Examkin

Yasama

802 soru

Soru 141Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM tarafından cezai sorumluluklarının araştırılmasını ve gerektiğinde Yüce Divan'a sevk edilmelerini sağlayan bilgi edinme ve denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Soruşturması

Cevap

Meclis Soruşturması, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görev suçları için kullanılan cezai denetim yoludur.
Doğru cevap olan mekanizma, anayasal olarak Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç iddialarını incelemek üzere kurgulanmıştır. Üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301) önergesiyle başlar, beşte üç çoğunlukla (360360) soruşturma açılmasına karar verilir ve üçte iki çoğunlukla (400400) ilgili kişi Yüce Divan'a sevk edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Denetimin öznesini belirleme
Soru kökünde Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hedef alınmaktadır.
Anayasal denetim yolları her makam için farklılık gösterebilir.
2
Denetimin amacını analiz etme
Denetimin amacı 'suç işlendiği iddiası' ve 'cezai sorumluluk' (Yüce Divan süreci) olarak belirtilmiştir.
TBMM'nin diğer denetim yolları (Araştırma, Genel Görüşme, Yazılı Soru) sadece bilgi edinme amaçlıdır ve hukuki yaptırım içermez.
3
Anayasal karşılığı bulma
1982 Anayasası Madde 106 ve 107 uyarınca, cezai sorumluluğu inceleyen mekanizma Meclis Soruşturması'dır.
Bu yol, nitelikli çoğunluk sayıları (301301, 360360 ve 400400 milletvekili) ile işletilen özel bir prosedürdür.

Anahtar Kavram

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

İpuçları

1
Bu denetim yolu, sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için işletilebilir.
2
Sonucunda ilgililerin Anayasa Mahkemesi'nde (Yüce Divan sıfatıyla) yargılanmasına kapı aralar.
3
Sürecin başlatılması için 301301, açılması için 360360 ve sevk için 400400 milletvekili oyu gereklidir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Soruşturması ile Meclis Araştırması arasındaki 'devlet sırları' ve 'yargı yetkisi' farklarını gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 142Soru →

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca kanun yapım süreci dikkate alındığında; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu tarafından reddedilen bir kanun teklifinin hukuki akıbeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reddedildiği tarihten itibaren bir tam yıl geçmedikçe aynı yasama dönemi içerisinde yeniden teklif edilemez.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından reddedilen bir kanun teklifi, reddedildiği tarihten itibaren bir tam yıl geçmedikçe aynı yasama dönemi içerisinde tekrar sunulamaz.
TBMM İçtüzüğü'nün 'Aynı Yasama Döneminde Yeniden Verilemeyecek Teklifler' başlıklı 76. maddesine göre; Meclis Genel Kurulu tarafından reddedilmiş olan kanun teklifleri, reddedildiği tarihten itibaren bir tam yıl geçmedikçe aynı yasama dönemi içinde yeniden verilemez. Bu kural yasama çalışmalarının ciddiyetini ve verimliliğini korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklifinin reddedilme aşamasını tespit et.
Teklif, TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmüş ve kabul edilmeyerek reddedilmiştir.
Sürecin devamı için teklifin akıbetinin (kabul, ret veya kadük) belirlenmesi gerekir.
2
TBMM İçtüzüğü madde 76'daki ilgili kuralı uygula.
Reddedilen tekliflerin 'bir tam yıl' geçmeden aynı yasama dönemi içinde tekrar verilemeyeceği kuralına ulaşılır.
Meclis'in aynı konuyu kısa aralıklarla tekrar tekrar görüşerek zaman kaybetmesini önlemek amaçlanmıştır.
3
Kadük olma kavramı ile ret kavramı arasındaki farkı ayırt et.
Kadük olma, bir yasama dönemi içinde sonuçlanmayan teklifler içindir; ret ise oylama sonucunda reddedilme durumudur.
KPSS'de en sık karıştırılan iki teknik terim arasındaki fark sorunun can alıcı noktasıdır.

Anahtar Kavram

Kanun tekliflerinin reddi ve kadük olması arasındaki farklar.

İpuçları

1
Meclis'te reddedilen bir konunun hemen ertesi gün tekrar getirilmesi mantıklı mıdır?
2
Teknik bir terim olan 'kadük' olma ile 'reddedilme'nin süreleri ve nedenleri farklıdır. Dönem sonunu değil, ret kararını düşünün.
3
İçtüzük kurallarına göre bu bekleme süresi tam bir takvim yılıdır.

Daha Fazla Pratik

Kanun tekliflerinin 'kadük' olması ile Cumhurbaşkanının kanunları geri gönderme (veto) yetkisi arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 143Soru →

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi halleri, bu kararların alınış usulleri ve yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstifa veya devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesine karar verilmesi halinde, bu kararın iptali için milletvekili tarafından 15 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

İstifa, devamsızlık veya bağdaşmayan görev nedeniyle verilen düşme kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru süresinin 15 gün olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu süre 7 gündür.
Doğru yanıt olan ifadede başvuru süresinin 15 gün olduğu belirtilmiştir. Oysa 1982 Anayasası'nın 85. maddesine göre, milletvekilliğinin düşmesine karar verilmesi halinde, bu kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Anayasa Mahkemesi ise bu başvuruyu 15 gün içinde kesin karara bağlar. Dolayısıyla 15 gün başvuru değil, mahkemenin karar verme süresidir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme türlerini (kendiliğinden, Genel Kurul kararıyla, bildirimle) analiz et.
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmayan görevde ısrar 'Genel Kurul Kararı' gerektirirken; kesin hüküm giyme ve kısıtlanma 'Bildirim' ile gerçekleşir.
Anayasa her durum için farklı bir prosedür öngörmüştür.
2
Parlamento kararlarına karşı yargı yolu sürelerini kontrol et.
Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı (istifa, devamsızlık, bağdaşmayan görev) iptal istemi için başvuru süresi 7 gündür.
Anayasa'nın 85. maddesi yargısal denetim sürelerini kesin olarak belirlemiştir.
3
Anayasa Mahkemesinin karar verme süresi ile başvuru süresini ayırt et.
7 gün başvuru süresi, 15 gün ise Anayasa Mahkemesinin kesin kararını verme süresidir.
Sürelerin karıştırılması bu konudaki en yaygın hatadır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Yargısal Denetim ve Süreler

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinden hangilerinin yargısal denetime (AYM) tabi olduğunu, hangilerinin ise kendiliğinden sona erdiği için bu denetimin dışında kaldığını çalışmanız faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 144Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olarak iki temel gruba ayrılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM’nin bir parlamento kararı niteliğindeki işlemlerinden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş ilanına karar verilmesi

Cevap

Savaş ilanına karar verilmesi
Savaş ilanına karar verilmesi, 1982 Anayasası'nın 92. maddesi uyarınca TBMM'nin bir parlamento kararı ile gerçekleştirdiği işlemlerden biridir. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlama/veto) tabi değildir ve meclis iradesinin açıklanmasıyla hukuki sonuç doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerini hukuki niteliklerine göre sınıflandırın.
Meclis işlemleri 'Kanun' (genel, soyut, sürekli ve Cumhurbaşkanı onayına tabi) ve 'Parlamento Kararı' (genelde meclisin iç işleyişiyle ilgili ve Cumhurbaşkanı onayına tabi olmayan) olarak ikiye ayrılır.
Hangi işlemin hangi yöntemle yapıldığını bilmek KPSS vatandaşlık sorularının temelini oluşturur.
2
Verilen seçenekleri Anayasa'daki düzenlemelere göre kontrol edin.
Savaş ilanı, içtüzük değişikliği, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis Başkanı seçimi gibi işlemler parlamento kararıdır; diğerleri ise kanunla yapılır.
Seçenekler arasında parlamento kararı olan tek işlemi belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararları ve Kanun Ayrımı

İpuçları

1
TBMM'nin sadece meclis içinde kalan veya dışa karşı kanun formunda olmayan kararlarını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarının hangilerinin yargısal denetime (Anayasa Mahkemesi) tabi olduğunu incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 145Soru →

1982 Anayasası’na göre milletvekillerinin sahip olduğu yasama bağışıklıkları (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) ile bu bağışıklıkların kaldırılması ve yargısal denetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir; bu karar aleyhine 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı TBMM Genel Kurulu tarafından verilir ve bu karara karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı TBMM Genel Kurulu tarafından alınır. Anayasa'nın 85. maddesine göre; dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır. Bu seçenek anayasal prosedürü eksiksiz ve doğru yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama bağışıklıklarının türlerini ve niteliklerini belirle.
Yasama sorumsuzluğu mutlak ve sürekliyken; yasama dokunulmazlığı nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir.
Bağışıklıkların kapsamı ve kaldırılabilir olup olmadıkları bu ayrımda yatar.
2
Dokunulmazlığın kaldırılması prosedürünü ve yargısal denetim yolunu analiz et.
Kaldırma kararı bir parlamento kararıdır ve Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca doğrudan Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.
Yasama dokunulmazlığı ile ilgili itiraz süreleri ve yetkili mahkeme anayasal düzeyde belirlenmiştir.
3
Dokunulmazlığın kaldırılmasının milletvekili statüsüne etkisini değerlendir.
Lifting of immunity (dokunulmazlığın kaldırılması) milletvekilliğini düşürmez, sadece yargılama engeli kalkar.
Suçsuzluk karinesi gereği kesin hüküm verilene kadar milletvekilliği devam eder.

Anahtar Kavram

Yasama bağışıklıklarının hukuki rejimi ve dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı itiraz yolu (Anayasa Madde 85).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 146Soru →

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde, kanunların yasalaşma süreci ve nitelikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikler, yasalaşma süreci bakımından Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi olan birer kanun hükmündedir.

Cevap

TBMM İçtüzüğü değişikliklerinin Cumhurbaşkanı onayına tabi olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü İçtüzük bir kanun değil, Parlamento Kararıdır.
TBMM İçtüzüğü, Anayasa'nın 95. maddesine göre Meclis tarafından kabul edilen ve kendi iç işleyişini düzenleyen bir Parlamento Kararıdır. Parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanı'na 'onay' için gönderilmez ve Cumhurbaşkanı'nın bunları veto etme yetkisi yoktur. Bu nedenle İçtüzük değişikliklerinin yasalaşma süreci bakımından kanun niteliğinde olduğu ve onay gerektirdiği bilgisi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını hatırla.
Meclisin kendi iç işleyişine dair kararları (İçtüzük gibi) Parlamento Kararı niteliğindedir.
Hangi işlemlerin yasama süreci dışındaki onay mekanizmalarına tabi olduğunu belirlemek için bu ayrım kritiktir.
2
Cumhurbaşkanının onay yetkisini değerlendir.
Cumhurbaşkanı sadece Kanunları onaylar veya iade eder.
Parlamento kararları CB'nin onayına gitmeden Resmi Gazete'de yayımlanır.
3
Anayasa'daki istisnaları ve çoğunluk kurallarını kontrol et.
Bütçe Kanunu'nun veto edilemeyeceği ve iade edilen kanun için 301 oyun gerektiği bilgileri doğrudur.
Modern (2017 sonrası) yasama sürecindeki sayısal ve usuli kısıtlamaları doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

İpuçları

1
TBMM'nin yaptığı her işlem 'kanun' niteliği taşımaz; bazıları 'Parlamento Kararı'dır.
2
Cumhurbaşkanı yasama organı üzerinde denetim yaparken sadece kanunları iade edebilir, meclis kararlarına (istisnalar hariç) karışamaz.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarından hangilerinin (İçtüzük, dokunulmazlık, üyelik düşmesi) Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 147Soru →

1982 Anayasası hükümleri ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) uygulamaları dikkate alındığında, bir adayın milletvekilliği sıfatını kazanma anı ve bu sıfatın sağladığı hakların kullanılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulu tarafından ilgili aday adına tutanağın (mazbata) düzenlendiği anda kazanılır; ancak Meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içilmesi zorunludur.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı il seçim kurulu tarafından mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır, ancak yasama faaliyetlerine katılım için ant içilmesi gerekir.
Milletvekilliği sıfatının kazanılması, il seçim kurulu tarafından düzenlenen mazbatanın (seçim tutanağının) tanzimi ile gerçekleşir. Bu andan itibaren kişi 'milletvekili' unvanını alır. Ancak Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca, milletvekillerinin Meclis Genel Kurulu çalışmalarına katılabilmeleri, oy kullanabilmeleri ve yasama faaliyetlerini icra edebilmeleri için kürsüye çıkarak ant içmeleri zorunludur. Dolayısıyla sıfatın kazanılması ile görevin fiilen ifası arasında hukuki bir ayrım bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının hangi hukuki işlemle başladığını tespit edin.
İl seçim kurulu tarafından düzenlenen 'mazbata' (tutanak) bu sıfatı kazandıran işlemdir.
Anayasa Mahkemesi ve YSK içtihatlarına göre temsil yetkisinin tescili mazbata ile gerçekleşir.
2
Sıfatın kazanılması ile bu sıfatın sağladığı yetkilerin (yasama faaliyetlerinin) kullanılması arasındaki ayrımı yapın.
Sıfat mazbatayla kazanılsa da, Meclis çalışmalarına katılmak (oy kullanmak, söz almak) için yemin gereklidir.
Anayasa madde 81, ant içmeyen milletvekillerinin görevlerine başlayamayacağını hükme bağlamıştır.
3
Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını kontrol edin.
Dokunulmazlık ant içmeden önce, hatta mazbatadan önce 'seçilme' ile başlar.
Milletvekilinin iradesi dışındaki hukuki baskılardan korunması için bu koruma erkene alınmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması ve Göreve Başlama

İpuçları

1
Milletvekili seçilen bir kişinin 'mazbata' alması ile Genel Kurul'da 'yemin' etmesi farklı hukuki sonuçlar doğurur.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin hangi durumlarda kendiliğinden, hangi durumlarda Meclis kararıyla sona erdiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 148Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri ve parlamento içtüzüğü çerçevesinde, TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yollarından biri olan "Meclis Soruşturması" mekanizmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclisteki siyasi parti grupları, Meclis soruşturması süreciyle ilgili görüşme yapamaz ve karar alamazlar; ancak komisyon üyeleri siyasi parti gruplarının güçleri oranında belirlenir.

Cevap

Meclis'teki siyasi parti grupları soruşturma süreciyle ilgili görüşme yapamaz ve karar alamazlar; ancak komisyon üyeleri siyasi parti gruplarının güçleri oranında belirlenir.
Doğru seçenek, Meclis soruşturmasının en ayırt edici prosedürel kuralını yansıtmaktadır. 1982 Anayasası'nın 106106. maddesine göre, Meclisteki siyasi parti grupları Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapamaz ve karar alamazlar. Ancak aynı madde, soruşturma komisyonunun siyasi parti gruplarının Meclis'teki güçleri oranında temsil edildiği on beş üyeden oluşacağını hükme bağlamıştır. Bu durum, grupların kurumsal bir karar almasını yasaklarken, Meclis'in siyasi kompozisyonunun komisyona yansımasını sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturmasının hukuki niteliğini belirlemek.
Meclis soruşturması, yürütme organı üyelerinin (Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar) görevleriyle ilgili cezai sorumluluklarını denetleyen bir mekanizmadır.
Bu denetim yolu, diğer denetim yollarından farklı olarak yargısal sonuçlar (Yüce Divan süreci) doğurur.
2
Siyasi parti gruplarına getirilen anayasal kısıtlamayı analiz etmek.
Anayasa m. 106106 uyarınca siyasi parti grupları, Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapamaz ve karar alamazlar.
Bu kısıtlama, soruşturma sürecinin siyasileşmesini önlemek ve yargısal tarafsızlığı korumak amacıyla getirilmiştir.
3
Soruşturma komisyonunun oluşum usulünü incelemek.
Soruşturma komisyonu 1515 üyeden oluşur ve siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği bir yapıdır.
Komisyonun oluşumunda siyasi partilerin Meclis'teki ağırlığı korunurken, grupların kurumsal olarak sürece müdahale etmesi yasaklanmıştır.
4
Sürecin sonuçlarını ve çoğunlukları doğrulamak.
Önerge için 301301, açılması için 360360, Yüce Divan sevki için 400400 oy gerekir; sevk anında görev sona erer.
Hukuki sürecin kesinliği ve ciddiyeti için yüksek nitelikli çoğunluklar ve anlık hukuki sonuçlar öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması'nda siyasi parti gruplarının yasaklılık durumu ve komisyon yapısı.

Daha Fazla Pratik

Meclis Araştırması ile Meclis Soruşturması arasındaki temel farkları (başvuru sayıları, hukuki sonuçlar ve addreseler) bir tablo halinde karşılaştırarak pekiştiriniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 149Soru →

1982 Anayasası'na göre, bir kişinin milletvekili seçilmesiyle başlayan süreçte "milletvekilliği sıfatının kazanılması" ve "göreve başlama (ant içme)" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulunca tutanağın (mazbata) düzenlendiği an kazanılır; ancak meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içilmesi gerekir.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulunca tutanağın (mazbata) düzenlendiği an kazanılır; ancak meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içilmesi gerekir.
Hukuken milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen mazbata ile kazanılır. Bu andan itibaren kişi milletvekili sayılır ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar. Ancak Anayasa'nın 81. maddesine göre, bu sıfatın getirdiği yasama yetkilerini (oy kullanma, söz alma vb.) kullanabilmek ve Meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içilmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın kazanılma anını belirle
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır.
Anayasa ve seçim mevzuatı uyarınca temsil yetkisinin başlangıcı bu belgedir.
2
Ant içmenin hukuki sonucunu analiz et
Ant içme, kazanılmış olan sıfatın fiilen kullanılabilmesi (yasama faaliyetlerine katılım) için bir ön şarttır.
Anayasa madde 81 uyarınca milletvekilleri görevlerine başlarken ant içmek zorundadırlar.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile göreve başlama arasındaki fark

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatının kazanılma anı ile yasama dokunulmazlığının başlama anı arasındaki paralelliği inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 150Soru →

19821982 Anayasası uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) işlem ve faaliyetleri hukuki nitelikleri bakımından "kanunlar" ve "parlamento kararları" olarak iki grupta değerlendirilir. Parlamento kararları, kural olarak TBMM’nin iç işleyişine yönelik olan, Cumhurbaşkanının onayına (yayımlamasına) tabi olmayan ve yine kural olarak yargı yolu kapalı olan işlemlerdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem bir "parlamento kararı" niteliğindedir hem de Anayasa Mahkemesi tarafından yargısal denetimi yapılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilmesine ilişkin karar

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilmesi kararı, bir parlamento kararıdır ve Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olmayan işlemlerden biridir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilmesi işlemi, Meclis'in kendi iç işleyişine yönelik bir 'parlamento kararı' niteliğindedir. 19821982 Anayasası'na göre parlamento kararları genel olarak yargı denetimi dışındadır. Sadece TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları için Anayasa Mahkemesi'ne başvuru yolu açıktır. Meclis Başkanı seçimi bu istisnalar arasında yer almadığı için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının yargısal denetim rejimini belirle.
19821982 Anayasası'na göre parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir; ancak bunun üç istisnası vardır.
Genel kural ve istisnaların bilinmesi, elenecek seçeneklerin tespitini sağlar.
2
Yargısal denetime tabi olan (istisnai) parlamento kararlarını listele.
1) TBMM İçtüzüğü, 2) Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması, 3) Milletvekilliğinin Düşürülmesi (İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık hallerinde).
Anayasa Mahkemesi'ne götürülebilen kararlar bu üçü ile sınırlıdır.
3
Seçenekleri 'kanun' ve 'parlamento kararı' ayrımına göre incele.
Genel ve özel af ilanı bir 'kanun'dur. Diğer seçenekler parlamento kararıdır.
Soruda hem parlamento kararı olma hem de denetlenememe şartı aranmaktadır.
4
Hem parlamento kararı olup hem de denetim dışı kalan seçeneği işaretle.
Meclis Başkanı seçimi kararı bu şartları sağlar.
Başkan seçimi parlamento kararıdır ve denetlenebilen üç istisna arasında yer almaz.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme nedeniyle düşmesi işleminin neden bir parlamento kararı olmadığını ve yargısal denetim farkını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 151Soru →

19821982 Anayasası’nda yapılan 20172017 değişiklikleri ve yürürlükteki mevzuat hükümleri uyarınca; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen ve Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete’de yayımlanan bir kanunun metninde yürürlük tarihine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmaması durumunda, söz konusu kanun ne zaman yürürlüğe girmiş sayılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi Gazete’de yayımlandığı gün

Cevap

Kanun metninde özel bir yürürlük tarihi belirtilmemişse, Resmi Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
Resmi Gazete Hakkında 1010 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 66. maddesi uyarınca; kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmelikler, metinlerinde daha ileri bir tarih belirtilmediği sürece Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler.

Adım Adım Çözüm

1
Kanunun kabul aşamasını belirle
Kanun TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilmiş ve Cumhurbaşkanı'na gönderilmiştir.
Yasama sürecinin tamamlanması için Meclis iradesinin oluşması gerekir.
2
Yayımlama ve inceleme süresini kontrol et
Cumhurbaşkanı kanunu 1515 gün içinde inceler ve uygun bulursa Resmi Gazete'de yayımlar.
Yürütme organının kanunun ilanı üzerindeki anayasal görevidir.
3
Yürürlük hükmünün varlığını kontrol et
Kanun metninde yürürlük tarihine dair özel bir kayıt bulunmadığı tespit edilmiştir.
Yürürlük zamanı öncelikle kanun koyucunun iradesine, yoksa genel kurala göre belirlenir.
4
Genel kuralı uygula
1010 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
20172017 sonrası sistemde varsayılan yürürlük süresi 'yayın günü' olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Kanunların Yürürlüğe Girişi

İpuçları

1
Kanunların yürürlüğe girmesi için halka duyurulması (ilanı) şarttır.
2
20172017 yılındaki sistem değişikliği ile eski yasalardaki bekleme süreleri (örneğin 4545 gün) büyük oranda kaldırılmıştır.
3
Güncel mevzuata göre bir tarih belirtilmemişse, ilan edildiği an ile yürürlük anı aynı gündür.

Daha Fazla Pratik

Bütçe kanunlarının yapım sürecindeki farklılıkları (Cumhurbaşkanı'nın geri gönderememesi gibi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 152Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) grubu bulunan siyasi partiler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az yirmi milletvekilinin bir araya gelmesi gerekir.

Cevap

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az yirmi milletvekilinin bir araya gelmesi gerekir.
Doğru olan ifade siyasi parti gruplarının kurulması için en az 20 milletvekiline ihtiyaç duyulduğudur. Bu sayısal sınır hem Anayasa hem de TBMM İçtüzüğü tarafından belirlenmiş temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş şartlarını incelemek.
Grup kurabilmek için gereken asgari milletvekili sayısı 20'dir.
Bu sayı 1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü ile sabitlenmiştir.
2
Siyasi parti gruplarına getirilen anayasal yasakları değerlendirmek.
Gruplar; Meclis Başkanlığına aday gösteremez, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması hakkında görüşme yapıp karar alamazlar.
Yasama organının tarafsızlığını ve milletvekillerinin irade hürriyetini korumak amaçlanmıştır.
3
Doğru seçeneği teyit etmek.
Grup kurma sayısının 20 olduğunu belirten ifade anayasal bir gerçektir.
Anayasa'nın ve İçtüzüğün amir hükmüdür.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Kuruluşu ve Yasakları

İpuçları

1
Meclis Başkanlığı seçimi ve siyasi parti grupları arasındaki ilişkiyi hatırlayın.
2
Grup kurmak için gereken milletvekili sayısının, bir komisyonun üye tam sayısından fazla ama Meclis'in onda birinden az olduğunu düşünün.
3
Anayasa'nın 94. ve 95. maddelerini göz önüne getirin; grupların 'yapamayacağı' işlere odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının komisyonlara üye verme usulleri ve Başkanlık Divanı'ndaki temsil güçleri konusunu tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 153Soru →

Türkiye'deki mevcut anayasal sistem ve seçim mevzuatı çerçevesinde; milletvekili genel seçimlerinde bir seçim çevresinden milletvekili seçilen kişinin "milletvekilliği sıfatını (unvanını)" kazanması ile "yasama görevlerini fiilen yerine getirme yetkisini" elde etmesi arasındaki hukuki ilişkiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulunca tutanak (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılırken, meclis çalışmalarında oy kullanabilmek için Genel Kurulda ant içmek zorunludur.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulunca tutanak (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılırken, meclis çalışmalarında oy kullanabilmek için Genel Kurulda ant içmek zorunludur.
Türk anayasa hukukunda milletvekilliği süreci üç temel aşamaya ayrılır: Dokunulmazlık seçilme anıyla başlar, milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulunun düzenlediği mazbata ile kazanılır, yasama görevlerine fiilen başlama yetkisi ise TBMM Genel Kurulunda ant içilmesiyle elde edilir. Bu nedenle, sıfatın mazbatayla kazanıldığını ancak yetki kullanımının ant içmeye bağlı olduğunu belirten seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen seçim tutanağının (mazbata) adaya verilmesiyle kazanılır.
Seçim kanunu uyarınca yerel düzeyde tescil edilen mazbata, kişiye resmen milletvekili unvanını kazandırır.
2
Yasama yetkilerinin (göreve başlama) şartını analiz et.
Seçilen milletvekili, TBMM Genel Kurulunda Anayasa'nın 81. maddesinde yer alan ant metnini içmedikçe yasama faaliyetlerine (oy kullanma, söz alma vb.) katılamaz.
Anayasa, parlamenter görevlerin ifasını sembolik ve hukuki bir bağlılık beyanı olan 'ant içme' işlemine bağlamıştır.
3
Kavramlar arasındaki farkı sentezle.
Kişi mazbatayla milletvekili olur (sıfat), ant içmeyle meclis çalışmalarına katılır (görev).
Hukuki statü kazanımı ile bu statüden doğan yetkilerin fiili kullanımı arasındaki ayrım 1982 Anayasası'nın temel bir prensibidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatı ile Yasama Görevine Başlama Ayrımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 154Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, Anayasa'da başkaca bir hüküm öngörülmeyen hallerde üye tamsayısının en az kaçta biri ile toplanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üçte biri

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır.
1982 Anayasası'na göre TBMM Genel Kurulu'nun toplanabilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin (200200 milletvekili) hazır bulunması gerekir. Bu sayı, Meclis'in hukuken geçerli bir şekilde oturum açabilmesi için gereken asgari mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 96. maddesindeki toplantı yeter sayısı hükmünü hatırla.
Toplantı yeter sayısı üye tamsayısının 1/31/3'üdür.
Anayasa, Meclis'in görüşmelere başlayabilmesi için asgari bir katılım şartı öngörmüştür.
2
Güncel üye tamsayısı üzerinden oranı sayısal olarak doğrula.
600/3=200600 / 3 = 200 milletvekili.
Milletvekili sayısının 600600 olduğu 2017 değişikliği sonrası asgari toplantı sayısı 200200 olarak uygulanmaktadır.

Anahtar Kavram

Toplantı Yeter Sayısı (Kuvorum)

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısının hesaplanmasında toplantıya katılanların sayısının nasıl kullanıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 155Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi olmayan ve yine kural olarak yargısal denetim dışında kalan işlemlerdir. Ancak Anayasa, bazı spesifik parlamento kararlarını bu genel kuraldan istisna tutarak Anayasa Mahkemesi'nin denetimine açmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM tarafından alınan bir "parlamento kararı" niteliğinde olmasına rağmen, Anayasa'da belirtilen istisnalar kapsamında yer almadığı için yargısal denetimi yapılamayan işlemlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine dair karar

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine dair karar
Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) kararı, TBMM Genel Kurulu tarafından alınan bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın hiçbir hükmünde bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurulabileceği öngörülmemiştir. Dolayısıyla, genel kural geçerlidir ve bu işleme karşı yargı yolu kapalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama işlemlerinin tasnifini yapın.
TBMM'nin işlemleri kanunlar ve parlamento kararları olarak ikiye ayrılır.
Soruda istenen işlemin parlamento kararı niteliğinde olması gerekmektedir.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim kuralını hatırlayın.
Kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.
Anayasa'nın genel sistematiği yasama kısıntısı ilkesini benimsemiştir.
3
Anayasal istisnaları (denetime açık olanları) belirleyin.
Yargı denetimine tabi olan 3 istisna: Meclis İçtüzüğü, Dokunulmazlığın kaldırılması, Milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık).
Bu üç durum dışında kalan hiçbir parlamento kararı yargı denetimine tabi değildir.
4
Seçeneklerdeki işlemleri istisnalar ile karşılaştırın.
Seçimlerin yenilenmesi kararı bir parlamento kararıdır ancak istisnalar listesinde yer almaz.
Yargı yolu kapalı olan bir parlamento kararı tespit edilmiş olur.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Parlamento kararlarından hangilerinin yargıya gidebildiğini 'İD-Ü' (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik) şifresiyle hatırlayabilirsiniz.
2
Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden sadece meclis kararıyla (oyla) olanlar yargıya gidebilir. İstifa ve devamsızlık bunlardandır.
3
Seçimlerin yenilenmesi kararı siyasi bir tasarruf olup yargısal bir denetime konu edilemez.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme kararı ile TBMM'nin kararı arasındaki hukuki farkları inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 156Soru →

19821982 Anayasası’na göre, milletvekilliği sıfatının sona ermesi ve bu sürece ilişkin usul kurallarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin üyelikten istifa etmesi durumunda, üyeliğin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) ile karar verilir.

Cevap

İstifa durumunda üyeliğin düşmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) şartının aranması ifadesi yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 8484. maddesine göre; istifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir ancak bu karar için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) aranmaz, toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterlidir. Üye tamsayısının salt çoğunluğu şartı sadece devamsızlık (84/484/4) ve bağdaşmazlık (84/384/3) durumlarında anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerini sınıflandırın.
Milletvekilliği kendiliğinden (ölüm, bakan atanma, kesin hüküm vb.) veya Meclis kararıyla (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) sona erebilir.
Usul kuralları sona erme nedenine göre farklılık gösterir.
2
Meclis kararı gereken hallerdeki karar yeter sayılarını inceleyin.
Bağdaşmazlık (ısrar) ve devamsızlık hallerinde üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) gerekirken, istifa durumunda genel kural olan basit çoğunluk uygulanır.
Anayasa'nın 8484. maddesi bu durumlar için farklı nitelikli çoğunluklar öngörmüştür.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri anayasal hükümlerle karşılaştırın.
İstifa durumunda 301301 oy şartının arandığını belirten ifade, Anayasa'nın 9696. maddesindeki genel karar yeter sayısı kuralına aykırı olduğu için yanlıştır.
İstifa kararı için toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterlidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve Karar Yeter Sayıları
Soru 157Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde kurulan siyasi parti grupları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlığı seçimi için siyasi parti grupları aday gösterebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterebileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa'ya göre grupların aday göstermesi yasaktır.
Doğru cevap, siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösterebileceğini iddia eden ifadedir. Oysa 1982 Anayasası'nın 94. maddesinin son fıkrası açıkça 'Meclis Başkanlığı için, Meclisteki siyasi parti grupları aday gösteremezler' hükmünü içermektedir. Bu yasağın temel amacı Meclis Başkanı'nın partiler üstü tarafsızlığını sağlamaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kurulma şartlarını hatırla.
En az 20 milletvekili gereklidir.
Anayasal bir sayısal sınırlamadır.
2
Meclis Başkanlığı seçim sürecindeki kısıtlamaları incele.
Meclis Başkanlığı için adaylık bireyseldir; gruplar aday gösteremez.
Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak amacıyla getirilmiş anayasal bir kısıtlamadır (Madde 94).
3
Yargısal veya cezai süreçlerdeki (soruşturma, dokunulmazlık) grup yetkilerini kontrol et.
Yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında grup kararı alınamaz.
Milletvekillerinin hür iradeleriyle oy kullanmalarını sağlamak ve partizanca kararları engellemek hedeflenir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı İşlemleri

İpuçları

1
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığı ilkesini ve adaylık sürecinin bireysel mi yoksa kurumsal mı olduğunu düşünün.
2
Anayasa'nın 94. maddesi, Meclis Başkanlığı adaylığı konusunda siyasi parti gruplarına özel bir kısıtlama getirmiştir.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının Meclis çalışmalarındaki (Genel Görüşme isteme, Meclis Araştırması isteme gibi) diğer yetkilerini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 158Soru →

Yasama organı, anayasal yetki alanına giren konularda ya kanun çıkararak ya da parlamento kararı alarak iradesini ortaya koymaktadır. Parlamento kararları, kural olarak yargısal denetim dışında tutulsa da hukuk devleti ilkesi gereği bu kuralın istisnaları ve kanun ile parlamento kararı arasındaki sınırın belirlenmesi Türk anayasa hukukunda kritik bir öneme sahiptir.

Buna göre, TBMM tarafından gerçekleştirilen işlemler ve tabi oldukları hukuki rejim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü’nde yapılan değişikliklere ilişkin parlamento kararları, hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir ve bu kararlara karşı 60 gün içinde iptal davası açılabilir.

Cevap

TBMM İçtüzüğü değişiklikleri, hem şekil hem de esas yönünden Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir ve 60 günlük dava açma süresi öngörülmüştür.
TBMM İçtüzüğü, parlamento kararları arasında Anayasa Mahkemesi tarafından yargısal denetime tabi tutulan üç ana istisnadan biridir. Bu denetim, hem şekil hem de esas bakımından gerçekleştirilir ve Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde iptal davası açılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini sınıflandırın.
İşlemler 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.
Her iki türün tabi olduğu yürürlük ve denetim usulleri farklıdır.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim istisnalarını belirleyin.
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve vekilliğin düşmesi (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) dışında denetim yoktur.
Anayasa, yasama organının iç işlemlerini kural olarak yargı denetimi dışında tutmuştur.
3
Dava açma sürelerini ve usullerini kontrol edin.
İçtüzük için 60 gün (iptal davası), dokunulmazlık ve vekillik için 7 gün (itiraz) süresi vardır.
İçtüzük denetimi soyut norm denetimi usulüne tabidir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve Kanunla Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 159Soru →

1982 Anayasası’nda yapılan 2017 değişikliği ile benimsenen "seçimlerin birlikte yapılması" ilkesi dikkate alındığında, seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimlerin yenilenmesine Türkiye Büyük Millet Meclisi veya Cumhurbaşkanı tarafından karar verilmesi halinde; TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Cevap

Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
1982 Anayasası'nın 116. maddesi uyarınca, seçimlerin yenilenmesine ister TBMM ister Cumhurbaşkanı karar versin, Meclis genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Bu, 2017 anayasa değişikliğiyle getirilen 'birlikte seçim' kuralının temel sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Karar merciini incele
Seçimlerin yenilenmesine hem TBMM hem de Cumhurbaşkanı karar verebilir.
Anayasa'nın 116. maddesi her iki organa da bu yetkiyi tanımıştır.
2
Birlikte yapılma ilkesini değerlendir
Hangi makam karar verirse versin, her iki seçim aynı gün gerçekleştirilir.
Yasama ve yürütme arasındaki istikrarı sağlamak amacıyla 2017'de bu kural getirilmiştir.
3
Görev sürelerinin devamlılığını kontrol et
Yeni seçimler tamamlanana kadar eski organlar görevine devam eder.
Devlet işleyişinde herhangi bir boşluk oluşmaması (süreklilik ilkesi) amaçlanır.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Birlikte Yenilenmesi İlkesi

İpuçları

1
2017 değişikliği ile yasama ve yürütme seçimlerinin kaderi birbirine bağlanmıştır.
2
Meclis erken seçim kararı alırken basit bir çoğunlukla değil, oldukça yüksek bir sayısal çoğunlukla toplanır.
3
Unutmayın; seçim kararı alındığında devlet organları 'asılı kalmaz', yenisi seçilene kadar eskisi çalışmaya devam eder.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi ile 'Ara Seçim' arasındaki farkları, özellikle süre kısıtlamaları ve üye tam sayısındaki eksilme oranları açısından karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 160Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu kararın yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını verir.

Cevap

Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını verir.
Doğru ifade, Anayasa'nın 85. maddesinde yer alan düzenlemeyi eksiksiz yansıtmaktadır. Dokunulmazlığın kaldırılmasına dair Meclis kararının iptali için hem kararın muhatabı olan milletvekili hem de Meclis'teki herhangi bir başka milletvekili başvuruda bulunabilir. Bu başvuru 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine yapılmalı ve Mahkeme 15 gün içinde karara bağlamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin hukuki dayanağı belirle.
1982 Anayasası'nın 85. maddesi (Yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşmesi kararlarının denetimi).
Anayasal bir sürecin yargısal denetim şartlarını tespit etmek için ilgili maddeyi referans almak gerekir.
2
Başvuru süresini ve yetkili kişileri kontrol et.
Karar tarihinden itibaren 7 gün; başvuran ilgili milletvekili veya herhangi bir başka milletvekili olabilir.
Başvuru hak düşürücü süreye tabidir ve sadece ilgili kişiyle sınırlı değildir.
3
Görevli yargı merciini ve karar süresini doğrula.
Görevli merci Anayasa Mahkemesi; karar süresi ise başvurudan itibaren 15 gündür.
Yasama işlemlerinin denetimi kural olarak Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılmasına Karşı Yargı Yolu (Anayasa m. 85)

İpuçları

1
Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yargı yolu açıktır ve görevli mahkeme Anayasa Mahkemesidir.
2
Bu başvuru hakkı sadece dokunulmazlığı kaldırılan milletvekiline özgü değildir; herhangi bir vekil de başvurabilir.
3
Başvuru için 7, kararın açıklanması için 15 günlük kısa süreler öngörülmüştür (7/15 kuralı).

Daha Fazla Pratik

Yasama sorumsuzluğunun dokunulmazlıktan farklarını (mutlaklık, süreklilik, kaldırılabilirlik) içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayınız.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 8 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 8 | Examkin