' sorusu sorulur.
3
Seçilen sözcüğün fiili mi yoksa ismi mi etkilediğini kontrol edin.
'Geniş' sözcüğü 'oda' ismini nitelemektedir.
Eğer sözcük bir eylemi (fiili) etkileseydi sıfat değil, zarf olurdu.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatları (İsmi Niteleyen Sözcükler)

İpuçları

1
Sıfatlar her zaman bir isimden önce gelir. Cümledeki isimleri ve onlardan önce gelen kelimeleri inceleyin.
2
Bir sözcüğün niteleme sıfatı olup olmadığını anlamak için isme 'Nasıl?' sorusunu sorun.
3
'Geniş bir çalışma odası' ifadesindeki 'oda' ismine 'Nasıl oda?' sorusunu sormayı deneyin.

Daha Fazla Pratik

Niteleme sıfatlarını pekiştirmek için çevrenizdeki nesneleri renk ve durum yönünden tarif eden cümleler kurabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 534Soru →

(I)Türkiye'nin geleceği, bu (II)topluluğun (III)adalete duyulan (IV)sarsılmaz (V)inancıyla şekillenecektir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, iyelik eki almış türemiş bir isimdir.

Cevap

D seçeneğinde belirtilen ifade yanlıştır çünkü 'sarsılmaz' sözcüğü bir isim değil, 'inanç' ismini niteleyen bir sıfattır.
Dördüncü sırada yer alan 'sarsılmaz' sözcüğü, cümlede 'inanç' ismini niteleyen bir sıfattır. Bir sözcüğün isim olabilmesi için bir varlığı veya kavramı karşılaması gerekir; oysa bu sözcük bir nitelik bildirmektedir ve üzerinde iyelik eki bulunmamaktadır. -maz eki burada sıfat-fiil (türetme) eki görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini belirle.
I, II, III ve V numaralı sözcükler isim; IV numaralı sözcük ise sıfattır.
Sözcüklerin cümledeki görevlerini anlamak için hangi varlığı veya niteliği karşıladıklarına bakılmalıdır.
2
IV numaralı sözcüğü eklerine ayır ve görevini incele.
'Sars-ıl-maz' şeklinde türemiş bir sıfat-fiil (sıfat) olduğu görülür.
'Nasıl inanç?' sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatı görevindedir, isim değildir.
3
Diğer sözcüklerin ek ve anlam özelliklerini doğrula.
I (Özel+Tamlayan), II (Topluluk+Tamlayan), III (Soyut+Yönelme), V (Soyut+İyelik+Vasıta) özellikleri doğrulanır.
Seçeneklerin geri kalanının doğruluğundan emin olunarak yanlış olan kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

İsim ve Sıfat Ayrımı ile İsim Çekim Ekleri

İpuçları

1
Öncelikle sözcüklerin 'isim' mi yoksa 'sıfat' mı olduğuna dikkat edin. Bir ismi niteleyen sözcükler sıfattır.
2
'Sarsılmaz' sözcüğünün hangi kelimeyi etkilediğine bakın. 'Nasıl inanç?' sorusuna cevap veriyor mu?
3
İsim çekim ekleri (hâl, iyelik, tamlayan) sadece isim soylu sözcüklere gelir. Sıfatlar bu ekleri genellikle adlaşmadıkları sürece almazlar.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir cümlede isim-fiillerin (kalıcı isimler hariç) isim çekim eklerini nasıl aldığını incelemek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri cümleden çıkararak deneyin: 'Sarsılmaz' çıkarıldığında cümlenin anlamı daralsa da yapısı bozulmaz (niteleyici), ancak 'topluluğun' veya 'adalete' çıkarıldığında cümlenin temel anlamı kaybolur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 535Soru →

Kamu kurumlarının stratejik raporları incelendiğinde; (I)(I) sektördeki (II)(II) bu (III)(III) durgunluk, (IV)(IV) bazı (V)(V) kurumların (VI)(VI) ötekine (VII)(VII) göre daha kırılgan olmasına yol açarken (VIII)(VIII) bizimki (IX)(IX) kendi (X)(X) pazar (XI)(XI) payını (XII)(XII) korumayı başarmıştır.

Numaralanmış sözcüklerin tür ve özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (I).(I). sözcükteki "-ki" eki ilgi zamiri, (VIII).(VIII). sözcükteki "-ki" eki ise sıfat türeten ek görevindedir.

Cevap

Sektördeki sözcüğündeki ekin ilgi zamiri, bizimki sözcüğündeki ekin ise sıfat yapan ek olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır.
Sektördeki durgunluk tamlamasında yer alan "-ki" eki, ismi niteleyerek sıfat yaptığı için sıfat türeten ektir. Bizimki sözcüğünde ise "-ki" eki bir ismin (kurumun) yerini tuttuğu için ilgi zamiridir. Yanlış olan seçenek bu görevleri birbirine karıştırarak vermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
(I).(I). numaralı "sektördeki" sözcüğünü incele.
"-ki" eki, önündeki "durgunluk" ismini niteleyerek sıfat oluşturmuştur. Dolayısıyla bu bir sıfat türeten ektir.
Zamirler ismin yerini tutarken, sıfat türeten ekler ismi niteleyen/belirten yapılar kurar.
2
(VIII).(VIII). numaralı "bizimki" sözcüğünü incele.
"-ki" eki, "bizim kurumumuz" tamlamasındaki tamlananın (kurumumuz) yerini tutmuştur. Dolayısıyla bu bir ilgi zamiridir.
İlgi zamiri, tamlanan düşürüldüğünde tamlayana eklenerek ismin yerini tutar.
3
A seçeneğindeki iddiayı bu verilerle karşılaştır.
Seçenek, eklerin görevlerini tam tersi şekilde tanımlamıştır.
Kavramların karıştırılması öğrencinin yanlış seçeneğe yönelmesine neden olur.

Anahtar Kavram

İlgi Zamiri ve Sıfat Yapan '-ki' Ayrımı

İpuçları

1
"-ki" ekinin bir ismin yerini mi tuttuğunu yoksa bir ismi mi nitelediğini kontrol edin.
2
"Bazı" ve "bu" sözcüklerinin hemen yanında bir isim olup olmadığına bakın; isim varsa bu sözcükler sıfat olur.
3
"Bizimki" kelimesindeki "-ki" eki, "bizim kurumumuz" yerine kullanılmıştır. Bu durum onu bir zamir yapar.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki'yi ayırt etmek için daha fazla karma cümle analizi yapın.

Alternatif Yöntem

Cümledeki zamirleri ve sıfatları ayırt etmek için şu yöntemi kullanabilirsiniz: Eğer sözcükten sonra gelen ismi kaldırıp eki sözcüğe ekleyebiliyorsanız (bazı kurumlar -> bazıları), o sözcük zamirleşmeye müsaittir. Eğer sözcük tek başına ismin yerini tutuyorsa zamirdir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 536Soru →

Türkçede isimler; varlıkların sayılarına (tekil, çoğul, topluluk), niteliklerine (somut, soyut) ve verilişlerine (özel, cins) göre çeşitli sınıflara ayrılır. Ayrıca isimler, iyelik ekleri alarak bir varlığın kime veya neye ait olduğunu belirtebilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem topluluk ismi hem de iyelik eki almış bir isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Heyet başkanımız, projenin başarısı için yoğun bir mesai harcadı.

Cevap

Heyet başkanımızla ilgili olan cümle, hem topluluk ismi hem de iyelik eki almış bir ismi içermektedir.
Doğru cevap olan cümlede 'heyet' sözcüğü topluluk ismi görevindedir. Aynı cümlede yer alan 'başkanımız' sözcüğü ise '-ımız' birinci çoğul şahıs iyelik ekini almıştır. Ayrıca cümlede 'başarı' gibi soyut isimlere de yer verilerek zengin bir isim kullanımı sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk ismini tespit et.
'Heyet' sözcüğü, yapıca tekil olmasına rağmen birden fazla kişiden oluşan bir grubu temsil ettiği için topluluk ismidir.
Topluluk isimleri, çokluk eki almadan birden fazla varlığı karşılayan isimlerdir.
2
İyelik eki almış ismi tespit et.
'Başkanımız' sözcüğündeki '-ımız' eki, başkanın 'bize' ait olduğunu bildiren bir iyelik ekidir.
İyelik ekleri, isimlere gelerek o varlığın kime ait olduğunu gösterir.
3
Diğer isim türlerini kontrol et.
'Başarı' ve 'Mesai' sözcükleri soyut isimlerdir; 'Proje' ise somut ve cins bir isimdir.
Cümledeki diğer isimler de taxonomy kurallarına uygun olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

İsim Türleri ve İyelik Ekleri

İpuçları

1
Topluluk isimleri 'lar/-ler' eki almadan birden fazla varlığı ifade eden sözcüklerdir (örneğin: ordu, sınıf, meclis).
2
İyelik ekleri bir ismin sonuna gelerek 'benim, senin, onun, bizim, sizin, onların' anlamı katar.
3
'Heyet' kelimesinin bir topluluk ismi olup olmadığını ve 'başkanımız' kelimesindeki ekin aitlik bildirip bildirmediğini kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin bazı durumlarda (örneğin: 'Sınıf bugün çok sessizdi' vs. 'Sınıf boyandı') yer ismi olarak kullanılabileceğini unutmayın ve bu ayrımı pekiştiren örnekler çözün.

Alternatif Yöntem

Cümledeki isimleri tek tek listeleyip yanlarına türlerini (soyut, somut, topluluk vb.) ve aldıkları ekleri yazarak eleme yöntemiyle doğru seçeneğe ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 537Soru →

Kamu kurumları arasındaki yetki paylaşımında, sorumlulukların alt birimlere devredilmesi idari işleyişin daha sağlıklı ve hızlı ilerlemesini sağlamaktadır.

Bu cümledeki altı çizili sözcükte gerçekleşen ses olayları aşağıdakilerin hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü düşmesi - Ünsüz yumuşaması

Cevap

Söz konusu sözcükte 'ünlü düşmesi' ve 'ünsüz yumuşaması' ses olayları birlikte görülmektedir.
Sözcüğün kökü 'devir'dir. Bu isim, 'etmek' yardımcı eylemiyle birleşirken 'devretmek' halini alır ve 'i' ünlüsü düşer (ünlü düşmesi). Daha sonra bu yapıya ünlüyle başlayan edilgenlik eki (-il) getirildiğinde 't' ünsüzü yumuşayarak 'd'ye dönüşür (ünsüz yumuşaması).

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğü eklerine ve köklerine ayırın.
devir + et + il + me + si
Ses olaylarını görebilmek için kelimenin orijinal kök halini ve aldığı ekleri belirlemek gerekir.
2
Birinci ses olayını (Ünlü Düşmesi) tespit edin.
devir + et -> devret
'Devir' ismi yardımcı fiille birleşirken ikinci hecedeki dar ünlü (i) düşer. Bu olaya ünlü düşmesi denir.
3
İkinci ses olayını (Ünsüz Yumuşaması) tespit edin.
devret + il -> devredil
'Devret-' fiiline ünlüyle başlayan '-il' eki geldiğinde, 't' sert ünsüzü yumuşayarak 'd' sesine dönüşür. Bu olaya ünsüz yumuşaması (değişimi) denir.

Anahtar Kavram

Bir sözcükte birden fazla ses olayının bir arada bulunması

İpuçları

1
Sözcüğün kökünü (yalın halini) düşünün: 'devir'.
2
'Devir' kelimesi 'etmek' ile birleştiğinde bir sesini kaybediyor mu? Peki 't' harfine ne oluyor?
3
Sözcükte hem bir sesin yok olduğunu (düşme) hem de sert bir sesin yumuşak bir sese (t > d) dönüştüğünü fark edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde hem ünlü düşmesi hem de yumuşama içeren 'kaybolan', 'sabrediyor' gibi sözcükleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 538Soru →

Toplumun geleneksel görgüsü (I) ile tarihî yazgısı (II) arasındaki bağları araştıran kurum (III), elde ettiği her bilgiyi (IV) büyük bir başarıyla (V) kamuoyuna duyurmuştur.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisinin kökü, türü (isim veya fiil) bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Cümledeki 'başarıyla' sözcüğü isim köküne sahipken, diğer sözcükler fiil kökünden türemiştir.
Cümledeki 'başarıyla' sözcüğünün kökü 'baş' ismidir (İsim Kökü). Diğer sözcüklerin kökleri ise 'gör-', 'yaz-', 'kur-' ve 'bil-' eylemleridir (Fiil Kökü). Bu nedenle 'başarıyla' sözcüğü kök türü bakımından farklıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin en küçük anlamlı parçalarını (köklerini) bulunuz.
görgüsü → gör-, yazgısı → yaz-, kurum → kur-, bilgiyi → bil-, başarıyla → baş
Sözcük yapısı analizinde ilk adım kök tespitidir.
2
Köklerin '-mak / -mek' mastar ekini alıp alamadığını kontrol ederek türünü belirleyiniz.
gör-mek (fiil), yaz-mak (fiil), kur-mak (fiil), bil-mek (fiil), baş-mak (anlamsız, isim)
Mastar eki, isim ve fiil köklerini ayırt etmenin en temel yoludur.
3
Kök türleri arasında farklı olanı tespit ediniz.
Dört adet fiil köküne karşılık bir adet isim kökü bulunmaktadır.
Soruda istenen 'tür bakımından farklı olan' kökün bulunmasıdır.

Anahtar Kavram

Sözcük Köklerinin Türü (İsim ve Fiil Kökleri)

İpuçları

1
Sözcüğün kökünü bulmak için o sözcükle anlam ilişkisi olan en küçük parçaya gidiniz.
2
Bulduğunuz köke '-mak/-mek' ekini getirin; oluyorsa fiil, olmuyorsa isim köküdür.
3
'Başarı' sözcüğünün kökünün 'bir işin başı' ile ilişkili olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Sözcük kökü türü ile gövdeden türeme arasındaki farkı pekiştirmek için yeni örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kökleri belirledikten sonra yanlarına (İ) veya (F) harfleri koyarak gruplandırma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 539Soru →

İşaret bildiren sözcükler, bir ismi etkilediğinde 'işaret sıfatı'; ismin yerini tuttuğunda ise 'işaret zamiri' olur. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük zamir görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şunları rafa yerleştirmek zaman alacak.

Cevap

Şunları rafa yerleştirmek zaman alacak cümlesindeki 'şunları' sözcüğü bir ismin yerini tuttuğu için zamirdir.
Doğru seçenekte kullanılan sözcük, herhangi bir ismi nitelememiş; aksine o ismin (kitaplar, dosyalar vb.) yerini doğrudan tutarak işaret görevini üstlenmiştir. Bu durum sözcüğün zamir olmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (bu, şu, öteki, şunları, o) tespit et.
Belirlenen sözcükler: 'Bu', 'Şu', 'Öteki', 'Şunları', 'O'.
İşaret zamiri ve işaret sıfatı ayrımı bu sözcüklerin cümledeki görevine bağlıdır.
2
Bu sözcüklerin bir ismi mi işaret ettiğini yoksa bir ismin yerini mi tuttuğunu incele.
'Şunları' dışındaki tüm seçeneklerde işaret bildiren sözcüklerden hemen sonra bir isim gelmektedir.
İsimden önce gelip onu işaret eden sözcükler sıfat olurken, ismin yerini doğrudan tutanlar zamir olur.
3
Zamir olan sözcüğü belirle.
'Şunları' sözcüğü bir nesnenin (dosyaların, kitapların vb.) yerini tutmuştur.
Zamirler isim çekim eklerini alabilirler; 'şunları' sözcüğü de çekim eki alarak zamirleşmiştir.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcükten sonra bir isim gelip gelmediğine bakmalısın.
2
Zamirler genellikle isim çekim eklerini (-ı, -da, -lar vb.) alırlar. Seçeneklerde ek alan bir işaret sözcüğü var mı?
3
Cümleden işaret sözcüğünü çıkarıp yerine bir isim koymayı dene. Eğer 'dosyaları' diyebiliyorsan o bir zamirdir.

Daha Fazla Pratik

Şahıs zamirleri ve dönüşlülük zamiri (kendi) ile ilgili örnekleri inceleyerek konuyu pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Zamirleri sıfatlardan ayırmak için şu kuralı uygulayabilirsin: İşaret bildiren sözcüğe 'Hangi?' sorusunu sorabiliyorsan ve cevap alabiliyorsan o sıfattır. 'Hangi evraklar? Bu evraklar' (Sıfat). Ancak 'Şunları' sözcüğüne bu soruyu soramazsın.
Tahmini Süre:45s
Soru 540Soru →

Genç sanatçı ( ) bu sergisinde doğa manzaralarını ( ) portreleri ve soyut çalışmaları bir araya getirmiş ( ) ustalığını ( ) özgünlüğünü ve sanatsal derinliğini bir kez daha kanıtlamıştır ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( . )

Cevap

Sırasıyla virgül, virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru seçenekteki işaretleme, Türk Dil Kurumu'nun 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur' kuralına tam olarak uymaktadır. Cümlenin ilk kısmında 'doğa manzaralarını, portreleri' şeklinde bir virgül kullanımı olduğu için, iki ana yargıyı (bir araya getirmiş / kanıtlamıştır) birleştiren noktada noktalı virgül kullanılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Özne tespiti
Genç sanatçı
Yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için ilk boşluğa virgül (,) getirilmelidir.
2
Eş görevli kelimelerin belirlenmesi
doğa manzaralarını, portreleri, soyut çalışmaları
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak için ikinci boşluğa virgül (,) getirilmelidir.
3
Sıralı cümle yapısının analizi
bir araya getirmiş ; ustalığını...
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için üçüncü boşluğa noktalı virgül (;) getirilmelidir.
4
İkinci gruptaki eş görevli kelimelerin belirlenmesi
ustalığını, özgünlüğünü...
İkinci cümledeki eş görevli nesneleri ayırmak için dördüncü boşluğa virgül (,) getirilmelidir.
5
Cümle sonu kontrolü
kanıtlamıştır .
Tamamlanmış bir haber cümlesinin sonuna nokta (.) konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün sıralı cümleleri ayırma görevi

İpuçları

1
Cümledeki iki ana eyleme odaklanın: 'bir araya getirmiş' ve 'kanıtlamıştır'.
2
Bu iki eylemin çevresindeki kelimelerin (nesnelerin) zaten virgüllerle ayrılıp ayrılmadığına bakın.
3
Eğer sıralı cümlelerin parçaları kendi içinde virgül içeriyorsa, bu parçaları ayıran 'köprü' noktalı virgül olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'tür ve takım adlarını ayırma' görevini içeren sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı bağımsız cümle olarak düşünün: 1. Sanatçı bunları bir araya getirdi. 2. Sanatçı ustalığını kanıtladı. Eğer bu iki cümleyi birleştiriyorsanız ve içlerinde zaten virgül varsa, birleşim noktasına noktalı virgül koyun.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 27 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 27 | Examkin