Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 541Soru →

Kamu yönetiminde (I)bazılarının (II)kendi menfaatlerini (III)toplumunkinden üstün görmesi, (IV)bizim (V)şu köklü idari geleneğimize aykırıdır; çünkü (VI)ona gereken ehemmiyeti vermek her memurun asli görevidir.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin türleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, bir ismi işaret yoluyla belirttiği için işaret zamiri görevindedir.

Cevap

İşaret yoluyla bir ismi niteleyen 'şu' sözcüğünün işaret zamiri olduğu iddiası yanlıştır; bu sözcük bir işaret sıfatıdır.
V numaralı 'şu' sözcüğü, cümlede bir ismin yerini tutmamakta; aksine 'köklü idari geleneğimize' tamlamasındaki ismi işaret yoluyla belirtmektedir. Bu durum sözcüğü işaret sıfatı yapar. İşaret zamirleri ise 'şunu, buraya, ötekini' gibi formlarda ismin yerine kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki işlevlerini belirleyin.
I: Bazıları (Zamir), II: Kendi (Zamir), III: Toplumun-ki (Zamir), IV: Bizim (Zamir), V: Şu (Sıfat), VI: Ona (Zamir).
Sözcüklerin bir ismin yerini mi tuttuğu yoksa bir ismi mi nitelediği görevlerini saptamak gerekir.
2
V numaralı sözcüğü ve etkilediği kelimeyi analiz edin.
'şu köklü idari geleneğimize' öbeğinde 'şu' sözcüğü 'gelenek' ismini işaret etmektedir.
İşaret bildiren sözcükler bir ismi etkilediğinde sıfat, ismin yerini tuttuğunda zamir olur.
3
VI numaralı 'ona' sözcüğünün referansını kontrol edin.
'Ona' sözcüğü 'toplum' veya 'gelenek' kavramını karşılamaktadır.
Üçüncü tekil şahıs zamiri (o), insan dışı varlıkları karşıladığında işaret zamiri kategorisine girer.

Anahtar Kavram

İşaret zamirleri ismin yerini tutarken, işaret sıfatları bir ismi işaret ederek belirtir. Ayrıca 'o/onlar' sözcükleri referans aldıkları varlığa göre şahıs veya işaret zamiri olabilir.

İpuçları

1
İşaret bildiren kelimenin hemen ardından bir isim gelip gelmediğine bakın.
2
'O' ve 'Ona' sözcükleri eğer bir insanı kastediyorsa şahıs, bir nesne veya kavramı kastediyorsa işaret zamiridir.
3
İlgi zamiri olan '-ki', her zaman bir tamlayan ekinden (-in/-un) sonra gelir ve bir ismin yerini tutar.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki' ekini ayırt etmek için, kelimenin önündeki ismin düşüp düşmediğini kontrol edin.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yerine isim koymayı deneyin. 'Bazıları' yerine 'insanlar' diyebiliyorsanız zamirdir. 'Şu geleneğimiz' öbeğinde 'şu' yerine bir isim koyamazsınız (örneğin 'eski geleneğimiz' diyebilirsiniz ki bu sıfat olduğunu kanıtlar).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 542Soru →

Türkçede sonu "-a, -e" geniş ünlüleri ile biten fiillere "-yor" şimdiki zaman eki getirildiğinde, bu geniş ünlüler daralarak "ı, i, u, ü" seslerine dönüşür. Bu ses olayına "ünlü daralması" denir. Ayrıca olumsuzluk eki olan "-ma / -me" de "-yor" ekiyle birleştiğinde her zaman daralır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralmasına örnek gösterilebilecek bir sözcük kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav sonuçlarının ne zaman açıklanacağını henüz bilmiyor.

Cevap

Sınav sonuçlarının ne zaman açıklanacağını henüz bilmiyor.
Doğru cevap olan cümlede geçen "bilmiyor" sözcüğü incelendiğinde; fiilin kökü "bil-", olumsuzluk eki ise "-me"dir. Bu fiile şimdiki zaman eki olan "-yor" getirildiğinde, kural gereği geniş ünlü olan "e" sesi daralarak "i" sesine dönüşmüştür (bil-me-yor > bilmiyor). Bu durum tipik bir ünlü daralması örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "-yor" eki almış eylemleri tespit et.
bakıyor, bekletiyor, bilmiyor, okuyor, dinleniyor.
Ünlü daralması kuralı bu ekle doğrudan ilişkilidir.
2
Eylemlerin kök veya gövdelerini eklerinden ayırarak son harflerini kontrol et.
bak-ıyor, beklet-iyor, bil-me-yor, oku-yor, dinlen-iyor.
Daralmanın olması için kök veya gövdenin "a" veya "e" ile bitmesi gerekir.
3
Geniş ünlünün dar bir ünlüye (ı, i, u, ü) dönüşüp dönüşmediğini belirle.
bil-me-yor sözcüğündeki olumsuzluk eki "-me", "-mi" şekline dönüşerek daralmıştır.
Olumsuzluk eki "-ma/-me", "-yor" eki geldiğinde her zaman daralmaya uğrar.

Anahtar Kavram

Ünlü Daralması

İpuçları

1
Cümlelerdeki fiillerin olumlu ve olumsuz hallerini düşünerek köklerini bulun.
2
Olumsuzluk eki alan fiillere özellikle dikkat edin; '-ma/-me' ekleri daralmanın en sık görüldüğü yerlerdir.
3
Fiil kökü veya gövdesi 'a' veya 'e' ile bitmiyorsa, '-yor' ekinden önce gelen 'ı, i, u, ü' sesleri sadece yardımcı ünlüdür.

Daha Fazla Pratik

İstisna olarak 'demek' ve 'yemek' fiillerinin de daralmaya uğradığını hatırlayarak bu kelimelerin kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 543Soru →

Türkçede cümle yapısı içerisinde kullanılan noktalama işaretleri, anlam karışıklığını önlemek ve metnin akıcılığını sağlamak amacıyla belirli kurallara bağlanmıştır. Özellikle tekrarlı bağlaçların (ne...ne...,hem...hem...,ya...ya...ne... ne..., hem... hem..., ya... ya... vb.) kullanıldığı cümlelerde noktalama işaretlerine dair özel kısıtlamalar mevcuttur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Modern devlet anlayışında ne bürokratik işlemlerin hızı yavaşlatılmalı, ne de vatandaşın talepleri göz ardı edilmelidir.

Cevap

Kamu yönetiminde 'ne... ne...' bağlacının kullanıldığı cümlede, bağlaçların arasına konulan virgül noktalama hatasına yol açmıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, metin içinde tekrarlı bağlaçlardan (ne...ne...,hem...hem...,ya...ya...ne... ne..., hem... hem..., ya... ya... vb.) önce ve sonra virgül konulmaz. Hatalı olan seçenekte 'ne bürokratik işlemlerin hızı yavaşlatılmalı' ifadesinden sonra virgül kullanılarak bu kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki bağlaç yapısını tespit edin.
Cümlede 'ne... ne...' tekrarlı bağlacının kullanıldığı görülmektedir.
Türkçede tekrarlı bağlaçların kullanım kurallarını hatırlamak için temel yapıyı belirlemek gerekir.
2
Tekrarlı bağlaçlarla ilgili noktalama kuralını uygulayın.
Kurala göre; hem...hem...,ne...ne...,ya...ya...,ister...ister...hem... hem..., ne... ne..., ya... ya..., ister... ister... gibi bağlaçların arasına hiçbir noktalama işareti (özellikle virgül) konmaz.
Bu bağlaçlar zaten cümledeki ögeleri veya yargıları birbirine bağlama görevini üstlendiği için ek bir işarete ihtiyaç duyulmaz.
3
Hatalı kullanımı belirleyin.
İfadedeki 'yavaşlatılmalı' kelimesinden sonra gelen virgül (,,), 'ne... ne...' bağlacının bütünlüğünü bozmaktadır.
Cümle çok uzun olsa veya sıralı cümle yapısında görünse bile tekrarlı bağlaç kuralı önceliklidir.

Anahtar Kavram

Tekrarlı Bağlaçlarda Noktalama Kısıtlaması

İpuçları

1
Cümlelerdeki bağlaçlara, özellikle de çift olarak kullanılan bağlaçlara odaklanın.
2
'Ne... ne...' gibi tekrarlı bağlaçların arasına virgül gelip gelmeyeceğini hatırlayın.
3
Sıralı cümle gibi görünse de bir cümlede tekrarlı bağlaç varsa, o bağlaçların arasına hiçbir işaret konulmaması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Tekrarlı bağlaçların yanı sıra 've, veya, ya da' bağlaçlarından önce/sonra virgül kullanımını da içeren benzer soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 544Soru →

Türkçede isimler; sayılarına göre tekil, çoğul ve topluluk ismi; niteliklerine göre ise somut ve soyut isim olarak çeşitli gruplara ayrılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem topluluk ismi hem de soyut isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güçlü bir aile yapısı, her birey için en temel mutluluk kaynağıdır.

Cevap

Güçlü bir aile yapısı ile mutluluk kaynağının belirtildiği seçenek, hem topluluk ismini hem de soyut ismi bir arada barındırmaktadır.
Doğru kabul edilen cümlede 'aile' sözcüğü bir topluluğu ifade ederken, 'mutluluk' sözcüğü zihinsel bir kavramı yani soyut bir durumu karşılamaktadır. Bu durum, soruda istenen her iki özelliği de karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri belirle.
Belirlenen isimler: aile, yapı, birey, mutluluk, kaynak.
Sınıflandırma yapabilmek için önce sözcük türlerinin doğru saptanması gerekir.
2
İsimleri sayılarına göre (tekil, çoğul, topluluk) gruplandır.
'Aile' sözcüğü, biçimce tekil olsa da anlamca bir grubu karşıladığı için topluluk ismidir.
Topluluk isimleri, çoğul eki almadan birden fazla varlığı karşılayan sözcüklerdir.
3
İsimleri niteliklerine göre (somut, soyut) gruplandır.
'Mutluluk' sözcüğü, beş duyu organıyla algılanamayan bir kavramı karşıladığı için soyut isimdir.
Soyut isimler zihinsel veya duygusal kavramları ifade eder.
4
Her iki özelliğin de aynı cümlede bulunup bulunmadığını kontrol et.
Aynı cümlede hem 'aile' (topluluk) hem de 'mutluluk' (soyut) yer almaktadır.
Soruda istenen her iki koşulun da sağlanmasıdır.

Anahtar Kavram

İsimlerin varlıkların sayılarına ve niteliklerine göre sınıflandırılması.

İpuçları

1
Cümlelerdeki isimleri tek tek bulup türlerini belirlemeye çalışın.
2
Çoğul eki almadığı halde bir grubu temsil eden (aile, meclis vb.) ve zihnimizde canlandırdığımız (mutluluk, güven vb.) kelimelere odaklanın.
3
Doğru cevapta hem bir topluluğu ifade eden bir sözcük hem de beş duyu organımızla algılayamadığımız bir kavram yer almaktadır.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin yapı özelliklerini (basit, türemiş, birleşik) tekrar ederek konu hakimiyetinizi artırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 545Soru →

Türkçede noktalama işaretleri, duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek amacıyla kullanılır. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelişen teknolojiyle birlikte eğitim sisteminde şu iki unsur vazgeçilmez hâle gelmiştir; dijital okuryazarlık ve eleştirel düşünme.

Cevap

Gelişen teknolojiyle birlikte eğitim sisteminde şu iki unsur vazgeçilmez hâle gelmiştir; dijital okuryazarlık ve eleştirel düşünme cümlesindeki noktalı virgül kullanımı hatalıdır.
Doğru cevap olan cümlede, 'vazgeçilmez hâle gelmiştir' ifadesinden sonra 'şu iki unsur' denilerek bir açıklama ve sayma (numaralandırma/örneklendirme) yapılmaktadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (::) konur. Bu cümlede ise yanlışlıkla noktalı virgül (;;) kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yükleminden sonra gelen ifadeyi analiz et.
Cümlede 'şu iki unsur' denilerek bir açıklama ve örneklendirme yapılacağı belirtilmiştir.
Noktalama işareti seçimini belirlemek için cümlenin devamındaki anlam ilişkisini tespit etmek gerekir.
2
Açıklama ve örneklendirme kuralını hatırla.
Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (::) konur.
Noktalı virgül (;;) açıklama yapmak için değil, ögeleri arasında virgül bulunan grupları veya sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
3
Hatalı işareti doğru olanla değiştir.
Noktalı virgül (;;) yerine iki nokta (::) getirilmelidir.
Cümle yapısı bir tanımlama ve liste içermektedir.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

İpuçları

1
Cümlede bir açıklama mı yapılıyor yoksa benzer ögeler mi sıralanıyor? Buna odaklanın.
2
'Şu iki unsur' ifadesinden sonra gelen noktalama işaretinin görevini sorgulayın.
3
Unutmayın: İki nokta (::) açıklama ve örnekler içindir, noktalı virgül (;;) ise gruplandırma ve sıralı cümleler içindir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneden sonra kullanımı ile virgüllerle ayrılmış tür ve takımları ayırma görevlerini pekiştirmek için karmaşık yapılı cümleleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlede noktalı virgülün olduğu yere 'yani' veya 'şu şekildedir' gibi bir açıklama ifadesi koyabiliyorsanız, orada iki nokta kullanılması gerektiğini anlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 546Soru →

"Yalnızlığın ağırlığını ruhunda hisseden genç adam, sokağın köşesindeki ufacık dükkâna sessizce yaklaştı." Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Cümlede herhangi bir kelimede ünlü daralması (geniş ünlünün daralması) görülmemektedir.
Verilen cümlede 'yalnızlığın' kelimesinde ünlü düşmesi ve ünsüz yumuşaması, 'hisseden' kelimesinde ünsüz türemesi, 'yaklaştı' kelimesinde ünsüz benzeşmesi ve 'ufacık' kelimesinde ünsüz düşmesi bulunmaktadır. Ancak 'dinliyor, diyor, bekliyor' gibi örneklerde görülen ünlü daralması bu cümlede yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelimeleri ses olayları açısından analiz edin.
"Yalnızlığın" (yalın-ız > ünlü düşmesi; yalnızlık-ın > ünsüz yumuşaması), "hisseden" (his-et-en > ünsüz türemesi) tespit edildi.
Kelime kök ve eklerini ayırarak meydana gelen değişimleri saptamak gerekir.
2
Diğer kelimelerdeki ünsüz değişimlerini kontrol edin.
"Sokağın" (sokak-ın > ünsüz yumuşaması), "yaklaştı" (yaklaş-dı > ünsüz benzeşmesi), "ufacık" (ufak-cık > ünsüz düşmesi) saptandı.
Cümledeki tüm ses olaylarını listeleyerek seçeneklerle karşılaştırmak için gereklidir.
3
Seçeneklerde verilen ancak cümlede bulunmayan ses olayını belirleyin.
Ünlü daralması (-yor eki alan veya de-, ye- gibi köklerde daralan bir yapı) cümlede bulunmamaktadır.
Soruda istenen 'olmayan' ses olayını teyit etmek için son kontroldür.

Anahtar Kavram

Ses Bilgisi (Ses Olayları)

İpuçları

1
Cümledeki her kelimeyi kök ve eklerine ayırarak yazın.
2
"Yalnız" ve "ufacık" kelimelerinin köklerini (yalın ve ufak) düşünerek hangi seslerin kaybolduğuna bakın.
3
Ünlü daralması genellikle '-yor' ekiyle veya 'de-', 'ye-' fiillerinde görülür. Cümlede bu yapıları arayın.

Daha Fazla Pratik

Ünlü daralması ve ünlü türemesi arasındaki farkı örneklerle pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 547Soru →

Türkçede isimler, karşıladıkları varlıkların sayılarına göre 'tekil', 'çoğul' ve 'topluluk' ismi olarak üç grupta incelenir. Biçimce tekil olduğu halde (çoğul eki almadığı halde) anlamca bir topluluğu, grubu veya bütünü karşılayan isimlere 'topluluk ismi' denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarışma sonuçlarını değerlendirecek olan jüri, kısa bir mola vermek üzere salondan ayrıldı.

Cevap

Cümledeki 'jüri' sözcüğü, biçimce tekil olmasına rağmen anlamca bir heyeti/topluluğu karşıladığı için topluluk ismidir.
Doğru cevap olan 'jüri' kelimesi, dil bilgisinde topluluk ismi olarak kabul edilir. Çünkü bu kelime ek almadan birden fazla üyeden oluşan bir heyeti karşılar. Diğer seçeneklerdeki isimler ya çoğul eki almış durumdadır ya da tek bir varlığı işaret etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk ismi tanımını hatırla.
Topluluk ismi; çoğul eki almadığı halde birden fazla varlıktan oluşan bir bütünü ifade eden isimdir (örnek: ordu, sınıf, ekip).
Soruda istenen kavramın sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki isimleri sayılarına göre analiz et.
'Sorular' ve 'ağaçlar' çoğul; 'danışma' ve 'belge' tekil; 'jüri' ise topluluk ismidir.
Her bir ismin yapısal ve anlamsal özelliklerini ayırt etmek doğru sonuca ulaştırır.
3
Doğru seçeneği onayla.
'Jüri' sözcüğü topluluk ismi tanımına tam olarak uymaktadır.
Tanım ile örnek arasındaki tutarlılık kontrol edilir.

Anahtar Kavram

Varlıkların sayılarına göre isimlerin sınıflandırılması

İpuçları

1
Topluluk isimleri, yapı olarak tekildir ancak anlamca birden fazla varlığı temsil eder.
2
Seçeneklerdeki kelimelerin sonunda -lar/-ler eki olup olmadığına bakarak çoğul isimleri eleyebilirsin.
3
'Ekip', 'sürü', 'takım' gibi kelimeler topluluk ismine örnektir; buna benzer bir kelimeyi bulmaya çalış.

Daha Fazla Pratik

Farklı topluluk isimlerini (millet, ordu, demet, deste) günlük cümleler içinde kullanarak pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Kelimelerin sonuna çoğul eki getirip getiremediğine bak. Topluluk isimleri zaten bir grubu karşıladığı için çoğul eki almadan da çokluk anlamı verirler; ancak topluluk isimleri de 'ordular' örneğinde olduğu gibi ayrıca çoğul eki alabilir. Buradaki anahtar, ek almadan çokluk anlamı taşımasıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 548Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuk devleti anlayışının ilk somut belgesi sayılan Tanzimat fermanı, 1839 yılında Gülhane Parkı'nda halka okunmuştur.

Cevap

Hukuk devleti anlayışının ilk somut belgesi sayılan Tanzimat fermanı, 1839 yılında Gülhane Parkı'nda halka okunmuştur cümlesinde 'fermanı' kelimesi büyük harfle yazılmalıdır.
Cümledeki 'Tanzimat fermanı' ifadesi, Türk tarihinin en önemli resmî belgelerinden birinin adıdır. TDK kurallarına göre kanun, tüzük, yönetmelik ve tarihî nitelikteki resmî belge adlarının her kelimesi büyük harfle başlatılmalıdır. Bu nedenle 'fermanı' değil, 'Fermanı' şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki büyük harfle yazılması gereken özel isimleri tespit et.
Tanzimat Fermanı, Gülhane Parkı.
Tarihî belgeler, kanunlar ve yer adları özel isim statüsündedir.
2
Belge ve ferman isimlerinin yazım kuralını hatırla.
Tanzimat Fermanı şeklinde her iki kelime de büyük yazılmalıdır.
TDK kurallarına göre tarihî olay, çağ, dönem ve resmî belge adları büyük harfle başlar.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri kontrol et.
Türk Dil Kurumunun (kesme kullanılmaması), Batı (medeniyet anlamı), Orta Çağ (çağ adı) kullanımları doğrudur.
Karmaşık yazım kurallarının doğru uygulandığını teyit etmek hata yapma riskini azaltır.

Anahtar Kavram

Tarihî Belge ve Dönem Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen tarihî belgelerin ve resmî metinlerin nasıl yazılması gerektiğini düşünün.
2
Özellikle 'Tanzimat Fermanı', 'Amasya Genelgesi' gibi belgelerin her iki kelimesinin de büyük harfle başladığını hatırlayın.
3
Seçeneklerdeki 'Tanzimat fermanı' ifadesinin küçük harfle başlayan kelimesine odaklanın; bu kullanım TDK kurallarına aykırıdır.

Daha Fazla Pratik

Büyük harflerin kullanımıyla ilgili 'Özel isim + Tür adı' (Antep fıstığı, Van kedisi) ve 'Yön adları' konularındaki soruları çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 549Soru →

(I)Anadolu'nun (II)sessizliği, (III)araştıran (IV)heyetin (V)dosyasına konu oldu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, varlıkların sayılarına göre tekil bir tür (cins) ismidir.

Cevap

Üçüncü sırada yer alan 'araştıran' sözcüğü bir isim değil, sıfat-fiildir.
Cümledeki 'araştıran' sözcüğü, 'heyet' ismini niteleyen bir sıfat-fiildir. Bu sözcük tür ismi kategorisine girmez, çünkü bir varlığın adı değil, bir eylemi niteleme yoluyla isme bağlayan fiilimsidir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini belirleme
I, II, IV ve V numaralı sözcükler isimdir; ancak III numaralı 'araştıran' sözcüğü fiil kökenli bir sıfat-fiildir.
İsimler ile fiilimsilerin farkını ayırt etmek temel dil bilgisi kuralıdır.
2
Sözcüklerin aldığı ekleri analiz etme
I: tamlayan, II: iyelik, IV: tamlayan, V: iyelik + yönelme hâli.
İsim çekim eklerinin görevlerini belirlemek seçenekteki yargıların doğruluğunu teyit eder.
3
Topluluk ve soyut isim kavramlarını kontrol etme
'Sessizlik' soyut, 'heyet' ise topluluk ismidir.
Varlıkların niteliklerine ve sayılarına göre isim türlerini eşleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri ve Çekim Ekleri

İpuçları

1
Cümledeki sözcüklerin sadece isim olup olmadığına değil, fiilimsi eki alıp almadığına dikkat edin.
2
'-an/-en' eki sıfat-fiil yapar. Bu eki alan sözcükler genellikle önündeki ismi niteler.
3
'Heyet' gibi sözcükler ek almasalar bile anlamca çoğul bir grubu karşılar, bu yüzden topluluk ismidir.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin hal ekleri ile fiilimsilerin benzer eklerini (örneğin belirtme hali ile iyelik eki) karıştıran soruları çözmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin köklerine bakarak 'isim köklü' mü yoksa 'fiil köklü olup fiilimsi mi' olduğunu kontrol ederek hızlıca sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 550Soru →

Zamirler (adıllar), isimlerin yerini geçici olarak tutan sözcüklerdir. Bir ismin önüne gelerek o ismi niteleyen veya belirten sözcükler ise sıfat görevindedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kimse bu konuda net bir açıklama yapmadı.

Cevap

Doğru cevap, 'Kimse bu konuda net bir açıklama yapmadı.' cümlesidir; çünkü 'kimse' sözcüğü bir ismin yerini belirsiz bir şekilde tutan bir zamirdir.
Doğru seçenekte yer alan 'kimse' sözcüğü, cümlede herhangi bir ismin yerini tutmaktadır. Diğer seçeneklerdeki benzer türdeki sözcükler (öteki, birtakım vb.) ise yanlarındaki isimleri (masa, sorunlar vb.) etkileyerek sıfat görevinde kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki belirleyici (işaret, belgisiz, soru) sözcükleri tespit et.
Öteki, birtakım, kimse, hangi, bütün.
Zamirler ve sıfatlar genellikle aynı köklerden veya benzer anlamlardan geldiği için önce aday sözcükler bulunur.
2
Bu sözcüklerin bir ismi etkileyip etkilemediğini kontrol et.
'Öteki masa', 'birtakım sorunlar', 'hangi durak', 'bütün öğrenciler' ifadelerinde sözcükler bir ismi nitelemektedir. Ancak 'kimse' sözcüğü tek başına kullanılmıştır.
Sıfatlar bir isimle birlikte kullanılırken, zamirler ismin yerine geçer ve ismin görevini tek başlarına üstlenirler.
3
Tek başına kullanılan ve ismin yerini tutan sözcüğü belirle.
'Kimse' sözcüğü belgisiz zamir olarak tanımlanır.
Kişi adlarının yerini genel ve belirsiz bir şekilde tuttuğu için zamir kategorisine girer.

Anahtar Kavram

Zamir ve Sıfat Ayrımı (İsmin yerini tutma vs. İsmi etkileme)

İpuçları

1
Cümledeki sözcüğün bir ismin önüne gelip gelmediğine bakın.
2
Eğer sözcükten sonra gelen ismi çıkaramıyorsanız veya sözcük ek alabiliyorsa genellikle zamirdir.
3
'Kimse', 'hepsi', 'birkaçı' gibi sözcükler genellikle her zaman zamir görevinde kullanılırlar.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile işaret sıfatları arasındaki farkı pekiştirmek için 'O' sözcüğünün hem sıfat hem de zamir (kişi/işaret) olduğu örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine somut bir isim koymayı deneyin. Örneğin; 'Kimse gelmedi' yerine 'Ahmet gelmedi' diyebiliyorsanız, o sözcük bir zamirdir. Ancak 'Öteki masa' yerine 'Masa masa' diyemezsiniz, çünkü 'öteki' bir niteleyicidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 551Soru →

Sanatçının eserlerinde kullandığı bu seçkin dil, onun kısa sürede geniş bir okur kitlesine ulaşmasını sağlamıştır.

Bu cümledeki altı çizili sözcükte görülen ses olayı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz benzeşmesi

Cevap

Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi)
Doğru cevap olan seçenek, sözcükteki 'ç' ve 'k' ünsüzlerinin yan yana gelme durumunu açıklar. 'Seç-' fiili sert bir ünsüzle bittiği için, ona gelen '-gin' ekinin başındaki 'g' ünsüzünü sertleştirerek 'k' yapmıştır. Bu durum Türkçede ünsüz benzeşmesi veya ünsüz sertleşmesi olarak bilinir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğü ekine ve köküne ayırın.
seç- (fiil kökü) + -gin (yapım eki)
Ses olayını tespit edebilmek için kelimenin orijinal halini bilmek gerekir.
2
Kökün son harfini ve ekin ilk harfini kontrol edin.
Kök 'ç' (sert ünsüz) ile bitiyor, ek 'g' (yumuşak ünsüz) ile başlıyor.
Sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan bir ek geldiğinde benzeşme kuralı devreye girer.
3
Ekin başındaki ünsüzdeki değişimi gözlemleyin.
'g' sesi 'k' sesine dönüşmüştür (seç-gin -> seçkin).
Sertleşme kuralı gereği 'g' ünsüzü 'k'ye dönüşerek yanındaki 'ç' ünsüzüne benzemiştir.

Anahtar Kavram

Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi)

İpuçları

1
Kelimenin kökü olan 'seç-' fiilinin son harfine dikkat edin.
2
'Fıstıkçı Şahap' ünsüzlerini (f, s, t, k, ç, ş, h, p) hatırlayın; bu ünsüzlerden biriyle biten kelimeye gelen ek sertleşebilir.
3
'-gin' eki normalde yumuşak bir 'g' ile başlar (bilgin, gergin gibi), ancak burada neden 'k'ye dönüştüğünü düşünün.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz benzeşmesi konusunu pekiştirmek için 'atkı', 'bitki' ve 'sınıfta' gibi kelimeleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimenin ekini (seç-gin) ve kökünü ayırıp orijinal halindeki 'g' harfinin 'k'ye dönüştüğünü görmek en kesin yoldur.
Tahmini Süre:45s
Soru 552Soru →

Soru bildiren sözcükler bir ismin önüne gelerek o ismi belirttiğinde "soru sıfatı" görevini üstlenirken, bir ismin yerini tuttuklarında "soru zamiri" olurlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir sıfatla sağlanmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adayların sunduğu raporlardan kaçını kurul incelemeye aldı?

Cevap

Adayların sunduğu raporlardan kaçını kurul incelemeye aldı?
Doğru cevap olan cümlede geçen "kaçını" sözcüğü, "raporlar" isminin yerini sayısal olarak tutmaktadır ve belirtme hâl eki almıştır. Sıfatlar ek aldıklarında veya isimden koptuklarında zamirleşirler. Bu nedenle burada soru anlamı zamirle sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki soru anlamı taşıyan sözcükleri tespit edin.
Sırasıyla: ne kadar, hangi, kaçını, nasıl, kaç.
Soru türünü belirlemek için önce soru sözcüğünü bulmalıyız.
2
Bu sözcüklerin bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol edin.
"Ne kadar süre", "Hangi departman", "Nasıl bir yetkinlik", "Kaç kalem" öbeklerinde sözcükler ismi etkilemektedir.
Sıfatlar isimlerden önce gelerek onları çeşitli yönlerden etkiler.
3
İsmin yerini tutan ve ek alan sözcüğü belirleyin.
"Kaçını" sözcüğü "raporların sayısı" yerine kullanılmış ve çekim eki almıştır.
Soru sıfatları çekim eki aldığında genellikle zamirleşir.

Anahtar Kavram

Soru Sıfatı ve Soru Zamiri Ayrımı

İpuçları

1
Soru sözcüğü bir isme mi soruluyor yoksa ismin yerini mi tutuyor, buna odaklanın.
2
Soru sözcükleri çekim eki (hâl eki, iyelik eki vb.) aldığında genellikle zamir olurlar.
3
Cümledeki 'kaçını' sözcüğünün yerine 'üçünü' veya 'beşini' gibi bir cevap verdiğinizde, verdiğiniz cevabın da bir zamir veya isim olduğunu fark edeceksiniz.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o) sıfat ve zamir ayrımını inceleyen sorularla konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya cevap verme yöntemini kullanın. Cevabınız 'Üç gün' (Sıfat tamlaması) ise soru sıfattır. Cevabınız 'Üçü' (Zamir/İsim) ise soru zamirdir.
Tahmini Süre:45s
Soru 553Soru →

Türkçede isimlerin önüne gelerek onları durum, renk, biçim gibi yönlerden niteleyen sözcüklere "niteleme sıfatı"; işaret, sayı, belgisizlik veya soru yoluyla belirten sözcüklere ise "belirtme sıfatı" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde aynı ismi etkileyen hem niteleme hem de belirtme sıfatı kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birkaç eski dosya arşivdeki dolapta unutulmuştu.

Cevap

Doğru cevap, 'birkaç' (belirtme) ve 'eski' (niteleme) sözcüklerinin aynı 'dosya' ismini etkilediği seçenektir.
Cümledeki 'dosya' ismi, miktar yönünden kesinlik bildirmeyen 'birkaç' (belgisiz sıfat) ve durum bildiren 'eski' (niteleme sıfatı) sözcüklerini bir arada alarak sorudaki şartı tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve önlerindeki sıfatları belirleme
'dosya' ismi tespit edildi.
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları niteler veya belirtir.
2
Sıfatların türlerini sınıflandırma
'birkaç' = Belirtme (Belgisiz), 'eski' = Niteleme.
İsme sorulan 'Nasıl?' sorusu niteleme sıfatını, 'Hangi/Kaç?' gibi sorular belirtme sıfatını buldurur.
3
Aynı ismi etkileme durumunu kontrol etme
Her iki sıfat da doğrudan 'dosya' ismine bağlıdır.
Soruda her iki türün de aynı ismi etkilemesi şartı aranmaktadır.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Niteleme ve Belirtme Ayrımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki isimleri bulup 'Nasıl?' ve 'Hangi?' sorularını aynı isme sormayı dene.
2
'Bazı, şu, bir, dünkü' gibi sözcüklerin belirtme; 'eski, yeni, soğuk' gibi kelimelerin niteleme olduğunu hatırla.
3
Cevap seçeneğinde 'dosya' isminden hemen önce gelen iki kelimeye odaklan; biri miktar diğeri durum bildiriyor.

Daha Fazla Pratik

Sıfat tamlamalarında tamlayan kısmının bir kelime grubundan oluştuğu (kurallı birleşik sıfatlar) örnekleri inceleyebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 554Soru →

Disiplin amiri tarafından kendisine emredilen görevleri vakit kaybetmeksizin yerine getiren memur, yaptığı her işin hesabını verebileceğini ve liyakatle yükseleceğini bilmelidir. Kurum kültürüyle bütünleşen personelin başarısı, kamu hizmetlerinin kalitesini artırıyor.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Parçada ünlü daralması (A seçeneği değil, metindeki 'artırıyor' sözcüğünde daralma yoktur) bulunmamaktadır.
Metinde 'artırıyor' sözcüğü geçmektedir; ancak bu sözcüğün kökü 'art-' fiilidir ve geniş ünlüyle bitmediği için '-yor' eki daralmaya yol açmamıştır. Diğer tüm ses olayları (ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz düşmesi) parçadaki altı çizili kelimelerde en az bir kez örneklendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
'Emredilen' ve 'kaybetmeksizin' sözcüklerini analiz et.
Emir + et > emret (i düştü), Kayıp + et > kaybet (ı düştü).
Birleşik fiil oluşurken ünlü düşmesi meydana gelmiştir.
2
'Yaptığı' sözcüğündeki ses değişimlerini incele.
Yap-dık-ı > yaptığı. 'p' sesi 'd'yi 't' yaptı (benzeşme), 'k' sesi 'ğ' oldu (yumuşama).
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek gelince benzeşme, ünlüyle başlayan ek gelince yumuşama olur.
3
'Yükseleceğini' sözcüğündeki kök ve ek ilişkisini çöz.
Yüksek (isim) + -el (yapım eki) > yükselmek.
Kök sonundaki 'k' ünsüzü, yapım eki alırken düşmüştür (ünsüz düşmesi).
4
'Artırıyor' sözcüğündeki '-yor' ekinin etkisini kontrol et.
Art- (kök) + -ır (ek) + -ı (yardımcı ses) + -yor (ek).
Ünlü daralması için fiilin 'a' veya 'e' ile bitmesi gerekir; burada sadece yardımcı ses mevcuttur.

Anahtar Kavram

Ses Olayları ve Kelime Yapısı Analizi

İpuçları

1
Altı çizili kelimelerin köklerini bulmaya çalışın: emir, kayıp, yap-, yüksek, art-.
2
'Yükseleceğini' kelimesine dikkat edin; isimden fiil olurken bir ünsüz kaybolmuş olabilir mi?
3
Ünlü daralması kuralını hatırlayın: Fiil kökü veya gövdesi mutlaka 'a' veya 'e' ile bitmelidir. 'Art-' fiili bu kurala uyar mı?

Daha Fazla Pratik

Ünsüz türemesi (hakkını, reddetmek) içeren benzer bir karma ses bilgisi sorusu çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri eklerine ayırarak değişimleri bir tabloda eşleştirmek hatayı azaltır.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 555Soru →

Türkçede sert ünsüzle (f,s,t,k,c\c,s\c,h,pf, s, t, k, ç, ş, h, p) biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzle (c,d,gc, d, g) başlayan bir ek getirildiğinde, ekin başındaki ünsüz sertleşerek c\c,t,kç, t, k seslerine dönüşür. Bu ses olayına ünsüz benzeşmesi (sertleşme) adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesine örnek olabilecek bir sözcük kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav görevlisi, sürenin dolduğunu belirterek adayların sınıftan çıkmasını istedi.

Cevap

Sınav görevlisi, sürenin dolduğunu belirterek adayların sınıftan çıkmasını istedi.
Sınıftan çıkılmasını isteyen ifadedeki "sınıftan" kelimesi, ünsüz benzeşmesinin açık bir örneğidir. "Sınıf" kelimesi sert bir ünsüz olan "f" ile bitmektedir. Bu kelimeye getirilen "-dan" eki, kelimenin sonundaki sert ünsüzün etkisiyle sertleşerek "-tan" biçimine dönüşmüştür. Bu durum, soruda verilen tanıma tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ünsüz benzeşmesi kuralını (Fıstıkçı Şahap) hatırla.
Sert ünsüzler: f,s,t,k,c\c,s\c,h,pf, s, t, k, ç, ş, h, p. Bu harflerden sonra gelen c,d,gc, d, g ekleri c\c,t,kç, t, k olur.
Kuralın temel mantığını doğru uygulamak için harf gruplarını tanımak gerekir.
2
Doğru cevabı içeren cümleyi analiz et.
"Sınıf" sözcüğü sert ünsüz olan "f" ile bitmiştir. Buna gelen ayrılma durumu eki "-dan", sertleşerek "-tan" halini almıştır (Sınıf + dan -> Sınıftan).
Sözcüğün kökünü ve aldığı eki ayırarak ses değişimini tespit etmek gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki ses olaylarını karşılaştır.
"Şehrin" (ünlü düşmesi), "Ağacın" (ünsüz yumuşaması) gibi farklı olaylar elenir.
Çeldiricilerin hangi ses olaylarını içerdiğini belirlemek hatayı önler.

Anahtar Kavram

Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme)

İpuçları

1
Kelimenin köküne ve ekine odaklanın; özellikle -de, -da veya -den, -dan ekleri alan kelimeleri inceleyin.
2
"Fıstıkçı Şahap" kodlamasındaki harflerle (f,s,t,k,c\c,s\c,h,pf, s, t, k, ç, ş, h, p) biten kelimelere dikkat edin.
3
"Sınıf" kelimesi sert bir ünsüzle biter, ona gelen "-dan" eki neye dönüşmüş olabilir?

Daha Fazla Pratik

Ünsüz benzeşmesi kuralının istisnaları ve birleşik kelimelerdeki durumu üzerine pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sertleşmeyi bulmak için kelimedeki eklerin orijinal halini düşünün. Eğer ek normalde yumuşak bir ünsüzle (c,d,gc, d, g) başlıyorsa ama kelimede sertleşmişse (c\c,t,kç, t, k), orada benzeşme vardır.
Tahmini Süre:45s
Soru 556Soru →

Türkçede kurallı birleşik sıfatlar çeşitli yollarla oluşturulur. Bu yollardan biri de bir sıfat tamlamasında sıfat ile ismin yer değiştirip isme üçüncü şahıs iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) getirilmesidir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir birleşik sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Salonun pencereleri açık kalsın diye kapısı geniş bir odaya geçtik.

Cevap

Doğru cevap, sıfat tamlamasının yer değiştirip iyelik eki almasıyla oluşan 'kapısı geniş' ifadesidir.
Doğru seçenek olan ifadede, 'geniş kapı' sıfat tamlamasındaki isim ve sıfat yer değiştirmiş, isme üçüncü tekil şahıs iyelik eki getirilerek 'kapısı geniş' şeklinde bir birleşik sıfat grubu oluşturulmuştur. Bu grup kendisinden sonra gelen 'oda' ismini niteler durumdadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sıfatları ve niteledikleri isimleri belirle.
A'da 'eski püskü kulübe', B'de 'mavi önlüklü çocuklar', C'de 'kapısı geniş oda', E'de 'beş parasız (kişi)' sıfatları mevcuttur.
Soruda istenen özel yapıyı bulmak için önce tüm sıfatları tespit etmek gerekir.
2
C seçeneğindeki 'kapısı geniş' öbeğinin yapısını incele.
Asıl tamlama 'geniş kapı'dır. İsim (kapı) ile sıfat (geniş) yer değiştirmiş ve isme '-sı' iyelik eki eklenmiştir.
Soruda tarif edilen kurallı birleşik sıfat oluşum yolu tam olarak budur.
3
Diğer seçeneklerdeki yapıları karşılaştır.
D seçeneğindeki 'sessiz sessiz' ifadesinin bir ismi değil, 'düşünmeye' eylemsisini nitelediğini ve zarf olduğunu ayırt et.
Sözcük türlerini karıştırmak bu konudaki en yaygın hatadır.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatlar (Yapı ve Oluşum)

İpuçları

1
Birleşik sıfatın nitelediği ismi bulup, o sıfat öbeğinin içindeki kelimelerin yerini değiştirerek anlamlı bir tamlama olup olmadığını kontrol edin.
2
'Geniş bahçeli ev' ile 'Bahçesi geniş ev' arasındaki yapı farkına odaklanın. Soru sizden ikinci yapıyı istiyor.
3
Cevap şıkkında 'kapısı geniş' öbeği 'oda' isminin önündedir ve 'geniş kapı' tamlamasından türetilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Benzer yapıda olan 'boyu uzun basketbolcu' veya 'rengi soluk kumaş' gibi örnekleri inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 557Soru →

Türkçe dil bilgisinde bazı sözcükler, isim-fiil eklerini (-ma/-me, -ış/-iş, -mak/-mek) almalarına rağmen zamanla bir varlığın, nesnenin veya kavramın kalıcı adı hâline gelerek fiilimsi (eylemsi) özelliklerini kaybederler. Bu sözcükler artık bir eylemi değil, doğrudan bir varlığı karşıladıkları için "kalıcı isim" olarak adlandırılırlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bu açıklamada belirtilen "kalıcı isim" durumuna örnek olarak gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav evraklarını ayıklama işlemi, görevli öğretmenler tarafından titizlikle yürütüldü.

Cevap

Sınav evraklarının ayıklanması eylemini ifade eden seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevapta geçen sözcük, bir nesnenin veya kavramın kalıplaşmış ismi değildir; sınav evrakları üzerinde gerçekleştirilen bir eylemin (seçme, ayırma işi) adıdır. Bu nedenle fiilimsi özelliğini korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin aldıkları ekleri ve cümledeki anlamlarını inceleyin.
Tüm sözcükler isim-fiil ekleri (-ma, -ış) almıştır.
Kalıcı isimler ve isim-fiiller aynı eklerle kurulduğu için anlam farkına bakılması gerekir.
2
Sözcüğün bir eylemi mi yoksa somut/soyut bir nesneyi/yeri mi karşıladığını belirleyin.
Danışma (ofis), kavurma (yemek), bağlama (enstrüman) ve giriş (bölüm) birer varlığın adı olmuştur.
Eylem anlamını tamamen yitirip bir varlığın adı olan sözcükler kalıcı isimdir.
3
Ayıklama sözcüğünün eylem anlamını koruyup korumadığını kontrol edin.
Ayıklama işlemi ifadesinde eylem anlamı devam etmektedir.
Halen bir işi, oluşu veya hareketi adlandıran sözcükler fiilimsi kategorisinde kalır.

Anahtar Kavram

İsimler - Kalıcı İsim ve İsim-fiil Ayrımı

İpuçları

1
Sözcüğün olumsuzunu yapmaya çalışın; eğer eylem anlamı sürüyorsa (-ma, -me ile) olumsuzu anlamlı olur, kalıcı isimse anlamsızlaşır.
2
Kalıcı isimler bir nesneyi (çakmak, yemek, alet) veya bir yeri (giriş, durak) temsil eder.
3
Seçeneklerdeki 'bağlama' ve 'kavurma' gibi sözcüklerin cümledeki bağlamına dikkat edin; bunlar artık birer nesne ve yemek adıdır.

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil ekleri alan ancak kalıcı isim olan diğer örnekleri (ekmek, çakmak, dondurma) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğe '-ma/-me' olumsuzluk eki getirmeyi deneyin. Örneğin; 'kavurma' yemeği için 'kavurmama' diyemezsiniz (kalıcı isim), ancak 'ayıklama işlemi' yerine 'ayıklamama işlemi' diyebilirsiniz (isim-fiil).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 558Soru →

(I)(I) Modern mimaride sürdürülebilirlik ilkeleri ön plandadır; çünkü bunlar, gelecek nesillerin kaynaklarını korumayı hedefler. (II)(II) Uzmanların birçoğu yeni tasarımlarını oluştururken o yapının çevreyle olan uyumuna dikkat eder. (III)(III) Kendi estetik anlayışını doğayla birleştiren mimar, çevreci çözümler üretir. (IV)(IV) Şehirdeki binaların bir kısmı ötekinden daha az enerji tüketecek şekilde tasarlanmıştır. (V)(V) Onu kapsamlı bir şekilde değerlendirmek için enerji verimliliği raporlarına bakmak gerekir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. cümlede, hem belgisiz zamir hem de işaret zamiri yer almaktadır.

Cevap

İkinci cümlede 'birçoğu' belgisiz zamiri bulunsa da, 'o' sözcüğü bir ismi işaret ettiği için zamir değil, işaret sıfatıdır.
İkinci cümlede yer alan 'o' sözcüğü 'yapı' ismini belirttiği için bir işaret sıfatıdır. Seçenekte belirtilenin aksine cümlede işaret zamiri değil, işaret sıfatı ve belgisiz zamir ('birçoğu') bir arada kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz et.
'bunlar' sözcüğü bir ismin yerini tuttuğu için işaret zamiridir.
İşaret yoluyla ismin yerini tutma işlevi kontrol edilir.
2
İkinci cümleyi analiz et.
'birçoğu' belgisiz zamirdir; 'o' ise 'yapı' ismini nitelediği için işaret sıfatıdır.
Sözcüğün ismin yerini mi tuttuğu yoksa ismi mi etkilediği belirlenir.
3
Üçüncü cümleyi analiz et.
'kendi' sözcüğü dönüşlülük zamiridir.
Dönüşlülük zamiri tespiti yapılır.
4
Dördüncü cümleyi analiz et.
'bir kısmı' (belgisiz zamir) ve 'ötekinden' (işaret zamiri) sözcükleri bulunur.
Zamir türlerinin tespiti yapılır.
5
Beşinci cümleyi analiz et.
'onu' sözcüğü insan dışı bir varlığı (yapı/enerji verimliliği) temsil ettiği için işaret zamiridir.
O/Onu sözcüğünün kişi mi yoksa işaret zamiri mi olduğu bağlamdan çıkarılır.

Anahtar Kavram

İşaret zamiri ile işaret sıfatı arasındaki temel fark, zamirin ismin yerini tutması, sıfatın ise ismin önüne gelerek onu işaret etmesidir.

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'o' ve 'bu' gibi sözcüklere dikkat edin; yanlarında bir isim olup olmadığını kontrol edin.
2
İkinci cümlede 'o' sözcüğü 'yapı' sözcüğünü işaret etmektedir. Bu durum onun türünü nasıl etkiler?
3
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise ismi niteler veya belirtir. İkinci cümlede işaret edilen nesne açıkça yazılmış mı?

Daha Fazla Pratik

İşaret zamiri ile şahıs zamiri olan 'o' sözcüğünü ayırt etmeye yönelik karma metin analizleri yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Zamirleri bulmak için kelimenin yerine başka bir isim koymayı deneyin. Eğer 'o' yerine 'bina' koyabiliyorsanız ve 'bina yapının' gibi anlamsız bir yapı oluşuyorsa o sözcük sıfattır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 559Soru →

Resmî bayram törenlerine katılacak olan kafile, sabahın erken saatlerinde valilik binasının önünde toplandı.

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün tür ve sayı özellikleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cins isim - Topluluk ismi - Somut isim

Cevap

Doğru cevap, sözcüğün cins isim, topluluk ismi ve somut isim olduğunu belirten seçenektir.
Cümlede geçen 'kafile' sözcüğü, aynı türden varlıkların ortak adı olduğu için 'cins isim'; çoğul eki (-lar/-ler) almadığı halde anlamca bir grubu karşıladığı için 'topluluk ismi'; fiziksel olarak algılanabildiği için de 'somut isim' kategorisine girer.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün varlıklara verilişine göre türünü belirleyin.
Cins isim
'Kafile' sözcüğü belli bir kişiye veya tek bir varlığa ait özel bir ad değil, aynı türden varlık grubunu karşılayan genel bir addır.
2
Sözcüğün sayısal özelliğini inceleyin.
Topluluk ismi
Sözcük '-lar / -ler' çoğul ekini almamıştır ancak anlam olarak birden fazla kişiden oluşan bir grubu (insan topluluğunu) karşılamaktadır.
3
Sözcüğün oluşuna (niteliğine) göre türünü belirleyin.
Somut isim
Kafileyi oluşturan kişiler ve kafilenin kendisi gözle görülebilir, yani beş duyu organından en az biriyle algılanabilir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Sayı ve Varlık Türüne Göre Sınıflandırılması

İpuçları

1
Sözcüğün anlamında bir 'grup' veya 'birlik' ifadesi olup olmadığına dikkat edin.
2
Çoğul eki (-lar/-ler) almadan birden fazla varlığı karşılayan isimlerin hangi kategoriye girdiğini hatırlayın.
3
Kafile, ordu, orman, meclis gibi kelimeler yapıca tekil görünse de anlamca topluluk bildirirler.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin bu özelliklerini pekiştirmek için 'ordu', 'meclis' ve 'sürü' gibi diğer topluluk isimlerinin cümle içindeki kullanımlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 560Soru →

Noktalama işaretlerinin görevleri ve kullanım alanları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pazardan elma, portakal, mandalina; manavdan ise roka, maydanoz ve tere aldık.

Cevap

Pazardan alınan meyveler ile manavdan alınan sebzelerin gruplandırıldığı cümlede noktalı virgül, tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılmıştır.
Doğru kabul edilen cümlede noktalı virgül, 'meyveler' (elma, portakal, mandalina) ve 'sebzeler' (roka, maydanoz, tere) şeklinde iki farklı tür veya takımı birbirinden ayırmak için kullanılmıştır. Bu, noktalı virgülün gruplandırma görevidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki noktalı virgülün kullanım amacını belirleme
Dört cümlede (müzik, mimari, müdür ve Antalya ile ilgili olanlar) noktalı virgülün özneden hemen sonra geldiği, bir cümlede ise iki liste arasında yer aldığı görüldü.
Noktalı virgülün farklı görevlerini (özneyi ayırma vs. türleri ayırma) ayırt etmek gerekir.
2
TDK kurallarına göre sınıflandırma yapma
A, B, D ve E seçenekleri 'İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir' kuralına uygundur. C seçeneği ise 'Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur' kuralına örnektir.
Kullanım amacındaki temel farkı bilimsel olarak temellendirmek gerekir.
3
Farklı olan seçeneği işaretleme
Pazardan ve manavdan alınan ürünlerin gruplandırıldığı cümle, diğerlerinden farklı bir kurala dayandığı için doğru cevaptır.
Soruda istenen 'farklı görev' tespiti bu şekilde tamamlanır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün (;) Görevleri

İpuçları

1
Cümlelerde noktalı virgülün bir özneyi mi yoksa iki farklı grubu mu (takımı) ayırdığına bakın.
2
Seçeneklerin dördünde bir temel kavramdan bahsedilip onun özellikleri sıralanırken, birinde iki ayrı alışveriş kategorisi eşleştirilmiştir.
3
Meyveler ve sebzeler arasındaki ayrım, bir 'tür veya takım' ayrımıdır; diğerleri ise 'özne' vurgusudur.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün üçüncü görevi olan 'sıralı cümleleri ayırma' (Örn: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.) kuralı ile ilgili sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalı virgülden önceki kelimenin cümlenin öznesi olup olmadığını kontrol edin. Eğer özneyse ve devamında virgüllü bir liste varsa bu 'özneyi ayırma' görevidir.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 28 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 28 | Examkin