Milletvekilliğinin Sona Ermesi

68 soru

Soru 1Soru

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi halleri; üyeliğin kendiliğinden düşmesi, TBMM Genel Kurulu kararıyla düşme ve kesin mahkeme hükmünün Genel Kurula bildirilmesiyle düşme şeklinde farklı usullere tabidir.

Buna göre; milletvekilliğinden istifa eden (A), hakkında kısıtlanma (hacir altına alınma) kararı kesinleşen (B) ve meclis çalışmalarına bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü özürsüz olarak katılmayan (C) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (A) ve (C)'nin milletvekilliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu karar verirken; (B)'nin milletvekilliği kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer.

Cevap

İstifa ve devamsızlık durumlarında TBMM Genel Kurulu kararı gerekirken, kısıtlanma durumunda mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi üyeliği sona erdirmek için yeterlidir.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 84. maddesindeki ayrımı net bir şekilde ortaya koymaktadır. İstifa ve devamsızlık (bir ayda 5 birleşim) hallerinde üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu'nun iradesi (kararı) gerekirken; kesin mahkeme kararı (kesin hüküm giyme veya kısıtlanma) durumunda herhangi bir oylama yapılmaksızın, kararın Genel Kurul'da okunmasıyla üyelik sona ermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İstifa durumunu analiz etme
Genel Kurul Kararı gereklidir.
Milletvekilinin kendi iradesiyle görevden ayrılma talebinin TBMM tarafından onaylanması anayasal bir zorunluluktur.
2
Kısıtlanma (Hacir) durumunu analiz etme
Bildirim ile üyelik düşer.
Yargı organı tarafından verilen kesinleşmiş bir karar söz konusu olduğu için Meclis'in takdir yetkisi yoktur; bildirim yeterlidir.
3
Devamsızlık durumunu analiz etme
Genel Kurul Kararı (301301 oy) gereklidir.
Bir ayda özürsüz 55 birleşim günü devamsızlık yapan üyenin durumu TBMM tarafından değerlendirilmeli ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile onaylanmalıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve Meclis Kararı Gerektiren Haller

İpuçları

1
Hangi durumlarda Meclis'in oylama yaptığına, hangi durumlarda sadece bir mahkeme kağıdının okunduğuna dikkat edin.
2
Kısıtlanma ve kesin hüküm giyme halleri yargısal süreçlerdir; bu süreçlerde meclis kararı değil, bildirim esastır.
3
Devamsızlık için gereken oy sayısının basit bir çoğunluk değil, Meclis'in yarısından bir fazlası (301301) olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılan başvuruların sürelerini ve mahkemenin karar verme süresini tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeliğinin düşürülmesi süreçlerinde uygulanan karar yeter sayıları ve bu işlemlere karşı başvurulabilecek yargı yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına bir ay içinde toplam beş birleşim günü özürsüz veya izinsiz katılmama nedeniyle verilen düşme kararı, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Cevap

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesine, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabilir.
Doğru olan ifadede belirtildiği üzere; devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi, TBMM Genel Kurulunun üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 kabul oyu) ile alacağı bir kararla gerçekleşir. Bu karar, Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca yargısal denetime tabidir; ilgili milletvekili veya bir başka üye, kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sona erme nedeninin niteliğini tespit etmek.
Devamsızlık (bir ayda 5 birleşim), Meclis kararı gerektiren bir durumdur.
Anayasa'nın 84/2 maddesi bu durumu özel bir prosedüre bağlamıştır.
2
Gerekli karar yeter sayısını kontrol etmek.
Bu durum için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) gereklidir.
Anayasa'nın metni, devamsızlık durumunda diğer düşme hallerinden farklı olarak nitelikli bir çoğunluk aramıştır.
3
Yargısal denetim imkanını sorgulamak.
Anayasa Mahkemesine (AYM) başvurulabilir.
Anayasa'nın 85. maddesi; 84. maddenin 1, 2 ve 3. fıkralarına (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) dayalı düşme kararlarını AYM denetimine tabi kılmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Meclis Kararıyla Düşürülmesi ve Karar Yeter Sayıları

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararına karşı AYM'ye başvuru ve karar sürelerini (7 gün - 15 gün) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 3Soru

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi usulleri dikkate alındığında; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar etme ve meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama hallerinden hangisi veya hangileri hakkında milletvekilliğinin düşmesine karar verilebilmesi için TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun (301301 oy) oyu zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnızca meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak devamsızlık

Cevap

Milletvekilliğinin düşmesi için üye tam sayısının salt çoğunluğunun (301301 oy) gerektiği tek durum 'meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama' (devamsızlık) halidir.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre, bir milletvekilinin meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması durumunda, üyeliğinin düşmesine Meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun (en az 301 milletvekili) oyuyla karar verilir. Bu, milletvekilliğinin sona ermesi halleri arasında anayasal olarak en yüksek karar yeter sayısının arandığı durumdur.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Genel Kurulu kararı ile sona eren milletvekilliği hallerini sınıflandırın.
İstifa, bağdaşmazlık (bağdaşmayan görevde ısrar) ve devamsızlık olmak üzere üç ana başlık bulunur.
Bu üç durum Parlamento Kararı ile sonuçlanır ancak karar yeter sayıları farklılık gösterir.
2
Anayasa'nın 84. maddesindeki karar yeter sayılarını analiz edin.
İstifa ve bağdaşmazlık için adi çoğunluk (151151'den az olmamak kaydıyla katılanların salt çoğunluğu) yeterliyken, devamsızlık için üye tam sayısının salt çoğunluğu (301301) aranır.
Anayasa koyucu, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesini daha ağır bir sayısal şarta bağlamıştır.
3
Soru kökündeki 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' şartını sadece devamsızlık hali ile eşleştirin.
Doğru seçeneğe ulaşılır.
İstifa ve bağdaşmazlık durumları bu nitelikli çoğunluğu gerektirmediği için elenir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Parlamento Kararı ve Nitelikli Çoğunluk

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi Meclis kararı ile olabileceği gibi mahkeme kararı veya kendiliğinden de olabilir.
2
Karar yeter sayısı bakımından 'adi çoğunluk' (toplantıya katılanların salt çoğunluğu) ile 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' (301301) arasındaki farka odaklanın.
3
Anayasa, devamsızlık nedeniyle vekillik düşürmeyi siyasi suistimalleri önlemek için en zorlaştırılmış çoğunluğa bağlamıştır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesine ilişkin parlamento kararlarına karşı Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu sürecini ve sürelerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru

1982 Anayasası'nın "Milletvekilliğinin Sona Ermesi" başlıklı hükümleri ve ilgili Anayasa değişiklikleri dikkate alındığında, üyeliğin düşmesi veya sona ermesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olduğu Anayasa Mahkemesinin temelli kapatma kararında belirtilen milletvekilinin üyeliği, bu kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte sona erer.

Cevap

Partisinin temelli kapatılmasına sebep olan milletvekilinin üyeliğinin sona ereceğine dair düzenleme, 2010 yılındaki Anayasa değişikliği ile yürürlükten kaldırılmıştır.
2010 Anayasa değişikliği öncesinde, partisinin temelli kapatılmasına neden olan milletvekillerinin üyeliği sona ermekteydi. Ancak yapılan değişiklikle bu hüküm tamamen kaldırılmıştır. Günümüzde bir siyasi partinin kapatılması, o partinin milletvekillerinin üyeliğini etkilemez; bu kişiler milletvekilliği görevine bağımsız olarak devam ederler.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 84. maddesindeki milletvekilliğinin sona erme hallerini analiz et.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurulu kararı; kesin hüküm ve kısıtlanma hallerinde ise bildirim usulü geçerlidir.
Üyeliğin hangi durumda kendiliğinden, hangi durumda bir parlamento kararıyla düştüğünü ayırt etmek gerekir.
2
Devamsızlık ve bağdaşmazlık gibi özel oylama şartlarını kontrol et.
Devamsızlıkta üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy), bağdaşmazlıkta ise gizli oylama şartı anayasada yer almaktadır.
Nitelikli çoğunluk gerektiren durumlar sınavda belirleyici detaylardır.
3
2010 yılı Anayasa değişikliklerini gözden geçir.
Partinin kapatılmasına neden olan milletvekilinin üyeliğinin düşmesi kuralının kaldırıldığı tespit edilir.
Güncel anayasa hukukunda partisinin kapatılmasına neden olan kişi milletvekilliğini kaybetmez, görevine bağımsız olarak devam eder.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesi Usulleri ve 2010 Değişiklikleri

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinin TBMM kararı gerektirdiğini, hangilerinin bildirimle olduğunu hatırlayın.
2
Parti kapatma davalarıyla ilgili 2010 yılında yapılan önemli hukuksal değişikliği düşünün.
3
Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir, ancak bu hak sadece Meclis kararıyla (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) düşenler için geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği düşen bir üyenin Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu sürecini ve sürelerini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi; "kendiliğinden", "Meclis kararıyla" veya "kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle" gerçekleşebilir. Bu hukuki düzenleme çerçevesinde, aşağıdakilerden hangisi milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu kararı gereken durumlardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin istifa etmesi

Cevap

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu kararı gereklidir.
Anayasa'nın 84. maddesine göre; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar etme ve meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama (devamsızlık) hallerinde milletvekilliği TBMM Genel Kurulu kararı ile düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 84. maddesindeki milletvekilliğinin sona erme hallerini kategorize edin.
Sona erme halleri; kendiliğinden, bildirimle ve Meclis kararıyla olmak üzere üç gruba ayrılır.
Soruda istenen 'Meclis kararı' şartının hangi durumlarda arandığını tespit etmek için bu ayrım gereklidir.
2
Seçeneklerdeki durumların hangi gruba girdiğini analiz edin.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık durumları Meclis kararı gerektirirken; ölüm ve bakanlık gibi durumlar kendiliğinden, kesin hüküm ve kısıtlanma ise bildirimle gerçekleşir.
Meclis kararı gerektiren haller sınırlı sayıda (nümerus clausus) olduğu için eleme yapılması gerekir.
3
İstifa sürecinin nasıl işlediğini belirleyin.
İstifa dilekçesi Başkanlık Divanınca onaylanır ve Genel Kurulda yapılan oylama sonucunda üyelik düşer.
Doğru yanıtın hukuki dayanağını teyit etmek için son adımdır.

Anahtar Kavram

TBMM Kararı ile Milletvekilliğinin Düşmesi Halleri

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi için her zaman oylama yapılmaz; bazen sadece bir kağıdın okunması yeterlidir.
2
Meclis kararı gereken durumlar; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlıktır.
3
İstifa, bir irade beyanıdır ve Meclis'in bu iradeyi oylayarak kabul etmesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için gereken 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' kuralını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 6Soru

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi ve bu kararlara karşı yargı yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama sebebiyle üyeliğin düşmesine Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Cevap

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine gidilebilir.
Anayasa'nın 84. maddesine göre, bir milletvekilinin bir ay içinde toplam beş birleşim günü izinsiz veya özürsüz olarak Genel Kurul çalışmalarına katılmaması durumunda, üyeliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (600 milletvekilinin en az 301'i) karar verilir. Bu karar bir parlamento kararıdır ve Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğini sona erdiren halleri 'Meclis Kararı Gerektirenler' ve 'Kendiliğinden/Bildirimle Düşenler' olarak ayırın.
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık Meclis kararı gerektirirken; ölüm, bakan olma ve kesin hüküm giyme bildirimle veya kendiliğinden sonuç doğurur.
Yargısal denetim (AYM yolu) sadece Meclis kararıyla düşme hallerinde (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) mümkündür.
2
Meclis kararı gerektiren haller için anayasal karar yeter sayılarını kontrol edin.
İstifa ve bağdaşmazlık için 'adi çoğunluk' yeterliyken, devamsızlık (bir ayda 5 birleşim) için 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (301) aranır.
Anayasa koyucu, devamsızlık gibi ağır bir yaptırım için daha yüksek bir temsil gücü (301 oy) şartı koşmuştur.
3
Kararlara karşı yargı yolunu analiz edin.
Düşme kararının alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde AYM'ye başvurulur; AYM 15 gün içinde kesin kararını verir.
Yasama dokunulmazlığı ve üyelik güvencesini korumak için yargısal denetim öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesi ve Yargısal Denetimi (Madde 84-85)

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangisinde 301 (salt çoğunluk) oyu gerektiğini hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesine başvuru süresinin 7 gün, Mahkemenin karar verme süresinin ise 15 gün olduğunu göz önünde bulundurun.
3
İstifa ve bağdaşmazlık için adi çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için üye tamsayısının salt çoğunluğu anayasal bir şarttır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi ile Yasama Dokunulmazlığının kaldırılması arasındaki usul ve yargı yolu benzerliklerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesine ilişkin hukuki usul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis yetkili komisyonunun hazırladığı rapor üzerine, Genel Kurul tarafından gizli oyla karar verilir.

Cevap

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi durumunda, Meclis yetkili komisyonunun raporu üzerine Genel Kurulca gizli oyla karar verilmesi gerekir.
1982 Anayasası'nın 84. maddesinin 3. fıkrasına göre; milletvekilliği ile bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden üyenin durumu Karma Komisyon raporuyla tespit edilir ve Meclis Genel Kurulu gizli oyla üyeliğin düşmesine karar verir. Bu süreçte basit çoğunluk aranır.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme nedenini tespit etme
Neden: Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar (Anayasa m. 84/3).
Her düşme nedeni farklı bir usule (karar, bildirim veya kendiliğinden) tabidir.
2
Yetkili organı ve hazırlık sürecini belirleme
Meclis yetkili komisyonu (Karma Komisyon) durumu tespit eden bir rapor hazırlar.
Genel Kurulun karar verebilmesi için hukuki bir dayanak raporu gereklidir.
3
Oylama usulünü ve çoğunluğu kontrol etme
Genel Kurulda gizli oylama yapılır ve basit çoğunluk (katılanların salt çoğunluğu) ile karar verilir.
Anayasa bu özel durum için gizli oylama şartı öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinin Meclis kararı gerektirdiğini hatırlayın.
2
İstifa ve bağdaşmazlıkta 'basit çoğunluk', devamsızlıkta ise 'salt çoğunluk' arandığını unutmayın.
3
Bağdaşmazlıkta tespitin bir komisyon raporuyla yapılması ve oylamanın gizli olması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Üyeliğin düşmesi kararına karşı milletvekilinin kaç gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabileceğini ve mahkemenin karar süresini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 8Soru

Milletvekilliği statüsünün sona ermesi ve üyeliğin düşmesi usulleri 1982 Anayasası'nın 84 ve 85. maddelerinde kapsamlı şekilde ele alınmıştır. Bu hükümler çerçevesinde, milletvekilliğinin sona ermesine dair aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir hizmeti veya görevi sürdürmekte ısrar eden üyenin üyeliğinin düşmesine, yetkili komisyonun raporu üzerine TBMM Genel Kurulunca gizli oyla karar verilir.

Cevap

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar eden üyenin üyeliğinin düşmesine, yetkili komisyonun raporu üzerine TBMM Genel Kurulunca gizli oyla karar verilir.
1982 Anayasası'nın 84. maddesinin 3. fıkrasına göre; bir milletvekilinin milletvekilliği ile bağdaşmayan bir hizmeti veya görevi sürdürmekte ısrar etmesi durumunda, yetkili komisyonun hazırladığı rapor üzerine TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla üyeliğin düşmesine karar verilir. Bu süreçte komisyonun hazırlığı ve oylamanın gizliliği anayasal güvence altındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğini sona erdiren farklı usulleri kategorize edin.
Üyelik; istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık gibi hallerde TBMM kararıyla; ölüm veya Cumhurbaşkanı seçilme gibi hallerde kendiliğinden; kesin hüküm veya kısıtlılık durumunda ise bildirimle sona erer.
Anayasa'daki usul farklılıklarını tespit etmek soruyu çözmek için kritiktir.
2
Bağdaşmazlık durumuna özgü oylama şartını kontrol edin.
Anayasa madde 84/384/3 uyarınca, bağdaşmayan görevde ısrar halinde Genel Kurulun 'gizli oy' ile karar vermesi gerektiği görülür.
Bu durum, TBMM'nin diğer düşme kararlarından oylama gizliliği yönüyle ayrılır.
3
Yargısal denetim sürelerini teyit edin.
Anayasa madde 8585 uyarınca başvuru süresi 77 gün, Anayasa Mahkemesinin karar süresi ise 1515 gündür.
KPSS'de en sık sorulan ve karıştırılan süre sınırlarını ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Biçimleri ve Usul Şartları
Soru 9Soru

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeliğinin düşmesi veya sona ermesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğinden istifa eden üyenin milletvekilliğinin düşmesine, istifanın geçerli olduğu TBMM Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra TBMM Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Cevap

İstifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu'nda üye tamsayısının salt çoğunluğu değil, basit çoğunluk (katılanların salt çoğunluğu) gereklidir.
Milletvekilliğinden istifa eden bir üyenin vekilliğinin düşmesi kararı TBMM Genel Kurulu tarafından verilir. Ancak bu karar için 1982 Anayasası'nda özel bir nitelikli çoğunluk öngörülmemiştir. Bu nedenle Anayasa'nın 96. maddesindeki genel kural (basit çoğunluk - toplantıya katılanların salt çoğunluğu, ancak üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan 151'den az olmamak kaydıyla) uygulanır. Seçenekte belirtilen 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (301) şartı sadece devamsızlık nedeniyle düşme kararlarında geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerini sınıflandır.
Milletvekilliği; kendiliğinden (ölüm, bakan atanma vb.), Meclis kararıyla (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) veya yargı kararıyla (kesin hüküm, kısıtlanma) sona erebilir.
Her sona erme halinin kendine has bir usulü ve gerekirse karar yeter sayısı vardır.
2
İstifa ve devamsızlık durumlarındaki karar yeter sayılarını karşılaştır.
Anayasa'nın 84. maddesine göre devamsızlık için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) gerekirken, istifa için özel bir sayı belirtilmemiştir; bu durumda genel kural olan basit çoğunluk uygulanır.
Karar yeter sayıları arasındaki bu fark, KPSS'de en çok sorgulanan teknik ayrıntılardan biridir.
3
Yargı kararlarının bildirilmesi ve yürütmeye atama usullerini kontrol et.
Kesin hüküm ve kısıtlanma 'bildirimle', bakanlığa atanma ise 'kendiliğinden' gerçekleşir.
Sona erme anının tespiti, hukuki statünün değiştiği anı belirlemek için kritiktir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Karar Yeter Sayıları

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi kararlarında hangi hallerin basit çoğunluk, hangi hallerin nitelikli çoğunluk (301) gerektirdiğine dikkat edin.
2
Devamsızlık (5 birleşim günü) anayasal olarak üyeliğin düşmesi için en ağır şartlara tabi olan işlemdir.

Daha Fazla Pratik

Partisinden istifa eden bir milletvekilinin vekilliğinin devam edip etmeyeceğini ve parti kapatılmasına sebep olan üyelerin durumunu araştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 10Soru

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi halleri, bu kararların alınış usulleri ve yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstifa veya devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesine karar verilmesi halinde, bu kararın iptali için milletvekili tarafından 15 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

İstifa, devamsızlık veya bağdaşmayan görev nedeniyle verilen düşme kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru süresinin 15 gün olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu süre 7 gündür.
Doğru yanıt olan ifadede başvuru süresinin 15 gün olduğu belirtilmiştir. Oysa 1982 Anayasası'nın 85. maddesine göre, milletvekilliğinin düşmesine karar verilmesi halinde, bu kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Anayasa Mahkemesi ise bu başvuruyu 15 gün içinde kesin karara bağlar. Dolayısıyla 15 gün başvuru değil, mahkemenin karar verme süresidir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme türlerini (kendiliğinden, Genel Kurul kararıyla, bildirimle) analiz et.
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmayan görevde ısrar 'Genel Kurul Kararı' gerektirirken; kesin hüküm giyme ve kısıtlanma 'Bildirim' ile gerçekleşir.
Anayasa her durum için farklı bir prosedür öngörmüştür.
2
Parlamento kararlarına karşı yargı yolu sürelerini kontrol et.
Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı (istifa, devamsızlık, bağdaşmayan görev) iptal istemi için başvuru süresi 7 gündür.
Anayasa'nın 85. maddesi yargısal denetim sürelerini kesin olarak belirlemiştir.
3
Anayasa Mahkemesinin karar verme süresi ile başvuru süresini ayırt et.
7 gün başvuru süresi, 15 gün ise Anayasa Mahkemesinin kesin kararını verme süresidir.
Sürelerin karıştırılması bu konudaki en yaygın hatadır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Yargısal Denetim ve Süreler

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinden hangilerinin yargısal denetime (AYM) tabi olduğunu, hangilerinin ise kendiliğinden sona erdiği için bu denetimin dışında kaldığını çalışmanız faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 11Soru

19821982 Anayasası’na göre, milletvekilliği sıfatının sona ermesi ve bu sürece ilişkin usul kurallarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin üyelikten istifa etmesi durumunda, üyeliğin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) ile karar verilir.

Cevap

İstifa durumunda üyeliğin düşmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) şartının aranması ifadesi yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 8484. maddesine göre; istifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir ancak bu karar için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) aranmaz, toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterlidir. Üye tamsayısının salt çoğunluğu şartı sadece devamsızlık (84/484/4) ve bağdaşmazlık (84/384/3) durumlarında anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerini sınıflandırın.
Milletvekilliği kendiliğinden (ölüm, bakan atanma, kesin hüküm vb.) veya Meclis kararıyla (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) sona erebilir.
Usul kuralları sona erme nedenine göre farklılık gösterir.
2
Meclis kararı gereken hallerdeki karar yeter sayılarını inceleyin.
Bağdaşmazlık (ısrar) ve devamsızlık hallerinde üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) gerekirken, istifa durumunda genel kural olan basit çoğunluk uygulanır.
Anayasa'nın 8484. maddesi bu durumlar için farklı nitelikli çoğunluklar öngörmüştür.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri anayasal hükümlerle karşılaştırın.
İstifa durumunda 301301 oy şartının arandığını belirten ifade, Anayasa'nın 9696. maddesindeki genel karar yeter sayısı kuralına aykırı olduğu için yanlıştır.
İstifa kararı için toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterlidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve Karar Yeter Sayıları
Soru 12Soru

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi halleri ve bu süreçlere karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Genel Kurulu kararıyla milletvekilliği düşürülen kişi, bu kararın alındığı tarihten itibaren 1515 gün içerisinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Cevap

Anayasa Mahkemesine başvuru süresinin 15 gün olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu süre 7 gündür.
Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa Mahkemesine başvuru süresini yanlış vermiştir. 1982 Anayasası'nın 85. maddesine göre, milletvekilliğinin düşmesine karar verilmesi halinde, bu kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Mahkeme bu başvuruyu on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme nedenlerini belirle.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık durumları TBMM Genel Kurulu kararı ile sonuçlanır; kesin hüküm ve kısıtlanma ise bildirimle sonuçlanır.
Hangi durumların yargısal denetime tabi olduğunu belirlemek için yöntemi bilmek gerekir.
2
TBMM Genel Kurulu kararlarına karşı yargı yolunu analiz et.
Anayasa'nın 85. maddesine göre; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle alınan düşme kararları Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.
Yargı yolunun kapsamını netleştirmek.
3
Yargısal başvuru ve karar sürelerini kontrol et.
Kararın alındığı tarihten itibaren başvuru süresi 77 gün, mahkemenin karar verme süresi ise 1515 gündür.
Zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin doğruluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Yargısal Denetim (İptal İstemi)

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşürülmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru ve mahkemenin karar sürelerini hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesi'nin bu konudaki incelemesi hiyerarşik değil, iptal istemi niteliğindedir ve süreler oldukça kısıtlıdır.
3
Başvuru süresi 77 gün, karar verme süresi 1515 gündür; seçeneklerdeki rakamsal farka odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinden hangilerinin yargı yolu kapalı olan (bildirimle düşme) haller olduğunu tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

1982 Anayasası’nda düzenlenen milletvekilliği sıfatının sona erme halleri; kararın hukuki niteliği, oylama usulü ve gerekli olan karar yeter sayıları bakımından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin istifası durumunda, üyeliğin düşmesine ilişkin Genel Kurul kararı, üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) kabul oyu ile alınır.

Cevap

Milletvekilinin istifası durumunda üyeliğin düşmesine ilişkin Genel Kurul kararının üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) ile alınması gerektiğini savunan ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre, milletvekilliğinden istifa eden üyenin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir. Ancak bu karar için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) değil, Anayasa'nın 96. maddesinde düzenlenen genel karar yeter sayısı olan 'adi çoğunluk' (toplantıya katılanların salt çoğunluğu, ancak bu sayı hiçbir şekilde 151151'den az olamaz) yeterlidir. Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301), parlamento kararı ile düşme halleri arasında sadece 'devamsızlık' (bir ayda 5 birleşim) sebebiyle yapılacak oylamada zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerini (istifa, devamsızlık, kesin hüküm, atama) ve bu haller için gereken hukuki usulleri belirle.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde 'Parlamento Kararı'; kesin hüküm ve kısıtlanmada 'Bildirim'; CB yardımcısı/bakan atanmada ise 'Kendiliğinden' sona erme söz konusudur.
Her sona erme hali farklı bir anayasal prosedüre ve karar alma mekanizmasına tabidir.
2
Parlamento kararı gerektiren haller için Anayasa'nın öngördüğü karar yeter sayılarını karşılaştır.
Devamsızlık hali için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) gerekirken; istifa ve bağdaşmazlık durumları için Anayasa'da özel bir sayı belirtilmediğinden adi çoğunluk (151151'den az olmamak üzere katılanların salt çoğunluğu) yeterlidir.
Anayasa'nın 84. maddesi sadece devamsızlık durumunda nitelikli (301) çoğunluk aramaktadır.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri oylama usulü (açık/gizli) ve bildirim şartları açısından denetle.
İstifanın salt çoğunluk (301301) gerektirdiği iddiasının hatalı olduğu, devamsızlık için bu sayının doğru olduğu, bağdaşmazlıkta ise gizli oylama şartının bulunduğu doğrulanır.
Hukuki ayrıntıların (gizli oy, adi/salt çoğunluk ayrımı) doğruluğu tespit edilerek yanlış seçenek ortaya çıkarılır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Karar Yeter Sayıları ve Usul Farklılıkları

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği düşürülen bir üyenin Anayasa Mahkemesine başvuru süreci ve mahkemenin karar verme süresini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 14Soru

1982 Anayasası'na göre, yasama çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi ve bu işleme karşı yapılacak itiraz süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyelik, Genel Kurulun üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararıyla düşer; milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Cevap

Milletvekilliğinin devamsızlık sebebiyle düşmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) kararı gerekir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.
Doğru olan ifadede belirtildiği üzere; devamsızlık (bir ayda özürsüz/izinsiz toplam 5 birleşim) nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu'nun üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 kabul oyu) ile karar alması şarttır. Bu bir parlamento kararıdır ve Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca bu karara karşı hem ilgili milletvekili hem de herhangi bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu 15 gün içinde kesin karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sona erme nedenini analiz etme
Devamsızlık (1 ayda 5 birleşim günü)
Anayasa'da devamsızlık hali, Meclis kararı gerektiren özel bir düşme nedenidir.
2
Karar yeter sayısını belirleme
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (600/2+1=301600/2 + 1 = 301)
İstifa ve bağdaşmazlıkta basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlıkta Anayasa 84/4 uyarınca nitelikli (salt) çoğunluk aranır.
3
Yargısal denetim yolunu kontrol etme
Anayasa Mahkemesine 7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar
Anayasa'nın 85. maddesi; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle düşme kararlarını AYM denetimine tabi kılmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Meclis Kararıyla Düşmesi ve Yargısal Denetimi (Art. 84-85)

İpuçları

1
Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi bir 'Parlamento Kararı'dır ve yargısal denetimi mümkündür.
2
Hangi çoğunluğun gerektiğini düşünün: İstifa için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için üye tamsayısının yarısından fazlası gerekir.
3
Anayasa Mahkemesine başvuru süresi 7 gün, mahkemenin karar verme süresi ise 15 gündür.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinden hangilerinin yargı denetimine tabi olmadığını (örneğin Cumhurbaşkanı seçilme) inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru

1982 Anayasası’na göre, aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliği sıfatı Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu tarafından bir karar alınmasına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi

Cevap

Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi durumunda milletvekilliği kendiliğinden sona erer.
Cumhurbaşkanı seçilen bir milletvekilinin üyeliği, Anayasa'nın 101. maddesi gereğince herhangi bir Meclis kararına veya oylamaya gerek kalmaksızın, seçilme anıyla birlikte kendiliğinden sona erer. Bu durum hukuk dilinde 'infisah' (kendiliğinden sona erme) olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğini sona erdiren nedenlerin tasnif edilmesi
Sona erme nedenleri; kendiliğinden sona erme, Meclis kararıyla sona erme ve yargı kararının bildirilmesiyle sona erme şeklinde üçe ayrılır.
Anayasal prosedürlerin hangisinin oylama gerektirdiğini saptamak için bu ayrım temeldir.
2
Cumhurbaşkanı seçilme halinin hukuki sonucunun incelenmesi
1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı seçilen üyenin TBMM üyeliği sona erer.
Yürütme ve yasama organları arasındaki uyumsuzluğu önlemek amacıyla üyeliğin otomatik düşeceği hükme bağlanmıştır.
3
Seçeneklerdeki diğer durumların prosedürel kontrolü
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinin oylama gerektirdiği; partiden istifanın ise üyeliği hiç etkilemediği teyit edilir.
Doğru cevabın 'kendiliğinden' gerçekleşen tek seçenek olduğu netleştirilir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Kendiliğinden Sona Erdiği Haller
Tahmini Süre:45s
Soru 16Soru

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliğinin sona ermesiyle ilgili aşağıdaki durumların hangisinde, milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulunun karar alması (oylama yapması) gereklidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin istifa etmesi

Cevap

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulunun kararı gereklidir.
Milletvekilinin istifa etmesi halinde, istifanın geçerliliği TBMM Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra TBMM Genel Kurulu tarafından oylama yapılarak milletvekilliğinin düşmesine karar verilir. Bu işlem bir parlamento kararı niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerini usul bakımından gruplandırın.
Sona erme halleri; kendiliğinden düşme, bildirim (okunma) yoluyla düşme ve TBMM Genel Kurulu kararıyla düşme olarak üçe ayrılır.
Anayasa, farklı durumlar için farklı hukuki prosedürler öngörmüştür.
2
Genel Kurul kararı gerektiren özel halleri tespit edin.
İstifa, devamsızlık (bir ay içinde toplam beş birleşim gününe mazeretsiz katılmama) ve milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar etme halleri meclis kararı gerektirir.
Bu durumlar, üyenin iradesi veya disiplin süreciyle ilgili olduğu için yasama organının iradi bir karar alması şart koşulmuştur.
3
Diğer seçenekleri usul yönünden eleyin.
Ölüm ve Cumhurbaşkanı seçilme 'kendiliğinden'; kesin hüküm ve kısıtlanma ise 'bildirim' ile üyeliği düşürür.
Hukuki kesinlik içeren bu durumlarda Meclisin takdir yetkisi veya oylama yapma zorunluluğu yoktur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin TBMM Kararı ile Sona Ermesi

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona ermesinde usul; kendiliğinden, bildirimle veya oylama ile olabilir.
2
İstifa durumunda Meclis iradesinin devreye girmesi gerekir.
3
Kesin hüküm ve kısıtlanma sadece 'okunur', ancak istifa ve devamsızlık 'oylanır'.

Daha Fazla Pratik

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için gerekli olan üye tamsayısı salt çoğunluğunu (301) inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 17Soru

1982 Anayasası’na göre, milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel Kurul tarafından üyeliğin düşürülmesine karar verilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) olumlu oyu aranır.

Cevap

Üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) aranacağına dair ifade yanlıştır; çünkü bağdaşmazlık durumunda adi çoğunluk yeterli kabul edilmektedir.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre, milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevde ısrar eden üyenin milletvekilliğinin düşürülmesine Karma Komisyon raporu üzerine Genel Kurulca 'gizli oyla' karar verilir. Bu işlem için Anayasa'da özel bir karar yeter sayısı (üye tamsayısının salt çoğunluğu gibi) öngörülmemiştir. Dolayısıyla Meclisin genel karar yeter sayısı olan 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' (adi çoğunluk) yeterlidir. Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy), sadece 'devamsızlık' nedeniyle yapılan düşürme kararları için zorunlu kılınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme nedenlerini ve usullerini sınıflandırın.
Bağdaşmazlıkta ısrar hali, Meclis Genel Kurulu kararı (Parlamento Kararı) ile sona erme kategorisindedir.
Her sona erme hali farklı oylama ve bildirim usullerine tabidir.
2
Bağdaşmazlık süreci için gereken oylama usulünü ve çoğunluğu kontrol edin.
Oylama gizli yapılır, ancak özel bir nitelikli çoğunluk (301 gibi) belirtilmemiştir.
Anayasa, sadece devamsızlık durumunda üye tamsayısının salt çoğunluğunu (301301) açıkça şart koşmuştur.
3
Yargısal denetim imkânını ve sürelerini teyit edin.
Yedi gün içinde itiraz, on beş gün içinde karar süreci geçerlidir.
Bu süreler Anayasa'nın 85. maddesinde tüm 'düşme' kararları için ortak düzenlenmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Meclis Kararıyla Düşürülmesi ve Karar Yeter Sayıları

Alternatif Yöntem

Mantıksal olarak; Anayasa'da bir işlem için 'nitelikli çoğunluk' (301, 360, 400 gibi) açıkça belirtilmemişse, o işlemin adi çoğunlukla yapılacağını hatırlamak elemeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru

1982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekilliğinin sona ermesi usulleri dikkate alındığında; milletvekilliğinin düşmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda herhangi bir oylama yapılmasına gerek olmayan ve üyeliğin, kesinleşmiş yargı kararının Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden sona erdiği durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi

Cevap

Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi durumunda, herhangi bir Meclis kararına gerek kalmaksızın bildirimle üyelik sona erer.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre; kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde milletvekilliğinin düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşir. Bu süreçte TBMM Genel Kurulu'nda bir oylama yapılmaz; kararın okunmasıyla üyelik kendiliğinden düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğini sona erdiren usullerin (bildirim, Meclis kararı, kendiliğinden) sınıflandırılması
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık Meclis kararı gerektirir. Ölüm ve CB seçilme kendiliğinden sona erdirir. Kesin hüküm ve kısıtlanma ise bildirimle sona erdirir.
Anayasa her durum için farklı bir usul (yöntem) öngörmüştür.
2
Meclis oylaması gerektiren (karar ile düşen) durumların elenmesi
İstifa (basit çoğunluk), Devamsızlık (301 oy) ve Bağdaşmazlık seçenekleri elenir.
Bu hallerde TBMM Genel Kurulu irade göstermedikçe üyelik düşmez.
3
Kesinleşmiş yargı kararı ve bildirim mekanizmasının incelenmesi
Kesin hüküm giyme ve kısıtlanma durumlarının Genel Kurula bildirilmesiyle üyeliğin düştüğü tespit edilir.
Anayasa Madde 84/2 gereği yargı kararı kesinleştiğinde Meclis'in takdir yetkisi yoktur, bildirim yeterlidir.
4
Güncel anayasal değişikliklerin kontrol edilmesi
Parti kapatılmasına neden olmanın artık bir sona erme nedeni olmadığı teyit edilir.
2010 değişikliği ile bu hüküm yürürlükten kalkmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Bildirim Yoluyla Sona Ermesi

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi için ya Meclis Kararı gerekir ya da karara gerek kalmadan (bildirim/kendiliğinden) düşer.
2
Soru, oylama yapılmayan ve sadece mahkeme kararının okunmasının yettiği durumu sormaktadır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği düşürülen bir kişinin bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma süresini ve mahkemenin karar verme süresini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru

1982 Anayasası’na göre milletvekilliğinin sona ermesi ve bu sürece ilişkin yargısal denetim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğinin devamsızlık sebebiyle düşürülmesine ilişkin TBMM Genel Kurulu kararı, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Milletvekilliğinin devamsızlık sebebiyle düşürülmesine ilişkin TBMM Genel Kurulu kararının üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınması ve yargı denetimine tabi olması ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesinde üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) gerektiğini ve bu kararın Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu belirtmektedir. Anayasa'nın 84/4 maddesi karar yeter sayısını, 85. maddesi ise bu karara karşı 7 gün içinde AYM'ye başvuru hakkını düzenler.

Adım Adım Çözüm

1
Devamsızlık nedeniyle düşme usulünü incelemek
Bir ay içinde toplam beş birleşim günü özürsüz veya izinsiz katılmama durumu tespit edilir.
Anayasa 84/4 maddesindeki şartları belirlemek için.
2
Karar yeter sayısını doğrulamak
Bu durumun tespiti halinde Genel Kurul, üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 milletvekili) ile düşme kararı verir.
Anayasa'nın bu özel durum için nitelikli çoğunluk arayıp aramadığını kontrol etmek için.
3
Yargısal denetim mekanizmasını kontrol etmek
Anayasa'nın 85. maddesi; 84. maddenin 1 (istifa), 3 (bağdaşmazlık) ve 4 (devamsızlık) fıkralarına göre alınan kararlara karşı yargı yolunu açmıştır.
Hangi parlamento kararlarının AYM denetimine tabi olduğunu netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşürülmesinde Nitelikli Çoğunluk ve Yargı Yolu Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması ile üyeliğin düşürülmesi arasındaki usul ve yargı yolu benzerliklerini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 20Soru

1982 Anayasası'na göre, seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyen bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatının sona ermesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesin mahkeme kararının TBMM Genel Kurulu'na bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer.

Cevap

Kesin mahkeme kararının TBMM Genel Kurulu'na bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre; milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlılık halinde sona ermesi, bu konudaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden gerçekleşir. Bu süreçte herhangi bir oylama yapılmaz; Meclis sadece yargı kararının kesinleştiği bilgisini Genel Kurul'a ilan eder.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme nedeninin hukuki niteliğini belirle.
Kesin hüküm giyme, yargı organının verdiği ve kesinleşmiş bir karara dayanır.
Anayasa, düşme nedenlerini 'Meclis Kararı Gerekenler' ve 'Kendiliğinden/Bildirimle Düşenler' olarak ayırmıştır.
2
Anayasal prosedürü hatırla.
Kesin hüküm ve kısıtlılık durumlarında oylama yapılmaz, bildirim yeterlidir.
Yargı kararı kesinleştiği için TBMM'nin bu konuda bir takdir yetkisi veya oylama yapma hakkı bulunmaz.
3
Doğru zamanlamayı tespit et.
Üyelik, kararın Genel Kurul'da okunması (bildirilmesi) ile düşer.
Milletvekilinin meclis çalışmalarından hukuken el çektirilmesi için resmi bildirimin yapılması kurucu unsurdur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesi Usulleri

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona ermesinde bazı durumlar Meclis kararı (oylama) gerektirirken, bazıları sadece bir bildirimle gerçekleşir.
2
Kesinleşmiş bir yargı kararı söz konusu olduğunda, TBMM'nin bu kararı oylayarak 'geçersiz' kılma yetkisi olamaz; bu yüzden sadece bildirim yapılır.
3
Kararın Genel Kurul'da okunması üyeliğin düşmesi için yeterli ve gerekli olan hukuki işlemdir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği düşürülen kişinin bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurma süresi ve mahkemenin karar verme süresini inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Sayfa 1 / 4Sonraki
Milletvekilliğinin Sona Ermesi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür | Examkin