Dil Bilgisi

823 soru

Soru 781Soru

Türkçede kök halindeki bir sözcüğe en az bir yapım eki getirilerek yeni bir anlam kazandırılmış sözcüklere "türemiş sözcük" denir. Yapım eki almamış, sadece çekim eki almış sözcükler ise yapıca basittir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük türemiş yapılıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Duraktaki yolcular otobüsün gelmesini sabırla bekliyor.

Cevap

Otobüsteki yolcuların beklendiği cümlede geçen 'yolcular' sözcüğü türemiş yapılıdır.
Yolcular sözcüğü, 'yol' köküne gelen '-cu' yapım ekini alarak yeni bir kavram (kişi adı) karşıladığı için türemiş yapılıdır. Bir sözcüğün türemiş olması için bir tane yapım eki alması yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün kökünü belirleyin.
Sözcüğün kökü 'yol' (isim kökü) şeklindedir.
Kelimenin anlamlı en küçük parçası 'yol'dur.
2
Sözcüğün aldığı ekleri inceleyin.
Sözcük '-cu' ve '-lar' eklerini almıştır (yol+cu+laryol + -cu + -lar).
Eklerin görevini belirlemek için kök ile bağını kurmak gerekir.
3
Eklerin türünü ve sözcüğün yapısını saptayın.
'-cu' eki 'yol' isminden 'yolcu' ismini türeten bir yapım ekidir; '-lar' ise çekim ekidir.
En az bir yapım eki alan sözcükler türemiş yapılı kabul edilir.

Anahtar Kavram

Türemiş Sözcük (Gövde)

İpuçları

1
Sözcüğün köküne gelen ekin, kelimenin anlamını değiştirip değiştirmediğine bakın.
2
'-lar', '-dan', '-ı' gibi ekler genellikle çekim ekidir; '-cu', '-lık', '-lı' gibi ekler ise yeni kelime türetir.
3
Seçenekler arasında 'yol'dan 'yolcu' yapan eke odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Basit ve türemiş sözcük ayrımını pekiştirmek için 'gözlükçü' sözcüğünün eklerini ayırmayı deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 782Soru

Türkçede sözcüklerin anlamlı en küçük parçasına "kök" denir. Kökler, bildirdikleri anlamın türüne göre varlık ve kavramları karşılayan isim kökleri ile iş, oluş ve hareket bildiren fiil kökleri olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerde altı çizili olan sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Masanın üzerindeki sözlük oldukça kalındı.

Cevap

Masanın üzerindeki sözlük sözcüğünün kökü 'söz' olduğu için isim köküdür; diğer seçeneklerdeki sözcüklerin kökleri ise fiildir.
Sözlük sözcüğünün kökü olan 'söz', bir varlık veya kavramın adıdır. Türkçede isim kökleri mastar eki alamazlar ('sözmek' diyemeyiz). Bu nedenle 'söz' bir isim köküdür.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcükleri eklerinden ayırarak en küçük anlamlı parçalarını (köklerini) bulun.
Seçim -> seç-, Görüş -> gör-, Sözlük -> söz, Yazım -> yaz-, Alım -> al-.
Sözcüğün yapısını belirlemek için önce köke ulaşılmalıdır.
2
Bulunan köklere '-mak / -mek' (mastar eki) getirerek anlamlı olup olmadığını kontrol edin.
seç-mek (anlamlı), gör-mek (anlamlı), yaz-mak (anlamlı), al-mak (anlamlı); ancak söz-mek (anlamsız).
Mastar eki alan kökler fiil, almayanlar isim köküdür.
3
Kök türlerini karşılaştırarak farklı olanı belirleyin.
Dört adet fiil kökü ve bir adet isim kökü (söz) bulunmaktadır.
Soruda türce farklı olan kök istendiği için isim kökü olan sözcük seçilmelidir.

Anahtar Kavram

İsim ve Fiil Kökü Ayırımı

İpuçları

1
Altı çizili kelimelerin en küçük anlamlı parçalarını bulmaya çalışın.
2
Bulduğunuz köklere '-mak' veya '-mek' eklerini getirmeyi deneyin.
3
Kökü mastar eki almayan tek sözcük 'sözlük' kelimesinin köküdür.

Daha Fazla Pratik

İsimden fiil ve fiilden isim yapan ekleri çalışarak sözcük türetme mantığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 783Soru

Cümle içerisinde isimlerin yerini tutarak onları temsil eden sözcüklere 'zamir' (adıl) denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Projenin detaylarını kendisi hazırladı.

Cevap

Projenin detaylarını 'kendisi' hazırladı cümlesindeki 'kendisi' sözcüğü bir zamirdir.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'kendisi' sözcüğü, bir şahsın adını söylemek yerine onun yerini tutmaktadır. Türkçede 'kendi' sözcüğü dönüşlülük zamiri olarak adlandırılır ve kişi zamirlerinin bir alt türü olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki aday sözcükleri belirleme
'Şu', 'Birkaç', 'Her', 'Kendisi' ve 'Hangi' sözcükleri incelenir.
Zamirler sıklıkla sıfatlarla karıştırıldığı için önce bu türdeki anahtar kelimeler bulunur.
2
Sözcüklerin isimle olan ilişkisini kontrol etme
Dört seçenekte sözcüklerin bir ismi nitelediği/belirttiği, bir seçenekte ise ismin yerini tuttuğu görülür.
Sıfatlar ismi belirtirken, zamirler ismin yerini doğrudan tutar.
3
Zamir türünü teşhis etme
'Kendisi' sözcüğü 'dönüşlülük zamiri'dir ve bir kişinin adını karşılamaktadır.
Kişi isimlerinin yerini tutan 'kendi' sözcüğü her zaman zamir görevindedir.

Anahtar Kavram

Zamir (Adıl) Tanımı ve Sıfattan Farkı

İpuçları

1
Bir sözcüğün zamir olması için bir ismin yerine geçmesi, sıfat olması için ise bir ismin önüne gelmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki sözcüklerin yanında bir isim olup olmadığını kontrol edin. Eğer sözcükten hemen sonra gelen bir ismi işaret ediyorsa o bir sıfattır.
3
'Kendi' sözcüğü Türkçede her zaman zamir (dönüşlülük zamiri) olarak kullanılır. Bu bilgi soruyu çözmenizi kolaylaştırabilir.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren 'o' ve 'onlar' sözcüklerinin ne zaman kişi zamiri, ne zaman işaret zamiri olduğunu araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Örneğin; 'Şu dosyayı' ifadesinde 'şu' yerine isim koyamazsınız (Kitap dosyayı diyemezsiniz). Ancak 'Kendisi hazırladı' yerine 'Ahmet hazırladı' diyebilirsiniz. Yerine isim koyabildiğiniz sözcük zamirdir.
Tahmini Süre:45s
Soru 784Soru

Türkçede sözcükler ek alırken veya başka bir sözcükle birleşirken çeşitli ses değişimlerine uğrayabilirler. Bu değişimlerin en yaygın olanları ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması ve ünsüz benzeşmesidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması ve ünsüz benzeşmesi olaylarının tamamı örneklenmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maçın son devrinde attığı golle rakibini mağlup etmeyi başardı.

Cevap

Doğru cevap, içinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması ve ünsüz benzeşmesi olaylarının hepsini barındıran 'Maçın son devrinde attığı golle rakibini mağlup etmeyi başardı.' cümlesidir.
Doğru kabul edilen cümlede üç farklı ses olayı da yer almaktadır: 'devrinde' sözcüğünde ünlü düşmesi (devir > devr), 'attığı' sözcüğünde ünsüz benzeşmesi (at-dık > at-tık) ve ünsüz yumuşaması (at-tık-ı > at-tığı), 'rakibini' sözcüğünde ise ünsüz yumuşaması (rakip-i > rakibi) görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcüklerin kök ve ek yapılarını inceleyin.
'devrinde' sözcüğünün kökü 'devir'dir, 'attığı' sözcüğü 'at-dık-ı' şeklindedir, 'rakibini' sözcüğü 'rakip-i' şeklindedir.
Ses olaylarını tespit etmek için sözcüğün yalın hali ile ek almış hali arasındaki farkları görmek gerekir.
2
Ünlü düşmesini tespit edin.
'devir' sözcüğüne ünlüyle başlayan bir ek gelince ikinci hecedeki 'i' ünlüsü düşerek 'devri' olmuştur.
İki heceli ve ikinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı sözcükler ünlüyle başlayan ek aldıklarında orta hece ünlüsü düşer.
3
Ünsüz benzeşmesini (sertleşmesini) tespit edin.
'at-' fiiline '-dık' sıfat-fiil eki getirildiğinde, 'd' ünsüzü 't'ye dönüşerek 'attık' olmuştur.
Sert ünsüzle biten bir sözcüğe 'b, c, d' ile başlayan bir ek gelirse bu ünsüzler 'p, ç, t'ye dönüşür.
4
Ünsüz yumuşamasını tespit edin.
'attık' sözcüğündeki 'k' ünsüzü ünlüyle başlayan ek alınca 'ğ'ye, 'rakip' sözcüğündeki 'p' ünsüzü ise 'b'ye dönüşmüştür.
Sert ünsüzle biten sözcükler ünlüyle başlayan ek aldıklarında sondaki ünsüz yumuşar.

Anahtar Kavram

Birden fazla ses olayının aynı cümlede veya sözcükte bulunabilmesi.

İpuçları

1
Cümlelerdeki her sözcüğün köküne ve aldığı eklerin orijinal hallerine dikkat edin.
2
'attığı' gibi sıfat-fiil eki almış sözcükler genellikle birden fazla ses olayı barındırır; hem kök-ek birleşimine hem de ekin sonuna bakın.
3
Cümlede 'devir', 'at-dık' ve 'rakip' kelimelerinin ek almış hallerini inceleyerek düşen, sertleşen ve yumuşayan harfleri bulun.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz yumuşamasına aykırı olan 'hukuku', 'evrakı', 'saati' gibi istisnai sözcükleri içeren soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 785Soru

Edebiyatımızda Tanzimat Dönemi ( ) dilde sadeleşme ( ) toplumsal temalar ve hak ( ) adalet gibi kavramlarla anılır ( ) Servetifünun Dönemi ise daha bireysel ( ) sanatlı bir çizgide ilerler.

Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (;) (,) (,) (;) (,)

Cevap

Sırasıyla noktalı virgül, virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Doğru seçenekte belirtilen işaretler, TDK'nin 'noktalı virgül' ve 'virgül' kurallarına tam uyum sağlar. İlk noktalı virgül, özneyi kendisinden sonraki listeden ayırır; ikinci noktalı virgül ise içinde virgül barındıran iki ayrı cümleyi birbirine bağlar. Virgüller ise eş görevli sözcük dizilerini ayırma görevini üstlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Özne ve devamındaki yapı incelenir.
Tanzimat Dönemi ifadesi özne konumundadır ve devamında bu dönemi niteleyen bir dizi eş görevli sözcük (dilde sadeleşme, toplumsal temalar...) gelmektedir.
Özneden sonra virgüllerle ayrılmış tür veya takımlar varsa, özneyi belirginleştirmek için noktalı virgül kullanılır.
2
Eş görevli sözcükler arasındaki ilişki belirlenir.
dilde sadeleşme, toplumsal temalar ve hak, adalet ifadeleri arasında virgül kullanılmalıdır.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
Sıralı cümlelerin bağlamı kontrol edilir.
Cümle iki ana yargıdan oluşmaktadır: Tanzimat ve Servetifünun dönemlerinin özellikleri.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için iki cümle arasına noktalı virgül konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün özneyi vurgulama ve sıralı cümleleri ayırma görevleri.

İpuçları

1
Cümledeki özneden sonra bir liste gelip gelmediğine dikkat edin.
2
Cümle aslında iki ayrı yargıdan oluşuyor. Bu iki yargı kendi içinde virgül içeriyorsa aradaki bağlantı noktasına ne gelmelidir?
3
TDK kuralına göre; ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleler arasına noktalı virgül konur.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneden sonra kullanım kuralını pekiştirmek için benzer yapıdaki cümleleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 786Soru

Türkçede sözcüğün köküne gelerek onun anlamını değiştiren veya türünü (isimden fiil, fiilden isim gibi) farklılaştıran eklere yapım eki denir. Yapım eki alan sözcükler ise yapıca "türemiş" kabul edilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerde altı çizili olan sözcüklerin hangisi yapım eki almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dün akşam hava aniden soğuk bir hâl aldı.

Cevap

Hava aniden 'soğuk' bir hâl aldı cümlesindeki 'soğuk' sözcüğü yapım eki almıştır.
Sözcük yapısı incelendiğinde 'soğuk' kelimesinin 'soğ-' fiil kökünden türediği görülür. '-uk' eki, fiili isme dönüştürerek sözcüğün hem türünü hem de anlamını değiştirmiştir. Bu durum yapım ekinin temel görevidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün kökünü belirleyin.
'Soğuk' sözcüğünün kökü 'soğ-' fiilidir.
Sözcüğün anlamlı en küçük ve anlamca ilişkili parçası 'soğ-' (soğumak) eylemidir.
2
Kökten sonra gelen ekin işlevini kontrol edin.
'-uk' eki gelerek 'soğumak' eylemini 'soğuk' ismine dönüştürmüştür.
Sözcüğün türü fiilden isme dönüştüğü ve anlamı değiştiği için bu bir yapım ekidir.
3
Diğer seçenekleri karşılaştırın.
Diğer sözcüklerdeki eklerin (çoğul, hâl, zaman ekleri) sadece sözcüğün durumunu bildirdiği, anlamını değiştirmediği görüldü.
Yapım eki ile çekim eki arasındaki farkı ayırt etmek için ekin sözcük üzerindeki etkisine bakılır.

Anahtar Kavram

Yapım Ekleri (Türetme)

İpuçları

1
Bir ekin yapım eki olup olmadığını anlamak için sözcüğün köküne ve son hâline bakın. Anlam değişmişse yapım ekidir.
2
Çoğul ekleri (-lar/-ler) ve hâl ekleri (-den, -da, -ı) kelimenin anlamını değiştirmez, dolayısıyla yapım eki değillerdir.
3
Seçeneklerdeki 'soğuk' kelimesine odaklanın; bu kelimenin kökü olan 'soğumak' eylemi ile 'soğuk' ismi arasındaki anlam farkını düşünün.

Daha Fazla Pratik

İsimden isim yapan diğer ekleri (örneğin -lık, -cı, -sız) içeren örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün köküne '-mak/-mek' eki getirerek fiil olup olmadığını kontrol edin, sonra ekin bu durumu değiştirip değiştirmediğine bakın. (Örn: Soğ-mak fiilken, Soğuk-mak anlamsızdır, yani tür değişmiştir.)
Tahmini Süre:45s
Soru 787Soru

Türk edebiyatında Tanzimat dönemi ( ) hak ( ) adalet ve hürriyet gibi kavramların yoğunlukla işlendiği bir evredir ( ) Servetifünun döneminde ise daha çok bireysel konular, karamsarlık ve hayal-gerçek çatışması ön plana çıkar.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (;) (,) (;)

Cevap

Sırasıyla noktalı virgül (;), virgül (,) ve noktalı virgül (;) getirilmelidir.
Noktalı virgül, virgül ve noktalı virgül dizilimi cümlenin anlamsal ve yapısal hiyerarşisini en doğru şekilde kurar. İlk noktalı virgül özneyi listeden ayırır; virgül eş görevli sözcükleri sıralar; son noktalı virgül ise karmaşık yapılı sıralı cümleleri birbirinden koparmadan bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci yay ayracı değerlendirilir.
Noktalı virgül (;)
Cümlenin öznesi olan 'Tanzimat dönemi' ifadesinden sonra gelen 'hak, adalet, hürriyet' sözcükleri virgülle ayrıldığı için, özneyi bu gruptan ayırmak ve anlam karışıklığını önlemek gerekir.
2
İkinci yay ayracı değerlendirilir.
Virgül (,)
'Hak' ve 'adalet' sözcükleri eş görevli sözcükler (kavramlar) olduğu için aralarına virgül konur.
3
Üçüncü yay ayracı değerlendirilir.
Noktalı virgül (;)
Cümle, iki ana yargıdan oluşan sıralı bir cümledir. Her iki yargının kendi içinde virgülleri bulunduğu için, bu iki büyük bloğu birbirinden ayırmak için virgül değil, noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün karmaşık cümle yapılarındaki ayırt edici görevi

İpuçları

1
Cümledeki öznenin ardından gelen kelimelerin kendi aralarında nasıl gruplandığına dikkat edin.
2
Eğer bir cümlede zaten virgüller varsa, daha büyük parçaları ayırmak için bir üst noktalama işareti olan noktalı virgüle ihtiyaç duyulur.
3
Tanzimat dönemi ve Servetifünun dönemi arasındaki 'ise' bağlacı, bu iki ana blok arasında bir duraklama gerektirir ancak cümle bitmemiştir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi vurgulama görevini pekiştirmek için benzer yapıdaki karşılaştırma cümlelerini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 788Soru

Kurum içi yazışmaların düzenlenmesiyle ilgili hazırlanan bir yönergede geçen; "Mavi dosyaları her masaya birer tane olacak şekilde dağıtınız." cümlesindeki "mavi" ve "her" sözcüklerinin türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Niteleme sıfatı - Belirtme sıfatı

Cevap

Söz konusu cümlede "mavi" sözcüğü niteleme sıfatı, "her" sözcüğü ise belirtme sıfatı (belgisiz sıfat) görevindedir.
Cümledeki "mavi" sözcüğü, bir ismin (dosya) kalıcı bir özelliğini (renk) belirttiği için niteleme sıfatıdır. "Her" sözcüğü ise bir ismin (masa) kapsamını kesinlik vermeden belirttiği için belgisiz bir belirtme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
"Mavi" sözcüğünün cümledeki görevini belirle.
"Mavi" sözcüğü "dosya" isminin önüne gelmiş ve ona sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap vermektedir (Nasıl dosya? Mavi dosya).
İsimlerin rengini, biçimini veya durumunu bildiren sözcükler niteleme sıfatıdır.
2
"Her" sözcüğünün cümledeki görevini belirle.
"Her" sözcüğü "masa" isminin önüne gelmiş ve o ismi belirsizlik yoluyla işaret etmektedir.
İsimleri işaret, sayı, belirsizlik veya soru yoluyla tamlayan sözcükler belirtme sıfatıdır.

Anahtar Kavram

Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları niteleyen veya belirten sözcüklerdir.

İpuçları

1
İsme 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatını bulabilirsin.
2
Renk bildiren sözcükler isimlerin önüne geldiğinde genellikle niteleme sıfatı olur.
3
'Her' sözcüğü belirsizlik bildiren bir kelimedir ve bir ismin önünde kullanıldığında belirtme sıfatı kategorisine girer.

Daha Fazla Pratik

Belirtme sıfatlarının alt türlerini (işaret, sayı, belgisiz, soru) tekrar ederek pekiştirebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 789Soru

Yer adlarında özel isimden sonra gelen; il, ilçe, köy, belde ve semt gibi sözcükler, özel isme dâhil olmadıkları için küçük harfle başlar. Örneğin "Ankara ili" yazarken "ili" sözcüğü küçük harfle başlatılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmadığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tatilimizi bu yıl Antalya'nın Kaş İlçesinde geçireceğiz.

Cevap

Antalya'nın Kaş İlçesinde ifadesinde yer alan 'İlçe' sözcüğü küçük harfle yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre özel ada dâhil olmayan il, ilçe, belde, köy, semt vb. sözcükler küçük harfle başlar. 'Kaş ilçesinde' yazımında 'ilçesinde' sözcüğünün 'i' harfi küçük olmalıdır. Bu yüzden 'Kaş İlçesinde' yazımı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yer bildiren tamlamaları (özel isim + tür adı) tespit edin.
Tespit edilen yapılar: Kaş İlçesi, Konya ili, Bahçeköy beldesi, Gültepe semti.
Yazım kuralının uygulanacağı sözcük öbeklerini belirlemek gerekir.
2
Özel isimden sonra gelen 'il, ilçe, belde, semt' gibi sözcüklerin büyük mü yoksa küçük harfle mi başladığını kurala göre kontrol edin.
Kural gereği bu sözcükler küçük harfle başlamalıdır.
Bu sözcükler özel ismin bir parçası değil, o yerin türünü belirten cins isimlerdir.
3
Hatalı olan seçeneği belirleyin.
'Kaş İlçesi' yazımında 'İ' harfinin büyük yazılması bir hatadır.
Diğer seçeneklerde 'il', 'belde' ve 'semt' sözcükleri doğru şekilde küçük harfle başlatılmıştır.

Anahtar Kavram

Özel isme dâhil olmayan yer belirteçlerinin (il, ilçe vb.) yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlerin yanındaki 'il', 'ilçe' gibi sözcüklerin büyük mü küçük mü yazıldığına odaklanın.
2
Bir yerin adı sadece o yerin kendisine aittir; ancak 'il', 'ilçe' gibi tanımlayıcılar o yerin türünü belirtir ve genellikle küçük yazılır.
3
Hangi seçenekte 'ilçe' sözcüğü bir özel ismin parçasıymış gibi büyük harfle başlatılmış?

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Kıta' ve 'Bölge' adlarının (örneğin Asya kıtası, Ege bölgesi) yazım kurallarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kuralı şu şekilde ezberleyebilirsiniz: Adrese dayalı hiyerarşide büyükten küçüğe giderken; İl, İlçe, Belde, Köy 'küçük' harfle; Mahalle, Cadde, Sokak ise 'büyük' harfle başlar.
Tahmini Süre:45s
Soru 790Soru

Türkçede sözcüğün anlamlı en küçük parçasına "kök" denir. Kökler, karşıladıkları anlamın türüne göre "isim kökleri" ve "fiil kökleri" olmak üzere iki ana gruba ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Masanın üzerindeki suluk devrilince tüm evraklar ıslandı.

Cevap

Masanın üzerindeki suluk devrilince tüm evraklar ıslandı.
Suluk sözcüğünün kökü olan 'su' kelimesi bir varlığın adıdır. Sonuna mastar eki (-mak/-mek) getirilemediği için bu bir isim köküdür. Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin tamamı eylem köklerinden türetilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini belirleme
Suluk: su, Geçit: geç-, Durgun: dur-, Batı: bat-, Sorun: sor-
Sözcüğün yapısını ve kök türünü belirlemek için önce anlamlı en küçük parça bulunmalıdır.
2
Köklerin türünü test etme (-mak/-mek eki ile)
su-mak (anlamsız: isim), geç-mek (anlamlı: fiil), dur-mak (anlamlı: fiil), bat-mak (anlamlı: fiil), sor-mak (anlamlı: fiil)
Bir kökün sonuna master eki getirilebiliyorsa fiil kökü, getirilemiyorsa isim köküdür.
3
Farklı olan kökü seçme
Suluk sözcüğü isim köklü, diğerleri fiil köklüdür.
Dört seçenek fiil tabanlıyken, bir seçenek isim tabanlıdır.

Anahtar Kavram

İsim ve Fiil Kökü Ayırımı

İpuçları

1
Altı çizili kelimelerin aldıkları ekleri atarak en kökteki anlamlı parçayı bulun.
2
Buluğunuz köklere '-mak' veya '-mek' ekini getirmeyi deneyin. Hangisi bu eki kabul etmiyor?
3
Geçmek, durmak, batmak ve sormak birer eylemdir; ancak 'sumak' diye bir eylem yoktur.

Daha Fazla Pratik

İsim kökünden türeyen ve fiil kökünden türeyen 5'er kelime bularak köklerini analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kökü bulduktan sonra kelimenin bir iş, oluş veya hareket bildirip bildirmediğine bakın. Varlık adı olanlar isim köküdür.
Tahmini Süre:45s
Soru 791Soru

Türkçe dersinde bugün şu konuları işledik ( ) İsimler ( ) sıfatlar ve zarflar ( ) Peki ( ) bu konuları iyice kavradınız mı?

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (,) (.) (,)

Cevap

İki nokta (:), virgül (,), nokta (.) ve virgül (,) şeklinde sıralanan seçenek doğrudur.
İki nokta, kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur. Virgül, birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimeleri ayırmak ve 'peki, hayır, evet' gibi kelimelerden sonra kullanılmak üzere tercih edilir. Cümle tamamlandığı için de sonuna nokta konulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Açıklama işaretini belirle
İki nokta (:)
'Şu konuları işledik' ifadesinden sonra konular sıralanacağı için iki nokta konulmalıdır.
2
Kelime gruplarını ayır
Virgül (,)
'İsimler' ve 'sıfatlar' eş görevli kelimeler olduğu için aralarına virgül konur.
3
Cümle sonunu kontrol et
Nokta (.)
Konular sayıldıktan sonra cümle bittiği için sonuna nokta konur.
4
Hitap ve onay kelimelerini belirle
Virgül (,)
'Peki' gibi onay veya soruya hazırlık bildiren kelimelerden sonra virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Temel noktalama işaretlerinin (iki nokta, virgül ve nokta) açıklama ve sıralama görevleri.

İpuçları

1
Cümlede örnekler sıralanmadan hemen önce hangi işaret gelmelidir?
2
'İsimler' ve 'sıfatlar' kelimeleri aynı görevde kullanıldığı için aralarına ne koymalıyız?
3
Cümle sonunda 've' bağlacı kullanılarak liste bitirilmişse nokta, 'peki' gibi bir başlangıçtan sonra ise virgül gelmelidir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran bir tabloyu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 792Soru

İşaret bildiren sözcükler, bir ismi niteleyip belirttiğinde "sıfat" (ön ad); bir ismin yerini doğrudan tuttuğunda ise "zamir" (adıl) olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük "zamir" görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bunu çantana koyup eve öyle gitmelisin.

Cevap

İşaret bildiren sözcüğün bir ismin yerini tuttuğu "Bunu çantana koyup eve öyle gitmelisin." cümlesindeki kullanım doğrudur.
Doğru cevap olan cümlede geçen "Bunu" sözcüğü, bir varlığın (örneğin bir kitap, dosya veya hediye) adını doğrudan anmak yerine o varlığı işaret ederek yerini tutmaktadır. Bu kullanım, sözcüğün zamir görevinde olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (şu, o, bu, bunu, öteki) tespit edin.
Tüm seçeneklerde işaret anlamı taşıyan birer sözcük bulunmaktadır.
İnceleme yapılacak hedef kelimeleri belirlemek için ilk adımdır.
2
Bu sözcüklerden hemen sonra bir isim gelip gelmediğini ve sözcüğün bu ismi etkileyip etkilemediğini kontrol edin.
Dört seçenekte (çocuk, yıllar, soru, yol) işaret edilen isimler sözcükten hemen sonra gelmektedir.
İşaret sıfatını işaret zamirinden ayıran temel ölçüt, ismin cümlede açıkça belirtilip belirtilmediğidir.
3
Sözcüğün tek başına kullanılarak bir varlığın adını karşılayıp karşılamadığına bakın.
Doğru seçenekteki sözcük, herhangi bir ismi etkilemeden doğrudan bir nesnenin (kitap, kalem vb.) yerini tutmaktadır.
Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcüklerdir.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki işaret sözcüğünden sonra bir isim gelip gelmediğine bakın.
2
Eğer işaret sözcüğü "Hangi?" sorusuna cevap veriyorsa (Hangi yol? Hangi çocuk?) o bir sıfattır.
3
İsmin yerini tutan ve ek alabilen işaret sözcükleri (bunu, şunlar, orası vb.) genellikle zamirdir.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirlerini öğrendikten sonra, şahıs zamirlerinin bir türü olan ve cümleye pekiştirme anlamı katan 'kendi' (dönüşlülük zamiri) konusuna çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer 'Kitabı çantana koy' diyebiliyorsanız ve 'bunu' sözcüğü bu ismin yerini tutuyorsa, o bir zamirdir.
Tahmini Süre:45s
Soru 793Soru

Türkçede sayılar, metin içerisinde harflerle yazıldıklarında her sayı basamağı ayrı yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı DOĞRUDUR?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphaneye bu hafta yirmi iki yeni roman geldi.

Cevap

Sayı basamaklarının her birinin ayrı yazıldığı 'Kütüphaneye bu hafta yirmi iki yeni roman geldi.' cümlesi doğrudur.
Türkçede birden fazla kelimeden oluşan sayılar harflerle yazıldığında her bir sayı basamağının ayrı yazılması temel kuraldır. 'Yirmi iki' ifadesi bu kurala uygun olarak 2020 ve 22 basamaklarını temsil eden kelimelerin ayrı yazılmasıyla oluşturulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayı ifadelerini tespit et.
onbeş, yirmi iki, seksenbeş, yediyüz elli
Yazım kuralının uygulanacağı hedef kelimeleri belirlemek gerekir.
2
Sayıların harflerle yazıldığı durumlarda her kelimenin ayrı yazılıp yazılmadığını kontrol et.
Sadece 'yirmi iki' ifadesinde kelimeler ayrı yazılmıştır.
Türkçede sayılar metin içinde harflerle yazıldığında her basamak ayrı yazılır.
3
Kurala tam uyum sağlayan seçeneği belirle.
Doğru yazım 'yirmi iki' şeklindedir.
Diğer seçeneklerde sayılar bitişik yazılarak kural ihlal edilmiştir.

Anahtar Kavram

Sayıların Yazımı

İpuçları

1
Türkçede sayılar harflerle yazıldığında her bir kelimesinin ayrı yazılması gerektiğini hatırla.
2
Cümlelerde geçen 'onbeş', 'seksenbeş' ve 'yediyüz' gibi ifadelere dikkatlice bak; bu kelimelerin basamakları birbirinden ayrılmış mı?
3
Hangi cümlede sayının her basamağı ('yirmi iki' örneğinde olduğu gibi) birbirinden ayrı yazılarak kurala uyulmuştur?

Daha Fazla Pratik

Sayıların yazımıyla ilgili tarihlerin ve saatlerin yazımı kurallarını da tekrar edebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 794Soru

Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmalara getirilen eklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aradığınız kelimenin güncel anlamına TDK'nın sözlüğünden bakabilirsiniz.

Cevap

Sözlüğün kaynağı olarak belirtilen 'TDK'nın' ifadesinde yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.
Doğru cevap, yazım yanlışı içeren seçenektir. Türkçede 'K' harfi 'Ke' olarak seslendirildiği için 'TDK' kısaltmasına gelen ek 'TDK'nin' şeklinde olmalıdır. 'TDK'nın' yazımı, harfin 'Ka' şeklinde yanlış okunmasından kaynaklanan bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki büyük harfli kısaltmaları tespit et.
TRT, ÖSYM, TDK ve THY kısaltmaları bulundu.
Kuralın uygulanacağı hedef kelimeleri belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen kısaltmaların son harflerinin okunuşuna göre gelen ekleri kontrol et.
TRT'den (doğru), ÖSYM'nin (doğru), THY'nin (doğru), TDK'nın (yanlış).
Büyük harfli kısaltmalarda ekler, kısaltmanın açılımına göre değil, son harfin okunuşuna göre gelir.
3
Türkçede 'K' harfinin okunuş kuralını hatırla.
Türkçede 'K' harfi 'Ke' olarak okunur. Bu yüzden 'TDK-nin' şeklinde yazılmalıdır.
En yaygın hata 'K' harfini 'Ka' olarak okuyup eki kalın ünlüyle (a/ı) getirmektir.

Anahtar Kavram

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre getirilmesi.

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda kelimenin uzun halini (açılımını) düşünmeyin.
2
Sadece kısaltmayı oluşturan harfleri tek tek okuyun ve son harfe odaklanın.
3
Türkçede 'K' harfi her zaman 'Ke' diye okunur. 'Ka' diye bir ses yoktur.

Daha Fazla Pratik

Küçük harfle yapılan kısaltmalarda (m, kg, cm) ise kelimenin okunuşunun esas alındığını hatırlayarak bu iki kuralı karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları yüksek sesle harf harf okuyarak ek getirmeyi deneyin. Örneğin: T-D-K (Te-De-Ke) + nin.
Tahmini Süre:45s
Soru 795Soru

Türkçede sözcükler, taşıdıkları temel anlamın niteliğine göre isim kökleri ve fiil kökleri olmak üzere iki ana grupta incelenir. Bazı sözcükler yapım eki alırken uğradıkları ses değişimleri nedeniyle köklerinin türünü belirlemek güçleşebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kalabalıkların içinde bile kendini yalnız hissetmesi onu yoruyordu.

Cevap

Kendini 'yalnız' hissetmesi cümlesindeki 'yalnız' sözcüğü kökü bakımından isimdir.
Doğru seçenek olan 'yalnız' sözcüğü, 'yalın' (tek, sade) isim kökünden türetilmiştir. Sözcük türetilirken 'yalın-ız' halindeki 'ı' ünlüsü düşerek 'yalnız' halini almıştır. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcüklerin kökü ise eylem bildiren fiil kökleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin yapım eki almamış en küçük anlamlı parçalarını (köklerini) belirlemek.
Adım -> At-, Kavşak -> Kavuş-, Yudum -> Yut-, Soğuk -> Soğu-, Yalnız -> Yalın.
Sözcükte yapı analizine kökten başlamak gerekir.
2
Bulunan köklere '-mak / -mek' mastar ekini getirerek tür testi yapmak.
At-mak (Fiil), Kavuş-mak (Fiil), Yut-mak (Fiil), Soğu-mak (Fiil), Yalın-mak (Anlamsız/İsim).
Mastar eki alan kökler fiil, almayanlar isim köküdür.
3
Kök türü farklı olan sözcüğü saptamak.
'Yalnız' sözcüğü 'yalın' isim kökünden geldiği için diğerlerinden ayrılır.
Soruda istenen temel farkın belirlenmesi.

Anahtar Kavram

İsim ve Fiil Kökü Ayrımı (Ses Olayları Bağlamında)

İpuçları

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini bulurken ünlü düşmesi veya ünsüz yumuşaması gibi ses olaylarına dikkat edin.
2
Adım (atmak), kavşak (kavuşmak) ve yudum (yutmak) gibi sözcükler türetilirken köklerindeki sesler değişmiştir.
3
Yalnız sözcüğü 'yalın' (sade, tek) kökünden gelir; 'yalın' sözcüğüne '-mak' getiremediğimiz için bu bir isim köküdür.

Daha Fazla Pratik

Sözcük kökü türüyle ilgili karmaşıklığı gidermek için 'çevre' (çevir-), 'besle-' (besi), 'sızı' (sızı) gibi sözcüklerin yapılarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin köklerini bulduktan sonra yanlarına '-mak / -mek' ekini getirin. Hangisi anlamsız oluyorsa o isim köküdür.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 796Soru

Türkçede sözcüğün anlamlı en küçük parçasına 'kök' denir. Kökler; varlık ve kavramları karşılayan 'isim kökleri' ile iş, oluş ve hareket bildiren 'fiil kökleri' olarak iki temel gruba ayrılır. Bir kökün türünü belirlemek için köke '-mak / -mek' eki getirilir; eğer kök bu ekle anlamlı bir bütün oluşturuyorsa 'fiil kökü', oluşturmuyorsa 'isim kökü'dür.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerde altı çizili olan sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dersteki öğrenme süreci her öğrenci için farklı işler.

Cevap

Cümledeki 'öğrenme' sözcüğünün kökü 'öğren-' fiili olduğu için diğer seçeneklerdeki isim köklerinden ayrılır.
Doğru cevap olan seçenekteki 'öğrenme' sözcüğünün kökü 'öğren-'dir. Bu parçaya '-mek' eki getirildiğinde 'öğrenmek' şeklinde anlamlı bir fiil oluştuğu için bu bir fiil köküdür. Diğer tüm seçeneklerdeki altı çizili kelimelerin kökleri (bahçe, saat, meyve, kedi) ise kavramları karşılayan isim kökleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini tespit edin.
bahçe, saat, öğren-, meyve, kedi.
Sözcük yapısı incelenirken ilk adım kökü doğru belirlemektir.
2
Köklerin sonuna '-mak / -mek' ekini getirerek tür testi yapın.
bahçe-mek (X), saat-mek (X), öğren-mek (✓), meyve-mek (X), kedi-mek (X).
Fiil ve isim köklerini ayırt etmenin en pratik yolu mastar eki testidir.
3
Elde edilen sonuçları karşılaştırın.
Dört sözcük isim kökü iken, bir sözcük (öğren-) fiil köküdür.
Soruda tür bakımından farklı olan kök istenmektedir.

Anahtar Kavram

İsim ve Fiil Kökü Ayrımı

İpuçları

1
Sözcüğün anlamlı en küçük parçasını bulun ve mastar eki (-mak/-mek) alıp almadığını kontrol edin.
2
Altı çizili sözcüklerin kökleri şunlardır: bahçe, saat, öğren, meyve, kedi. Bunlardan hangisi bir iş veya hareket bildiriyor?
3
'Öğren-' parçasına '-mek' eki getirdiğinizde anlamlı bir fiil elde edersiniz, ancak diğerleri bu eki alamaz.

Daha Fazla Pratik

Kök türlerini belirledikten sonra, bu köklere gelen eklerin yapım eki mi yoksa çekim eki mi olduğunu inceleyerek 'Basit' ve 'Türemiş' sözcük farklarını çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Köklerin önüne 'mek/mak' getirmek yerine, o kelimenin bir eylem mi (fiil) yoksa bir nesne/kavram mı (isim) olduğunu düşünerek de sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 797Soru

(I) Yazışma trafiği içinde (II) ordu mensuplarının (III) soru önergeleri, (IV) dosyalar eşliğinde (V) Türkçe bir raporla sunuldu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, niteliğine göre soyut, yapıca ise basit bir isimdir.

Cevap

Cümledeki 'soru' sözcüğü soyut bir isim olsa da 'sor-' fiil kökünden türetildiği için yapıca basit değil, türemiş bir isimdir.
Üçüncü sözcük olan 'soru', 'sor-' fiil kökünden '-u' fiilden isim yapım ekiyle türetilmiştir. Dolayısıyla bu isim yapıca basit değil, türemiş bir isimdir. Seçenekte basit olduğu iddia edildiği için bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci sözcüğün (Yazışma) incelenmesi
Yaz-ı-ş-ma şeklinde türemiş olup bir iletişim türünün adı (kalıcı isim) olmuştur.
Fiilimsilerle kalıcı isimlerin ayrımını yapmak için kelimenin bir eylem mi yoksa bir kavram adı mı olduğuna bakılır.
2
İkinci sözcüğün (Ordu) incelenmesi
Çoğul eki almamıştır (tekildir) ancak anlamca bir grubu temsil eder (topluluk).
Topluluk isimleri biçimce tekil, anlamca çoğul olan kelimelerdir.
3
Üçüncü sözcüğün (Soru) incelenmesi
Sor- fiil köküdür, -u fiilden isim yapım ekidir. Kelime türemiştir.
Yapıca basit isimler hiç yapım eki almamış isimlerdir; oysa 'soru' kelimesi türetilmiştir.
4
Dördüncü ve beşinci sözcüklerin incelenmesi
Dosyalar somut ve çoğuldur; Türkçe özel ve türemiştir (Türk + çe).
Dil isimleri her zaman özel isimdir ve yapım ekiyle türetilirler.

Anahtar Kavram

İsimlerin Yapısı (Basit, Türemiş, Birleşik) ve Türleri

İpuçları

1
Cümledeki sözcüklerin eklerini ve köklerini dikkatlice ayırın.
2
'Soru', 'sor-' fiilinden gelmektedir; bu durumda yapısı ne olur?
3
Bir ismin basit olabilmesi için yapım eki almaması gerekir; 'soru' kelimesindeki '-u' ekine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

İsimlerde yapı konusunu pekiştirmek için 'doğu', 'batı', 'korku' ve 'saygı' gibi kelimelerin köklerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yapısını kontrol ederken 'mek/mak' mastar ekini getirerek kökün fiil olup olmadığını test edebilirsiniz. 'Sormak' anlamlı olduğu için 'soru' türemiş bir isimdir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 798Soru

Törene Ankara, İstanbul ve İzmir’den temsilciler ( ) İngiltere, Fransa ve Almanya’dan ise gözlemciler katıldı ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (;) (.)

Cevap

Cümlede Türkiye'deki şehirler ve yabancı ülkeler şeklinde iki ayrı grup oluşturulmuştur. Bu grupların kendi içlerinde virgül bulunduğu için, iki grubu birbirinden ayırmak amacıyla ilk paranteze noktalı virgül (;) getirilmelidir. Cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için sonuna nokta (.) konulmalıdır.
Cümlede 'Ankara, İstanbul ve İzmir' bir grubu, 'İngiltere, Fransa ve Almanya' ise diğer bir grubu temsil etmektedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. Cümle tamamlandığı için sonuna da nokta konması uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ögelerin yapısını inceleyin.
Cümlede 'Ankara, İstanbul, İzmir' ve 'İngiltere, Fransa, Almanya' şeklinde iki farklı türde topluluk bulunmaktadır.
Noktalama işaretlerini belirlemek için kelime grupları arasındaki ilişkiyi anlamak gerekir.
2
Gruplar arası ayırıcıyı belirleyin.
Grupların her birinin içinde virgül kullanıldığı için, bu iki büyük grubu ayırmak için noktalı virgül (;) gereklidir.
Ögeleri arasında virgül bulunan tür veya takımları ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
3
Cümle sonu işaretini kontrol edin.
Cümle bitmiş bir haber cümlesidir, bu yüzden nokta (.) konulmalıdır.
Tamamlanmış yargıların sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları birbirinden ayırma görevi.

İpuçları

1
Cümlede şehirler ve ülkeler olmak üzere iki farklı kategori olduğuna dikkat edin.
2
Şehirlerin kendi arasında virgül kullanıldığına göre, şehir grubunu ülke grubundan ayırmak için daha güçlü bir işarete ihtiyacınız var.
3
Tür veya takımları ayırmak için kullanılan noktalı virgül (;) kuralını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer bir görevi olan, içinde virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 799Soru

Toplumsal bilincin (I) gelişmesi, bireylerin olaylara bakış (II) açısını değiştirirken bilimsel (III) verilerin ışığında yeni çözümler (IV) üretilmesine olanak sağlar (V).

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Cümledeki 'sağlar' sözcüğü isim köküne sahipken, diğer tüm sözcükler fiil kökünden türetilmiştir.
Cümledeki 'sağlar' sözcüğünün kökü 'sağ' ismidir. 'Sağ' köküne getirilen '-la' eki, ismi fiile dönüştüren bir yapım ekidir. Diğer seçeneklerdeki 'bil-', 'bak-' ve 'çöz-' sözcükleri ise eylem bildiren fiil kökleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini belirle.
bilincin → bil-, bakış → bak-, bilimsel → bil-, çözümler → çöz-, sağlar → sağ
Sözcüğün anlamlı en küçük parçasını bulmak kök türünü belirlemek için ilk adımdır.
2
Köklerin türünü (isim/fiil) ayırt et.
bil- (F), bak- (F), bil- (F), çöz- (F), sağ (İ)
Köklerin '-mek/-mak' ekini alıp almadığına bakılarak isim veya fiil oldukları saptanır.
3
Kök türlerini karşılaştırarak farklı olanı bul.
Dört adet fiil köküne karşılık bir adet isim kökü bulunmaktadır.
Soruda istenen 'farklı olan kök türü' bu karşılaştırma ile ortaya çıkar.

Anahtar Kavram

Sözcük Kökü ve Türü (İsim ve Fiil Kökleri)

İpuçları

1
Sözcüklerin aldığı ekleri atarak en küçük anlamlı parçaya (kök) odaklanın.
2
Bulduğunuz köklere '-mek/-mak' ekini getirmeyi deneyin. Hangisi bu eki aldığında anlamsız kalıyor?
3
'Sağlar' sözcüğünün kökü olan 'sağ' kelimesi ile 'sağlamak' eylemi arasındaki anlam ilişkisini düşünün; 'sağ-' eylemi (sağmak) burada anlamlı mıdır?

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yapım eki' ve 'çekim eki' ayrımını test eden soruları incelemek yapı konusunu pekiştirir.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'isim kökü' ve 'fiil kökü' olarak iki gruba ayırıp çetele tutarak hangisinin tek kaldığını görebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 800Soru

Yapılan her yanlış (I) uygulama, sistemde ayrı (II) sorunlara yol açarken; çevre (III) kirliliğinin artması ve bu konunun büyük bir önem (IV) taşıması, yetkililerin radikal bir karar (V) almasını zorunlu kılmıştır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Cümledeki 'karar' sözcüğü herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılıyken, diğer sözcükler yapım eki alarak türemişlerdir.
Karar sözcüğü, dilimize Arapçadan geçmiş bir kök sözcüktür. Herhangi bir yapım eki almadığı için yapıca basittir. Cümledeki kullanımı da herhangi bir yeni anlam türetmediği için bu durum değişmez.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etme
I: yanıl-ış, II: ayır-ı, III: çevir-e, IV: ön-em, V: karar
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Yapım eki alıp almadıklarını kontrol etme
İlk dört sözcük yapım eki almıştır, beşinci sözcük almamıştır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise (birleşik değilse) basittir.
3
Yapı türlerini gruplandırma
I, II, III ve IV türemiş; V ise basittir.
Farklı olan yapıyı belirleyerek doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı (Basit, Türemiş, Birleşik)

İpuçları

1
Sözcüklerin yapısını incelerken 'basit', 'türemiş' ve 'birleşik' olma durumlarına bakın.
2
Bazı sözcükler türetilirken köklerinde ünlü kaybı (ünlü düşmesi) yaşanmış olabilir; bu durum kökü görmenizi zorlaştırabilir.
3
Yanlış, ayrı ve çevre sözcüklerinin köklerinin aslında 'yanıl-', 'ayır-' ve 'çevir-' fiilleri olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesi görülen diğer türemiş sözcükleri (oyun-oyna, uyu-uyku, sızı-sızla) inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 40 / 42Sonraki
Dil Bilgisi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 40 | Examkin